Bijlage 2 - Beantwoording aanbevelingen evaluatie Stimuleringsregeling Revitalisering Landbouw Emmen 2016-2019

Bijlage Beantwoording aanbevelingen evaluatie Stimuleringsregeling Revitalisering Landbouw Emmen (SRLE) 2016-2019 3.1 1

Aanbevelingen over de voorbereiding van een volgende regeling Laat de gemeente Emmen een nieuwe stimuleringsregeling instellen, vergelijkbaar met de oude regeling SRLE 2016-2019. a. Laat daarin de doelstelling 'concentratiegebied' vervallen en neem stimulering van milieuduurzaamheid in brede zin als nieuw doel op. b. Subsidieer alleen bovenwettelijke maatregelen voor duurzaamheid, en alleen bij een onrendabele top. c. Vermijd stapeling van subsidies met andere regelingen. d. Richt de regeling niet alleen op het stimuleren van de individuele tuinder maar onderzoek ook de mogelijkheid om collectieve voorzieningen te stimuleren, zoals aarden restwarmte, biovergisters, of leidingnetwerken voor water, CO2 en gassen (waterstofgas of groengas).

Er is een nieuwe stimuleringsregeling vergelijkbaar met de oude regeling SRLE 2016-2019 opgesteld. De regeling is voor glastuinbouwbedrijven in de concentratiegebieden Erica en Klazienaveen of wel de glastuinbouwgebieden. De doelstellingen zijn: a. ondernemers in de glastuinbouwgebieden in Emmen te stimuleren tot innovatie en verduurzaming; b. het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in de glastuinbouwgebieden en c. inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt in staat te stellen een betaalde baan te krijgen in de glastuinbouw. Op basis van advies van de RUD is geconstateerd dat voor praktisch alle tuinbouwbedrijven in Erica en Klazienaveen er geen vergunningplicht in het kader van de Wet milieubeheer bestaat. Vanaf 1 januari 2013 is voor deze bedrijven het Activiteitenbesluit van toepassing. Er zijn diverse landelijke subsidieregelingen. Bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RvO) zijn twee regelingen die specifiek op de glastuinbouw zijn gericht: de EG en de MEI. EG staat voor Energie-efficiëntie glastuinbouw en MEI voor Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw. Deze regelingen zijn afgestemd op de landelijke doelstelling: glastuinbouw in 2040 klimaatneutraal en in 2030 voldoen aan het Klimaatakkoord.

Daarnaast zijn er subsidieregelingen die op meer bedrijfssectoren gericht zijn en waar ook de glastuinbouw gebruik van kan maken zoals bijvoorbeeld de SDE++ en de Milieu-investeringsaftrek (MIA). Omdat het budget voor de SRLE 2022-2025 400.000 euro bedraagt, is gekeken hoe we gebruik kunnen maken van de landelijke subsidies. Dit doen we door individuele tuinders te stimuleren om gebruik te maken van de EG-regeling door een "top" van 10% op de EG-subsidie te verstrekken als de subsidieaanvrager beschikt over een EG-subsidiebeschikking. De EG subsidieert maximaal 25% van de lijst met bovenwettelijke maatregelen die in de EG zijn genoemd waarbij tevens maximale bedragen zijn opgenomen. Dit zijn maatregelen zoals een tweede energiescherm, LED-belichting of luchtbehandelingssystemen. Hiermee maken we de drempel om gebruik te maken van de EG lager en dragen bij aan de gewenste doelstelling om de sector te verduurzamen. Zowel de EG als de nieuwe SRLE staan stapeling van subsidies toe. Collectieve voorzieningen vergen een grote investering. Dat is niet haalbaar met het beschikbare budget voor de SRLE. Wel is haalbaar om subsidie te verlenen aan planvorming c.q. draagvlakontwikkeling voor collectieve voorzieningen. We nodigen de sector hiermee uit om met plannen voor collectieve voorzieningen te komen. 1

2

Onderzoek welke bovenwettelijke maatregelen ter stimulering van milieuduurzaamheid subsidiabel en politiek haalbaar zijn en neem deze op in de nieuwe regeling. Denk daarbij aan ledverlichting, rookgasreinigers om CO2 af te vangen, verduisteringsdoeken en energiedoeken. Houd er rekening mee, dat dergelijke maatregelen onderhevig zijn aan veranderingen door regelgeving en marktwerking.

Zie beantwoording onder 1. 3

Breng voor een nieuwe regeling in kaart welke plekken verouderd zijn. Spreek eigenaren van dergelijke kassen, zeker op zichtlocaties, actief aan en betrek andere eigenaren van kassen en financiers in dat gebied financieel en organisatorisch bij de verbetering.

De huidige situatie inzake de ruimtelijke kwaliteit tuinbouwgebied hebben we niet volledig inzichtelijk. De oude regeling richtte zich op het tegengaan van verrrommeling en verpaupering. Over de ruimtelijke kwaliteit van de gebieden is contact geweest met Glastuinbouw Nederland, zij geven aan dat hier stappen in gezet zijn maar dat hier (blijvend) in geïnvesteerd moet worden. Middels de oude regeling is 5,5 ha kas gesloopt en 9,3 ha kas nieuw gebouwd. Ook is geïnventariseerd of er veel klachten/meldingen zijn ontvangen over verrommeling/verpaupering van privaat terrein of openbaar gebied. Dit aantal is beperkt. Inzet op verbetering van de ruimtelijke kwaliteit is ook van belang voor het algehele imago van de tuinbouwgebieden. Naast het stimuleren van innovatie en verduurzaming heeft de regeling daarom opnieuw het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van de glastuinbouwgebieden tot doel. De subsidie voor sloop en nieuwbouw, sloop en herbouw of alleen voor nieuwbouw draagt bij aan de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. 4

Betrek Menso, LTO Glaskracht, financiers en de provincie bij het opstellen van de nieuwe regeling, voor een goede, gedragen en uitvoerbare regeling. Leg de concept-regeling vroegtijdig voor aan de Europese Commissie ter toetsing op staatssteun.

Menso, LTO Glaskracht (tegenwoordig Glastuinbouw Nederland), de RvO en de provincie Drenthe zijn betrokken bij de nieuwe regeling. De regeling is juridisch getoetst. Er is sprake van staatssteun, waarbij de stimuleringsregeling valt onder de Landbouwvrijstellings-verordening. Via de Kennisgevingsprocedure is de regeling tenminste 10 dagen voor vaststelling gemeld aan de Europese Commissie. De kennisgeving is bevestigd op 15 september 2022. 5

Zoek tijdig in de voorbereiding van de volgende regeling naar dekking vanuit Europese fondsen. Maak voorafgaand aan een Europese subsidieaanvraag een afweging tussen de hoogte van het subsidiebedrag en de administratieve last.

Er is gekeken naar andere dekking. Er is contact geweest met Europa Decentraal, RvO en de provincie Drenthe. Met de provincie Drenthe is overleg geweest over een financiële bijdrage. De provincie verwees naar de Subsidieregeling Kavelruil Drenthe 2022 (POP3) in beheer bij SNN. Hiervoor hebben wij in mei 2022 een aanvraag ingediend voor € 200.000 subsidie, deze aanvraag is nog in behandeling door SNN. 2

6

Betrek een informatiecoach Zaakgericht werken om het proces van de regeling in het medewerkersportaal in te richten, inclusief het aanvraagformulier. Hiermee komen de dossiervorming en informatiestromen op orde.

De conceptregeling is voorgelegd aan de informatiecoach, er is een digitaal aanvraagformulier beschikbaar via de website www.emmen.nl. Registratie en dossiervorming vindt plaats via het interne Medewerkersportaal. 3.2 7

Aanbevelingen over de inhoud van een volgende regeling Voer een sloopsubsidie in, voor die gevallen dat een bedrijf moet stoppen zonder opvolger. Geef deze subsidie vorm als een garantstelling: vul het tekort aan, als een tuinder kan aantonen dat de sloop ondanks de verkoop van oud materiaal niet kostendekkend was.

In de nieuwe stimuleringsregeling is de subsidie voor sloop en nieuwbouw, sloop en herbouw of alleen voor nieuwbouw gehandhaafd. Dit betekent dat er voor alleen sloop geen subsidie beschikbaar is, het is geen stoppersregeling. De reden hiervoor is dat de regeling tot voornaamste doel heeft ondernemers in de glastuinbouw in Emmen te stimuleren tot verduurzaming en innovatie. 8

Voer een subsidiemogelijkheid in voor het opknappen en voor eigen teelt geschikt maken van een bestaande kas. Neem hierbij duidelijke voorwaarden op waaraan het opknappen moet voldoen. De uitstraling van het gebied moet erdoor verbeteren.

De nieuwe regeling biedt een subsidiemogelijkheid voor verbouw van een kas voor eigen teelt. Ook omdat hier combinatiemogelijkheden zijn met verduurzamingsmaatregelen op grond van de EG. Het aanbrengen van een Energiescherm inclusief ophogen kas en verdekken met diffuus glas met tweezijdige AR-coating is een van de subsidiemogelijkheden in de EG. 9

Behoud in een komende stimuleringsregeling de tegenprestatie dat tuinders werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt aanstellen en verdeel het risico anders tussen Menso en de tuinders. a. Laat bij uitkeringsgerechtigden voor de periode van de inspannings- of resultaatverplichting het financiële risico voor ziekte en uitval bij Menso. b. Laat Menso en de uitkeringsverstrekkende instantie afspraken maken over de dekking van dit risico.

Menso kan kandidaten detacheren. Bij ziekte en uitval krijgt de inlener geen nota. Voorafgaand aan de detachering vindt een proefperiode onder behoud van uitkering plaats. Het detacheren van kandidaten verkleint de risico’s voor werkgevers en stelt Menso in de gelegenheid werkzoekende na uitstroom van de Participatiewet gedurende de eerste periode van het dienstverband te coachen en begeleiden. Dit leidt tot verkleinde risico’s op uitval en vergroot de kans op duurzame uitstroom van kandidaten. Er wordt een detacheringsovereenkomst gesloten. 3.3 10

Overige aanbevelingen voor een toekomstige regeling 10. Bereid de plaatsing van uitkeringsgerechtigden beter voor. a. Betrek hierbij een tuindersbedrijf gespecialiseerd in begeleiding van werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Maak bijvoorbeeld de afspraak, dat Menso's kandidaten daar een maand stagelopen, voorafgaand 3

aan hun definitieve plaatsing elders. Geef dit bedrijf hiervoor een vergoeding. b. Laat Menso uitkeringsgerechtigden selecteren en hen voorbereiden op hun werkstart, zodat zij startklaar zijn als het college van B&W een subsidieaanvraag formeel goedkeurt. Menso onderzoekt de mogelijkheid om een tuindersbedrijf gespecialiseerd in begeleiding van werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt te betrekken bij de plaatsing van uitkeringsgerechtigden. Menso selecteert op basis van het door werkgever aangeleverde profiel. Voorbereiding op de werkstart vindt plaats binnen Menso en gedurende de periode van de proefplaatsingen en de detachering verzorgt Menso coaching en begeleiding. Van belang is dat Menso direct geïnformeerd wordt nadat het college een subsidieaanvraag goedkeurt. Dit wordt geregeld door Menso een kopie van de subsidiebeschikking te sturen. 11

Geef in de subsidievoorwaarden duidelijk aan hoe die getoetst worden. Is een beoordelingsverklaring van een accountant voldoende of is een controleverklaring vereist? Stel indien nodig een controleprotocol voor de accountant op.

De Algemene Subsidie Verordening 2017 stelt als eis dat een controleverklaring verplicht is. Afwijken hiervan in de SRLE is niet mogelijk. Wel hebben we een modelcontroleverklaring beschikbaar en sluiten we aan bij het controleprotocol dat toegepast wordt bij de EG-regeling en is getoetst door de NBA (Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie Accountants). 12

Betaal als hoofdregel pas een eerste voorschot van de subsidie uit na de bouwstart, om mogelijk misbruik te voorkomen. Pas bij grote subsidiebedragen de bevoorschotting aan op de bouwfases.

We sluiten aan bij de werkwijze van de EG. Bij subsidieverlening 90% en na verantwoording/controleverklaring en bij subsidievaststelling 10%. De maximale subsidies zijn lager dan bij de vorige regeling. Ook vergt een bevoorschotting op basis van bouwfasen extra controle op locatie. Dit vergroot de administratieve lasten voor zowel gemeente als subsidieontvanger. 3.4 13

Aanbevelingen voor flankerend beleid Stel, naast voldoende geld voor de stimuleringsregeling, ook geld buiten deze regeling beschikbaar om het openbaar gebied in de tuinbouwgebieden aan te pakken.

Betreft een aanbeveling voor flankerend beleid, geen onderdeel van de nieuwe regeling. 14

Onderzoek de volgende acties op het gebied van ruimtelijke ordening: a. Maak ruimtelijke herstructurering mogelijk in de tuinbouwgebieden. b. Sta toe dat ook niet-glastuinbouwbedrijven zich mogen vestigen in de tuinbouwgebieden als ze complementair zijn aan de tuinbouwbedrijven, bijvoorbeeld bedrijven die warmte of CO2 over hebben. Overschotten en tekorten kunnen zo uitgewisseld worden. 4

c. De optie van verplaatsing van een oud kassengebied naar een nieuw gebied, dat nu nog schone landbouwgrond is en laat het oude kassengebied bedrijventerrein worden. Betreft een aanbeveling voor flankerend beleid, geen onderdeel van de nieuwe regeling.

5