Bijlage 2.19 XVI - Bemalingsadvies
Tekst van het document
TenneT - Veenoord Boerdijk Bemalingsadvies 19 januari 2023
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Verantwoording Titel
TenneT - Veenoord Boerdijk
Opdrachtgever
ACT TWB v.o.f.
Projectleider
Willem Hulsen
Auteur
Amir Argaman (gecertificeerd BRL 12000)
Tweede lezer
Alex van der Tuin (gecertificeerd BRL 12000)
Projectnummer
1280309
Aantal pagina’s
42
Afbeelding voorblad
Uitzicht langs het tracé, foto TAUW
Datum
19 januari 2023
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Handelskade 37 Postbus 133 7400 AC Deventer T +31 57 06 99 91 1 E info.deventer@tauw.com
2/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Inhoud 1
2
3
4
Inleiding ..................................................................................................................................... 6 1.1
Inleiding .............................................................................................................................. 6
1.2
Voornemen ......................................................................................................................... 6
1.3
Doel en scope .................................................................................................................... 8
1.4
Aanleiding en doel bemalingsadvies .................................................................................. 8
1.5
Normen, protocollen en richtlijnen ...................................................................................... 9
1.6
Leeswijzer .......................................................................................................................... 9
1.7
Revisie ............................................................................................................................... 9
Geohydrologische situatie ....................................................................................................... 11 2.1
Maaiveld ........................................................................................................................... 11
2.2
Bodemopbouw ................................................................................................................. 12
2.3
Oppervlaktewaterstanden ................................................................................................ 14
2.4
Grondwaterstanden en stijghoogten ................................................................................ 17
Bemalingsberekeningen .......................................................................................................... 23 3.1
Uitgangspunten ................................................................................................................ 23
3.2
Opbarstrisico .................................................................................................................... 27
3.2.1
Deel 1 ........................................................................................................................ 28
3.2.2
Deel 2 ........................................................................................................................ 28
3.2.3
Deel 3 ........................................................................................................................ 28
3.2.4
Deel 4 ........................................................................................................................ 28
3.2.5
Deel 5 ........................................................................................................................ 28
3.2.6
Deel 6 ........................................................................................................................ 29
3.2.7
Station ....................................................................................................................... 29
3.2.8
Mast 118 ................................................................................................................... 29
3.2.9
Deelconclusie ............................................................................................................ 29
3.3
Debieten en waterbezwaar .............................................................................................. 30
3.4
Bemalingswijze ................................................................................................................ 31
Effecten op de omgeving ......................................................................................................... 32 4.1
Grondwaterstandsverlagingen ......................................................................................... 32
4.2
Zettingen .......................................................................................................................... 32
3/42
Kenmerk
5
6
7
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
4.2.1
Inleiding ..................................................................................................................... 32
4.2.2
Berekeningen ............................................................................................................ 33
4.2.3
Zettingsrisico A37 en woningen deelgebied 1 .......................................................... 34
4.2.4
Deelconclusie ............................................................................................................ 34
4.3
Paalrot .............................................................................................................................. 34
4.4
Verontreinigingen ............................................................................................................. 35
4.5
Landbouw ......................................................................................................................... 35
4.6
Natuur .............................................................................................................................. 35
4.7
Overige onttrekkingen ...................................................................................................... 35
4.8
Zoet en brak water ........................................................................................................... 35
4.9
Archeologische waarde .................................................................................................... 35
4.10
Waterkeringen .................................................................................................................. 36
4.11
Deelconclusie ................................................................................................................... 36
Toets vergunning- en meldingplicht......................................................................................... 37 5.1
Onttrekking van grondwater ............................................................................................. 37
5.2
Lozing van het bemalingswater ........................................................................................ 37
Monitoring ................................................................................................................................ 40 6.1
Onttrekkingsdebieten ....................................................................................................... 40
6.2
Verlagingen ...................................................................................................................... 40
6.3
Monitoring kwaliteit lozingswater ...................................................................................... 40
6.4
Verplaatsing verontreinigingen ......................................................................................... 40
Conclusies en aanbevelingen.................................................................................................. 41 7.1
Samenvatting ................................................................................................................... 41
7.2
Aandachtspunten ............................................................................................................. 42
Bijlage 1
Regionale ligging....................................................................................................... 43
Bijlage 2
Werkzaamheden (vereenvoudigd) ............................................................................ 44
Bijlage 3
Boorprofielen en sonderingen ................................................................................... 45
Bijlage 4
Kaart sonderingen en peilbuizen............................................................................... 46
Bijlage 5
Opbarstberekening .................................................................................................... 47
Bijlage 6
Modelschematisatie .................................................................................................. 48
Bijlage 7
Beïnvloedingsgebied ................................................................................................. 51
4/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Bijlage 8
Indicatieve zettingsberekeningen .............................................................................. 52
Bijlage 8a
Deel 1 ........................................................................................................................ 53
Bijlage 8b
Gebouwen deel 1 (vóór) ............................................................................................ 54
Bijlage 8c
Gebouwen deel 1 (achter) ......................................................................................... 55
Bijlage 8d
Deel 2 ........................................................................................................................ 56
Bijlage 8e
Deel 3 ........................................................................................................................ 57
Bijlage 8f
A37 nabij deel 3 (vóór) .............................................................................................. 58
Bijlage 8g
A37 nabij deel 3 (achter) ........................................................................................... 59
Bijlage 8h
Deel 4 ........................................................................................................................ 60
Bijlage 8i
Deel 5 ........................................................................................................................ 61
Bijlage 8j
Deel 6 ........................................................................................................................ 62
Bijlage 9
Analysecertificaten .................................................................................................... 63
Bijlage 10
Protocol 12010 checklist ........................................................................................... 64
Bijlage 11
Kwaliteitsborging ....................................................................................................... 65
5/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
1 Inleiding 1.1
Inleiding
TenneT werkt samen met de regionale netbeheerder Enexis aan het versterken van het elektriciteitsnet in Drenthe en Groningen. Dat is nodig om de energietransitie mogelijk te maken en het sterk stijgende aanbod van duurzame elektriciteitsproductie, zoals zonne- en windenergie mogelijk te maken. Bovendien wordt op termijn een groei naar de vraag naar elektriciteit verwacht. De versterking van het netwerk vindt onder meer plaats door nieuwe 380/110/20 kV en 220/110/20 kV hoog- en middenspanningsstations te bouwen en bestaande hoogspanningsstations uit te breiden. De verschillende deelprojecten in Drenthe en Groningen vallen onder de 'Netversterking Noord-Oost Nederland' (NNON). De geplande uitbreidingen zijn in de onderstaande afbeelding schematisch weergegeven. Voorafgaand aan dit onderzoek is in opdracht van TenneT een locatiestudie uitgevoerd. Op basis hiervan is de locatie Veenoord-Boerdijk, in de gemeente Emmen, als voorkeurslocatie geselecteerd.
Afbeelding 1.1 Geplande uitbreidingen in Noordoost Nederland van TenneT en Enexis
1.2
Voornemen
TenneT en Enexis gaan gezamenlijk het nieuwe 380/110/20kV-hoogspanningsstation ‘VeenoordBoerdijk realiseren in het zuidoosten van Drenthe om overbelasting van het 110kVhoogspanningsnet in de regio te voorkomen. Overbelasting wordt voorkomen door met het nieuwe station te zorgen voor: Een koppeling tussen het hoogspanningsnet en het extrahoogspanningsnet.
6/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Nieuwe aansluitpunten voor duurzame initiatieven. Naast het station van TenneT komt een middenspanningsstation (20 kV) van de regionale netbeheerder Enexis. Het grootste deel van de duurzame initiatieven wordt aangesloten op het laag- en middenspanningsnet van Enexis. Via het nieuw te realiseren middenspanningsstation komt de energie op het hoogspanningsnet (110 kV- en 380 kV), waar het verder wordt getransporteerd.
Het projectgebied ligt ten noorden van de A37 bij afrit 4 en sluit aan op het bedrijvenpark De Tweeling. De toekomstige stationslocatie ligt ten noordwesten van Veenoord en ten zuidwesten van Emmen, in de gemeente Emmen. De bijbehorende verbindingen komen in de gemeentes Emmen en Coevorden te liggen. Het nieuwe hoogspanningsstation wordt gerealiseerd naast de bestaande gecombineerde TenneT 380/110kV-hoogspanningsverbindning van Meeden naar Zwolle.
Afbeelding 1.2 Vlekkenplan locatie Veenoord-Boerdijk (november 2022)
In afbeelding 1.2 is het vlekkenplan voor het toekomstig hoogspanningsstation weergegeven. Naast ruimte voor het hoogspanningsstation is ruimte gereserveerd voor de aansluiting op de bestaande verbinding Zwolle-Meeden.
7/42
Kenmerk
1.3
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Doel en scope
Het doel van het project is het realiseren van: Realisatie nieuwbouw hoogspaningsstation Veenoord-Boerdijk - TenneT (VOB 380 / 110 kV) Realisatie nieuwbouw station Enexis (20 kV)
Toegangsweg naar de nieuwe stations Verwijdering mast 119 en 120 Aanpassing mast 116, 117, 118 en 121
Realisatie van ondergrondse 110 kV kabels tussen mast 116 en 121 naar het station VOB Realisatie van 5 nieuwe masten (119A, 119B, 120A, 120B en 120C) voor de aansluiting van VOB380 op de 380 kV bovengrondse lijnverbinding
Realisatie van een moflocatie bij mast 116 en een opstijgpunt bij mast 121 Reconstructie bestaande 380 kV lijnverbinding Verwijdering van de bestaande 110 kV lijnverbinding
Tijdelijke bovengrondse 380 kV lijnverbinding tijdens de bouwfase met 8 tijdelijke mastlocaties Reservering toekomstige kabelstroken voor Enexis (20 kV)
Daarnaast zijn bouwwegen, lierplaatsen, werkstroken en enkele gebieden voor tijdelijke opslag tijdens de bouwfase gereserveerd. Om bovenstaande planologisch mogelijk te maken, worden de volgende werkzaamheden uitgevoerd: Opstellen van een m.e.r.-aanmeldingsnotitie voor het project (reeds uitgevoerd);
Bestemmingsplanherziening (in de gemeenten Emmen en Coevorden); Uitvoeren benodigde bureau- en veldonderzoeken voor de bestemmingsplanherzieningen en noodzakelijke vergunningen
Voorliggend onderzoek betreft het bemalingsadvies NNON locatie Veenoord-Boerdijk. Bij de relevante werkzaamheden voor dit advies worden ondergrondse kabels aangelegd tot een diepte van 1,8 m-mv. Inclusief bijbehorend zandbed is de ontgravingsdiepte 2,1 m-mv. Tevens wordt een hoogspanningsstation gerealiseerd (ontgravingsdiepte maximaal 1,5 m-mv na ophoging van het terrein) en worden werkzaamheden bij de mastvoeten uitgevoerd (ontgravingsdiepte 1,5 m-mv). In bijlage 2 zijn de voorgenomen werkzaamheden weergeven, zowel het uitgebreide plan als een vereenvoudigde versie met alleen de voor dit bemalingsadvies relevante onderdelen.
1.4
Aanleiding en doel bemalingsadvies
Bij deze werkzaamheden wordt ontgraven tot onder de grondwaterstand. Om de werkzaamheden in den droge uit te kunnen voeren is een tijdelijke verlaging van de grondwaterstand nodig. Om deze verlaging te realiseren wordt bemaling toegepast. Dit advies gaat in op de bemalingsaspecten om de werkzaamheden veilig in den droge uit te kunnen voeren en neemt de omgevingseffecten in beschouwing.
8/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Het doel van het bemalingsadvies is meerledig:
In het bemalingsadvies worden het onttrekkingsdebiet en waterbezwaar uitgerekend en worden de effecten op de omgeving beschouwd Het bemalingsadvies vormt de basis om de noodzakelijke meldingen en/of vergunningen te
kunnen aanvragen in het kader van de Waterwet en het Besluit lozen buiten inrichtingen (Blbi), voor zowel de onttrekking als de lozing van het bronneringswater Het bemalingsadvies vormt de basis voor de aannemer, waarop hij/zij het bemalingsplan kan opstellen
1.5
Normen, protocollen en richtlijnen
Om het bemalingsadvies op te stellen, is gebruik gemaakt van de normen, richtlijnen en andere documenten, zoals vermeld in tabel 1.1. Bij het opstellen van het bemalingsadvies zijn de richtlijnen opgevolgd, zoals deze zijn opgesteld in de BRL SIKB 12000, protocol 12010. Door het volgen van deze richtlijnen wordt de kans op schade en ongewenste effecten verminderd. In bijlage 10 is een checklist opgenomen, waar invulling is gegeven aan het kwaliteitssysteem conform BRL SIKB 12000. De kwaliteitsborging is bijgevoegd in bijlage 11. Tabel 1.1 Normen, richtlijnen en uitgangspunten Titel
Kenmerk
Uitgave
Geotechnisch ontwerp van constructies – Deel 1: Algemene regels
NEN 9997-1:2017
2017
Beoordelingsrichtlijn tijdelijke grondwaterbemaling – ontwerpversie 2
BRL SIKB 12000
2017
Voorbereiden melding of vergunningaanvraag
Protocol 12010
2017
CROW-CUR Handboek 4:2020 Bemaling van bouwputten en sleuven
C1026
2020
1.6
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt de geohydrologische situatie beschreven. Hierbij wordt ingegaan op de bodemopbouw, grondwaterstanden en oppervlaktewateren. In hoofdstuk 3 worden de uitgangspunten van de bemalingswerkzaamheden beschreven en zijn de berekeningen uitgevoerd. Hierbij worden de bemalingsdebieten en waterbezwaren beschreven. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de effecten van de bemaling op de omgeving. Hoofdstuk 5 wordt gewijd aan het wettelijk kader (toets vergunning en meldingsplicht). Hoofdstuk 6 gaat in op monitoring en in hoofdstuk 7 wordt een samenvatting en conclusie gepresenteerd.
1.7
Revisie
Ten opzichte van versie 11 zijn enkele kleine wijzigingen doorgevoerd in de tekst. Er zijn geen effecten op de berekeningen of de conclusie. Ten opzichte van versie 22 zijn twee mastvoeten toegevoegd aan het bemalingsadvies, te weten 118 (definitieve mast) en 119A (tijdelijke mast). Versie 2 omvat alleen de kabels en het nieuwe station.
1 2
TAUW, “TenneT - Veenoord Boerdijk – Bemalingsadvies”, kenmerk R007-1280309AAR-V01-evm-NL, 17 februari 2022 TAUW, “TenneT - Veenoord Boerdijk – Bemalingsadvies”, kenmerk R007-1280309AAR-V02-evm-NL, 19 mei 2022
9/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Naar aanleiding van het toevoegen van de mastvoeten is kwaliteitscontrole van het gehele document uitgevoerd. Daarbij is aan het licht gekomen dat bij de eerdere versies niet de juiste uitgangspunten in de berekeningen zijn gehanteerd. Als gevolg daarvan zijn de berekeningen opnieuw uitgevoerd en zijn de effecten op de omgeving opnieuw beschouwd. In deze versie, versie 3, zijn de bovenstaande punten verwerkt. De debieten en verlagingscontouren wijken significant af van de eerdere versies, waardoor een vergelijking van de resultaten in de voorgaande versies niet mogelijk is. Daarnaast zijn aanvullende kleine wijzigingen doorgevoerd met betrekking op de m.e.r.-notitie. In versie 2 is aangenomen dat deze opgesteld moest worden, maar het blijkt dat deze reeds is opgesteld en ingediend. Dit heeft geen effecten op de berekeningen of de conclusie.
10/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
2 Geohydrologische situatie In dit hoofdstuk is de geohydrologische situatie beschreven. Op basis hiervan zijn de parameters en de benodigde grondwaterstandsverlagingen bepaald waarmee in hoofdstuk 3 de bemalingsdebieten en het waterbezwaar zijn berekend.
2.1
Maaiveld
De gemiddelde maaiveldhoogte in het gebied is gebaseerd op het AHN3 en bedraagt +12,5 m NAP. Aan de zuidzijde van de Verlengde Hoogeveensche Vaart is het maaiveld circa +13 tot +14 m
NAP. De A37 zorgt voor een lokaal hoogteverschil tot +17 m NAP Van de noordzijde van de vaart tot aan de autosnelweg A37 is het maaiveld vrij uniform (circa +12 m NAP) Vanaf de A37 richting het noorden loopt het maaiveld langzaam omhoog, van +12,0 oplopend tot +13,5 m NAP nabij de Boerdijk (N376) Ter hoogte van het nieuwbouw station van Enexis varieert de bestaande maaiveldhoogte tussen circa +12,1 en +13,4 m NAP. Deze wordt opgehoogd naar +13,75 m NAP. In het bemalingsadvies is +13,8 m NAP aangehouden (afgerond op decimeters)
Figuur 2.1 Het maaiveldverloop langs het tracé. De piek in maaiveldhoogte is de autosnelweg A37
3
Actueel Hoogtebestand Nederland, “AHN 3”, online beschikbaar (laatst bezocht 9 december 2021): https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer/
11/42
Kenmerk
2.2
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Bodemopbouw
De bodemopbouw is gebaseerd op (mechanische) boringen en sonderingen uit het lokaal uitgevoerde bodemonderzoek van TAUW4 en geotechnisch onderzoek van Wiertsema & Partners5, aangevuld met gegevens uit het landelijk geohydrologisch model REGIS II v2.2 van TNO6. De lokale boringen reiken tot enkele meters, de sonderingen tot een diepte van -20 tot -25 m NAP, en het REGIS-model tot meer dan -100 m NAP. In totaal zijn bijna 800 boringen gezet. In figuur 2.1 en bijlage 3 is de geohydrologische bodemopbouw uit BRO REGIS II v2.2 ter plaatse van de bemalingslocatie schematisch weergegeven, van west naar oost.
Figuur 2.2 Dwarsdoorsnede REGIS II v2.2
In tabel 2.1 is de geohydrologische bodemopbouw ter plaatse van de bemalingslocatie schematisch weergegeven. De locatie van de boringen en sonderingen zijn weergegeven in bijlage 4. De relevante sonderingen zijn ook weergegeven in figuur 2.3.
4
TAUW, “Verkennend (water)bodemonderzoek inclusief asbest NNON locatie Veenoord-Boerdijk”, kenmerk R006-1280309DKI-V01evm-NL, 25 november 2021 5 Wiertsema & Partners, “Netversterking Noord-Oost Nederland (NNON) - nieuwbouw station Veenoord-Boerdijk te Veenoord”, kenmerk VN-78325-1, oktober-november 2021 6 Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond, “Ondergrondgegevens en ondergrondmodellen”, online beschikbaar (laatst bezocht 9 december 2021): https://www.dinoloket.nl/
12/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Figuur 2.3 Een overzicht van de geselecteerde sonderingen (rood is ontgravingstracé, geel is gestuurde boring met pers en ontvangstkuip). In de buurt van de nieuwe masten (oranje driehoeken) zijn geen sonderingen gezet
Uit de boringen en sonderingen blijkt dat de bodem tot 3 m -mv voornamelijk uit fijn zand bestaat, lokaal komen hier en daar veen- of kleilagen voor van meestal circa 1,0 m dik. In tabel 2.2 is dit in meer detail aangegeven. Vanaf 3 m-mv tot circa 80 m-mv komen afwisselende zandpakketten voor van verschillende samensteling. In de sonderingen zijn conform verwachting geen scheidende lagen aangetroffen tot aan einddiepte sondering (circa 25 tot 30 m-mv).
13/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Tabel 2.1 Schematisatie geohydrologische bodemopbouw Bovenzijde
Onderzijde
(m NAP)
(m NAP)
Variabel,
+9,5
circa +12,5
Lithologie
Laagpakket
Geohydrologische
Doorlaatfactor
/ Formatie
eenheid
of weerstand
Fijn zand, siltig,
Formatie van
Freatisch pakket
1 à 3 m/dag
lokaal veen- of
Boxtel
Formatie van
Bovenzijde 1e
2 à 10 m/dag
Boxtel, Peelo
watervoerend pakket
Formatie van
Midden 1e
Urk
watervoerend pakket
Formatie van
Midden 1e
Appelscha
watervoerend pakket
Formatie van
Onderzijde 1e
kleilaagjes, zie tabel 2.2 +9,5
-18
Zand, siltig
-18
-36
Zand, matig grof
30 m/dag
-36
-46
Zand, grof
-46
-72
Zand, matig grof
Peize, Waalre
watervoerend pakket
-72
-113
Complexe
Formatie van
1e scheidende laag
eenheid
Oosterhout
70 m/dag 30 m/dag 2700 dagen
Tabel 2.2 Dikte en diepte van scheidende laag (bestaat uit matig tot slappe klei tot siltig zand), per onderdeel (zie paragraaf 3.1 voor toelichting over de onderdelen. In bijlage 2 en figuur 3.1 zijn de deeltracés aangegeven) Parameter
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Station
Maaiveld (m NAP)
+13,1
+11,5
+11,9
+12,2
+13,0
+13,2
+13,8
Scheidende laag
+11,0
+10,5
+7,8
+9,0
+10,0
+11,5
+10,0
+10,0
+9,5
+6,1
+7,5
+9,0
+10,5
+6,0
Gebaseerd op
MB013,
MB011,
MB008,
MB005,
MB003,
MB001,
MB005,
mechanische
DKM257
DKM254
MB009
DKM251
DKM012
DKM223
DKM143
van (m NAP) Scheidende laag tot (m NAP)
boring / sondering
2.3
Oppervlaktewaterstanden
De locatie is gelegen in het beheergebied van waterschap Vechtstromen. In figuur 2.4 zijn de peilgebieden op kaart weergegeven en in figuur 2.5 de oppervlaktewateren. Het peilvak CVK095 (peilgebied Nieuwe Drostendiep) heeft een zomerpeil van +10,80 m NAP
en winterpeil van +10,40 m NAP7 Ten noorden van het peilvak is peilvak CVK097 gesitueerd (ook in peilgebied Nieuwe Drostendiep), met onder meer de Fabrieksloot. Het zomer- en winterpeil is respectievelijk
+11,15 en +10,90 m NAP Verlengde Hoogeveensche Vaart (oppervlaktewater AV11781). De vaart ligt in een ander peilgebied, namelijk VHV Vijfde pand Stieltjessluis (HS).
7
Waterschap Vechtstromen, “Peilenkaart”, online beschikbaar (laatst bezocht 9 december 2021): https://www.vechtstromen.nl/over/landbouw-water/peilbeheer/zomer/
14/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Het streefpeil is jaarrond +12,95 m NAP (peilvak STS097). De bodemhoogte is niet aangegeven in de legger8. De bodemhoogte varieert tussen 2,5 en 3,4 m onder het waterpeil9. Er is een waarde van +9,5 m NAP aangehouden. Rondom de vaart is een beschermingszone van de waterkering aanwezig. Het kanaalpeil ligt daarmee 2,1 à 2,5 m hoger dan de
streefpeilen in de directe omgeving Sloot ten zuiden van A37 (oppervlaktewater AV09025), parallel aan de voorgenomen graafwerkzaamheden. De bodemhoogte is circa +10,5 m NAP volgens de legger. Het waterpeil is niet aangegeven. In dit onderzoek is aangenomen dat het waterpeil gelijk is aan het streefpeil. Afhankelijk van de periode waarin het werk wordt uitgevoerd, is dat of +10,40 of +10,80 m NAP. Er is gekozen voor een worst-case benadering, namelijk +10,80 m NAP. Omdat dit een kleine sloot betreft zal de sloot in werkelijkheid zo nu en dan droog staan en waarschijnlijk alleen ’s winters een afvoerende functie hebben. In het model wordt deze sloot daarom als drain gemodelleerd (zie bijlage 6 voor meer informatie)
Overige watergangen in het gebied betreffen ook kleine sloten met een bodemhoogte van circa +10,5 m NAP en een aangenomen waterpeil van +10,8 m NAP. Met name aan de zuidzijde van de A37 zijn veel perceelsloten aanwezig
Als gevolg van de verschillende ontwateringspeilen is het aannemelijk dat de grondwaterstand richting de Boerdijk iets op zal lopen. Direct langs de vaart kan de grondwaterstand wat hoger zijn ten gevolge van infiltratie vanuit het kanaal.
8
Waterschap Vechtstromen, “Legger”, online beschikbaar (laatst bezocht 9 december 2021): https://arcg.is/qr1rb0 Rijkswaterstaat, “Vaarwegen in Nederland”, maart 2022, onderdeel “Hoogeveensche Vaart en Verlengde Hoogeveensche Vaart (076)”, afstand 28.38 km, vaarwegkenmerk “Industriehaven te Hoogeveen” 9
15/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Figuur 2.4 De peilgebieden van waterschap Vechtstromen rondom de voorgenomen werkzaamheden. Respectievelijk zijn de code, het zomerpeil in m NAP en het winterpeil in m NAP aangegeven.
Figuur 2.5 Oppervlaktewateren rondom de voorgenomen werkzaamheden, aangegeven in donkergroen (primaire watergang) en lichtgroen (secundaire watergang) (bron: waterschap Vechtstromen)
16/42
Kenmerk
2.4
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Grondwaterstanden en stijghoogten
Freatische grondwaterstand Voor het lokale bodemonderzoek heeft TAUW ruim 30 ondiepe peilbuizen gezet en eenmalig gepeild, verspreid over meerdere weken. De grondwaterstand is gemeten tussen 0,03 en 1,29 m-bkpb (meter beneden bovenkant peilbuis). Er zijn uitschieters tot 6 m-bkpb geregistreerd, het is echter waarschijnlijk dat dit foute registraties zijn. In DINOloket zijn geen langdurige meetgegevens in de omgeving beschikbaar. In bijlage 4 zijn de relevante peilbuizen en grondwaterstanden weergegeven. In tabel 2.2 zijn de karakteristieken van de beschikbare data opgenomen. De grondwaterstand is gemiddeld circa 0,5 m-mv / +11,8 m NAP10. Het grondwater is het hoogst in het noordoosten (circa +12,0 m NAP) en het laagst rondom deeltracé 3 (circa +11,0 m NAP). De grondwaterstand neemt weer toe richting het zuidoosten (+11,5 m NAP). Deze grondwaterstanden liggen allen hoger dan het gemiddelde polderpeil, +10,6 m NAP. Het effect van het infiltrerende kanaal is nauwelijks zichtbaar, omliggende peilbuizen (peilbuis 6 en 180) liggen met een gemiddelde grondwaterstand van +11,4 m NAP dichter bij het polderpeil dan het kanaalpeil. In paragraaf 3.1. is aangegeven welke grondwaterstand per onderdeel is aangehouden. De grondwaterstand is afhankelijk van de locatie.
10
Let op dat de gemiddelde maaiveldhoogte hiervan afwijkt. Eigenlijk is 0,5 m-mv +12,0 m NAP, gerekend met het gemiddelde maaiveldhoogte van +12,5 m NAP. De +11,8 m NAP is meer representatief, omdat er per peilbuis rekening is gehouden met de maaiveldhoogte.
17/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Tabel 2.3 Freatische grondwaterstanden. Bkpb = bovenkant peilbuis, gws = grondwaterstand. De coördinaten en hoogte zijn ingemeten op locatie. Sterk afwijkende metingen (meer dan +4 en minder dan -5 m ten opzichte van maaiveld) zijn weggelaten. Bkpb is vaak enkele centimeters hoger of lager dan maaiveld. Peilbuis
X
Y
Bkpb (m NAP)
Filter van (m-mv)
Filter tot (m-mv)
Datum
GWS (m-bkpb)
GWS (m NAP)
6
251.056,11
527.127,32
+11,96
1,5
2,5
01-11-21
0,58
+11,38
108
252.176,10
527.497,16
+11,79
1,5
2,5
27-10-21
0,80
+10,99
120
252.043,26
527.490,70
+11,86
1,7
2,7
27-10-21
0,44
+11,42
132
252.308,37
527.492,61
+11,91
1,5
2,5
27-10-21
0,98
+10,93
139
251.870,65
527.445,49
+12,06
2,0
3,0
11-11-21
0,55
+11,51
147
251.738,89
527.447,01
+11,94
1,5
2,5
27-10-21
0,66
+11,28
180
251.370,50
527.223,36
+12,02
1,5
2,5
27-10-21
0,63
+11,39
205
252.439,59
527.456,30
+12,19
1,3
2,3
28-10-21
1,06
+11,13
212
252.604,60
527.449,09
+11,65
1,3
2,3
28-10-21
0,76
+10,89
222
252.767,40
527.421,96
+11,94
1,5
2,5
28-10-21
0,08
+11,86
232
252.765,47
527.320,13
+11,90
1,0
2,0
28-10-21
0,14
+11,76
503
252.585,31
527.999,58
+12,28
1,2
2,2
01-11-21
0,03
+12,25
516
252.556,58
527.884,69
+12,11
1,5
2,5
01-11-21
0,41
+11,70
523
252.635,98
527.849,19
+12,37
1,9
2,9
01-11-21
0,50
+11,87
535
252.614,03
527.769,79
+12,04
1,8
2,8
01-11-21
0,25
+11,79
576
252.949,83
528.250,90
+13,20
3,0
4,0
02-11-21
0,96
+12,24
585
252.977,06
528.169,21
+13,22
2,0
3,0
02-11-21
0,99
+12,23
591
252.895,37
528.087,52
+13,01
1,5
2,5
02-11-21
0,86
+12,15
614
252.704,76
527.978,60
+13,37
2,1
3,1
02-11-21
1,29
+12,08
618
252.813,68
527.978,59
+12,60
2,0
3,0
02-11-21
0,65
+11,95
18/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Peilbuis
X
Y
Bkpb (m NAP)
Filter van (m-mv)
Filter tot (m-mv)
Datum
GWS (m-bkpb)
GWS (m NAP)
628
252.977,56
527.951,38
+13,12
1,7
2,7
02-11-21
1,16
+11,96
639
252.759,22
527.896,90
+12,70
2,2
3,2
02-11-21
0,61
+12,09
651
252.868,49
527.869,72
+12,75
1,5
2,5
02-11-21
0,72
+12,03
669
252.731,98
527.787,98
+12,79
1,9
2,9
02-11-21
0,67
+12,12
682
252.978,06
527.712,78
+12,80
2,0
3,0
02-11-21
0,72
+12,08
687
252.813,67
527.706,29
+12,47
1,9
2,9
02-11-21
0,53
+11,94
704
252.786,44
527.597,36
+12,66
2,0
3,0
02-11-21
0,70
+11,96
715
252.854,16
527.781,09
+12,53
2,0
3,0
02-11-21
0,46
+12,07
2390
251.564,80
527.186,74
+12,10
1,7
2,7
11-11-21
0,39
+11,71
19/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Stijghoogte eerste watervoerend pakket Voor het bodemonderzoek heeft Wiertsema en Partners diepe peilbuizen geplaatst met een filterstelling rond 10 of 20 m-mv (filterlengte 1,0 m). De grondwaterstanden zijn geregistreerd ten tijde van het plaatsen van de peilbuizen. Dat is niet ideaal, omdat de grondwaterstand door het plaatsen van de peilbuis verstoord kan zijn, waardoor de meting niet representatief is. Later zijn door Wiertsema en TAUW geen aanvullende peilingen uitgevoerd. In bijlage 4 zijn de relevante peilbuizen en grondwaterstanden weergegeven. In tabel 2.3 zijn de karakteristieken van de beschikbare data opgenomen. In het noordoosten is de stijghoogte het hoogst (+11,9 m NAP) en in het zuidwesten het laagst (+11,1 m NAP). Gemiddeld is de stijghoogte +11,4 m NAP. Dat komt overeen met de freatische grondwaterstand (+11,8 m NAP), wat een indicatie is dat weinig weerstand tussen het freatisch pakket en het watervoerend pakket aanwezig is. Tabel 2.4 Stijghoogtes in 1e WVP. Gws = grondwaterstand. De coördinaten en hoogte zijn ingemeten op locatie Peilbuis
X (RD)
Y (RD)
Maaiveld
Filter van
Filter tot
(m NAP)
(m-mv)
(m-mv)
Datum
GWS (m NAP)
MB001PB01
252.963
528.167
+12,87
14,0
15,0
27-09-21
+11,88
MB003PB01
252.737
527.981
+12,59
9,0
10,0
01-10-21
+11,77
MB004PB01
252.863
527.835
+12,49
9,0
10,0
29-09-21
+11,54
MB005PB01
252.705
527.740
+11,70
9,0
10,0
01-10-21
+11,43
MB007PB01
252.767
527.466
+12,41
19,0
20,0
05-10-21
+11,66
MB008PB01
252.604
527.467
+12,12
9,6
10,6
04-10-21
+11,37
MB009PB01
252.232
527.487
+12,23
9,0
10,0
22-09-21
+11,13
MB010PB01
251.885
527.469
+12,41
9,0
10,0
06-10-21
+11,32
MB011PB01
251.560
527.357
+12,40
9,0
10,0
28-10-21
+11,30
MB013PB01
251.258
527.124
+14,46
19,0
20,0
20-09-21
+11,26
MB014PB01
251.219
527.088
+13,80
19,0
20,0
16-09-21
+11,10
Daarnaast is gebruik gemaakt van de isohypsenkaarten van REGIS I (28 april 1995). De stijghoogte in het eerste watervoerend pakket ligt tussen +12,0 (zuidwesten) en +12,5 m NAP (noordoosten), zie figuur 2.6. Op basis van de isohypsenkaarten en de eenmalige metingen is de stromingsrichting in het eerste watervoerende pakket zuidwestelijk. Voor dit advies wordt per onderdeel een andere stijghoogte aangenomen, zie paragraaf 3.1.
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Figuur 2.6 De isohypsenkaart van REGIS I (28 april 1995)
Kwel en infiltratie De stijghoogte in het eerste watervoerende pakket is gemiddeld lager dan de freatische grondwaterstand, maar op sommige plekken iets hoger. Er is niet eenduidig sprake van kwel of infiltratie. In de kwelkaart wordt dit beeld bevestigd (zie figuur 2.7)11.
11
Esri Nederland, “Klimaateffectatlas- kwel en infiltratie”, online beschikbaar (laatst bezocht 9 december 2021): https://www.arcgis.com/home/item.html?id=19393fceb49e40f486e7b6ebd3ae1f79
21/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Figuur 2.7 De mate van kwel en wegzijging rondom de voorgenomen werkzaamheden
22/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
3 Bemalingsberekeningen 3.1
Uitgangspunten
Om de te verwachten bemalingsdebieten te berekenen zijn eerst de uitgangspunten vastgesteld. Op basis hiervan zijn het bemalingsdebiet en waterbezwaar berekend. Er wordt gerekend met conservatieve uitgangspunten, wat leidt tot debieten en invloedsgebieden die aan de realistische bovengrens liggen. De geohydrologische uitgangspunten zijn afgeleid van de geïnventariseerde gegevens in hoofdstuk 2. De civieltechnische uitgangpunten zijn afgestemd met TenneT en gebaseerd op aangeleverde tekeningen. De werkzaamheden waar bemaling voor benodigd is, bestaan uit diverse onderdelen. Hieronder zijn de uitgangspunten per onderdeel kort toegelicht. In bijlage 2 en in figuur 3.1 is een overzicht opgenomen van de bemalingsonderdelen.
Figuur 3.1 Overzicht deelgebieden bemaling
Open ontgraving Het kabeltracé wordt aangelegd door middel van open ontgraving in combinatie met gestuurde boringen. De aanlegdiepte van de kabel betreft 1,8 m-mv, met grondverbetering komt dit uit op een ontgravingsdiepte van 2,1 m-mv. Gemiddeld wordt 1 km/week aangelegd in agrarische gebieden, welke in zijn geheel ontgraven en bemalen wordt. Per kilometer veldstrekking zal, inclusief voorbereiding en afwerking, drie weken bemalen worden. De open ontgraving is ingedeeld in 6 deeltracés (rode lijn in figuur 3.1).
23/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Gestuurde boringen en pers- en ontvangstputten Over de tracés van de gestuurde boringen is geen bemaling noodzakelijk. Wel worden de pers- en ontvangstkuip elk circa twee weken bemalen. Er wordt uitgegaan van een diepte van 0,5 meter beneden onderkant kabel, wat uitkomt op een diepte van 2,6 m-mv ter plaatse van de pers- en ontvangstputten. De gestuurde boringen zijn als gele lijn opgenomen in figuur 3.1, waarbij de pers- en ontvangstkuip zijn gesitueerd aan de kop- en staart van elk ontgravingstracé. Lasmoffen Binnen deeltracé 2 en deeltracé 3 zal een lasmof worden toegepast. De ontgraving ten behoeve van de mofput is doorgaans 4x8 m groot en 2,0 m diep. De montage van een lasmof (bestaande uit 3 moffen) is één week, inclusief de voorbereiding en nazorg zal de bemalingsduur 2 weken zijn per lasmof. De lasmoffen zijn als groene lijn opgenomen in figuur 3.1. Station De bouw van het station neemt ongeveer 24 maanden in beslag. Daarbij wordt het maaiveld op het gehele terrein opgehoogd tot +13,75 m NAP (oorspronkelijk tussen +12,1 en +13,4 m NAP), waarna plaatselijk voor de nieuwbouw en ondergrondse kabels tot 1,5 m-mv (+12,25 m NAP) wordt ontgraven. Voor dit bemalingsadvies wordt het afgerond op decimeters. Uit de ontgravingsdiepte en de grondwaterstanden in de deklaag en watervoerend pakket blijkt dat een bemaling niet noodzakelijk is op basis van de huidig bekende gegevens.
In de bijlages en berekeningen wordt dit onderdeel derhalve niet opgenomen. Nieuwe mastlocaties en/of te verzwaren mastlocaties (mast 118) Bij de nieuw te bouwen fundaties en de te verzwaren fundaties worden eerst de nieuwe palen vanaf maaiveld aangebracht, waarna deze ontgraven worden tot een diepte van maximaal 1,5 m-mv. Daarna worden de nieuwe palen (met eventueel de oude palen) per mastbeen verbonden middels een poer. De bemalingsduur ten behoeve van de nieuwe/te verzwaren poeren zal ongeveer zes tot acht weken in beslag nemen. De werkzaamheden aan de vier mastvoeten vinden per mast gelijktijdig plaats. Tijdelijke masten en te slopen masten (mast 119A) Tijdelijke masten worden (grotendeels) op maaiveld aangebracht, waarbij de kans aanwezig is dat grondverbetering moet worden aangebracht. Deze werkzaamheden vinden boven de grondwaterstand plaats, zodat geen bemalingswerkzaamheden nodig zijn. Het wordt aangenomen dat de werkzaamheden aan de nieuw te bouwen en de te slopen masten gelijktijdig plaatsvinden. Het wordt aangenomen dat de sloop van de funderingen plaatsvindt in den natte en de funderingen worden tot een diepte van 2,5 m-mv gesloopt. De sloopwerkzaamheden nemen circa drie dagen in beslag per mastlocatie. Voor deze werkzaamheden is zodoende geen bemaling noodzakelijk. In tabel 3.1 is een samenvatting opgenomen.
Er wordt vanuit gegaan dat de onderdelen na elkaar worden uitgevoerd (géén gelijktijdigheid).
24/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Tabel 3.1 Uitgangspunten bemalingsberekeningen (vetgedrukte nummers zijn deeltracés) Parameter
Eenheid
Open
Pers- en
ontgraving
ontvangst-
Lasmoffen
Station
Mast
Geheel: +13,8
118: +12,2
Geheel:
118: +11,5 / 0,7
kuipen Geohydrologische uitgangspunten Maaiveld
m NAP
1: +13,1
1: +13,1
2: +11,5
2a: +11,5
2: +11,5
2b: +11,5 3: +11,8
3a: +11,9
3: +12,0
3b: +12,0 4: +12,4
4: +12,2
5: +13,1
5: +13,0
6: +13,2
6: +13,2
Freatische
m NAP /
1: +11,4 / 1,7
1: +11,4 / 1,7
grondwaterstand
m-mv
2: +11,3 / 0,2
2a: +11,3 / 0,2
2: +11,3 / 0,2
+12,0 / 1,8
2b: +11,3 / 0,2 3: +11,0 / 0,8
3a: +11,4 / 0,5
3: +11,0 / 1,0
3b: +11,8 / 0,2 4: +11,9 / 0,5
4: +12,0 / 0,2
5: +12,0 / 1,1
5: +12,1 / 0,9
6: +12,2 / 1,0
6: +12,2 / 1,0
Stijghoogte eerste
m NAP
1: +11,1 / 2,0
1: +11,1 / 2,0
watervoerend
m-mv
2: +11,3 / 0,2
2a: +11,3 / 0,2
pakket
Geheel: 2: +11,3 / 0,2
118: +11,2 / 1,0
+11,5 / 2,3
2b: +11,3 / 0,2 3: +11,1 / 0,7
3a: +11,2 / 0,7
3: +11,2 / 0,8
3b: +11,6 / 0,4
Doorlaatfactor
4: +11,4 / 1,0
4: +11,4 / 0,8
5: +11,6 / 1,5
5: +11,6 / 1,4
6: +11,8 / 1,4
6: +11,8 / 1,4
m/dag
1à3
1à3
1à3
1à3
1à3
m
2,0 à 2,5
2,0 à 2,5
2,0 à 2,5
2,5
1,0
m/dag
Zie tabel 2.1
Zie tabel 2.1
Zie tabel 2.1
Zie tabel 2.1
118:
freatisch pakket Dikte freatisch pakket (watervoerend) Doorlaatfactor watervoerend pakket Civieltechnische uitgangspunten
25/42
Kenmerk
Parameter
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Eenheid
Open
Pers- en
ontgraving
ontvangst-
Lasmoffen
Station
Mast
115.000 m2 12
50 x 50
kuipen Lengte tracé /
m of m
2
1: 2 x 80 m
4 m x 8 m = 32
4 m x 8 m = 32
oppervlakte
2: 90 m
m2
m2
ontgravingsput
3: 820 m 4: 200 m 5: 400 m 6: 80 m
Breedte sleufbodem
m
5
-
-
-
-
m NAP
2,1 m-mv:
2,6 m-mv:
2,0 m-mv:
1,5 m-mv:
1,5 m-mv:
1: +11,0
1: +10,5
+12,3
118: +10,7
2: +9,4
2a: +8,9
1,8 m-mv:
1,8 m-mv:
+12,0
118: +10,4
Geheel:
118: 1,1
op ontgravingsdiepte Ontgravingsdiepte
2: +9,5
2b: +8,9 3: +9,7
3a: +9,3
3: +10,0
3b: +9,4
Gewenste
m NAP
4: +10,3
4: +9,6
5: +11,0
5: +10,4
6: +11,1
6: +10,6
2,4 m-mv:
2,9 m-mv:
grondwaterstand
1: +10,7
1: +10,2
(0,3 m beneden
2: +9,1
2a: +8,6
ontgravingsdiepte) 3: +9,4
watervoerend, zie
3a: +9,0
3: +9,7
3b: +9,1
par. 3.2)
m
grondwaterstand
4: +10,0
4: +9,3
5: +10,7
5: +10,1
6: +10,8
6: +10,3
1: 0,7
1: 1,2
2: 2,2
2a: 2,7
(freatisch en
2: 2,1
0,0
2b: 2,7
watervoerend, zie
3: 1,6
par. 3.2)
Talud (hoogte t.o.v.
2: +9,2
2b: +8,6
(freatisch en
Benodigde verlaging
2,3 m-mv:
3a: 2,4
3: 1,3
3b: 2,7 4: 1,9
4: 2,7
5: 1,3
5: 2,0
6: 1,4
6: 1,9
m:m
2:3
1:2
1:2
1:2
2:3
-
geen
geen
geen
geen
geen
horizontale afstand) Sleufbegrenzing 12
Het gehele station bestaat uit het TenneT-station en het Enexis-station. TenneT-station: circa 410 m x 250 m = 102.500 m2. Enexis-station: circa 170 m x 72 m = 12.240 m2. Som: 114.470 m2 (116.721 m2 zonder afronding).
26/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Parameter
Eenheid
Open
Pers- en
ontgraving
ontvangst-
Lasmoffen
Station
Mast
kuipen Sprake van
-
ja
ja
ja
nee
ja
m/week
1: 2 x 80 m
4 m x 8 m = 32
4 m x 8 m = 32
115.000 m2 13
Gehele
2: 90 m
m2
m2
voorbemaling Lengte / oppervlakte bemaling in bedrijf
mastlocatie (4
3: 820 m
poeren
4: 200 m
gelijktijdig)
5: 400 m 6: 80 m Geplande
-
n.t.b.
n.t.b.
n.t.b.
n.t.b.
n.t.b.
weken
9 weken:
Twee weken per
Twee weken per
16 maanden
6-8 weken per
1: 1 week
perskuip = 16
lasmof = 4
voor gehele
mast
2: 1 week
weken
weken
station
uitvoeringsperiode Duur bemaling (inclusief weekend)
3: 3 weken 4: 1 week 5: 2 weken 6: 1 week
3.2
Opbarstrisico
Het opbarstrisico verschilt per locatie. Op sommige delen zijn geen slecht doorlatende lagen aanwezig waar een drukverschil kan optreden tussen het bemalingsniveau en het onderliggende watervoerende pakket. In dat geval vindt op voorhand bemaling plaats in het freatisch deel van het watervoerend pakket, zodat van opbarstrisico geen sprake is. Bij andere delen worden de slecht doorlatende lagen geheel doorgraven, zodat geen drukverschil kan optreden en er eveneens geen risico op opbarsten van de putbodem bestaat. Als laatste kan de ontgraving deels plaatsvinden in de aanwezige deklaag. Indien de opwaartse stijghoogtedruk aan de onderzijde van de deklaag groter is dan de neerwaartse gronddruk kan het risico van opbarsten van de bouwputbodem zich wel voordoen. In dat geval is het opbarstgevaar uitgerekend conform de NEN 9997-1-C1, 2017, hoofdstuk 10, bezwijken door opwaartse druk. De bodemparameters zijn conservatief gekozen. Conform de norm, is rekening gehouden met een veiligheidsfactor van 0,9 voor de bodemopbouw. Het risico is bepaald voor het diepste ontgravingsniveau en/of de grootste ontgravingsput ontgravingsniveau (van de open ontgraving, pers/ontvangstkuip of lasmof) per deeltracé. In bijlage 5 zijn de berekeningen opgenomen.
13
Het gehele station bestaat uit het TenneT-station en het Enexis-station. TenneT-station: circa 410 m x 250 m = 102.500 m2. Enexis-station: circa 170 m x 72 m = 12.240 m2. Som: 114.470 m2 (116.721 m2 zonder afronding).
27/42
Kenmerk
3.2.1
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Deel 1
Het maaiveld is gemiddeld +13,1 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,1 m NAP (2,0 m-mv) en de ontgravingsdiepte maximaal +10,5 m NAP (2,6 m-mv o.b.v. pers- en ontvangstkuip). Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boring (MB013) en sondering DKM257 is lokaal een scheidende laag aanwezig tussen +10 en +11 m NAP. Deze bestaat uit matig tot slappe klei tot siltig zand. Deze scheidende laag wordt niet geheel ontgraven. Opbarstgevaar kan zich voordoen; de opbarstveiligheid bedraagt 0,57 (moet minimaal 1,0 bedragen). Uit de berekeningen blijkt een verlaging van de stijghoogte van 0,5 m noodzakelijk. De stijghoogte mag maximaal +10,6 m NAP bedragen. 3.2.2 Deel 2 Het maaiveld is gemiddeld +11,5 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,3 m NAP (0,2 m-mv) en de ontgravingsdiepte maximaal +8,9 m NAP (2,6 m-mv o.b.v. pers- en ontvangstkuip). Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boring (MB011) en sondering DKM254 is lokaal een toplaag aanwezig van klei (enkele decimeters dik) en een scheidende laag aanwezig tussen +9,5 en +10,5 m NAP. Deze bestaat uit matig tot slappe klei tot siltig zand. De scheidende laag wordt geheel ontgraven bij de perskuip. Op voorhand is daarom een bemaling van het freatisch en watervoerend pakket noodzakelijk. 3.2.3 Deel 3 Het maaiveld is gemiddeld +11,9 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,6 m NAP en de ontgravingsdiepte maximaal +9,3 m NAP.
Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boring (MB008 en MB009) is er lokaal een toplaag aanwezig van klei (enkele decimeters dik) en een scheidende veenlaag aanwezig tussen +6,1 en +7,8 m NAP. Deze scheidende laag wordt niet ontgraven. Opbarstgevaar kan zich voordoen; de opbarstveiligheid bedraagt 0,9 (moet minimaal 1,0 bedragen). Uit de berekeningen blijkt een verlaging van de stijghoogte van 0,7 m noodzakelijk. De stijghoogte mag maximaal +10,9 m NAP bedragen. 3.2.4 Deel 4 Het maaiveld is gemiddeld +12,2 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,4 m NAP en de ontgravingsdiepte maximaal +9,6 m NAP. Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boring (MB005) en sondering (DKM251) is er lokaal een scheidende kleilaag aanwezig tussen +7,5 en +9,0 m NAP. Deze scheidende laag wordt niet ontgraven. Opbarstgevaar kan zich voordoen; de opbarstveiligheid bedraagt 0,76 (moet minimaal 1,0 bedragen). Uit de berekeningen blijkt een verlaging van de stijghoogte van 0,9 m noodzakelijk. De stijghoogte mag maximaal +10,5 m NAP bedragen. 3.2.5 Deel 5 Het maaiveld is gemiddeld +13,0 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,6 m NAP en de ontgravingsdiepte maximaal +10,4 m NAP. Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boring (MB003) en sondering (DKM012) is er lokaal een scheidende laag aanwezig tussen +9,0 en +10,0 m NAP. Deze bestaat uit matig tot slappe klei tot siltig zand.
28/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Deze scheidende laag wordt niet ontgraven. Opbarstgevaar kan zich voordoen; de opbarstveiligheid bedraagt 0,76 (moet minimaal 1,0 bedragen). Uit de berekeningen blijkt een verlaging van de stijghoogte van 0,6 m noodzakelijk. De stijghoogte mag maximaal +11,0 m NAP bedragen. 3.2.6 Deel 6 Het maaiveld is gemiddeld +13,2 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,8 m NAP en de ontgravingsdiepte maximaal +10,6 m NAP. Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boring (MB001) en sondering (DKM223) is lokaal een scheidende laag aanwezig tussen +10,5 en +11,5 m NAP. Deze bestaat uit matig tot slappe klei tot siltig zand. Deze scheidende laag wordt deels ontgraven. Opbarstgevaar kan zich voordoen; de opbarstveiligheid bedraagt 0,1 (moet minimaal 1,0 bedragen). Uit de berekeningen blijkt een verlaging van de stijghoogte van 1,2 m noodzakelijk. De stijghoogte mag maximaal +10,6 m NAP bedragen. 3.2.7
Station
Het maaiveld is gemiddeld +13,8 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,5 m NAP en de ontgravingsdiepte maximaal +12,3 m NAP. Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boring (MB005) en sondering (DKM143) is lokaal een scheidende laag aanwezig tussen +6,0 en +10,0 m NAP. De stijghoogte is lager dan de ontgravingsdiepte. Op basis hiervan blijkt dat spanningsbemaling niet noodzakelijk is. 3.2.8 Mast 118 Het maaiveld is gemiddeld +12,2 m NAP, de stijghoogte is maximaal +11,2 m NAP en de ontgravingsdiepte maximaal +10,7 m NAP. Gebaseerd op de dichtstbijzijnde boringen van TAUW (301 en 373) en van Wiertsema & Partners (MB010) is lokaal een scheidende laag aanwezig bestaande uit leem van 1,0 m-mv (+11,2 m NAP) tot 3,4 m-mv (+8,8 m NAP). Deze scheidende laag wordt deels ontgraven. Het risico van opbarsten zal zich niet voordoen; de opbarstveiligheid bedraagt 1,03 (moet minimaal 1,0 bedragen). Uit de berekeningen volgt dat een verlaging van de stijghoogte niet noodzakelijk is.
3.2.9
Deelconclusie
In het algemeen kan het volgende worden geconcludeerd: Bij bijna alle delen is een scheidende laag aanwezig die niet (volledig) wordt ontgraven De stijghoogte is 1 à 2 meter onder maaiveld
De combinatie van bovenstaande zorgt ervoor dat voor elk onderdeel spanningsbemaling noodzakelijk is, behalve ter plaatse van het station en mast 118 De spanningsbemaling zal in de praktijk bestaan uit een verlaging met verticale filters in het watervoerend pakket die ook benodigd is voor de benodigde verlaging in het freatisch pakket
29/42
Kenmerk
3.3
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Debieten en waterbezwaar
De benodigde onttrekkingsdebieten om in den droge te kunnen ontgraven zijn berekend met een lokaal numeriek grondwatermodel (GMS Modflow, Aquaveo, 2021 versie 10.5.6). In het model is gerekend met de bodemopbouw, geohydrologische situatie en uitgangspunten zoals in hoofdstuk 2 en paragraaf 3.1 beschreven. In bijlage 6 is meer informatie over het model opgenomen. In het model is voor de deklaag uitgegaan van minder goed doorlatende lagen. Er zijn geen scheidende lagen in het model aanwezig (ook aangezien op voorhand bemaling van het watervoerend pakket noodzakelijk is). In werkelijkheid zal de bulk van het waterbezwaar afkomstig zijn vanuit het watervoerende pakket. Voor de bemaling is gerekend met deepwells, welke een halve meter dieper zijn gemodelleerd ten opzichte van de gewenste grondwaterstand. Bij de uitvoering worden zeer waarschijnlijk verticale filters met haalbuizen toegepast tot 3 m beneden de ontgravingsdiepte. Deze filters zijn geschikt om de freatische grondwaterstand (deklaag) en de waterstand in het eerste watervoerend pakket te verlagen. De berekeningen zijn niet uitgevoerd voor verschillende GHG- en GLG-situaties omdat hier geen gegevens over bekend zijn. Het model is stationair doorgerekend, wat een onderschatting geeft van het initiële (niet-stationaire) debiet.
Bij aanvang van de bemaling dient rekening gehouden te worden met een tijdelijk hoger debiet tot 50% van het stationaire debiet, tenzij voorbemaling plaats vindt. Met voorbemaling hoeft het aanvangsdebiet niet zo hoog te liggen. In dit advies is rekening gehouden met twee dagen voorbemaling (dat is reeds verrekend in de totale bemalingsduur). Uitgaande van een stationaire berekening is sprake van een overschatting van de verlagingen en effecten samenhangend met de verlagingen.. Ondanks deze afwijkingen, is de verwachting dat het onttrekkingsdebiet van dezelfde ordegrootte zal zijn als in dit advies is uitgerekend. Per onderdeel zijn de debieten en waterbezwaren berekend, de resultaten hiervan zijn weergegeven in tabel 3.2. De berekende bemalingsdebieten variëren tussen 10 en 265 m3/uur voor de verschillende werkzaamheden. Het debiet bij open ontgraving 3 is te verklaren door de grote lengte die tegelijkertijd bemalen wordt. Het totale waterbezwaar bedraagt circa 430.000 m3. Bij benadering kan het maximale debiet 265 m3/uur bedragen. Bij de vergunningsaanvraag dient daarmee rekening gehouden te worden.
30/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Tabel 3.2 Berekende bemalingsdebieten en waterbezwaren, freatische bemaling en spanningsbemaling tezamen Onderdeel
Benodigde
Lengte / oppervlakte
Bemalings-
verlaging (m)
in bemaling (m)
duur (weken)
Debiet (m3/uur)
Waterbezwaar (m3)
Open ontgravingen 1
0,8
160
1
30
5.000
2
2,3
90
1
67
11.300
3
1,7
820
3
265
133.600
4
1,9
200
1
120
20.200
5
1,3
400
2
190
63.800
6
1,4
80
1
53
8.900
25
8.400
Pers- en ontvangstkuipen gestuurde boringen 1
1,2
4x8
2
2a en 2b
2,7
2 x 4x8
2x2
2 x 45
2 x 15.100
3a
2,4
4x8
2
38
12.800
3b
2,7
2
42
14.100
4
2,7
4x8
2
38
12.800
5
2,0
4x8
2
33
11.100
6
1,9
4x8
2
31
10.400
2
2,1
4x8
2
25
8.400
3
1,3
4x8
2
10
3.400
1,1
50x50
8
55
73.900
37
maximaal 265
428.300
Lasmoffen
Masten 118 Totaal
3.4
Bemalingswijze
Op basis van de bekende gegevens blijkt dat sprake is van een verschillende dikte en diepte van de kleilaag. Voor de uitvoering is het daarom noodzakelijk dat zowel ontwatering boven als onder de kleilaag plaatsvindt (ontwatering deklaag en watervoerend pakket). Hiervoor is het mogelijk om volledig gefilterde buizen met een haalbuis (zwaartekrachtbemaling) toe te passen, danwel een bemaling met filters op en onder de kleilaag toe te passen. Zodoende wordt op voorhand opbarstrisico voorkomen en wordt ook hangwater op de kleilaag ontwaterd. De uiteindelijke inrichting van de bemaling is ter keuze en verantwoordelijkheid van de uitvoerende aannemer.
31/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
4 Effecten op de omgeving 4.1
Grondwaterstandsverlagingen
De afstand tot waar 5 cm grondwaterstandverlaging plaatsvindt (het beïnvloedingsgebied) is weergegeven in tabel 4.1. Vanaf de maximale verlaging nabij de onttrekking neemt de verlaging af met toenemende afstand tot de bemaling. Wegens de lage weerstand tussen het freatisch pakket en het eerste watervoerend pakket is de ondiepe en diepe grondwaterstandsverlaging vrijwel gelijk. De berekende hydrologische beïnvloedingsgebieden (5 cm verlagingscontour) zijn per onderdeel weergegeven in bijlage 7. In de kaarten zijn de effecten van de watergangen goed zichtbaar. Tabel 4.1 Beïnvloedingsgebied van de bemaling in freatisch pakket en eerste watervoerend pakket Onderdeel
Beïnvloedingsgebied (m)
Open ontgravingen 1
500
2
900 – 950
3
1.700
4
1.400 – 1.500
5
1.500
6
850 – 1.000
Pers- en ontvangstkuipen gestuurde boringen 1
300 – 400
2a en 2b
650 – 700
3a
450 – 525
3b
750 – 825
4
600 – 850
5
550 – 750
6
550 – 700
Lasmoffen 2
150 – 325
3
75 – 125
Masten 118
4.2
700
Zettingen
4.2.1 Inleiding Door de verandering in korrelspanning ten gevolge van de grondwaterstandverlaging tot beneden de laagst gemeten waarde ooit, kunnen zettingen optreden tijdens een bronbemaling. Omdat de laagst gemeten waarde ooit moeilijk te achterhalen is en daarbij geen rekening wordt gehouden met de factor tijd, wordt normalerwijze uitgegaan van de GLG-waarde. Hierbij kan met enige zekerheid van uitgegaan worden dat eventuele zettingen al volledig zijn opgetreden, aangezien lagere waarden al vaker (en dus van langere duur) zijn voorgekomen.
32/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Voor dit bemalingsadvies zijn geen langdurige meetgegevens beschikbaar. Er is daarom gerekend met de huidige situatie. Dit zorgt waarschijnlijk voor een overschatting van het zettingsrisico. De kans op het optreden van schade ten gevolge van de zettingen is afhankelijk van de bodemopbouw (mate van voorkomen van zettingsgevoelige lagen zoals veen en klei), de grondwaterstandsverlaging, de duur van de bemaling, de afstand tot zettingsgevoelige objecten en de staat van de zettingsgevoelige objecten. Om het risico in te schatten, zijn indicatieve zettingsberekeningen uitgevoerd met Zetrek (versie 2.1; gebaseerd op de zettingstheorie van Terzaghi) ter plaatste van en nabij de bemalingslocatie. De maaiveldzettingen geven een indicatie of risico’s zich voordoen. Daarbij is uitgegaan van een zettingsgevoelige laag bestaande uit matig tot slappe klei tot siltig zand en een bemalingsduur van 14 dagen. Meer details over de bodemopbouw en grondwaterstand zijn opgenomen in tabel 4.2. 4.2.2 Berekeningen Uit de berekeningen (zie bijlage 8) blijkt dat er ter plaatse van de bouwkuip zetting op kan treden bij de bemaling variërend van 3 tot 17 mm, zoals samengevat in tabel 4.2. Aangezien de zetting is berekend direct naast de bemalingslocatie, zal de zetting op afstand van de bemaling (vanwege een afnemende grondwaterstandsverlaging) significant lager zijn.
Voor mogelijk zettingsgevoelige objecten in de nabijheid van de bemaling is daarom een nadere beschouwing gemaakt van mogelijke zettingsschade. Voor mast 118 is geen zetting berekend; de scheidende laag bestaat uit keileem en is niet zettingsgevoelig, omdat keileem tijdens het Saalien is afgezet. De gletsjer heeft in het Saalien het pakket al volledig geconsolideert. Tabel 4.2 Een samenvatting van de relevante parameters voor zettingen als gevolg van de bemaling. Alle getallen in m-mv tenzij anders aangegeven Parameter
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Maaiveld (m NAP)
+13,1
+11,5
+11,9
+12,2
+13,0
+13,2
Scheidende laag van
2,1
1,0
4,1
3,2
3,0
1,7
Scheidende laag tot
3,1
2,0
5,8
4,7
4,0
2,7
Huidige freatische
1,7
0,2
0,9
0,3
1,0
1,0
2,9
2,9
2,9
2,9
2,9
2,9
Huidige stijghoogte
2,0
0,2
0,3
0,8
1,4
1,4
Gewenste stijghoogte
2,5
0,2
1,7
1,7
2,0
2,6
grondwaterstand Gewenste freatische grondwaterstand
33/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Parameter
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Indicatief
8 mm
3 mm
15 mm
17 mm
11 mm
14 mm
zettingsrisico door bemaling14
4.2.3
Zettingsrisico A37 en woningen deelgebied 1
Voor het bepalen van de mogelijke zettingsschade is getoetst aan de schadeklasseindeling volgens Boscardin. Maatgevend voor het optreden van schade zijn verschilzakkingen tussen funderingselementen en de relatieve hoekverdraaiing (verschilzetting over een bepaalde afstand van fundaties). Volgens Boscardin zou bij een hoekverdraaiing van 1:600 of steiler schade op kunnen optreden. Tot een hoekverdraaiing van 1:300 wordt dit esthetische schade (klasse 2 licht) genoemd. Vanaf 1:300 is de kans op constructieve schade aanwezig (klasse 3 tot en met 5 matige tot ernstige schade. Het resultaat van de berekening is opgenomen in tabel 4.3. Tabel 4.3 Resultaat berekening zetting Adres
Afstand
Afstand
Zetting
Zetting
Hoek-
Schadeklasse-
voorzijde
achterzijde
Voor
Achter
verdraaiing
indeling
object (m)
object (m)
(mm)
(mm)
A37
25
65
12
10
>10.000
0/1
Woning nabij deellocatie
35
50
5
4
>10.000
0/1
1 (Schoolstraat 17)
4.2.4 Deelconclusie De berekende waarden geven een worst-case scenario aan, waarbij geen rekening is gehouden met eventuele (natuurlijke) voorbelasting van de aanwezige zettingsgevoelige lagen en/of met bemalingswerkzaamheden in het verleden. Op basis van de berekende (worst-case) zetting en hoekverdraaiing wordt zettingsschade als gevolg van de onttrekking in theorie niet aannemelijk geacht (ongelijkmatige zetting blijft ruim binnen de normen voor hoekverdraaiing). Alles in aanmerking genomen is er een kans op zettingen, maar zijn de nadelige effecten op de omgeving beperkt.
4.3
Paalrot
Rondom deellocatie 1 zijn gebouwen aanwezig met een bouwjaar rond 193015. Uit modelberekeningen blijkt de grondwaterstandsverlaging ter plaatse van de gebouwen circa 30 cm bedraagt, echter dat dit ook voor slechts zeer korte tijd (maximaal 3 weken bemaling) kan ontstaan. Een dergelijke periode is te kort om daadwerkelijk tot paalrot (als gevolg van schimmelaantasting te kunnen leiden. Het risico op paalrot is daarmee op voorhand uitgesloten.
14
Er kunnen ook zettingen ontstaan door ophogingen met zand of door het zware materieel. In dit bemalingsadvies zijn alleen zettingen door verlaging van de grondwaterstand doorgerekend. 15 Kadaster, “Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)”, https://bagviewer.kadaster.nl/lvbag/bag-viewer/index.html, online beschikbaar (laatst bezocht 26 januari 2021):
34/42
Kenmerk
R007-1280309AAR-V03-evm-NL
Bij bemaling van deellocatie 2 reikt het invloedsgebied tevens tot deze gebouwen. De verlaging is 5 à 10 cm ten opzichte van de RHG. In droge periodes komt deze verlaging ook voor. Het risico op paalrot is daarmee uitgesloten.
4.4
Verontreinigingen
Volgens het bodemonderzoek van TAUW16 zijn binnen het invloedsgebied geen ernstige mobiele verontreinigingen aanwezig. Op basis hiervan wordt het niet aannemelijk geacht dat een geval van bodemverontreiniging wordt verminderd of verplaatst.
4.5
Landbouw
Lokaal kan ter plaatse van de aanwezige gras- en akkergebieden een verlaging van de grondwaterstand plaatsvinden door de bemalingswerkzaamheden. Gezien de relatief korte bemalingsduur op één plek (2 à 3 weken) worden langdurige vochttekorten op één plek niet verwacht. Naar verwachting is eventuele droogteschade/opbrengstderving van de gewassen daarmee beperkt, maar kan dit niet geheel uitgesloten worden. Geadviseerd wordt om te overleggen met de terreineigenaar of de agrarische percelen met gras- en akkerbouw in geval van een droge periode moeten worden besproeid. Voor het besproeien kan ook worden overwogen om het tijdens de bemaling vrijkomende grondwater (mits hiervoor geschikt) te gebruiken teneinde de vochttekorten in de hangwaterzone aan te vullen.
4.6
Natuur
Er zijn geen Natura2000- of NNN-gebieden binnen de invloedsfeer aanwezig17. Permanente negatieve effecten worden niet verwacht.
4.7
Overige onttrekkingen
In de WKO-tool worden meerdere grondwateronttrekkingen aangegeven binnen de beïnvloedingsgebieden. Het is waarschijnlijk dat deze onttrekkingen gebruikt worden door agrariërs voor beregening en/of veedrenking. In dat geval kunnen nadelige effecten ontstaan zodra de bemaling nabij de onttrekking wordt uitgevoerd. Geadviseerd wordt om dit voorafgaand aan de bemaling met de terreineigenaar af te stemmen (zie ook paragraaf 4.5, “Landbouw”).
4.8
Zoet en brak water
Uit de uitgevoerde analyses (zie paragraaf 5.2) komt de aanwezigheid van brak of zout water niet naar voren.
4.9
Archeologische waarde
In opdracht ven TenneT heeft ADC ArcheoProjecten archeologisch onderzoek uitgevoerd18. Het volgende is geconcludeerd:
16
TAUW, “Verkennend (water)bodemonderzoek inclusief asbest NNON locatie Veenoord-Boerdijk”, kenmerk R006-1280309DKIV01-evm-NL, 25 november 2021 17 Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, “Natura 2000 gebieden”, online beschikbaar (laatst bezocht 17 januari 2023): https://geocontent.rvo.nl/Natura2000/Overzichtskaart/index.html?provincie=1 18 ADC ArcheoProjecten, “Archeologisch veldonderzoek Netversterking Noord-Oost Nederland, locatie Veenoord-Boerdijk, gemeenten Emmen en Coevorden”, 23 december 2021