Bijlage 1 - Regiobeeld Drenthe

Regiobeeld Drenthe Samen werken aan gezonde zorg

start

introductie

literatuurlijst

2

Regiobeeld Drenthe

Introductie

Het regiobeeld van Drenthe De zorg staat onder druk en dreigt vast te lopen. Om de zorg toegankelijk te houden is het noodzakelijk om domeinoverstijgend samen te werken en meer te investeren in de versterking van de gezondheid en veerkracht van mensen. Binnen het Integraal Zorgakkoord (IZA) is afgesproken om de samenwerking in de regio te bevorderen op basis van de feitelijke gezondheidssituatie.1,2 Dit regiobeeld geeft inzicht in de gezondheid van de inwoners van Drenthe, de sociale determinanten die daar invloed op hebben en het zorggebruik. Er is een selectie gemaakt van data die zo goed mogelijk de situatie in Drenthe weergeven. Het regiobeeld geeft input voor het regioplan, waarin concreet wordt gemaakt op welke manier de prioritaire opgaven worden aangepakt.

Visie op gezondheid

De versnippering voorbij

Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. In Drenthe is het concept van positieve gezondheid breed omarmd. Daarbij ligt het accent meer op veerkracht van mensen en wat hun leven betekenisvol maakt.3 De gezondheid van mensen wordt in belangrijke mate beïnvloed door de maatschappelijke omstandigheden waarin mensen worden geboren, waarin ze leven, werken en naar school gaan, en de sociale en gemeenschapsnetwerken waar ze deel van uitmaken (zie fig. 1). Om de focus te verleggen van ziekte en zorg naar het versterken van gezondheid is ook inzet op deze sociale determinanten nodig via een domeinoverstijgende aanpak (health for all policies).4-6

Dit Drents regiobeeld maakt duidelijk dat de uitdaging groot is. Vijf thema’s met grote prioriteit zijn: leefstijl, mentale gezondheid, vitaal ouder worden, kwetsbare inwoners en arbeidsmarkt. Om de gezondheidsopgaven in de context van Drenthe te plaatsen start het regiobeeld met algemene kenmerken van de Drentse bevolking. Alle thema’s hangen met elkaar samen. Zo hebben leefstijlproblemen invloed op de mentale gezondheid, en andersom. De thema’s vitaal ouder worden en kwetsbare inwoners richten zich op doelgroepen en zijn niet los te zien van leefstijl en mentale gezondheid. En de arbeidsmarktproblematiek speelt bij alle thema’s.

Figuur 1: Sociale determinanten van gezondheid

Om voldoende slagkracht te krijgen is het belangrijk dat er een integraal zorg- en ondersteuningslandschap en een gelijkgerichte preventieinfrastructuur zijn. Daarom geeft het regiobeeld ook een weergave van het huidige landschap van domeinoverstijgende samenwerkingsverbanden.

*Voor informatie over de acute zorg, zie het ROAZ Regiobeeld 2023.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Demografie

3

bevolking

Bevolking “Er heerst soms het gevoel, van een dubbeltje maak je geen kwartje.” ​ l

De provincie Drenthe bestaat uit twaalf gemeenten. Dit gebied overlapt met de zorgkantoorregio en de GGD-regio Drenthe. Drenthe maakt samen met Groningen en Friesland onderdeel uit van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) Noord-Nederland.

De verwachting is dat, bij gelijkblijvend beleid, het inwonersaantal in de provincie Drenthe de komende jaren daalt. Daarnaast is er sprake van dubbele vergrijzing in Drenthe.

Acht Drentse gemeenten scoren gemiddeld op sociaaleconomische status (uitgedrukt door de SES-WOA score: financiële welvaart, opleidingsniveau en recent arbeidsverleden). Voor Emmen, Coevorden, Hoogeveen en Assen geldt een lagere score dan gemiddeld.

Recent onderzoek gericht op de Veenkoloniën (bestaande uit het oostelijk gebied van Drenthe en het zuidoosten van Groningen) wijst uit dat daar sprake is van hardnekkige en groeiende intergenerationele armoede en kansenongelijkheid.7

Drenthe kenmerkt zich door een grotere afstand tot voorzieningen (o.a. zorg, onderwijs, culturele voorzieningen, OV) dan gemiddeld in Nederland.22

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Demografie

4

bevolking

Drenthe heeft 502.051 inwoners in 2023.

Aantal inwoners in Drenthe 2023 I Bron: CBS 2023

Het aantal inwoners in Drenthe daalt.

De cijfers geven een toekomstprojectie vanaf 2022 op basis van de prognoses van de bevolkingsontwikkeling. Na een lichte groei tot 2022, is de verwachting dat het bevolkingsaantal in de komende jaren zal dalen Het bevolkingsaantal daalt naar verwachting van 492.740 in 2022, naar 482.840 in 2040 (2%). Er kunnen verschillen zijn per gemeente. Bevolkingsontwikkeling I Bron: bevolkingsstatistiek CBS i.c.m. Primos-prognose (ABF Research)

115 31.591

34.592 69.414

25.724

110 25.919

index

33.978 19.860

24.602 35.464

56.433

35.700

105

108.765

100

95

2015

2020

2025

Provincie Drenthe [index]

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

2030

2035

2040

Nederland [index]

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Demografie

5

bevolking

In Drenthe is sprake van dubbele vergrijzing. Met dubbele vergrijzing wordt naast de toename van het aantal ouderen in de bevolkingsopbouw ook de toename van het aandeel 75-plussers in de totale bevolking bedoeld. In de periode 2023 - 2040 neemt het aandeel inwoners van 65 tot en met 79 jaar toe van 18,6% naar 20,6%. Het aandeel inwoners van 80 jaar en ouder stijgt van 6,2% naar 11%.

Leeftijdsopbouw I Bron: bevolkingsstatistiek CBS i.c.m. Primos-prognose (ABF Research)

In Drenthe neemt het niet-werkende deel van de bevolking toe ten opzichte van het werkende aandeel. De demografische druk is de som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot het aantal personen van 20 tot 65 jaar. In Drenthe neemt de demografische druk toe van 81,7% naar 104,6% in de periode 2023 - 2040. De druk is hoger dan gemiddeld in Nederland.

Demografische druk I Bron: bevolkingsstatistiek CBS i.c.m. Primos-prognose (ABF Research)

100 90

100

80

80

70

60

50

%

%

60 40 30

20

20 10 0

0

2015

2020 0-19 [%]

start

40

introductie

2025

2030

2035

20-64 [%]

65-79 [%]

80+ [%]

literatuurlijst

2015

2040

2020

2025

2030

2035

2040

Provincie Drenthe [% van de bevolking] Nederland [% van de bevolking]

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Demografie

6

bevolking

De SES-WOA score in de regio Drenthe ligt bij de meeste gemeenten rondom het landelijk gemiddelde.

In Drenthe is de gemiddelde afstand tot voorzieningen in het algemeen groter dan in Nederland.

De SES-WOA score is bepaald door het CBS op basis van gegevens over financiële welvaart (W), opleidingsniveau (O) en recent arbeidsverleden (A) van de huishoudens in de betreffende regio. Een hogere score reflecteert een hogere sociaaleconomische status. De gemiddelde SES-WOA-score voor heel Nederland is gemiddeld 0 voor 2019. SES-WOA score I Bron: CBS 2019

Afstand tot voorzieningen in km I Bron: CBS 2021

huisartsenpraktijk museum zwembad

bibliotheek

9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

huisartsenpost apotheek ziekenhuis (incl. buitenpolikliniek) ziekenhuis (excl. buitenpolikliniek)

treinstations totaal

voortgezet onderwijs

grote supermarkt

Basisonderwijs

kinderdagverblijf

buitenschoolse opvang Nederland [km] Drenthe [km]

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Toekomst Levensloop

leefstijl

Sociaaleconomische gezondheidsverschillen Druk op de zorg

7

Leefstijl “Kinderen worden met de auto overal naartoe gebracht.” ​

In Drenthe zijn relatief meer mensen met matig en ernstig overgewicht dan gemiddeld in Nederland. De trend van overgewicht neemt duidelijk toe naar tweederde van de bevolking in 2030. Er is veel winst te behalen als je kijkt naar het aandeel mensen in Drenthe dat rookt, overmatig alcohol drinkt en te weinig beweegt. De cijfers zijn ongunstiger als het gaat om praktisch geschoolden.

Een ongezonde leefstijl is verantwoordelijk voor 20% van de ziektelast.8 Roken, alcoholgebruik, overgewicht en onvoldoende bewegen dragen substantieel bij aan chronische ziekten als hart- en vaatziekten, kanker en diabetes, en daarmee aan een stijgend zorggebruik.8

Vaak wordt leefstijl benaderd als een individuele verantwoordelijkheid, waarbij van mensen verwacht wordt dat zij geïnformeerde en rationele leefstijlkeuzes kunnen maken. Uit onderzoek blijkt dat leefstijl niet los gezien kan worden van de sociale determinanten van gezondheid en dat het vaak samenhangt met achterliggende problematiek, zoals armoede, (huiselijk)geweld of laaggeletterdheid.4,5

De fysieke en sociale leefomgeving heeft invloed op ongezond (en gezond) gedrag. Voorbeelden zijn een leefomgeving die niet (of juist wel) uitdaagt tot bewegen, gezond eten of ontmoeten, of de sociale normen binnen een gezin of vriendengroep omtrent roken en alcoholgebruik.9

Leefstijl, mentale gezondheid en welbevinden hangen nauw met elkaar samen.6

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

leefstijl

Huidige situatie Toekomst Levensloop

Sociaaleconomische gezondheidsverschillen Druk op de zorg

8

Onder de volwassenen (18 t/m 64 jaar) in Drenthe … ... heeft twee op de tien ernstig overgewicht Drenthe : 19% Nederland : 15%

... heeft ruim drie op de tien matig overgewicht Drenthe : 37% Nederland : 33%

... rookt twee op de tien Drenthe : 20% Nederland : 19%

... voldoet zes op de tien niet aan de richtlijn alcohol Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag (RVG, 2015)

Drenthe Nederland

: 38% : 39%

... voldoet vijf op de tien niet aan de beweegrichtlijn Beweegt op ten minste 5 dagen per week minstens 30 minuten

Drenthe Nederland

: 49% : Niet beschibaar

Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen 2022.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Toekomst Levensloop

leefstijl

Sociaaleconomische gezondheidsverschillen Druk op de zorg

9

Volwassenen in Drenthe hebben een ongezondere leefstijl dan gemiddeld in Nederland. Overgewicht neemt de komende jaren toe.

Drenten voldoen steeds vaker aan beweegrichtlijn. Voldoet aan de beweegrichtlijn 18-plussers | Bron: VTV 2018

60 50 40 30 20 10 0

%

%

Overgewicht (BMI ≥ 25) I Bron: VTV 2018

2015

2020 Drenthe [%]

2025 Nederland [%]

2030

60 50 40 30 20 10 0

2015

2020 Drenthe [%]

Nederland [%]

Drinkt overmatig alcohol | Bron: VTV 2018

%

%

Rookt (soms) I Bron: VTV 2018

2015

2030

Overmatig alcoholgebruik blijft redelijk stabiel.

Roken neemt af.

25 20 15 10 5 0

2025

2020

2025

Drenthe [%]

Nederland [%]

2030

10 8 6 4 2 0

2015

2020 Drenthe [%]

2025 Nederland [%]

2030

*Overmatig alcohol: man ≥ 14 glazen per week; vrouw ≥7 glazen per week (RGV 2006)

VTV 2018: Toekomstscenario’s 18+. Projectie vanaf 2016 o.b.v demografie en historische trend in de regio. De projecties zijn beleidsarm.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

leefstijl

Huidige situatie Toekomst Levensloop

Sociaaleconomische gezondheidsverschillen Druk op de zorg

10

Gedurende de levensloop verandert de leefstijl. Met het ouder worden voldoen minder mensen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Van 16-64 jaar neemt het aandeel mensen met overgewicht toe. Vooral de groep 18-34 jarigen rookt. Het aandeel zware drinkers is het laagst bij de groep 75 jaar en ouder.

16 - 17 jaar

18 - 34 jaar

35 - 49 jaar

50 - 64 jaar

65 - 74 jaar

75 jaar en ouder

22%

67%

74%

78%

60%

57%

28%

54%

54%

46%

45%

55%

18%

24%

21%

17%

10%

4%

13%

19%

10%

9%

5%

2%

Overgewicht

Beweegt niet minimaal 5 dagen per week 30 minuten (Nederlandse Norm Gezond Bewegen)

Rookt

Zware drinker (mannen: 1 x pw ≥ 6 glazen per dag; vrouwen: 1 x pw ≥ 4 glazen per dag)

Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2022 en GGD Gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2022.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Toekomst Levensloop

leefstijl

Sociaaleconomische gezondheidsverschillen Druk op de zorg

11

Leefstijl hangt sterk samen met opleidingsniveau.

Klas 2 en 4 voortgezet onderwijs: praktisch geschoolde leerlingen hebben vaker een ongezonde leefstijl dan theoretisch geschoolde leerlingen.

Inwoners (18 t/m 64 jaar) met lo, mavo, lbo sporten minder vaak (54% sport niet) en roken vaker (29%). Volwassenen met havo, vwo, mbo hebben relatief vaak overgewicht (50%) en zijn vaker zware drinker (15%). Inwoners met hbo- of wo-opleiding hebben minder vaak overgewicht (36%), zijn minder vaak niet-sporter (23%) en minder vaak roker (15%).

Leerlingen op het vmbo sporten minder (30% sport niet wekelijks), 11-15% rookt en 71-84% doet aan binge drinken. VWO-leerlingen sporten vaker (18% sport niet wekelijks), 2% rookt en 39% doet aan binge drinken.

Leefstijl I Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen 2022

Leefstijl I Bron: GGD Gezondheidsmonitor jeugd 2021

100

80

80

60

60 %

%

100

40

40

20

20

0

Rookt Matig of ernstig Sport niet bij overgewicht sportclub of er buiten lo, mavo, lbo [%] havo, vwo, mbo [%]

0

Zware drinker*

vmbo-bk [%]

hbo, wo [%]

* mannen: 1x pw ≥ 6 glazen per dag ; vrouwen: 1 x pw ≥ 4 glazen per dag

start

introductie

literatuurlijst

Sport niet wekelijks

Rookt

vmbo-gt [%]

Binge drinken* havo [%]

vwo [%]

*bij één gelegenheid vijf of meer drankjes

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Toekomst Levensloop

leefstijl

Sociaaleconomische gezondheidsverschillen Druk op de zorg

12

Landelijke cijfers laten zien dat een ongezonde leefstijl leidt tot hoge zorguitgaven en ziektelast. Zorguitgaven Nederland (2015) (x miljard)

Ziektelast Nederland (2015)

2,4

Roken

Ongezonde voeding

9,4%

De consumptie van ongezouten noten, fruit, groente, en thee is meer dan 20% gestegen. Voor rood en bewerkt vlees en suikerhoudende dranken is de met meer dan 20% gedaald.

8,1%

6,0

Enkele mogelijk ongunstige veranderingen in 2019-2021 t.o.v. 2007-2010:

2,3%

2,7

Weinig beweging

In de periode 2007-2010 tot 2019-2021 is Nederland gezonder gaan eten en drinken.

De consumptie van zuivelproducten is 10% gedaald.

1,5

Overgewicht

Er zijn minder mensen die een keer per week vis eten.

3,7%

Het gebruik van voedingssupplementen is toegenomen.

0,9

Alcoholgebruik

1,5%

(Bron: RIVM Voedselconsumptiepeiling 2023.)

Bron: VTV 2018.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

mentale gezondheid

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

13

Mentale gezondheid “Over mentale gezondheid zou meer gepraat mogen worden, want daar ligt vaak onnodig nog een taboe op.”

De mentale gezondheid gaat in Nederland achteruit. Het gaat hierbij om het brede spectrum van mentaal welbevinden, mentale problemen en psychische aandoeningen.11

Psychische ongezondheid is terug te zien in alle leeftijdsgroepen. Vooral de groep jongeren en jongvolwassenen valt op. Velen van hen kampen met stress, eenzaamheid, weinig vertrouwen in de toekomst en zelfs suïcidegedachten. Een beduidend deel van de ouderen en de praktisch geschoolden ervaart weinig regie op hun leven.

In vergelijking met het landelijk gemiddelde heeft Drenthe hogere GGZ-kosten per patiënt (maar minder GGZ-gebruikers), langere wachttijden en een hoger aandeel kinderen met jeugdhulp.

Er zijn meerdere oorzaken voor de afnemende mentale gezondheid.12 De samenleving is steeds ingewikkelder vormgegeven en stelt hoge eisen aan mensen. Er ligt een grote nadruk op prestaties en zelfredzaamheid. Tegelijkertijd neemt de sociale cohesie af. De druk wordt versterkt door de 24/7 toegang tot internet en sociale media, en de illusie dat het leven altijd perfect moet zijn.12

Verminderde mentale gezondheid kan zowel een oorzaak als een gevolg zijn van achterliggende problematiek, waaronder armoede, problematische schulden, eenzaamheid of onzekere huisvesting.13

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

mentale gezondheid

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

14

Psychische ongezondheid is terug te zien in alle leeftijdsgroepen. Een kwart van de jongeren is licht, matig of ernstig psychisch ongezond. Drenthe : 25% Nederland : 27%

Psychische ongezondheid onder volwassenen in Drenthe stijgt. 2 20

Twee op de tien volwassenen is licht, matig of ernstig psychisch ongezond. Drenthe : 19% Nederland : 20% %

15

Ruim twee op de tien jongeren heeft een enkele keer tot heel vaak suïcidegedachten. Drenthe : 22% Nederland : 21%

10 5

2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022

0

Ruim één op de tien jongeren heeft weinig tot geen vertrouwen in de toekomst. Drenthe : 12% Nederland : 11% Drie op de tien jongvolwassenen ervaart (heel) veel stress. Drenthe : 29% Nederland : 25%

Bron: GGD Gezondheidsmonitor jeugd 2021 en volwassenen 2022.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

mentale gezondheid

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

15

In Drenthe is de psychische ongezondheid het hoogst bij volwassenen met de laagste inkomens praktisch geschoolde volwassenen, jongvolwassenen en vrouwen. Psychisch licht, matig of ernstig ongezond I Bron: GGD Gezondheidsmonitor jeugd 2021 en volwassenen en ouderen 2022

Psychisch licht, matig of ernstig ongezond Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2022

5e 20%-groep (hoog inkomen) 4e 20%-groep 3e 20%-groep 2e 20%-groep 1e 20%-groep (laag inkomen) hbo, wo havo, vwo, mbo lo, mavo, lbo 75 en ouder 65-74 50-64 35-49 18-34 15-17 13-14 vrouw man 0

5

10

15

20

25

30

35

%

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

mentale gezondheid

Jongvolwassenen hebben het hoogste risico op een angststoornis of depressie en ervaren het vaakst stress. Risico op een angststoornis of depressie en ervaren van stress Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2022

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

16

Jongeren en volwassenen denken er het vaakst aan om een einde aan hun leven te maken. Het aantal zelfdodingen per 100.000 inwoners ligt hoger in Drenthe. Al sinds de tweede helft van de jaren ‘90 ligt het cijfer hoger in Drenthe. Suïcidegedachten Bron: GGD Gezondheidsmonitor jeugd 2021 en volwassenen en ouderen 2022

25

Aantal zelfdodingen per 100.000 inwoners

30 25

Zelfdodingen per 100.000 inwoners Bron: CBS 2023

20

(gemiddelde over de periode 2018-2022)

15

Drenthe

15 10

%

%

20

Angsstoornis/depressie

18-34 [%]

35-49 [%]

50-64 [%]

65-74 [%]

Stress

introductie

5

0

75 en ouder [%]

start

Nederland 10,6 10

5 0

11,1

literatuurlijst

13-14

15-16

bevolking

18-34

35-49

leefstijl

50-64

65-74

mentale gezondheid

75 en ouder

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

mentale gezondheid

Het aandeel Ernstig Psychiatrische Aandoening (EPA-) patiënten in Drenthe ligt gemiddeld hoger dan in Nederland. Aandeel EPA-patiënten I Bron: Vektis 2022

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

17

GGZ-hulp wordt regio-overstijgend aangeboden.

EPA- patiënten in Drenthe​ Bron: Zilveren Kruis 2018

In onderstaande grafiek staat het aandeel EPA patienten per gemeente.

Aandeel EPA-patiënten per 100.000 inwoners I Bron: Vektis 2022

EPA-patiënten in Drenthe gebruiken minder (-7%) specialistische-GGZ en meer basis-GGZ​.

1,6 1,4

Er zijn in Drenthe bijna 13% minder crisisopnames onder EPApatiënten dan in Nederland*.

1,2

%

1 0,8 0,6

In Drenthe is de gemiddelde ligduur van EPA-patiënten 5 dagen langer dan in Nederland*.

0,4 0,2 0

start

* Zilveren Kruis regio’s in Nederland​

Nederland [%]

introductie

literatuurlijst

Drenthe [%]

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

T

mentale gezondheid

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

18

Groepen in Drenthe die extra aandacht behoeven.

Twee op de tien 75-plussers ervaart onvoldoende regie op het eigen leven​. Ouderen 75-plussers

: 20%​

Volwassenen 18 t/m 64

: 10%​

Twee op de tien praktisch geschoolden ervaart onvoldoende regie op het eigen leven​. Praktisch geschoolden 18 t/m 64

: 19%​

Volwassenen 18 t/m 64

: 10%

Twee op de tien jongvolwassenen heeft een (zeer) lage veerkracht​. Jongvolwassenen 18 t/m 34

: 21%​

Volwassenen 18 t/m 64

: 15%​

Een kwart van de praktisch geschoolden heeft een (zeer) lage veerkracht​. Praktisch geschoolden 18 t/m 64

: 25%​

Volwassenen 18 t/m 64

: 15%

Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2022.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

Volwassenen met een GGZ-diagnose moeten langer dan de treeknorm wachten voordat ze aan hun behandeling kunnen beginnen. De treeknorm van 10 weken wordt overschreden. Top 5 gemiddelde wachttijd per diagnosegroep GGZ Bron: Vektis 2022

In Drenthe zijn relatief minder GGZ-gebruikers dan in Nederland, maar de gemiddelde kosten per GGZ-gebruiker liggen hoger.

Gebruik GGZ In I Bron: Vektis 2020 Kosten GGZ I Bron: dan Vektisin 2020 Drenthe zijn er relatief minder GGZ-gebruikers Nederland.

gemiddelde kosten per GGZ-gebruiker zijn wel hoger dan in Nederland. 300

treeknorm

450

Neurobiologische ontwikkelingsstoornis Obsessief-compulsief Trauma Schizofrenie 5

10

15

20

25

30

Gebruiker per 10.000 verzekerden

Persoonlijkheid

0

19

weken

400 350 300 250 200 150

200

150

100

100 50 0

Nederland [weken]* Drenthe [weken]

250

Euro per verzekerde

mentale gezondheid

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

50

Nederland

Drenthe

0

Nederland

Drenthe

* Zilveren Kruis regio’s

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Achtergrondkenmerken Ernstig psychiatrische aandoeningen

mentale gezondheid

In Drenthe is het aandeel jongeren met jeugdhulp hoger dan in Nederland. Aandeel jongeren met jeugdhulp Bron: CBS 2022

Risicogroepen Zorggebruik Jeugdzorg

Zes op de tien jeugdhulptrajecten is nog niet gestart.

Begonnen jeugdhulptrajecten Bron: CBS 2023

20 Voor jeugdhulp zijn de kosten per 1000 inwoners in Drenthe € 208,en in Nederland € 243,-. Kosten jeugdhulp per 1000 inwoners Bron: CBS 2021

In Drenthe worden jongeren vaker door de huisarts naar jeugdhulp verwezen dan in Nederland. Verwijzer van jeugdhulp Bron: CBS 2023

16

40

200

30

8

%

%

10

6

20

4

10

2 0

Totaal

0-17 jr

Nederland

start

17-22 jr

0

40

30

150 100

20

50

10

0 Nederland [%] Drenthe [%]

50

%

12

250

Euro per 1000 inwoners

14

50

0

Nederland Drenthe

Nederland

Drenthe

introductie

literatuurlijst

Gemeente Huisarts

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

Overig

Drenthe

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

kwetsbare inwoners

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

Zorggebruik

21

Kwetsbare inwoners “Bij de voedselbank heb je de oma, de moeder en het kind.”

Kwetsbaarheid vloeit vaak voort uit een opeenstapeling van lichamelijke, psychische en/of sociale factoren. Het vergroot de kans op negatieve gezondheidsuitkomsten.

Mensen in een kwetsbare maatschappelijke positie hebben onevenredig vaak een ongezonde leefstijl, chronische ziekte en mentale gezondheidsproblemen. Hun zorgvraag is hoger.

Landelijke cijfers laten zien dat mensen met een hoog inkomen 7 jaar langer leven dan mensen met een laag inkomen. Het verschil in het aantal levensjaren waarin mensen de gezondheid als goed ervaren bedraagt zelfs 22 jaar. De gezondheidsverschillen worden eerder groter dan kleiner.4

Achter de cijfers schuilt een gelaagde en complexe ongelijkheid. Er is vaak sprake van een stapeling van elkaar versterkende ongunstige omstandigheden, zoals (intergenerationele) armoede, schulden, verslaving, psychische problematiek, laaggeletterdheid en/of huiselijk geweld.4  

Vaak is ook de fysieke leefomgeving minder gunstig. Mensen in kwetsbare omstandigheden hebben vaker te maken met slechte behuizing of een leefomgeving die minder groen is en minder uitnodigt tot gezond leven.4 ​

In Drenthe is bij 14% van de geboortes sprake van vroeggeboorte en/of eenlaag geboortegewicht. Een baby die tijdens de eerste 1.000 dagen van het leven blootstaat aan stress, rook, slechte voeding, mishandeling of andere risicofactoren, begint met een achterstand aan zijn of haar leven. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte is een belangrijke voorspeller van problemen – zowel fysiek als mentaal - op latere leeftijd.10

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

kwetsbare inwoners

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

Zorggebruik

22

Bij kwetsbare inwoners is veelal sprake van een patroon van stapeling van financiële, lichamelijke en psychosociale problematiek. Deze problematiek vergroot de kans op negatieve gezondheidsuitkomsten. Moeite met rondkomen

Enige of grote moeite met rondkomen 18+ Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020, GGD’en/CBS/RIVM (bewerking obv SMAP-methodiek, RIVM)

start

introductie

literatuurlijst

Een of meer langdurige ziekten of

Matig of hoog risico op angststoornis

aandoeningen

of depressie

Een of meer langdurige ziekten of aandoeningen 18+ Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020, GGD’en/CBS/RIVM (bewerking obv SMAP-methodiek, RIVM)

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

Matig of hoog risico op angststoornis of depressie 18+ Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020, GGD’en/CBS/RIVM (bewerking obv SMAP-methodiek, RIVM)

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

kwetsbare inwoners

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

Zorggebruik

23

Werkloosheid en (langdurig) leven in armoede kunnen zorgen voor (chronische) stress. Dit vergroot de kans op fysieke en mentale problemen en heeft een ongunstig effect op leefstijl.14

In Drenthe is in 2022 het werkeloosheidspercentage 3,2%. In Nederland is het iets hoger, namelijk 3,5%.

In Drenthe heeft 4,6% van de volwassen inwoners te maken met een laag inkomen. De lage-inkomensgrens is geënt op de bijstandsuitkering van een alleenstaande in 1979, toen deze op een hoog niveau lag. In prijzen van 2000 gaat het om een bedrag van 9250 euro.

Werkeloosheidspercentage I Bron: CBS 2022

start

introductie

literatuurlijst

Laag inkomen I Bron: CBS 2021

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

kwetsbare inwoners

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

Zorggebruik

Het geschatte percentage laaggeletterden in Drenthe ligt rond het landelijke gemiddelde (12%).

24 Eén op de tien inwoners in Drenthe ervaart onvoldoende regie over het eigen leven (10%). Zij zijn minder goed in staat om problemen zelf op te lossen en regie te nemen over hun eigen gezondheid. Onvoldoende regie over het eigen leven I Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen 2022

Laaggeletterden I Bron: ROA 2020

Tynaarlo

Borger-Odoorn

Noordenveld

Tynaarlo

Westerveld

De Wolden

Meppel

Aa en Hunze

Assen

Noordenveld

Coevorden

Westerveld

Borger-Odoorn

Midden-Drenthe

Midden-Drenthe

Meppel

Emmen

Emmen

De Wolden

Coevorden

Hoogeveen

Assen

Aa en Hunze

0

5

10

15

Hoogeveen

20

0

%

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

5

kwetsbare inwoners

%

vitaal ouder worden

10

arbeidsmarktvraagstukken

15

regionale samenwerking

kwetsbare inwoners

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

Zorggebruik

25

Een goede start is cruciaal voor het voorkomen van kwetsbaarheid. Bij één op de vier moeders in Drenthe is in 2021 geen zwangerschapsbegeleiding gestart voor de 10de week van de zwangerschap.

De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte is een belangrijke voorspeller

Praktisch geschoolde vrouwen hebben vaker complicaties tijdens de zwangerschap en bevalling. Juist bij deze vrouwen is de meeste gezondheidswinst te behalen door zo vroeg mogelijk in de zwangerschap te starten met prenatale zorg. (Bron: www.vzinfo.nl.)

van fysieke, mentale en sociale problemen op latere leeftijd.

Geen zwangerschapsbegeleiding gestart voor de 10de week van de zwangerschap Bron: Perined 2021

(Bron: Actieprogramma Kansrijke Start,

%

ministerie van VWS 2018.)

35 30 25 20 15 10 5 0

Drenthe

35 30 25 20 15 10 5 0

Nederland: roken tijdens zwangerschap: Hoog geschoold Middelbaar opgeleid Praktisch geschoold

: 3% : 2% : 16%

(Bron: Trimbos 2018.)

8,4% van de kinderen in Drenthe heeft kans op armoede. (Bron: CBS 2021.)

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

kwetsbare inwoners

Zorggebruik

26

Landelijke cijfers laten zien dat mensen met een hoog inkomen 7 jaar langer leven dan mensen met een laag inkomen. Het verschil in het aantal levensjaren waarin mensen de gezondheid als goed ervaren bedraagt 22 jaar.

De gemiddelde levensverwachting bij geboorte in Drenthe is 81,4 jaar (gemiddelde in Nederland is 81,7).

Verschillen in ervaren gezondheid worden verklaard door een combinatie van bestaanszekerheid (35%), leefomstandigheden (29%), sociaal netwerk, kennis en vaardigheden (19%), goede, betaalbare en begrijpelijke zorg (10%) en werksituatie (7%).14

Nederland: gezonde levensverwachting versus inkomen, vierjaarsgemiddelde 2017- 2020 I Bron: CBS 2023

Gemiddelde levensverwachting bij geboorte 2017 - 2020 Bron: CBS, bewerkt door RIVM 2022

90 80 70

Jaren

60 50 40 30 20 10 0

1e 20%-groep (laag inkomen)

2e 20%-groep

Levensverwachting [jaren]

start

introductie

literatuurlijst

3e 20%-groep

4e 20%-groep

5e 20%-groep (hoog inkomen)

Jaren in goede ervaren gezondheid

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

kwetsbare inwoners

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

Zorggebruik

In Drenthe heeft 29% van de 18 t/m 64 jarigen minimaal één langdurige ziekte of aandoening en 47% van de 65-plussers. Een of meer langdurige ziekten of aandoeningen 18+ Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020, GGD’en/CBS/RIVM (bewerking obv SMAP-methodiek, RIVM)

27 Uit landelijke cijfers blijkt dat mensen met een lichamelijke beperking minder participeren dan mensen zonder beperking. Nederland: participatie van personen met een lichamelijke beperking Bron: Nivel 2021

Maandelijks vrienden ontmoeten Maandelijks verenigingsactiviteit en/of cursus doen Maandelijks uitgaansgelegenheid bezoeken Opleiding/werkgerelateerde cursus*** Vrijwilligerswerk Betaald werk (>= 12 uur per week)** Gebruik van openbaar vervoer Dagelijks buitenshuis Gebruik buurtvoorzieningen*

0 Algemene bevolking

20

40

60

80

100

Personen met een lichamelijke beperking

* Regelmatig gebruik van twee of meer buurtvoorzieningen; **< 65 jaar; *** < 65 jaar. Bij personen met een lichamelijke beperking is het cijfer voor opleiding/werkgerelateerde cursus niet te bepalen.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

kwetsbare inwoners

Zorggebruik

Veelvoorkomende chronische aandoeningen in Drenthe zijn diabetes, astma, kanker, chronische nek- en rugklachten, perifere artrose, COPD en coronaire hartziekten.15

28 Landelijke cijfers laten zien dat met het toenemen van het inkomen het aandeel mensen met een diagnose pijn op de borst, COPD, astma en diabetes mellitus afneemt.

Toekomstprognose van het RIVM is dat het aandeel mensen met diabetes, COPD, perifere artrose, coronaire hartziekten en nek- en rugklachten de komende jaren stijgt. In 2021 zijn in Drenthe 4.280 inwoners gediagnostiseerd met kanker. Per jaar neemt het aantal mensen dat de diagnose krijgt toe. Nederland: Aantal bij de huisarts bekende personen met een bepaalde diagnose versus inkomen | Bron: CBS 2021

Verwachte prevalentie van aandoeningen in Drenthe in de hele bevolking Bron: VTV 2018

Aantal per 1.000 pers

200 150 100 50 0

2015

2020

2025

2030

Diabetes [index]

Coronaire Hartziekten [index]

COPD [index]

Nek- en rugklachten [index]

120 100 80 60 40 20 0

Pijn op de borst 1e 20%-groep (laag inkomen) 3e 20%-groep

Chr. bronchitis, emfyseem, COPD

Astma

Diabetes mellitus

2e 20%-groep 4e 20%-groep

5e 20%-groep (hoog inkomen)

Perifere artrose [index]

VTV 2018: Toekomstscenario’s 18+. Projectie vanaf 2016 o.b.v demografie en historische trend in de regio. De projecties zijn beleidsarm.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

kwetsbare inwoners

Zorggebruik

29

Vooral jongvolwassenen ervaren (heel) veel stress. “Mentale gezondheid heeft een intrinsieke waarde. Het leidt tot mensen die een goede kwaliteit van leven ervaren, goed zorgen voor hun kinderen, zich verbonden voelen met elkaar, productief zijn, maatschappelijk participeren en succesvol ouder worden.

Heeft de afgelopen 4 weken (heel) veel last gehad van stress Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2022

35

15

Andersom kunnen mensen met psychische problemen minder goed hun capaciteit realiseren, verlaten zij eerder hun opleiding dus met een lagere eindkwalificatie, zijn zij minder arbeidsproductief en kunnen zij minder goed op andere manieren bijdragen aan de samenleving.”16

10

(Bron: Trimbos 2021.)

30 25

%

20

5 0

start

18-34 jr

introductie

literatuurlijst

35-49 jr

50-64 jr

65-74 jr

bevolking

75 jaar en ouder

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Stapeling van problematiek Achterliggende problematiek Gezondheid en participatie

kwetsbare inwoners

Zorggebruik

In Drenthe is het aandeel huishoudens dat gebruik maakt van de Jeugdwet en Wmo relatief hoger dan in Nederland. Het aandeel huishoudens dat gebruik maakt van de Participatiewet is lager.

Stapeling in huishoudens met voorzieningen per wet I Bron: CBS 2021

30 Landelijke cijfers laten zien dat mensen met een laag inkomen vaker de huisarts bezoeken dan mensen met een hoog inkomen.

Nederland I Gemiddeld aantal contacten met huisarts per jaar per inkomensgroep Bron: CBS 2018

1e 20%-groep (laag inkomen)

Aantal per 1.000 huishoudens

140 120

2e 20%-groep

100 80

3e 20%-groep

60 40

4e 20%-groep

20 0

Alleen Jeugd

Alleen P-wet

Alleen Wmo Drenthe

Jeugd en P-wet

Jeugd en Wmo

P-wet en Wmo

Jeugd, P-wet en Wmo

5e 20%-groep (hoog inkomen)

Nederland

0

1

2

3

4

5

6

Gem. aantal contacten per jaar

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

vitaal ouder worden

Bevolkingsontwikkeling Gezondheid en participatie Prevalentie ziekten

Zorgvraag Zorgkosten

31

Vitaal ouder worden “Gezondheid is voor mij genieten van de kleine dingen zoals koffiedrinken aan tafel met medebewoners, even naar buiten.”

Het aantal ouderen in Drenthe is de afgelopen 27 jaar toegenomen. Het aandeel eenpersoonshuishoudens onder ouderen zal toenemen. Met het ouder worden neemt de (mentale) gezondheid en participatie af.17 Theoretisch geschoolde ouderen ervaren een betere (mentale) gezondheid en participeren meer dan praktisch geschoolden. Zes op de tien ouderen heeft overgewicht en de helft beweegt onvoldoende. Uit de Drentse sportmonitor blijkt dat de leefomgeving kansen biedt om bewegen aantrekkelijker te maken voor ouderen.18 Dementie zal steeds meer voorkomen. Dit heeft ook een weerslag op mantelzorgers. Zij zorgen gemiddeld 41 uur per week voor hun naaste met dementie.19 Er wordt een toename verwacht van ouderen met een verhoogd valrisico en daarmee gepaarde zorgkosten. Verder is de verwachting dat het aantal mensen dat gebruik maakt van verpleeghuiszorg of wijkverpleging stijgt.12-22 Bij ouderen liggen de kosten voor zorg vanuit de Zvw en voor verpleging en verzorging vanuit de Wlz het hoogst in vergelijking met andere leeftijdsgroepen.23 Het aantal Wmocliënten per 1.000 inwoners ligt eveneens het hoogst bij ouderen.23 De verwachting is dat het mantelzorgpotentieel in Drenthe meer dan gehalveerd is in 2040. Veel ouderen denken nog niet na over het ouder worden en niet alle ouderen kunnen even gemakkelijk meekomen (met digitalisering).

De waarde van preventie bij ouderen is nog onvoldoende inzichtelijk.24 “Er zijn veel rapporten over ouderen en zorg en welzijn verschenen. Veel ouderen zijn zich nog niet bewust van de ontwikkelingen, terwijl er veel zal veranderen in de samenleving, zeker ook voor hen. Ouderen zijn slechts zijdelings bij IZA, GALA, preventieakkoorden, WOZO enz. betrokken geweest. Dat moet anders en kan beter.”25    

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Bevolkingsontwikkeling Gezondheid en participatie Prevalentie ziekten

vitaal ouder worden

Zorgvraag Zorgkosten

In de afgelopen 27 jaar is in Drenthe het aantal 65-80 jarigen gestegen met 77% en het aantal 80-plussers meer dan verdubbeld (stijging van 104%)​. Van 1995 naar 2022 is het aantal 65-80 jarigen gestegen van 51.475 naar 90.868 en het aantal 80-plussers is gestegen van 14.437 naar 29.920. Aantal ouderen in Drenthe I Bron: CBS 2023

32 In Drenthe neemt het aandeel eenpersoonshuishoudens onder 65-plussers toe van 43% (2023) naar 49% (2040)​.

In 2020 woonde 92% van de 75-plussers zelfstandig en 8% in een instelling.

Ouderen wonen vaker alleen dan mensen van middelbare leeftijd door verweduwing, maar ook steeds vaker door scheiding. De verwachting is dat ouderen steeds langer (al dan niet alleenstaand) zelfstandig blijven wonen. Eenpersoonshuishoudens onder 65-plussers en 80-plussers in Nederland en Drenthe I bron: CBS i.c.m. Primos-prognose (ABF Research)

Woonsituatie 75-plussers in Drenthe Bron: Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein, CBS 2020

50 100000

40

90000 80000

Aantal

%

70000 60000 50000

8%

30 20

40000 30000

92%

10

20000 10000 0

1995

2000

2005

65 tot 80 jaar [aantal]

2010

2015

0

2020 2022

80 jaar of ouder [aantal]

zelfstandig [%]

2015

2020

2025

Nederland 65+ [%]

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

2030

2035

instelling [%]

2040

Drenthe 65+ [%]

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Bevolkingsontwikkeling Zorgvraag Gezondheid en participatie Zorgkosten Prevalentie ziekten

vitaal ouder worden

33

In Drenthe neemt met het ouder worden …​

… de goede ervaren gezondheid af en de beperkingen toe​

… participatie af​

… de ervaren mentale gezondheid af​

Gezondheid en beperkingen Bron: GGD Gezondheidsmonitor ouderen 2022 en 2020

Mentale gezondheid Bron: GGD Gezondheidsmonitor ouderen 2022 en 2020

Participatie Bron: GGD Gezondheidsmonitor ouderen 2022 en 2020

60

60

60

60

60

60

40

40

40

40

40

40

20

20

20

20

20

20

0

0

65-74

75+

(ernstig) beperkt in activiteiten

65-74

75+

65-74

75+

geen (zeer) langdurige goede ervaren ziekten of aandoeningen gezondheid 2022 [%]

2020 [%]

0

0

65-74

75+

65-74

matig tot hoog risico op een angststoornis of depressie

75+

65-74

75+

(zeer) lage onvoldoende veerkracht * regie over eigen leven

2022 [%]

0

65-74 75+ 65-74 75+ 65-74 75+ 65-74 75+ (zeer) ernstig eenzaam

2020 [%]

enige of geeft doet grote mantelzorg* vrijwilligersmoeite met werk rondkomen

2022 [%]

* (zeer) lage veerkracht: geen cijfers voor 2020

0

2020 [%]

*mantelzorg: minimaal 3 maanden en/of minimaal 8 uur per week; geen cijfers voor 2020

GGD Gezondheidsmonitor ouderen van 2022 en 2020: betreft een steekproef van zelfstandig wonende ouderen, ouderen woonachtig in instellingen zijn niet bevraagd.​

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Bevolkingsontwikkeling Zorgvraag Gezondheid en participatie Zorgkosten Prevalentie ziekten

vitaal ouder worden

34

Praktisch geschoolde ouderen … dan theoretisch geschoolde ouderen​. … participeren minder​

gezondheid​ Participatie Bron: GGD Gezondheidsmonitor ouderen 2022 en 2020

(ernstig) beperkt in activiteiten

langdurige geen (zeer) goede ziekten of ervaren aandoeningen gezondheid 2022 [%]

2020 [%]

matig tot hoog risico op een angststoornis of depressie

(zeer) lage* veerkracht

2022 [%]

onvoldoende regie over eigen leven

(zeer) ernstig enige of grote geeft doet eenzaam moeite met mantelzorg* vrijwilligersrondkomen werk 2022 [%]

2020 [%]

* (zeer) lage veerkracht: geen cijfers voor 2020

hbo, wo

0 havo, vwo, mbo

0 lo, mavo, lbo

20

hbo, wo

20

havo, vwo, mbo

40

hbo, wo

40

lo, mavo, lbo

60

havo, vwo, mbo

60

hbo, wo

hbo, wo

havo, vwo, mbo

lo, mavo, lbo

0 hbo, wo

0 havo, vwo, mbo

0

lo, mavo, lbo

0

hbo, wo

20

havo, vwo, mbo

20

lo, mavo, lbo

20

hbo, wo

20

havo, vwo, mbo

40

lo, mavo, lbo

40

hbo, wo

40

havo, vwo, mbo

40

lo, mavo, lbo

60

hbo, wo

60

havo, vwo, mbo

60

lo, mavo, lbo

60

lo, mavo, lbo

Mentale gezondheid Bron: GGD Gezondheidsmonitor ouderen 2022 en 2020

lo, mavo, lbo

Gezondheid en beperkingen Bron: GGD Gezondheidsmonitor ouderen 2022 en 2020

… ervaren een minder goede mentale

havo, vwo, mbo

… ervaren minder goede gezondheid en meer beperkingen​

2020 [%]

*mantelzorg: minimaal 3 maanden en/of minimaal 8 uur per week; geen cijfers voor 2020

GGD Gezondheidsmonitor ouderen van 2022 en 2020: betreft een steekproef van zelfstandig wonende ouderen, ouderen woonachtig in instellingen zijn niet bevraagd.​

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Bevolkingsontwikkeling Gezondheid en participatie Prevalentie ziekten

vitaal ouder worden

Zorgvraag Zorgkosten

35

De verwachting is dat de prevalentie van veelvoorkomende aandoeningen zoals dementie, beroerte, coronaire hartziekten en COPD in Drenthe zal toenemen tussen 2015 en 2030.

Verwacht wordt dat in Drenthe het aantal 65-plussers met valrisico zal toenemen en de zorgkosten door vallen gaan stijgen van 43 miljoen in 2020 naar 74 miljoen euro in 2035. ​

De prevalentie van dementie stijgt het hardst. Van 9.200 mensen in 2015 naar ruim 14.000 in 2030. Gemiddeld zorgen mantelzorgers 41 uur per week voor hun naaste met dementie. 51% van de mantelzorgers voelt zich sterk belast.19 Regionale cijfers over Parkinson zijn (nog) niet beschikbaar, maar landelijk wordt tussen 2015 naar 2040 een toename van 71% verwacht van 48.300 naar 82.600. (Bron: VTV 2018.)

Vallen is de meest voorkomende oorzaak van letsel bij ouderen. Valincidenten hebben vaak verstrekkende consequenties voor de kwaliteit van leven en kunnen leiden tot blijvende beperkingen op het gebied van mobiliteit en dagelijks functioneren. (Bron: Ergotherapie Nederland.)

Prevalentie van aandoeningen in Drenthe in de hele bevolking Bron: VTV 2018

Aantal 65-plusssers met valrisico in Drenthe Bron: VeiligheidNL

60.000

160

80

150

50.000

130

70 60

110 100 2015

2020

2025

Angststoornissen [index]

Beroerte [index]

Coronaire Hartziekten [index]

COPD [index]

Miljoen euro

40.000

120

Aantal

Index

140

90

Zorgkosten door vallen van 65+ in Drenthe Bron: VeiligheidNL

30.000 20.000

2030

0

40 30 20

10.000

Dementie [index]

50

10 0

2020

2025

2035

2020

2025

2035

VTV 2018: Toekomstscenario’s 18+. Projectie vanaf 2016 o.b.v demografie en historische trend in de regio. De projecties zijn beleidsarm.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Bevolkingsontwikkeling Gezondheid en participatie Prevalentie ziekten

vitaal ouder worden

Zorgvraag Zorgkosten

36

Door de vergrijzing neemt de verwachte zorgvraag in de Drentse verpleeghuizen en wijkverpleging toe. De groei is in verhouding tot de rest van Nederland groter. In Drenthe neemt het aandeel mensen met verpleeghuiszorg de komende jaren toe​. In Drenthe hadden 5.675 inwoners in 2021 een indicatie voor verpleeghuiszorg ontvangen.22

Het aandeel mensen met wijkverpleging neemt de komende jaren toe​. In 2020 hebben 23.200 Drenten een indicatie voor verpleeghuiszorg ontvangen. De helft van Drentse cliënten met wijkverpleging is 80 jaar of ouder (50,2%) en een derde van de cliënten is 65 t/m 79 jaar (33,7%).22

Cliënten wijkverpleging I Bron: VTV 2018

Cliënten verpleeghuiszorg (zorgzwaartepakketten 1 t/m 10) I Bron: VTV 2018

250

200

200

150

150

Index

Index

250

100 50 0

100 50

2015

2020

2025

Drenthe [index]

2030

2035

0

2040

2015

Nederland [index]

2020

2025

Drenthe [index]

2030

2035

2040

Nederland [index]

VTV 2018: Toekomstscenario’s 18+. Projectie vanaf 2016 o.b.v demografie en historische trend in de regio. De projecties zijn beleidsarm.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

vitaal ouder worden

Bevolkingsontwikkeling Gezondheid en participatie Prevalentie ziekten

Zorgvraag Zorgkosten

37

l

Met het ouder worden nemen de gedeclareerde kosten van zorg uit de Zorgverzekeringswet in het algemeen toe.​ Uit onderzoek van de Nederlandse Zorgautoriteit blijkt dat het algemene beeld is dat ouderen meer zorg gebruiken en daardoor gemiddeld hogere zorgkosten hebben dan andere leeftijdsgroepen. Een kanttekening daarbij is dat 80% van de uitgaven voor zorg voor 20% van de ouderen is. Binnen de groep ouderen zit veel variatie: een groot deel van de ouderen gebruikt weinig zorg en een klein deel gebruikt veel zorg. (Bron: Monitor Zorg voor Ouderen, Nederlandse Zorgautoriteit.) De gemiddelde gedeclareerde kosten van zorg uit de Zorgverzekeringswet per persoon, per leeftijdsgroep voor vijf grote sectoren, in Drenthe en Nederland in 2019 Bron: Regioanalyse Drenthe. Inzicht in de Zorgkantoorregio 2022.

4000

Euro

3000 2000 1000 0

Drenthe Nederland Drenthe Nederland Drenthe Nederland Drenthe Nederland Drenthe Nederland farmacie

0 t/m 17

start

introductie

literatuurlijst

geestelijke gezondheidszorg 18 t/m 54

huisarts

medisch-specialistisch zorg

55 t/m 64

65 t/m 74

bevolking

leefstijl

75 t/m 84

mentale gezondheid

wijkverpleging

85+

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Bevolkingsontwikkeling Gezondheid en participatie Prevalentie ziekten

vitaal ouder worden

Zorgvraag Zorgkosten

In Drenthe zijn de gemiddelde gedeclareerde kosten voor verpleging en verzorging (Wet langdurige zorg) per verzekerde lager dan in Nederland. ​

De gemiddelde gedeclareerde kosten voor verpleging en verzorging per verzekerde zijn het hoogst bij de groep 85-plussers (Drenthe = 14.187 euro; Nederland = 14.816 euro). De gemiddelde gedeclareerde kosten in de Verpleging en Verzorging (Wet langdurige zorg) per verzekerde inwoner voor verschillende leeftijdscategorieën, in Drenthe en Nederland in 2019 Bron: Regioanalyse Drenthe. Inzicht in de Zorgkantoorregio, 14 november 2022.

In Drenthe neemt het mantelzorgpotentieel de komende jaren sterk af van 8% (2023) naar 3% (2040).​ Mantelzorgpotentieel is de verhouding tussen 50-64 jarigen en 85-plussers. Het mantelzorgpotentieel in Drenthe is lager dan in Nederland. Mantelzorgpotentieel I Bron: VTV, RIVM 2018

12

20000

10

15000

8

10000

Aantal

Euro

38

6

5000

4

0

2 18 t/m 54

55 t/m 64

Drenthe [euro]

65 t/m 74

75 t/m 84

85+

0

Nederland [euro]

2015

2020

2025

Drenthe [aantal]

2030

2035

2040

Nederland aantal]

VTV 2018: Toekomstscenario’s 18+. Projectie vanaf 2016 o.b.v demografie en historische trend in de regio. De projecties zijn beleidsarm.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

arbeidsmarktvraagstukken

Huidige situatie Druk op de zorg Toekomst

39

Arbeidsmarktvraagstukken: duurzaam inzetbare zorg- en welzijnsmedewerkers ​ “Nu al werkt één op de vijf Drentse werknemers in zorg en welzijn. Nog meer werknemers aantrekken is maatschappelijk niet haalbaar.”

Ongeveer één op de vijf Drentse werknemers (21,4%) werkt in de formele zorg- en welzijnssector en dit aandeel stijgt nog steeds. Landelijk is dat één op de zes.26

Bijna de helft van de Drentse werknemers in de zorg- en welzijnssector (47,8%) ervaart een (veel) te hoge werkdruk.27 Dit kan leiden tot een toename van het ziekteverzuim en meer uitstroom van personeel uit de Drentse zorg- en welzijnssector.

Duurzame inzetbaarheid van medewerkers hangt nauw samen met de domeinen van positieve gezondheid, zoals zingeving, fysieke gezondheid en mentale gezondheid.28

De komende jaren (2023-2025) komt de Drentse zorg- en welzijnssector naar verwachting 1.700 medewerkers tekort. Daarna loopt het personeelstekort in Drenthe snel op naar ruim 5.000 werknemers in 2032, vooral in de ouderen- en ziekenhuiszorg.29

Naast de betaalde werknemers in zorg en welzijn is ruim één op de acht Drentse inwoners mantelzorger. Ongeveer de 13% van Drentse mantelzorgers geeft aan zwaar belast te zijn. Net als in de rest van Nederland daalt de komende jaren het mantelzorgpotentieel in Drenthe. ​Tegelijkertijd blijft de verwachte zorgvraag de komende jaren nog verder doorgroeien, met name in de ouderenzorg.  

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Druk op de zorg Toekomst

arbeidsmarktvraagstukken

40

Eén op de vijf Drentse werknemers werkt in de formele zorg- en welzijnssector. Ongeveer 47.100 mensen (Q3 2022) in Drenthe hebben een baan in de zorg- en welzijnssector. Daarmee werkt één op de vijf werknemers van Drenthe in deze sector. Landelijk ligt dit aandeel lager, één op de zes werknemers in Nederland heeft een baan in zorg en welzijn. (Bron: CBS AZW 2023.) Naast werknemers zijn er circa 5.000 zelfstandigen (met en zonder personeel) actief in de Drentse zorg en welzijn. Het aandeel zelfstandigen is het hoogst in de huisartsenzorg. Ongeveer de helft van de werkzame beroepsbevolking in de huisartsenzorg is zelfstandige. (Bron: CBS AZW 2023.)

Aantal en aandeel werknemers werkzaam in zorg en welzijn en andere bedrijfssectoren Bron: CBS AZW 2023

De meeste werknemers in de formele zorg- en welzijnssector zijn werkzaam in de ouderenzorg (verpleging, verzorging en thuiszorg).

Aandeel werknemers zorg en welzijn Drenthe naar branche Bron: CBS AZW 2023

Universitair medische centra

47.100​

Drenthe

14%

1.428.900

Nederland 0

20 Zorg en welzijn

6%

4% 2%

40

60

80

% Andere economische sectoren

100

Ziekenhuizen en overige med. spec. zorg

4%

Geestelijke gezondheidszorg

19% Q3 2022 Q3 2022 totaal aantal totaal aantal werknemers: werknemers 47.100 47.100

Huisartsen en gezondheidscentra Overige zorg en welzijn

6% 3% 7%

35%

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

Verpleging, verzorging en thuiszorg Gehandicaptenzorg Jeugdzorg Sociaal werk Kinderopvang (incl. peuterspeelzaalwerk)

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Druk op de zorg Toekomst

arbeidsmarktvraagstukken

41

De druk op de werknemers in de zorg- en welzijnsbranches in Drenthe neemt toe. Het personeelsbestand vergrijst. Het aandeel werknemers van 55 jaar of ouder neemt in vrijwel alle branches toe. In de thuiszorg steeg dit aantal van 21% (2010) naar 35% (2022). Ook in de verpleeghuiszorg, ziekenhuiszorg en huisartsenzorg is dit aantal behoorlijk toegenomen. (Bron: CBS AZW 2022.)

Bijna de helft (47,8%) van de Drentse werknemers in de zorg- en welzijnssector ervaarde een (veel) te hoge werkdruk in 2022. In 2019 en 2021 was dit nog 40%. (Bron: CBS AZW 2022.)

Aandeel 55-plussers in zorg en welzijn naar branche in Drenthe I Bron: CBS AZW 2022

Het gemiddelde ziekteverzuimpercentage liep in de Drentse zorgbranches (ziekenhuizen, ggz, gehandicaptenzorg en vvt) op van 7,2% (2020) naar 9,2% (2022). (Bron: Vernet 2023 bewerking Etil.)

40

Ruim één op vijf werknemers (22,1%) gaf in 2022 aan dat het meest recente verzuim deels of hoofdzakelijk werkgerelateerd was. (Bron: NEA CBS AZW, 2023.)

35 Universitair medische centra

30

Ziekenhuizen en overige med. spec. zorg Geestelijke gezondheidszorg

25 %

Huisartsen en gezondheidscentra 20

Verpleging en verzorging

(​ Veel) te hoge werkdruk 47,8%

Thuiszorg

15

Gehandicaptenzorg Jeugdzorg

10

Sociaal werk 5 0

start

2010

2011

2012

introductie

2013

2014

2015

literatuurlijst

2016

2017

2018

2019

2020

2021

​ iekteverzuim Z 9,2%

2022

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Huidige situatie Druk op de zorg Toekomst

arbeidsmarktvraagstukken

42

Het personeelstekort in de zorg- en welzijnssector in Drenthe loopt op van 1.700 in 2023 naar 5.200 medewerkers in 2032. Onder invloed van vergrijzing en ontgroening groeit het zorggebruik in Drenthe en daardoor de vraag naar zorg- en welzijnsprofessionals. Door dezelfde demografische ontwikkelingen groeit het aanbod zorg- en welzijnspersoneel minder snel en stabiliseert het in Drenthe. Na 2026 kan het personeelsaanbod het groeitempo van de arbeidsvraag niet meer bijbenen. Het gevolg is een oplopend personeelstekort in Drenthe. In verhouding tot het verwachte aantal werknemers loopt het personeelstekort op van 3,5% in 2023 tot 10,0% van het personeelsbestand van zorg en welzijn in 2032 in Drenthe. Dit is vergelijkbaar met de landelijk trend waarbij het relatieve personeelstekort groeit van 4,1% in 2023 naar 10,6% het aantal werknemers. (Bron: ABF Research 2023.)

Ontwikkeling personeelstekort sector zorg en welzijn I Drenthe 2021 – 2032: referentiescenario I Bron: ABF Research 2023

0 -1.000

aantal

-2.000

-1.200

-1.500

-1.700

-1.700

-1.700

-1.900

-3.000

-2.300 -2.800 -3.300

-4.000

-3.900 -4.600

-5.000 -6.000

start

introductie

-5.200 2021

2022

literatuurlijst

2023

2024

2025

bevolking

2026

2027

leefstijl

2028

mentale gezondheid

2029

kwetsbare inwoners

2030

vitaal ouder worden

2031

2032

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

arbeidsmarktvraagstukken

Huidige situatie Druk op de zorg Toekomst

43

Grootste personeelstekort verwacht in het verpleeghuis en onder verzorgenden (mbo-3) in Drenthe.

Absoluut en relatief personeelstekort in de zorg- en welzijnsbranche in Drenthe in 2032 I Bron: ABF Research 2023 Referentiescenario

In de verpleging en verzorging en in de ziekenhuizenbranches worden de grootste personeelstekorten verwacht.

12,5%

In verhouding tot het verwachte aantal werknemers in 2032 is het tekort in de huisartsenzorg en de GGZ spectievelijk 15,4% en 12,0% van personeelsbestand..

15,4% 9,5%

Naar functie worden de grootste personeelstekorten verwacht voor verzorgenden, mbo- en hbo-verpleegkundigen en helpenden zorg en welzijn.

Ziekenhuizen en overige med. spec. zorg Gehandicaptenzorg 10,9%

-300 7,7%

Top 3 personeelstekort 2032 in Drenthe TEKORT 1

Verzorgende mbo-3

-1.200

2

Verpleegkundige mbo-4

- 600

3

Helpende zorg en welzijn mbo-2

- 300

Verlos- / verpleegkundige hbo-6 (Bron: ABF Research 2023 Referentiescenario.)

introductie

Verpleging en verzorging

-100 -200 -200 -200

10,0%

(Bron: ABF Research 2023.)

start

14,3%

literatuurlijst

- 300

-300

Kinderopvang (incl. peuterspeelzaalwerk) Universitair medische centra -500

-800

8,2%

Buitencirkel: Ontwikkeling (relatief) personeelstekort zorg en welzijn in verhouding tot de prognose van het totaal aantal werknemers in 2023 en 2032 in Drenthe naar branche.

bevolking

Thuiszorg

-400 11,4%

leefstijl

Overige zorg en welzijn Geestelijke gezondheidszorg

2032

-300

12,0 Binnencirkel: Ontwikkeling (absoluut) personeelstekort zorg en welzijn Drenthe naar branche 2023 en 2032.

-1.900

Huisartsen en gezondheidscentra Sociaal werk 8,4%

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

Jeugdzorg

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

regionale samenwerking

44

regionale samenwerking

Regionale samenwerking

Het overzicht van samenwerkingsverbanden heeft tot doel om de relevantste samenwerkingen in de regio in kaart te brengen. Daarbij zijn met name de domeinoverstijgende samenwerkingen beschreven met een relatie tot de opgaven in Drenthe die op basis van gezamenlijke ambities/doelen actief zijn en waarbij vaak ook minimaal één financier betrokken is (gemeente of zorgverzekeraar). Het overzicht is niet uitputtend*.

Bekende samenwerkingsverbanden zijn gerubriceerd naar de thema’s die in het regiobeeld zijn opgenomen. Op elk van de vijf inhoudelijke thema’s lopen initiatieven/samenwerkingen.

In Drenthe zijn er twee themaoverstijgende tafels die zich richten op gezondheid en de beschikbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. Er zijn ook diverse programma’s en bovenregionale initiatieven die relevant zijn voor (een deel van) Drenthe.

In Drenthe zijn er veel initiatieven en projecten. Een volledig overzicht ontbreekt. Daarmee ontbreekt het ook aan gezamenlijke Drentse doelen en focus op de onderwerpen die we met elkaar echt het belangrijkste vinden. Het regiobeeld en regioplan helpen om hier scherpte in aan te brengen en heldere keuzes te maken om de gezondheid te bevorderen en de zorg en ondersteuning duurzaam en toegankelijk te houden.

*Op verzoek is een overzicht beschikbaar van de geïnventariseerde netwerken en de deelnemende organisaties.

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

regionale samenwerking

45

regionale samenwerking

Vitaal ouder worden

Mentale gezondheid Themagroep Sluitende Keten GGZ • Preventie mentale gezondheid • Herstelacademies • Samenwerking 1e lijn/ GGZ/sociaal domein • Sociale basis • EPA

Leefstijl

Taskforce wachttijden GGZ

Alliantie Drentse Zorg met Ouderen • Persoonsgerichte zorg en ondersteuning (inclusief ACP, valpreventie) • Informele netwerken (inclusief DOS Drenthe) • Wonen, welzijn, zorg • Bewustwording (inclusief ouderenparticipatie)

Optimaal Leven

Samen zorg Assen

Datawerkplaats Mentale Gezondheid

Coördinatiepunten tijdelijk verblijf

Themaoverstijgende tafels

Kwetsbare inwoners

Themagroep Drenthe Samen Gezond in Beweging • Gezond gewicht • Verantwoord middelengebruik • Mentale gezondheid • Leven lang bewegen

Drents Netwerk Positieve Gezondheid

Zorgplein Noord Arbeidsmarktregio Drenthe / Zwolle / Groningen

Envedder Lokale coalities kansrijke start

Drenthe Beweegt

Regionale themaoverstijgende tafels

Drentse Gezondheidstafel • Regiegroep Positieve Gezondheid

Arbeidsmarktvraagstukken

Overige programma’s of samenwerkingen

RegioDeal Zuidoost Drenthe

Hi!Noord

Programma Kans voor de Veenkoloniën

PGO netwerk noord

Drents Zorglandschap • Themagroep sluitende keten GGZ • Alliantie Drentse Zorg met ouderen • Themagroep Drenthe samen gezond in beweging • Themagroep Goede en Bereikbare Zorg

RIVO Noord Healthy Ageing Network Northern Netherlands ROAZ Noord-Nederland / ROAZ Zwolle Zorginnovatieforum

start

introductie

literatuurlijst

bevolking

leefstijl

mentale gezondheid

kwetsbare inwoners

vitaal ouder worden

arbeidsmarktvraagstukken

regionale samenwerking

Regiobeeld Drenthe

46

Conclusie

Het regiobeeld van Drenthe “Als we blijven doen wat we deden, krijgen we wat we kregen.” - Albert Einstein

De uitdagingen in Drenthe zijn groot en complex. De gezondheid van de inwoners van Drenthe verslechtert op veel vlakken en de gezondheidsverschillen nemen toe. De zorgvraag stijgt terwijl we tegelijkertijd kampen met nijpende en toenemende personeelstekorten.

Daarnaast is het van belang dat de samenleving zich ervan bewust wordt dat schaarste in de zorg onontkoombaar is en een steeds grotere rol zal gaan spelen. Van de inwoners van Drenthe zal meer zelf- en samenredzaamheid gevraagd worden. Inzet op een sterke sociale basis, waarbij mensen omzien naar elkaar, kan helpen om gemeenschappen veerkrachtiger te maken. De veranderingen in de demografie van Drenthe bieden kansen.

Dit regiobeeld maakt duidelijk dat de inzet van de afgelopen jaren onvoldoende resultaat oplevert. Optimaliseren van de huidige koers is niet genoeg. Het is noodzakelijk om te transformeren en vanuit een fundamenteel ander perspectief te acteren. Nu ligt de focus te veel op ziekte en zorg. We moeten toewerken naar het versterken van de gezondheid, veerkracht en zelf- en samenredzaamheid van de Drentse inwoners, naast inzet op duurzaam inzetbaar zorgpersoneel. Dat betekent dat oplossingen niet (alleen) in de zorg en ondersteuning liggen. Het is een brede maatschappelijke opgave. Zo zijn veranderingen in de fysieke en sociale leefomgeving nodig die een gezonde leefstijl makkelijk en logisch maken. Bovendien is er veel gezondheidswinst te behalen door oplossingen te vinden voor achterliggende maatschappelijke problemen zoals een gebrek aan bestaanszekerheid, kansengelijkheid in het onderwijs en goede huisvesting. Deze veranderingen kunnen alleen bereikt worden door domeinoverstijgende samenwerking, via ‘health for all policies’.