Bijlage 1 - Ontwikkelperspectief Greenwise Campus Emmen
Tekst van het document
Greenwise Campus Emmen Ontwikkelperspectief
Ontwikkelperspectief Greenwise Campus Emmen
VOORWOORD Voor u ligt het Ontwikkelperspectief Greenwise Campus Emmen, een toekomstgericht visiedocument voor de ruimtelijke ontwikkeling van een campus in het hart van de stad Emmen. Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Stichting Greenwise Campus, DCTerra, NHL Stenden, GETEC, Rijksuniversiteit Groningen, de provincie Drenthe en de gemeente Emmen. Daarnaast hebben andere partijen meegedacht. Als gezamenlijke partijen onderschrijven wij dit ontwikkelperspectief en zetten wij ons gezamenlijk in voor de verdere ontwikkeling van Greenwise Campus Emmen voor een vitale en aantrekkelijke regio. Deze campus zal een ontmoetingsplaats zijn waar onderzoek, innovatie, ondernemerschap, zorg en onderwijs samenkomen en elkaar versterken. Hier worden slimme en groene oplossingen bedacht voor de uitdagingen van vandaag en morgen. November 2025
Inhoudsopgave 1 GREENWISE CAMPUS EMMEN 1.1 Scope Greenwise Campus Emmen 1.2 Ambitie Greenwise Campus Emmen 1.3 De zeven succesfactoren
05
2 HET ONTWIKKELPERSPECTIEF IN EEN NOTENDOP (SAMENVATTING) 2.1 Ruimtelijk raamwerk biedt een nieuw perspectief 2.2 Identiteitsdrager van de Campus: De Sjerp
12
17
2.3 Clusters bieden ruimte voor innovatie 2.4 Bruisende Greenwise Campus: Levendige Harten
07 08 10
14 16
18
3 DE GREENWISE CAMPUS EMMEN UITGELEGD 3.1 Heldere hoofdstructuur: De Sjerp 3.2 Herkenbaar adres en entrees: eenduidige materialisatie 3.3 Slimme routing en bereikbaarheid: voetgangers, fietsers, OV en auto’s 3.4 Levendige harten: Aan de Sjerp 3.5 Relatie tussen binnen en buiten: Transparante plinten 3.6 Duurzaamheid, ecologie en natuur: Robuust en toekomstbestendig 3.7 Flexibel en ambitieus: Ruimte voor dynamiek
22
4 DE VLIEGENDE START 4.1 Krachtig vervolg 4.2 Lopende ontwikkelingen: Beroepsonderwijscluster & Innovatiecluster 4.3 Verbindende openbare ruimte
34
24 25 26 28 29 30 32
36 38 40
H1 1.1 1.2 1.3
GREENWISE CAMPUS EMMEN
Scope Greenwise Campus Emmen Ambitie Greenwise Campus Emmen De zeven succesfactoren
LOCATIE GREENWISE CAMPUS EMMEN
1.1 SCOPE GREENWISE CAMPUS EMMEN Met Greenwise Campus Emmen ontwikkelt de gemeente Emmen samen met haar partners een aantrekkelijke, uitnodigende, duurzame en goed bereikbare campus met goede vestigingsmogelijkheden en faciliteiten voor instellingen in MBO, HBO, WO, zorg en bedrijven. Een campus waar onderwijs, bedrijfsleven en zorg elkaar ontmoeten, samenwerken en versterken, samen onderzoeken, ontwikkelen en innoveren om de strategische positie en vestigingsklimaat van Emmen te vergroten. De campus biedt vestigingsmogelijkheden voor bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en zorgorganisaties gericht op onderzoek en innovatiethema’s binnen de sectoren: circulaire plastics, slimme maakindustrie, energie en zorg, welzijn en technologie. De stakeholders kunnen van elkaar profiteren door een goede aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt en omgeving, maar ook door gedeelde (onderzoeks-) faciliteiten. Deze ontwikkelingen moeten landen in de omgeving van de Dordsestraat en Boermarkeweg en aansluiten op de daar reeds lopende initiatieven. Het plangebied van de Greenwise Campus Emmen is strategisch gelegen. Via de zuidelijke
stadsentree (N862/Dordsestraat) is de campus uitstekend bereikbaar voor lokaal- en regionaalvervoer. De ligging vlakbij het trein- en busstation van Emmen maakt dat het gebied tevens goed met het openbaar vervoer te bereiken is. Het gebied is ruimtelijk gezien zeer aantrekkelijk vanwege de parkachtige ligging dicht bij het centrum van Emmen, de zichtbaarheid aan de stadsentree en de directe ligging aan het boslandschap van de Emmerdennen. Het gebied heeft prachtige volwassen groene structuren waar bij de herinrichting van het gebied op kan worden voortgeborduurd.
Het ontwikkelperspectief betreft een ruimtelijke en functionele visie op het plangebied in relatie tot de campusontwikkeling. Het is een lange termijnvisie, waarbij de ruimtelijke en programmatische samenhang wordt beschreven aan de hand van een ruimtelijk raamwerk. Hierin wordt de hoofdstructuur voor de campus uitgezet. Er is daarbij gewerkt aan een uitnodigend, flexibel en toekomstbestendig document, met voldoende sturingsmogelijkheden om in dit stadium de visie op de campus te kunnen verwezenlijken en stakeholders te kunnen verleiden om mee te doen. Dit is gedaan door te focussen op succesvolle ontwerpprincipes voor een kwalitatief en bruisend campusmilieu.
De ontwikkeling van de campus, betreft een omvangrijke ontwikkeling te midden van de stad Emmen, die zich uitspreidt over meerdere jaren en waar meerdere stakeholders een bijdrage aan leveren. Om ervoor te zorgen dat de verschillende fases en deelprojecten samen één geheel gaan vormen en om potentiële stakeholders te verleiden tot nieuwe initiatieven die passen bij de gewenste gebiedsontwikkeling, hebben wij, gemeente Emmen en de belangrijkste stakeholders, het ontwikkelperspectief Greenwise Campus Emmen voor het plangebied opgesteld.
De campus kan fungeren als dé schakel in het stedelijk netwerk van Emmen. Zo koppelt het campusgebied het bedrijven- en industrieterrein Bargermeer en omliggende woonwijken beter aan het stadscentrum van Emmen. Ook wordt het ziekenhuis beter ingebed in de stad. Er ontstaat daardoor een betere koppeling tussen onderwijs en zorg en het bedrijfsleven. Daarnaast zijn er op steenworp afstand verschillende bedrijven en instellingen die als (potentiële) stakeholders functioneren binnen het ontwikkelperspectief van de Greenwise Campus Emmen.
Greenwise Campus in stedelijk netwerk Emmen
Greenwise Campus | Innovatiecentrum Het innovatiecentrum is de fysieke plek waar innovatie, samenwerking en groei samenkomen. Een oude busremise wordt verbouwd tot een innovatiecentrum met state-of-the-art faciliteiten. Hier komen ondernemers, onderzoekers en studenten samen om te werken aan slimme en groene oplossingen. Deze inspirerende omgeving -en de community- maken het innovatiecentrum tot dé plek voor iedereen die wil bijdragen aan een duurzame toekomst.
Stichting Greenwise Campus
Stichting Greenwise Campus is hét netwerk voor kennisontwikkeling, innovatie en ondernemerschap. Hier werken bedrijven, overheden en onderwijs-en kennisinstellingen samen aan een aan een slimme en duurzame toekomst voor een vitale regio. Met vier innovatiethema’s Circulaire Plastics, Slimme Maakindustrie, Energie en Welzijn, Zorg & Technologie is Greenwise Campus actief in Noord-Nederland en (ver) daarbuiten. Er is een fysieke locatie waar deze partijen elkaar ontmoeten: het innovatiecentrum. Founders van de stichting zijn NHL Stenden, DCTerra, Rijksuniversiteit Groningen, provincie Drenthe en gemeente Emmen.
7
1.2 AMBITIE GREENWISE CAMPUS EMMEN Het ontwikkelperspectief omvat een ambitieuze visie voor het gebied van het ziekenhuis van Treant tot het GETEC park. Ons doel is een inspirerende plek te creëren waar onderzoek, innovatie, ondernemerschap, onderwijs en zorg samen komen en elkaar versterken. Wij streven ernaar om de campus, als een toekomstgerichte hub voor kennis en samenwerking, een vooraanstaande rol te laten spelen in het vormgeven van een duurzame en veerkrachtige samenleving welke op alle vlakken is verbonden met het bestaande stedelijke netwerk. Met een focus op het creëren van een ecosysteem (een netwerk van partijen met een gezamenlijk doel) waarin onderwijs, onderzoek, zorg en ondernemerschap samenkomen, biedt de campus een vruchtbare omgeving voor nieuwe economische perspectieven, innovatieve ideeën en het verbeteren van de brede welvaart. Deze visie is uitgewerkt in een aantal ambities die onder andere zijn afgeleid uit het ‘Masterplan
Regio Campus’ en de Strategienota van de gemeente. Werken aan een vitale regio In Greenwise Campus Emmen komt kennis, onderwijs, zorg en bedrijvigheid samen en wordt richting gegeven aan een slimme en duurzame toekomst voor een vitale regio. De fysieke uitwerking van de campus vergroot het vestigingsklimaat van Emmen. Er wordt in het gebied niet alleen op internationale schaal technologie ontwikkeld, maar er wordt tevens betekenisvol invulling gegeven aan een regio waarin iedereen zich kan ontwikkelen en mee kan doen. Talent wordt behouden door uitstekend onderwijs en doorgroeimogelijkheden bij bedrijven waarbij het welzijn van mensen voorop staat. Mede door de fysieke aantrekkingskracht, strategische en zichtbare ligging, goede bereikbaarheid, het gebruik van de groene omgeving en de goede voorzieningen is het een plek die inspireert en uitdaagt, die aantrekt en verleidt om er te blijven of terug te komen. Onderdeel van noordelijk innovatie-ecosysteem Stichting Greenwise Campus maakt onderdeel
Greenwise Campus Emmen maakt deel uit van een noordelijk innovatie-ecosysteem
uit van een noordelijk innovatie-ecosysteem. De RIS3 (Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation) is dé innovatiestrategie van en voor Noord-Nederland. In deze innovatiestrategie staan vier grote maatschappelijke transities centraal: van een lineaire naar een circulaire economie, van zorg naar (positieve) gezondheid, van fossiele naar hernieuwbare energie en van analoog naar digitaal. Met de RIS3 wordt ingezet op een innovatiever en sterker Noord-Nederland en wordt gewerkt aan een circulaire, sociale en inclusieve regio. Stichting Greenwise Campus draagt met de regionale thema’s, circulaire plastics, slimme maakindustrie, energie en zorg, welzijn en technologie hieraan bij. Vruchtbare bodem voor innovatie Greenwise Campus Emmen staat voor een omgeving waarin innovatie wordt gestimuleerd door open samenwerkingen en kennisdeling. Door ontmoetingen tussen verschillende disciplines en sectoren, wordt een vruchtbare voedingsbodem gecreëerd voor het ontstaan van nieuwe inzichten en oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Dit streven naar interdisciplinaire samenwerking is essentieel om te komen tot innovatieve doorbraken die kunnen bijdragen aan een duurzamere en gezondere toekomst. De campus wordt ingezet als proeftuin voor nieuwe innovatie.
Nieuwe economische motor Als motor voor economische ontwikkeling in de regio biedt Greenwise Campus Emmen een dynamische omgeving waarin ondernemerschap wordt aangemoedigd en ondersteund. Door het samenbrengen van start-ups, scale-ups, gevestigde bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en zorgorganisaties ontstaat een levendig ecosysteem waarin innovatieve ideeën snel kunnen worden omgezet in concrete toepassingen en producten. Deze synergie tussen verschillende stakeholders draagt bij aan een bloeiend ondernemersklimaat dat niet alleen de lokale economie versterkt, maar ook bijdraagt aan de internationale concurrentiepositie van de regio. Een nieuw perspectief op zorg We versterken de regiofunctie van Emmen door onze voorzieningen en de ecosystemen die daarbij
8
horen te versterken. Wij willen ons als gemeente blijven profileren met een sterke zorgsector met voldoende zorgfaciliteiten en zorgcapaciteit. Eén van de belangrijkste voorzieningen is het Scheper ziekenhuis. De ziekenhuislocatie in Emmen is het zogeheten ‘ acuut- en complex centrum’ van Treant: de locatie voor spoedzorg en de meer complexe zorg. Wij faciliteren en zetten in op het behoud van hoogwaardige en complexe zorg voor Emmen en de regio. Door binnen de campus in te zetten op een goede samenwerking tussen het onderwijs, innovatie en de zorg vindt er een vruchtbare uitwisseling van kennis en studenten plaats. Ontwikkeling Emmen studiestad Onze ambitie is om nieuwe relevante opleidingen of bestaande opleidingen te versterken passend op de vraag vanuit het bedrijfsleven en vanuit innovatie. Dit doen we op MBO en HBO niveau. Daarnaast zijn er kansen voor het toevoegen van universitair onderwijs gekoppeld aan de programmalijnen van Stichting Greenwise Campus. Ingezet wordt op de ontwikkeling van doorlopende leerlijnen tussen MBO, HBO en WO, maar ook op het aanbieden van een onderwijsprogramma voor zij-instromers. Via het kennis- en innovatienetwerk Universiteit van het Noorden wordt onderzoek, onderwijs en innovatie samengebracht.
Nu al werken professionals, studenten (MBO, HBO én WO), start-ups, bestaande bedrijven, overheid en instellingen samen aan het ontwikkelen en toepassen van (nieuwe) kennis, innovatie en bedrijvigheid. Greenwise Campus Emmen draagt bij aan het versterken van de keten van onderwijs, onderzoek en doorlopende leerlijnen door het concentreren en efficiënt inzetten van faciliteiten in een gebied. Als grensregio willen we onze positie en kansen benutten om zowel Nederlands als internationaal talent op te leiden. Emmen wil zich samen met de kennis- en onderwijsinstellingen ontwikkelen tot een meer herkenbare studiestad, met een bijbehorende aantrekkelijke studenten- en jongerencultuur. Een community of campus voor studeren en leven zijn belangrijk om aantrekkelijk te zijn voor studenten uit het buitenland en voor studenten
Ambities en samenhang van de Greenwise Campus Emmen
van binnen en buiten de regio. Wij streven naar de realisatie van studentenhuisvesting en een woonleefcommunity voor studenten in samenhang met een shortstay accommodatie voor professionals verbonden aan de onderwijsinstellingen, het ziekenhuis of bedrijven. Voor een aantrekkelijke campus zijn daarnaast faciliteiten voor ontmoeting, sport, evenementen en stages essentieel en is het van belang dat de campus wordt verweven met de stad. Een aantrekkelijke groene omgeving We zetten in op een campus in een hoogwaardige groene omgeving die uitnodigt tot verblijven, ontspannen, ontmoeten en bewegen en ruimte biedt aan natuurwaarden. Hierbij wordt voortgeborduurd op de reputatie en herkenbaarheid van Emmen. Emmen, een groene open stad. Het respecteren van bestaande groene kwaliteiten binnen het plangebied van de campus is hier een belangrijk uitgangspunt. De onbebouwde ruimte wordt hoogwaardig vormgegeven en heeft een belangrijke verbindende functie. Het is het visitekaartje van de campus. Een groene campus draagt bij aan het welbevinden van studenten, medewerkers, bezoekers en patiënten
Duurzaamheidsambities Duurzaamheid is een belangrijk thema binnen Greenwise Campus. Wij richten ons op het verminderen van onze ecologische voetafdruk en streven naar CO2-neutraliteit. De campus is toonaangevend op het gebied van duurzaamheid en nodigt uit om duurzaam te denken en te handelen. De campus is de proeftuin voor innovatieve duurzame technieken met het oog op energieneutrale, klimaatadaptieve en natuurinclusieve gebouwen en openbare ruimte. Om de afhankelijkheid van de transport schaarste op het elektriciteitsnet te verkleinen, zetten we voor de campus in op een energie-autarkisch systeem. De bedoeling is de campus zo veel mogelijk zelfvoorzienend te laten zijn als het op energie aankomt. Daarnaast streven we naar een circulaire economie. Voor de ontwikkeling van de campus houdt dit in dat in nieuwe gebouwen en in de openbare ruimte materialen milieuvriendelijk en waar mogelijk bio-based zijn. Het ontwikkelperspectief is de ruimtelijke samenhangende vertaling van bovengenoemde ambities in een ruimtelijk raamwerk. 9
1.3 DE ZEVEN SUCCESFACTOREN De ontwikkeling van een campus heeft een lange doorlooptijd. Dit vraagt om een flexibel raamwerk, maar ook een raamwerk dat de zekerheid kan bieden om de ruimtelijke kwaliteiten en de strategische, economische en innovatieve meerwaarde te behouden. Dit vatten we samen in de ‘de zeven succesfactoren’. Succesvolle goed functionerende campussen kenmerken zich door een aantal overeenkomstige principes.Deze succesfactoren voorzien de campussen van ruimtelijke, sociale, economische en natuurlijke kwaliteiten en dragen bij aan een duurzaam en toekomstbestendig vestigingsmilieu. Het ruimtelijk raamwerk in dit ontwikkelperspectief voor de Greenwise Campus is ontworpen aan de hand van deze zeven succesfactoren:
1. Heldere hoofdstructuur De campus is opgebouwd volgens een heldere hoofdstructuur die de campus identiteit geeft en zorgt voor een duidelijke indeling van het gebied. De hoofdstructuur komt vaak tot uiting in een sterk ruimtelijk element, waarvan uit alle functies op de campus te bereiken zijn en de gebouwen met hun voorkanten aan worden opgehangen. Een heldere en hoogwaardige inrichting van deze openbare ruimte is essentieel voor het functioneren van een campus. In Erasmus Campus Woudestein is dat bijvoorbeeld ‘de Plaza’. Hieraan zijn de entrees gekoppeld en hierlangs lopen voor verschillende modaliteiten de belangrijkste routes. En het ruimtelijke fenomeen ‘De Plaza’ is het visitekaartje van de campus.
Erasmus Universiteit, Rotterdam
10
2. Herkenbaar adres & entree De campus heeft een zichtbare ligging en is te bereiken via één of meerdere herkenbare entrees. Het is voor iedereen duidelijk waar het campusterrein begint en ophoudt. Door de entrees naar het campusgebied herkenbaar te maken en de campus een duidelijk adres te geven, weten de bezoekers van de campus gelijk waar ze moeten zijn en ontstaat daar geen onduidelijkheid over. Een goed voorbeeld van een herkenbaar adres en entree is te vinden op het Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam. Er is hier één centrale ingang voor alle verschillende modaliteiten, welke gekoppeld is aan de centrale as door het ziekenhuis. Via deze entree en as, kunnen alle afdelingen van het ziekenhuis worden bereikt.
Erasmus MC, Rotterdam
3. Slimme routing De campus is vanuit de regio en vanuit de stad optimaal bereikbaar voor verschillende modaliteiten (voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en auto’s). Ook is de campus goed vindbaar en verankerd met verschillende routes aan het bestaande stedelijke weefsel. Op de campus weet je goed waar je bent en waar je naar toe moet gaan om op de gewenste bestemming te komen. Er is sprake van een heldere en slimme routing over de hoofdstructuur, die bezoekers intuïtief de juiste kant op wijst. Dit geldt niet alleen voor de routing in de openbare ruimte naar de gebouwen, maar gaat ook over de routing in gebouwen. Een belangrijk aandachtspunt binnen dit thema is de oversteekbaarheid van de wegen die dwars door het plangebied lopen. Deze barrières moeten worden geslecht om de interne kwaliteit van de Campus te borgen en gemakkelijk van A naar B te komen. Een goed voorbeeld is Park Overbos, Breda. Hier worden gescheiden wijken met elkaar verbonden met een bos, park en fietspad.
Park Overbos, Breda
4. Levendige harten Eén van de belangrijkste factoren voor een succesvolle campus is de aanwezigheid van veel ‘leven’ en beweging. Dit zorgt er namelijk voor dat er een bruisende plek ontstaat. Een plek voor ontmoetingen, vergaderingen, onderwijs en onderzoek, sportactiviteiten, evenementen, werkplekken en wonen. Door ruimte te bieden aan verschillende functies op de campus ontstaat er een sociale laag op de campus, die ook na vijf uur voor reuring zorgt. Door de functies waar veel mensen gebruik van maken te concentreren rond een centraal hart, worden de gebruikers van de campus samen gebracht en ontstaat er een bruisende plek. Een plek waar dit momenteel gebeurt is de strip op de High Tech Campus, Eindhoven.
6. Duurzaamheid, ecologie en natuur Op campussen is vaak veel openbare ruimte aanwezig. Door deze openbare ruimte in te richten met aandacht voor natuur en ecologie kunnen er nieuwe diersoorten een plek vinden en stijgt de biodiversiteit en belevingswaarde van de campus. Door met aandacht voor de natuur en milieu te ontwerpen ontstaat ook een duurzame en klimaatadaptieve campus. De waterretentie vijver en de zonneschoorsteen in het multifunctionele onderwijsgebouw MFOII op Campus Woudestein kunnen hierbij als inspiratie dienen.
High Tech Campus, Eindhoven
Erasmus Universiteit, Rotterdam
5. Relatie binnen en buiten Wie zich verbonden voelt met ‘’buiten of wel de natuur’’ tijdens het werken en leren, voelt zich prettiger dan wanneer dat niet het geval is. Anderzijds, wie zich vanuit buiten verbonden voelt met het leven in een gebouw, voelt zich daar meer welkom. Daarom is de relatie tussen binnen en buiten zo belangrijk. Vanuit de gedachte dat vanuit elke werkplek een boom te zien is, is de High Tech Campus Eindhoven opgebouwd.
7. Flexibel en ambitieus Een volwaardige campus staat er niet in één keer. Ze begint klein en groeit uit met de tijd. Campussen hebben vaak een innovatief profiel en karakter binnen specifieke vakgebieden en trekken met de tijd bedrijven aan. Om in te kunnen spelen op de ontwikkelingen die op dit moment nog niet voorzien kunnen worden is het belangrijk dat het ontwikkelperspectief een bepaalde mate van flexibiliteit heeft om met veranderingen te kunnen omgaan. Dit geldt voor het ruimtelijk raamwerk, maar ook voor de gebouwen zelf. Als voorbeeld kan ook hier worden gekeken naar het MFOII gebouw op de Erasmus Campus Woudestein. Het gebouw is volgens een bepaald stramien gebouwd, waardoor het gebouw getransformeerd kan worden naar verschillende functies en programma’s. Door te ontwerpen met gedeelde voorzieningen en multifunctionele ruimtes zijn er minder vierkante meters nodig en worden dus kosten en materialen gespaard.
High Tech Campus, Eindhoven
Erasmus Universiteit, Rotterdam
11
STATION EMMEN EMMERDENNEN
RENSENPARK
CENTRUM ESDAL COLLEGE
ANGELSO
HONDSRUG COLLEGE
DO
OR
DO
RD
SE
FIE
ST
TS
RA
RO
AT
UT
E
SPORT & BEWEEGCAMPUS
BARGERMEER
1
9 N3
Greenwise Campus als spil en generator voor de omgeving. De nieuwe Sjerp op de Greenwise Campus verbindt het centrum, station, Angelso, Bargermeer en omgeving op natuurlijke wijze.
H2
2.1 2.2 2.3 2.4
HET ONTWIKKELPERSPECTIEF IN EEN NOTENDOP (SAMENVATTING) Ruimtelijk raamwerk biedt een nieuw perspectief Identiteitsdrager van de Campus: De Sjerp Clusters bieden ruimte voor innovatie Bruisende Greenwise Campus: Levendige harten
13
14
2.1 RUIMTELIJK RAAMWERK BIEDT EEN NIEUW PERSPECTIEF In het gebied van het ziekenhuis van Treant tot het GETEC park doen zich kansen en ontwikkelingen voor die van belang zijn voor de toekomst van de regio. Wij, als gezamenlijke partners, bouwen samen aan Greenwise Campus Emmen. Een campus in Emmen, verbonden met het centrum, waar kennis- en onderwijsinstellingen, het ziekenhuis, bedrijven op en buiten het GETEC Park in optimale synergie samenwerken, innoveren en ontwikkelen. Met een focus op het creëren van een ecosysteem waarin onderwijs, onderzoek, zorg en ondernemerschap samenkomen, biedt de campus een vruchtbare omgeving voor nieuwe economische en maatschappelijke perspectieven en innovatieve ideeën. Deze ambitie en visie is vertaald in een ruimtelijk raamwerk. Een stevig inhoudelijk concept en ruimtelijk raamwerk is randvoorwaardelijk bij de planvorming en ontwikkeling van een campus. Ze zijn noodzakelijk om enthousiasme te creëren bij stakeholders die een plek moeten krijgen op de campus, maar ook om een gemeenschappelijk beeld te creëren van de toekomstige fysieke ruimte waar nieuwe ontwikkelingen aan kunnen worden opgehangen. Het ontwerp voor het ruimtelijk raamwerk voor de Greenwise Campus Emmen is geïnspireerd op de aangrenzende Emmerdennen.
Deze Emmerdennen, welke een stevige identiteitsdrager van Emmen vormt, wordt ruimtelijk en functioneel met het plangebied verbonden. Dit mooie heuvelige boslandschap is binnen het plangebied vertaald naar een groene ader (Sjerp), die dwars door het gebied loopt en de verschillende deelgebieden van het totale plangebied met elkaar verbindt. De Sjerp is daarmee de identiteitsdrager van de Campus, die voor een herkenbare omgeving en tevens een informele binnenwereld vormt met groene kwaliteiten waarbinnen voetgangers en fietsers te gast zijn. Zo staat het, op een informele en ontspannen wijze, elkaar kunnen ontmoeten centraal bij de inrichting en het gebruik van deze Sjerp. Rondom de Sjerp ligt, in verschillende ‘clusters’, ruimte voor de ontwikkeling van gebouwen. Deze clusters zijn bereikbaar voor autoverkeer
via een ontsluitingsweg rondom het plangebied. Voetgangers en fietsers bereiken de gebouwen vanuit de Sjerp. De Sjerp zelf zorgt voor een vriendelijke voet-fietsverbinding van noord naar zuid. De ontsluitingsweg langs de rand van het plangebied wordt aangezet met bomenlanen wat het geheel een formele uitstraling geeft. In de clusters wordt ruimte geboden aan onderwijs- en zorginstellingen en bedrijven gericht op innovatie binnen de sectoren circulaire plastics, slimme maakindustrie, energie en zorg en welzijn. Maar ook aan gemeenschappelijke functies en voorzieningen. Elk cluster ligt met een gemeenschappelijk plein aan de Sjerp. Op de campus zijn drie harten verspreid over de campus waar deze pleinen samenkomen. Op deze plekken ontstaat door een clustering van functies en mensen een bruisende omgeving. Hier is ruimte voor functies als een supermarkt-to-go en bijvoorbeeld een centrale congresruimte. De harten bieden volop ruimte aan ontmoetingen en ontspanning en ze vormen de verbinding naar de centrale identiteitsdrager – De Sjerp. Het bruisende campusleven wordt gestimuleerd door een sociaal programma vol evenementen. Met hoogwaardig en herkenbaar vormgegeven verbindingen voor voetganger en fietser is de campus uitstekend verbonden met het bestaande stedelijk netwerk. Er is veel aandacht voor een herkenbare routing, bereikbaarheid en vindbaarheid van de campus.
Door randvoorwaarden op te stellen voor een duurzame, klimaatadaptieve inrichting en een hoge kwaliteit te eisen bij de vormgeving van de openbare ruimte en gebouwen wordt een ideale omgeving gerealiseerd welke innovatie uitlokt, aantrekt en inspireert op het gebied van onderwijs, economie en zorg. Het raamwerk is flexibel en organisch vormgegeven en kan worden aangepast aan toekomstige ontwikkelingen, waardoor een duurzaam plan is ontstaan. Het raamwerk wordt gedragen door de Sjerp, de clusters en drie harten. Hoe deze belangrijkste elementen binnen de campus zich ontwikkelen en uitwerken naar de toekomst, is uitgelegd aan de hand van drie vergezichten. 15
2.2 IDENTITEITSDRAGER VAN DE CAMPUS: DE SJERP De Greenwise Campus Emmen heeft een prachtig groen karakter. De ligging aan de Emmerdennen is optimaal benut en de campus ontleent haar identiteit aan dit landschap. Dwars door de campus loopt ‘de Sjerp’. Een groene loper gekenmerkt door een boslandschap, waar bestaande groenstructuren een plek krijgen en nieuwe langzaam verkeersverbindingen worden gerealiseerd, waardoor flexibele verbindingen tussen de clusters ontstaan. De groene Sjerp is gekoppeld aan bestaande groenstructuren en fiets- en voetgangersverbindingen in de directe omgeving en daarmee goed ingebed in de het stedelijk weefsel. Over de Sjerp loop je van A naar B, kun je ontspannen, recreëren, mensen ontmoeten en je laten inspireren. Het is tevens 16
de plek voor klimaatadaptieve maatregelen in de collectieve openbare ruimte en een interessante biotoop voor planten en dieren. De Sjerp geeft de campus smoel. Samen met de groene lanen rondom de campus, welke de begeleiding van de auto ontsluitingsstructuur vormt, ontstaat er een stevig raamwerk, met daarbinnen alle ruimte voor innovatieve ontwikkelingen.
Kwalitatieve en heldere hoofdstructuur
De organische vorm van de Sjerp, maakt de exacte ligging en situering van verbindingen en haar verbindingen flexibel. De Sjerp kan zich namelijk in breedte en ligging aanpassen aan (onvoorziene) toekomstige invullingen van de clusters. Aan de Sjerp zijn gebouwen gevestigd. Recreatieve waarden van de Emmerdennen
2.3 CLUSTERS BIEDEN RUIMTE VOOR INNOVATIE Binnen het groene raamwerk zijn verschillende clusters in ontwikkeling, elk met een eigen identiteit. Per cluster is er een duidelijk programma en samenhangend stedenbouwkundig plan voor een kwalitatieve invulling. Per cluster stralen de gebouwen samenhang en kwaliteit uit. Binnen de clusters wordt ruimte geboden aan verschillende innovatieve bedrijven, onderwijsen onderzoeksinstellingen binnen de sectoren: circulaire plastics, slimme maakindustrie, energie en zorg en welzijn. In de loop der tijd zijn er succesvolle start-ups en spin-offs gevestigd in het gebied en er is een innovatieve broedplaats ontstaan. Huidige bedrijven op het Bargermeer en nieuwe bedrijven binnen dit profiel vinden de weg richting de Greenwise Campus Emmen en
geven een nieuwe impuls aan de economie van Emmen. De onderwijsinstellingen NHL Stenden en DCTerra hebben zich middels een stevige samenwerking op de Greenwise Campus Emmen als beroepsonderwijscluster gevestigd. En ook de RUG met ondezoek en onderwijs heeft zich hierbij aangesloten. Treant werkt samen met studenten en onderzoekers aan technische innovaties die het verschil maken in de gezondheidszorg voor de regio. Naast werkgerelateerde bedrijven en instellingen is er ook ruimte voor andere functies op de campus. Zo wordt er gewoond en zijn er voorzieningen in de vorm van horeca en sport. Door deze invulling ontstaat er een optimale synergie tussen het stedelijk weefsel, zorg, onderwijs en bedrijfsleven
Innovatie en onderwijs hand in hand
Impuls door tijdelijke innovatieve programmas
17
2.4 BRUISENDE GREENWISE CAMPUS: LEVENDIGE HARTEN Gebouwen zijn gepositioneerd rond zogenoemde publieke pleinen waar entrees van gebouwen op zijn georiënteerd. Op drie plekken binnen de campus komen deze pleinen samen in bruisende harten. Deze harten raken de Sjerp en zijn het middelpunt van activiteit. Op de harten komen bezoekers van de campus samen en is veel reuring, door een juiste concentratie en mix van functies. Er wordt op de campus gewerkt, gewoond en gerecreëerd door verschillende groepen. De Greenwise Campus Emmen is een ontmoetingsplek geworden voor bewoners, studenten, Emmense ondernemers en instellingen en (buitenlandse) onderzoekers.
18
Er is een campus overkoepelende organisatie, die een mooi programma aan evenementen op het gebied van lezingen, hackathons, netwerken en sport organiseert. Hierdoor ontmoeten verschillende stakeholders elkaar en ontstaat een voedingsbodem voor nieuwe samenwerkingen en is een nieuwe sociale laag ontstaan op de Greenwise Campus.
Bruisend hart Erasmus Campus
Community building opening gebouw Eemsdelta Campus
19
DE INFORMELE BINNENWERELD VAN DE SJERP
Legenda Centrum / voorzieningsgebied Faciliteiten / Voorzieningen Stationsgebied Stationsverbinding Emmerdennen Greenwise Campus Sjerp Stedelijke / fietsverbindingen Doorfietsroute Spoor Rondom ontsloten Van Schaikweg Hoofdwegen
H3
DE GREENWISE CAMPUS EMMEN UITGELEGD
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
Heldere hoofdstructuur: De Sjerp Herkenbaar adres en entrees: Eenduidige materialisatie Slimme routing en bereikbaarheid: Voetgangers, fietsers, OV en auto’s Levendige harten: Aan de Sjerp Relatie tussen binnen en buiten: Transparante plinten Duurzaamheid, ecologie en natuur: Robuust en toekomstbestendig Flexibel en ambitieus: Ruimte voor dynamiek
23
3.1 HELDERE HOOFDSTRUCTUUR: DE SJERP
De Emmerdennen als krachtige basis voor de identiteit van de Sjerp Midden in Emmen ligt het glooiende boslandschap, de Emmerdennen. Het bos bestaat uit een mix van dennen en loofbomen en kent veel hoogteverschillen. Deze natuurlijke en ecologische kwaliteit wordt het plangebied ingetrokken en krijgt een plek in de Sjerp: een groene ader welke van noord naar zuid door het plangebied loopt en het plangebied opdeelt in verschillende clusters. De Sjerp vormt daarmee een heldere hoofdstructuur binnen de campus en geeft haar identiteit en zorgt voor herkenbaarheid. De Sjerp wordt gekoppeld aan de bestaande groene vingers in de omgeving en wordt daardoor onderdeel van de stad. Binnen de Sjerp wordt ruimte geboden aan routes voor langzaam verkeer die de campus verbindt met de stedelijke omgeving. Daar waar de campus het bestaande stedelijk weefsel raakt vormt de Sjerp duidelijke entrees naar de campus.
Legenda De Sjerp Emmerdennen Aantakking op omgeving Cluster
24
Rondom de Sjerp kan de campus zich per cluster ontwikkelen. Bedrijven, zorg- en onderwijsinstellingen en bewoners van de campus zullen zich oriënteren op en adresseren aan de Sjerp. Deze groene hoofdstructuur past bij Emmen als open groene stad.
3.2 HERKENBAAR ADRES EN ENTREES: EENDUIDIGE MATERIALISATIE Niet alleen het boslandschap van de Sjerp draagt bij aan de herkenbaarheid van de campus. Ook de herkenbare en eenduidige materialisatie en toepassing van bijvoorbeeld verharding en zitelementen van de Sjerp spelen een grote rol. Daarnaast wordt er ingezet op het vormgeven van iconische gebouwen en elementen. Deze iconen dragen bij aan de herkenbaarheid en vindbaarheid van de campus en liggen op strategische plekken waar verbinding met de stad wordt gemaakt. Iconen op de campus zijn in ieder geval het Innovatiecentrum, de Gasbolbrug en de Boermarke Entree. Door te ontwerpen middels een vaste vormentaal ontstaat er eenheid en herkenbaarheid op de campus.
e
erm Bo
arke E nt re
A. Sjerp Noordzijde Sjerp tussen twee clusters in: een bomenrijke zone.
Legenda
e
D
De profilering van de Sjerp verandert over de verschillende ‘zones’ in de campus. De toepassing van een boslandschap en eenzelfde materialisatie van de diverse inrichtingselementen, maakt ondanks deze verschillen in profiel, dat de Sjerp een herkenbaar element blijft.
40m
Stadsentree Accenten
De
G a sb
olbrug
B. Sjerp midden
ict
He tI
en tie C trum/ di va s no
tr
n
Lommerrijke verbindingen over drukke wegen
C. Sjerp Zuidzijde Slingerend door de bomen vindt de Sjerp aansluiting op het Innovatie Centrum en GETEC. 25
3.3 SLIMME ROUTING EN BEREIKBAARHEID: VOETGANGERS, FIETSERS, OV EN AUTO’S
De slim campus
bereikbare
Met de ligging nabij de Rondweg en de N862, met directe aansluiting op de N34 en de A37, en de ligging vlak bij het station is de campus voor alle modaliteiten, vanuit alle windrichtingen goed te bereiken. We zetten vooral in op lopen, fietsen en (elektrische) deelmobiliteit. Daarmee kunnen we de nabijheid van het treinstation optimaal benutten en zorgen we voor gezonde verstedelijking. Zo komt de campus direct aan het op te richten netwerk van doorfietsroutes te liggen. Deze doorfietsroutes zorgen voor snelle, comfortabele en veilige fietsroutes binnen de stad en vanuit de regio.
De verbindende Sjerp
De Sjerp verbindt de diverse clusters onderling en de campus met de omliggende (woon)buurten en het bedrijventerrein. Het ontsluit hoofdentrees, fietsenstallingen en OV-haltes. De Sjerp is de plek op de campus waar mensen samenkomen, verblijfskwaliteit staat hier centraal. De Sjerp wordt daarom autoluw. Met een ontsluitingsweg rond de campus borgen we de bereikbaarheid van alle clusters van de campus. De ontsluitingsweg leidt auto’s naar de gemeenschappelijke parkeerhubs per cluster. Voor het verdelen van de verkeersdruk heeft deze ontsluitingsweg een aansluiting op de Dordsestraat (via de Vissershoek) en op de Boermarkeweg. De Sjerp steekt de Dordsestraat en de Tweede Bokslootweg ongelijkvloers over. Voor het passeren van andere drukke verkeerswegen, zoals de Van Schaikweg en de Boermarkeweg, is nader onderzoek nodig naar de juiste oversteekoplossing. 26
Legenda Voetgangersgebied: De Sjerp Langzaamverkeer Stationsverbinding Esdal campus Cluster Voetgangers rondom Fietspaden Doorfietsroute Bushalte Rondom ontsloten: auto Nieuwe inpassing Van Schaikweg
Legenda De Sjerp, autovrij gebied Clusters Ontsluiting per cluster
P
Parkeeroplossing per cluster Rondom ontsloten Van Schaikweg Hoofdwegen
Parkeerhub onder maaiveld Een parkeervoorziening onder maaiveld, waaruit de de Sjerp bereikbaar te voet bereikbaar is.
Parkeerhub onder gebouw Een bebouwde parkeervoorziening op maaiveld onder een gebouw, waarbij de ingang aan de Sjerp verhoogd is.
Parkeerhubs geven ruimte
Van alle modaliteiten vraagt de auto verreweg de meeste ruimte. En dat geldt zowel voor het gebruiken van de auto als voor het parkeren. Daarom brengen we de vraag naar parkeerplaatsen voor auto’s op de campus zoveel mogelijk terug, middels een breed gedragen mobiliteitsplan. Vanuit deze gedachte onderzoeken we de mogelijkheden om progressief met parkeernormen om te gaan. Parkeeroplossingen organiseren we in parkeerhubs. Zo’n parkeerhub is een (half)verdiepte parkeerbak en/of een meerlaags parkeergebouw.
Gebouwde parkeerhub Een gebouwde parkeervoorziening van meerdere lagen.
Er wordt dus niet geparkeerd op maaiveld. Om de parkeerdruk op de campus verder te verlagen is er een divers aanbod aan deelmobiliteiten te vinden zoals auto’s, fietsen en steps. De traditionele inzet van de auto (met brandstofmotor) maakt dus zoveel mogelijk plaats voor slimme mobiliteitsoplossingen die veel meer rekening houden met grote maatschappelijke thema’s als duurzaamheid, leefbaarheid en gezondheid. Op deze manier ontstaat zoveel mogelijk ruimte voor een kwalitatieve groene verblijfsruimte rond de gebouwen. Het parkeervraagstuk voor de gehele campus vraagt om een nadere uitwerking.
27
3.4 LEVENDIGE HARTEN: AAN DE SJERP
De clusters geven ruimte aan de toekomstige campusontwikkelingen. Per cluster worden de gebouwen, met voorkanten en transparante plinten, om een gezamenlijk plein georiënteerd, welke is gekoppeld is aan de Sjerp. Op drie plekken ontstaan, daar waar de pleinen samen komen aan de Sjerp, levendige harten. De harten zijn het middelpunt van reuring en activiteit. Rond de harten is plek voor (maatschappelijke) voorzieningen. Hier kunnen ook de toegangen van een sport- of horecavoorziening of een supermarkt to go aan gekoppeld worden. Dergelijke functies zorgen voor meer 24/7 reuring en laten verschillende gebruikers op de campus samenkomen. In het onderwijs cluster wordt gedacht aan de ontwikkeling van een paviljoen voor diplomauitreikingen, congressen en een kop koffie. Via de harten zijn de gebouwen bereikbaar voor fietsers en voetgangers. Door de harten te koppelen aan de Sjerp worden deze ook toegankelijk voor voorbijgangers die zich over de Sjerp bewegen. Deze opzet zorgt voor een juiste concentratie van mensen op plekken en een bruisend milieu. Niet elk hart kent dezelfde dichtheid aan voorzieningen, dit is afhankelijk van de (mix van) programmering van een cluster, daarbij dienen de harten complementair te zijn aan elkaar en mag er geen concurrentie ontstaan tussen de clusters. 28
Legenda Verblijfsplekken Voorkanten en transparante plinten Ontmoetingsplekken bij bruisende en levendige harten
3.5 RELATIE TUSSEN BINNEN EN BUITEN: TRANSPARANTE PLINTEN De gebouwen rondom de harten, kennen een interactieve, transparante en op essentiële plekken een ‘doorwaardbare’ plint. Dit betekent dat er op meerdere plekken op de begane grond vanuit de gebouwen toegangen zijn gemaakt naar de Sjerp en vice versa om de relatie tussen binnen en buiten te versterken. Door publieke functies primair te programmeren op de begane grond van de clusters aan de Sjerp en op prominente plekken langs de buitenranden van de campus, kan er op deze plekken veel glas worden toegepast. Deze ingrediënten zorgen voor een sterke relatie tussen binnen en buiten wat maakt dat de groene verbindingswereld van de Sjerp niet alleen vanuit de clusters te ervaren is maar dat ook vanaf de Sjerp goed zicht is op dat wat er binnen de clusters gebeurt: studeren, werken, innoveren en sporten. Door dit alles ontstaat een levendige, informele en groene binnenwereld aan de Sjerp waar ontmoetingen centraal staan.
Legenda Informele ‘binnenwereld’ Transparante plinten Relatie cluster en Sjerp Formeel naar ‘buitenwereld’
29
3.6 DUURZAAMHEID, ECOLOGIE EN NATUUR: ROBUUST EN TOEKOMST BESTENDIG
De campus wordt voorzien van duurzame en klimaatadaptieve toepassingen om deze toekomstbestendig en robuust te maken. De campus neemt energetische maatregelen, past deze in en onderzoekt de nieuwste technieken op besparing van energie bij de ontwikkeling van de gebouwen op de Greenwise Campus Emmen. Ook worden er kansen gezocht voor een collectieve duurzame energievoorziening op de Campus, waarbij relatie wordt gezocht met de omgeving.
Energieneutrale Campus
De gebouwen en voorzieningen op de campus worden energieneutraal ontworpen aan de hand van de nieuwste technieken. De gebouwen vormen showcases voor nieuwe ontwikkelingen in Emmen. De duurzame oplossingen komen ook in het ontwerp van de gevels tot uiting en bieden zo ook als inspiratiebron voor bezoekers en voorbijgangers. Installaties die nodig zijn voor de energie- en warmtevoorzieningen worden bij voorkeur in gebouwen of parkeerhubs geplaatst.
Legenda Cluster Waterinfiltratie Sjerp Waterberging per cluster Waterberging daken Waterafvoer op Sjerp Integraal WKO-systeem Integraal restwarmtenet Duurzame energie opwekking SMART Grid - integraal netwerk
30
Natuurinclusieve Campus De Sjerp sluit aan op omliggende groene gebieden, zoals de Emmerdennen, en functioneert als groene ader in het plangebied. In de Sjerp is volop ruimte voor een nieuwe biotoop aan planten, dieren en insecten door de inclusieve inrichting, waarbij ecologie een grote rol speelt. Bestaande groenstructuren zijn ingebed in de Sjerp en er wordt gespeeld met hoogteverschillen en water. Ook in de gebouwde omgeving van de clusters is aandacht voor de natuur en wordt er waar mogelijk circulair en natuurinclusief gebouwd.
Opwekken duurzame energie
De Sjerp als ecologische hoofdstructuur
Hemelwateropvang op groene daken
Waterinfiltratie in de Sjerp Rest warmte
WKO-systeem
Klimaatbestendige Campus Met het veranderende klimaat is het noodzakelijk om de campus zo klimaatadaptief mogelijk te ontwerpen. De campus is bestand tegen hitte, droogte en wateroverlast mede vanwege de groene Sjerp, die schaduw biedt aan de gebouwen en bezoekers, maar ook ruimte heeft voor water opvang. In het ontwerp van de gebouwde en de openbare ruimte worden de nieuwste technieken met oog op dit onderwerp toegepast om een toekomst bestendige campus te creëren. Een essentieel onderdeel hierbij is het bergen van veel hemelwater in het gebied. Water wordt, zowel op de daken opgevangen als in de Sjerp door een goede inrichting van de openbare ruimte. Door te spelen met hoogteverschillen en een diverse inrichting van de Sjerp, harten en openbare ontstaat er een mooi spel aan droge en natte plekken die ook voor de bezoeker beleefbaar is. Klimaatadaptieve groene straten op de Campus Woudestein
31
3.7 FLEXIBEL EN AMBITIEUS: RUIMTE VOOR DYNAMIEK
Maakindustrie
NHL Stenden
Drenthe College Techniek Studie
Sterke profilering
Er is plek op de campus voor bedrijven en onderwijs- en zorginstellingen die actief zijn in de sectoren: circulaire plastics, slimme maakindustrie, energie en zorg en welzijn. Het is van belang dat deze partijen zich aantoonbaar focussen op scholing, onderzoek en innovatie (vernieuwende processen, diensten en producten) en een bijdrage leveren aan het Greenwise campus profiel. Een voorwaarde is dat de campus zich sterk profileert, dit helpt bedrijven, instellingen en studenten om zich te kunnen identificeren met een plek. Ook wordt zo voorkomen dat het gebied wordt ingevuld met ontwikkelingen die niet bijdragen aan het campusconcept.
Chemie
GETEC Park Emmen
NHL Stenden bachelor
Circular plastics
Energie
Dynamiek: 24/7
Om tot een bruisend en levendig campusmilieu te komen is een juiste mix van functies per cluster essentieel. Door bedrijven, onderwijs, woningen en voorzieningen toe te staan en de campus ‘s avonds niet af te sluiten, ontstaat er 24/7 reuring in het gebied. Overdag wordt er onderwezen en gewerkt en ’s avonds gesport en vinden er bijvoorbeeld lezingen plaats. Door ook wonen toe te staan zijn er continue mensen in het gebied. Wonen op de campus kan, wanneer deze ondersteunend is aan de campus gebruikers, denk aan studentenhuisvesting en huisvesting voor artsen in opleiding. De campus is altijd open en een integraal onderdeel van de stad. De openbare ruimte draagt bij aan ontmoeting en interactie, zij stimuleert beweging en gezondheid. Er is voldoende ruimte voor ontmoeten, sporten en bewegen. 32
Innovatieve vormen van energie Zorg & Welzijn
Treant Ziekenhuis
Arts in opleiding woningen
Elke cluster zijn identiteit
Flexibiliteit in dichtheid, fasering en programmering
Binnen het ruimtelijke raamwerk liggen clusters, die functioneren als ontwikkelvelden. De campus wordt gefaseerd, per cluster ontwikkeld. Elk cluster krijgt hierbij zijn eigen identiteit in programma en uitstraling. Per cluster worden de gebouwen binnen nog op te stellen stedenbouwkundige kaders, als familie van elkaar ontworpen, op een manier dat deze ook voor meerdere functies bruikbaar is. Elk cluster krijgt in uitstraling zijn eigen vormgeving. De stedenbouwkundige kaders voor de clusters worden zo opgesteld dat er een eenheid ontstaat binnen de campus.
De beschikbare ruimte voor de ontwikkeling van de campus is groot. Op dit moment is nog onduidelijk hoe clusters zich in de toekomst precies gaan ontwikkelen en hoe groot het programma is. Om op deze onzekerheden in te spelen is het ruimtelijk raamwerk flexibel opgesteld.
Mogelijk scenario: 1
Zo kan niet alleen de Sjerp, vanwege de organische vorm, waar nodig van richting en breedte veranderen, maar kunnen ook de clusters flexibel worden ontworpen met een maatgevend grid, kan er gespeeld worden met de dichtheid van de
Mogelijk scenario: 2
bebouwing en worden gebouwen voor meerdere functies ontworpen. Tot slot maakt de opbouw van het plangebied in clusters ook dat de campus zich gefaseerd per cluster kan ontwikkelen. Op deze manier kan het plan naar de veranderende
omstandigheden en ambities worden aangepast.
Legenda
Hoofdfunctie Bedrijven
Innovatie Onderwijs Wonen Zorg
Flexibel grid uitgelegd:
Basis gridmaat 5.40x5.40 als afgeleide 16.20 maat. Basis gridmaat 5.40x5.40 Basis gridmaat 5.40x5.40 als afgeleide 16.20 maat. als afgeleide 16.20 maat.
16.20 maat als standaard voor het basisfundament. 16.20 maat als standaard 16.20 maat als standaard voor het basisfundament. voor het basisfundament.
Gebruik van restruimten als plekken in het grid. Gebruik van restruimten als Gebruik restruimten als plekken van in het grid. plekken in het grid.
Basis gridmaat 5.40x5.40 als afgeleide 16.20 maat.
16.20 maat als standaard voor het basisfundament.
Gebruik van restruimten als plekken in het grid.
Gebruik van restruimten als plekken in het grid. Gebruik van restruimten als Gebruik restruimten als plekken van in het grid. plekken in het grid.
Gebruik van flexibele plattegronden resulteert Gebruik van flexibele in vides en tussen Gebruik vanrelaties flexibele plattegronden resulteert niveaus. plattegronden resulteert in vides en relaties tussen in vides en relaties tussen Gebruik van restruimten als Gebruik niveaus. van flexibele niveaus. plekken in het grid. plattegronden resulteert in vides en relaties tussen niveaus. De gebouwen in het stedelijk deel zijn gepland op een onderliggend, multifunctioneel stramien en zijn flexibel in te delen en te ontwerpen. De gebouwen in het stedelijk deel zijn gepland op een onderliggend, De begane grond moet een transparant en publiek karakter hebben. De gebouwen in het stedelijk deelflexibel zijn gepland op een multifunctioneel stramien en zijn in te delen enonderliggend, te ontwerpen. multifunctioneel zijn flexibel te delen en te ontwerpen. De begane grondstramien moet eenentransparant eninpubliek karakter hebben. De begane grond moet een transparant en publiek karakter hebben. De gebouwen in het stedelijk deel zijn gepland op een onderliggend, multifunctioneel stramien en zijn flexibel in te delen en te ontwerpen. De begane grond moet een transparant en publiek karakter hebben.
transparante plint en directe relatie binnen en transparante plint en buiten. transparante en en directe relatieplint binnen directe buiten. relatie binnen en buiten. transparante plint en directe relatie binnen en buiten.
Augustus 2008 Augustus Augustus 2008 2008 Augustus 2008
Het stedelij op de bega Het stedelij Het stedelij op de bega op de bega
Het stedelij op de bega
URBAN ATMOSFERE CITY STREETS AND URBAN BLOCKS
33 GRIT OF BUILDING MEASUREMENTS FACILITATES CHANGE OF FUNCIONS WITH
RESSIE
Impressie van het nieuwe Innovatie District aan de Dordsestraat
H4
VLIEGENDE START
4.1 4.2 4.3
Krachtig vervolg Lopende ontwikkelingen: Beroepsonderwijscluster & Innovatiecluster Verbindende openbare ruimte
4.1 KRACHTIG VERVOLG
De campusontwikkeling is een proces van vele jaren. In dit ontwikkelperspectief is het eindbeeld van de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van Greenwise Campus Emmen uiteengezet. Een inspirerende plek waar onderzoek, innovatie, ondernemerschap en onderwijs samen komen en elkaar versterken. Om dit te bereiken wordt de ontwikkeling gefaseerd uitgevoerd. De eerste ontwikkelingen op de campus verdienen daarbij extra aandacht. Vanaf het eerste moment is het van belang dat het voor de gebruikers een fijne plek is, welke ondanks dat het grotere plaatje niet af is, wel functioneert en van alle gemakken is voorzien. De eerste ontwikkeling moet een vliegwieleffect 36
hebben en andere ontwikkelingen aantrekken om tot een succesvolle campusontwikkeling te komen. Hierbij zijn een sterke sprekende inrichting van de openbare ruimte en de zichtbaarheid vanaf de stadsentree van groot belang. De eerste ontwikkelingen op de campus zijn die van het innovatiecentrum, de beroepsonderwijscampus met de nieuwbouw van de scholen en de ontwikkeling van de openbaar toegankelijke Sjerp. De Sjerp moet vanaf de start zorgen voor een herkenbare adressering en positionering van de eerste ontwikkelingen op de campus. De drie componenten programma, verbindingen en een aantrekkelijke openbare ruimte vormen samen de vliegende start voor de Greenwise Campus.
Het voorliggende Ontwikkelperspectief Greenwise Campus Emmen vormt de basis voor de verdere samenwerking met de stakeholders in de ontwikkeling van deze campus. Het creëren van draagvlak van verschillende partijen is essentieel voor de campusontwikkeling. Wij zetten in op een campus die zowel succesvol is voor Emmen als leefbaar voor omwonenden. Als vervolgstap wordt er een stedenbouwkundig masterplan opgesteld. Hierin wordt nader ingegaan op de programmerings-, de bebouwingsmogelijkheden van de verschillende clusters en de inrichting van de buitenruimte op de Greenwise Campus.
1 Beroepsonderwijs Campus
3 Verbindende openbare ruimte
2 Innovatie district
37
4.2 LOPENDE ONTWIKKELINGEN
1 Beroepsonderwijs Campus
Impressie nieuwbouw scholen
Nieuwbouw beroepsonderwijs DCTerra en NHL Stenden willen samen als beroepsonderwijsinstellingen onderdeel uitmaken van de Greenwise Campus. Ze zijn één van de pioniers op de campus. De nieuwbouw wordt gerealiseerd ten noorden van de Angelsloërdijk. De onderwijsinstellingen worden gefaseerd verplaatst van de huidige locatie aan de Van Schaikweg richting het noorden. Door tijdige aanleg van de Sjerp kan er tijdens de fasering gemakkelijke uitwisseling tussen de oude en nieuwe scholen 38
plaatsvinden. Ook de overige locaties van DCTerra worden overgebracht naar de locatie binnen de campus. Op de onderwijscampus komen MBOen HBO-opleidingen samen in meerdere gebouwen met gemeenschappelijke voorzieningen. De gebouwen worden met het oog op doorlopende leerlijnen en met aandacht voor de (toekomstige) behoeftes van beide onderwijsinstellingen ontworpen, zodat er een inspirerende,
robuuste en flexibele leeromgeving ontstaat. Het hart van dit cluster ligt aan de Sjerp en staat in verbinding met een paviljoen. Een plek voor congressen, diploma-uitreikingen buurtevenementen en horecafaciliteiten die ten dienste staat van de gehele campus. In de volgende fase van ontwikkeling biedt de onderwijscampus ook ruimte voor wetenschappelijk onderwijs van de Rijksuniversiteit Groningen .
2
Innovatie district
10
B+O Architecten
Innovatie district Het Innovatiedistrict is gesitueerd aan de kop van bedrijven- en industrieterrein Bargermeer. In de voormalige busremise komt de Greenwise Campus op dit moment fysiek tot uiting als innovatiecentrum. Het is de plek waar ondernemers, onderzoekers en studenten samenwerken aan innovatieve ideeën op het vlak van groene chemie, maakindustrie, energie en zorg, welzijn en techniek. Het innovatiecentrum
vormt de fysieke en programmatische schakel tussen onderwijs, onderzoek en het bedrijfsleven. Ten zuiden van het innovatiecentrum bestaat ruimte voor start-ups en scale-ups. En het biedt de mogelijkheid om GETEC zichtbaarder te maken en ‘uit de hekken’ te halen.
realisatie van de Sjerp ontstaat er al in een vroeg stadium een goede verbinding tussen het innovatiedistrict en de onderwijsinstellingen, dit komt de kruisbestuivingen en dynamiek in het gebied ten goede.
Met deze ontwikkelingen ontstaat een innovatiedistrict. Door een tijdige 39
4.3 VERBINDENDE OPENBARE RUIMTE
Verbindende openbare ruimte
3
bron: Capmus TU Delft
Om de campus direct voor de eerste gebruikers een herkenbare en aantrekkelijke plek te laten zijn is het essentieel om de Sjerp tijdig aan te leggen tussen de onderwijscampus, de huidige locatie van deze scholen en het innovatie cluster. Door hier onder andere dennen en loofbomen aan te planten rond de bestaande groenstructuren en al te werken met de herkenbare materialen en straatmeubilair voor de langzaam 40
verkeersroutes ontstaat er een herkenbare identiteit die een eigen gezicht geeft aan het gebied. Om beweging tussen de verschillende gebouwen en functies van de campus te faciliteren en te stimuleren is een goede en veilige oversteekbaarheid van de grote wegen in het gebied en een goede bereikbaarheid voor alle modaliteiten vanaf het begin van groot belang. Alleen dan worden ontmoetingen tussen verschillende stakeholders en
studenten gestimuleerd en kan een sociale laag ontstaan. Bovendien presenteert de campus zich hier aan de stadsentree van Emmen en draagt deze herkenbare inrichting direct bij aan de positionering van de Greenwise campus in de stad.
Colofon Auteur Gemeente Emmen in samenwerking met
November 2025
41