bijlage 1 - nota beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie in relatie tot RES-ambities gemeente Emmen

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Inleiding Op het Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie in relatie tot RES-ambities gemeente Emmen zijn 46 zienswijzen binnengekomen. Dit document gaat in op de vragen, en opmerkingen, suggesties en opvattingen die in deze zienswijzen besloten liggen. Deze zijn uit de zienswijzen gedestilleerd en per onderwerp gegroepeerd. Per Vraag wordt aangegeven uit welke zienswijze of zienswijzen deze afkomstig is. De originele zienswijzen zijn geanonimiseerd en genummerd bijgevoegd. De Appendix bij het (concept-(raadsbesluit bevat tot slot een overzicht van de indiener(s( van elke zienswijze. Omwille van privacywetgeving wordt deze Appendix niet op internet gepubliceerd. Per vraag of opmerking wordt een antwoord gegeven. Voor zover de vraag of opmerking een doorwerking heeft op het Uitvoeringsplan of anderszins, wordt dit apart vermeld. In sommige gevallen wordt verwezen naar besluitvorming die in een eerder stadium al heeft plaats gevonden (vaak rond de vaststelling van de structuurvisie Emmen, Windenergie) of besluitvorming die nog moet plaatsvinden (vaak rond het vergunningstraject voor een nieuw windpark). Vooraf geven we mee dat de structuurvisie Emmen, Windenergie een voorgeschiedenis kent en er ook nog de komende jaren gewerkt zal worden aan realisatie van het laatste stuk van deze opgave.

En uiteindelijk zullen na de exploitatiefase de windparken afgebroken worden. Dat maakt ook dat sommige aspecten en afwegingen in het verleden al eens zijn gemaakt, in het bijzonder bij de vaststelling van de structuurvisie. En andere aspecten komen op een later moment nog aan de orde. In sommige gevallen zal bij de beantwoording van zienswijzen daarom verwezen worden naar eerdere besluitvorming en in andere gevallen naar uitwerkingen en besluitvorming die nog moet plaatsvinden bij de uitwerkingen voor het tweede windpark binnen de gemeente Emmen. Voor zover zienswijzen al betrekking hebben op een volgende fase (ProjectMER, vergunningverlening, bouw-, exploitatie- of sloopfase), zullen die voor dat moment worden meegenomen of meegegeven als aandachtspunten. Hyperlinks naar structuurvisie en Gedragscode Windenergie Gemeente Emmen In de beantwoording van de zienswijzen wordt regelmatig verwezen naar de structuurvisie Emmen, Windenergie en de Gedragscode Windenergie Gemeente Emmen. Deze hyperlinks kunnen behulpzaam zijn om deze digitaal te raadplegen> •

•

Structuurvisie Emmen, Windenergie o Hoofddocument o Bijlagen o Vaststellingsbesluit Gedragscode Windenergie Gemeente Emmen o Hoofddocument o Vaststellingsbesluit

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-2 -

Vraag 1 Actualiteit (Algemeen) Titel De analyse is gebaseerd op de structuurvisie Emmen, Windenergie, mogelijk zijn zaken achterhaald Zienswijzenr. 2 Vraag of Het document ´Plan van aanpak windopgave en alternatief duurzame opwek´ opmerking van 30 oktober 2023 geeft een kwantitatieve schets van een vergelijking van de beschikbare gebieden met cijfers en argumentatie. Onze zorg is dat de analyse is gebaseerd op de Structuurvisie Emmen, Windenergie van november 2014 (die niet als bijlage bijgevoegd is). Dit betekent dat er mogelijk zaken (bijna 10 jaar later) achterhaald zijn. Ook ontbreekt de genoemde bijlage van BügelHajema bij dit document. Antwoord De gemeente acht de structuurvisie Emmen, Windenergie, met inachtneming van de resultaten van het recent door bureau BügelHajema uitgevoerde Locatieonderzoek, nog voldoende actueel. Daar komt bij dat met de ProjectMER die de gemeente verlangt op het moment van de vergunningsaanvraag, er nog aanvullend onderzoek op basis van de dan geldende situatie en inzichten uitgevoerd dient te worden. De bijlage van BügelHajema is onderdeel van (en staat in) het document ‘Plan van aanpak windopgave en alternatief duurzame opwek’. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-3 -

Vraag 2 Actualiteit (Algemeen) Titel Actualiteit Structuurvisie Emmen, Windenergie Zienswijzenr. 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22 Vraag of De Structuurvisie is voorbereid tussen 2014 en 2016, dat is bijna 10 jaar opmerking geleden. Is het dan niet nodig om het rapport volledig te evalueren en te actualiseren naar de huidige status? Er is veel gebeurd op het gebied van windenergie in deze periode. Bijvoorbeeld veranderde normen voor hinder voor de omgeving, afstand tot woningen, geluid, windmolens langs de Duitse grens, energiecrisis en hoge energieprijzen, burger-participaties, enzovoorts. Antwoord De gemeente acht de structuurvisie Emmen, Windenergie, met inachtneming van de resultaten van het recent door bureau BügelHajema uitgevoerde Locatieonderzoek, nog voldoende actueel. Daar komt bij dat met de ProjectMER die de gemeente verlangt op het moment van de vergunningsaanvraag, er nog aanvullend onderzoek op basis van de dan geldende situatie en inzichten uitgevoerd dient te worden. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 3 Actualiteit (Algemeen) Titel Structuurvisie uit 2016 is mogelijk achterhaald Zienswijzenr. 44, 45 Vraag of De structuurvisie is in 2016 vastgesteld en mogelijk achterhaald. Mogelijk zijn opmerking instandhoudings- en verbeterdoelen van Natura2000 gebieden ook geactualiseerd. Antwoord De gemeente heeft voor de locatieafweging laten uitzoeken in hoeverre de conclusies over de effecten op Natura2000 zoals die in de Structuurvisie Emmen, Windenergie zijn vastgelegd op dit moment nog steeds gelden. Hiervoor is door BügelHajema een locatieonderzoek uitgevoerd. Deze is als bijlage 1 aan het ontwerpbesluit gehecht. De conclusie daarvan is dat voor de locatie N34 geen significante effecten op instandhoudingsdoelen te verwachten zijn, waarbij dit voor de locatie Zwartenbergerweg niet op voorhand uit te sluiten valt. Desalniettemin is hinderbeperking voor omwonenden voor de gemeente het belangrijkste criterium. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 4 Alternatieve gebieden (overig) Titel Onderzoek opnieuw naar de tuinbouwgebieden, plaatsing windmolens ten gunste van tuinders Zienswijzenr. 30, 34 Vraag of In het verleden is er vanuit tuinbouwgebieden aangegeven dat daar wel opmerking windmolens zouden mogen worden geplaatst. Daar is destijds aan voorbij gegaan. Het is het onderzoeken waard dat nogmaals te bekijken. Temeer omdat het een win-winsituatie zou kunnen zijn. Met de huidige plannen wordt niemand beter, behalve de energieleverancier. Nu er nog een minimale restopgave van 15 MW ingevuld moet worden is het verzoek hiervoor drie windmolens te plaatsen in het tuindersgebied Erica en / of tuindersgebied Klazienaveen, zodat de tuinders hier hun energievoorziening mee kunnen doen en Emmen niet omgeven worden door windparken. Antwoord De locatieafweging is al gemaakt bij de vaststelling van de structuurvisie Emmen, Windenergie. Op basis van een uitvoerige analyse zijn in de structuurvisie drie gebieden aangewezen voor windenergie en zijn de andere gebieden weloverwogen afgevallen, onder andere om het aantal gehinderden zo veel mogelijk te kunnen beperken. De voorliggende afweging richt zich daarom op N34 en Zwartenbergerweg. Op basis van de uitgangspunten van de structuurvisie scoort de N34 het beste. Juist op en rondom het tuinbouwgebied bleken naar verhouding veel woningen te liggen.

Het overzicht van de zoekgebieden en de onderliggende analyse is te vinden in bijlage 1 van de structuurvisie Emmen, Windenergie. Voor een nadere onderbouwing van de gemaakte keuzes verwijzen wij naar de structuurvisie Emmen, Windenergie. Tot slot is het kiezen voor een andere locatie dan de drie aangewezen locaties uit de structuurvisie procedureel ingewikkeld, doordat men een groot deel van de procedures en bijbehorend onderzoeken opnieuw zou moeten uitvoeren. Dit kost veel tijd. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de structuurvisie Emmen, Windenergie en leidt daarom niet tot een wijziging van het besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 5 Alternatieve gebieden (overig) Titel Locatie Bargermeer Zienswijzenr. 36 Vraag of Juist vanwege de netwerkcongestie, het energiesysteem van de toekomst opmerking (waterstofeconomie), de kansen voor Emmen en het gegeven van het vertrek van de GZI-installatie (vervallen zonering) en vervallen woonbestemmingen op dit terrein vragen wij u onderzoek te doen naar het zoekgebied N862 grenzend aan Bargermeer. Deze optie zou ook grote kansen kunnen bieden voor de verduurzaming van bedrijven en waterstofambities op dit terrein. Antwoord De structuurvisie Emmen, Windenergie sluit grootschalige windenergie op of rond Bargermeer uit, deze afweging is dus al gemaakt en in beleid vastgelegd (zie ook vraag 4) Dat hangt onder meer samen met de afstand tot woongebieden en individuele woningen en andere belemmeringen, zoals bijvoorbeeld is weergegeven in Bijlage 1 Inventarisatiekaart bij de structuurvisie Emmen, Windenergie. Tot slot is het kiezen voor een andere locatie dan de drie aangewezen locaties uit de structuurvisie procedureel ingewikkeld, doordat men een groot deel van de procedures en bijbehorend onderzoeken opnieuw zou moeten uitvoeren. Dit kost veel tijd. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de structuurvisie Emmen, Windenergie en leidt daarom niet tot een wijziging van het besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 6 Alternatieve gebieden (Algemeen) Titel Alternatieve locaties - industriegebieden, tuinbouwgebieden, nabij al geplaatste windmolens Zienswijzenr. 27, 31, 40 Vraag of Wij stellen voor om te kijken naar rendabele molens in industrie gebieden. opmerking Bijvoorbeeld de Bargermeerterreinen (onder andere GZI) of de kassengebieden (Klazienaveen/ Erica). Of in de buurt van al geplaatste windmolens, bijvoorbeeld de Zwartenbergerweg in Bargercompascuum. Antwoord De structuurvisie Emmen, Windenergie sluit grootschalige windenergie op of rond Bargermeer en kassengebied Erica uit, deze afweging is gemaakt en in beleid vastgelegd (zie ook het antwoord op vraag 4). Dat hangt onder meer samen met de afstand tot woongebieden en individuele woningen en andere belemmeringen, zoals bijvoorbeeld is weergegeven in Bijlage 1 Inventarisatiekaart bij de structuurvisie Emmen, Windenergie. Ook voor tuinbouwgebied Klazienaveen is een afweging gemaakt in de structuurvisie. Mede als gevolg van het groot aantal direct omwonenden binnen 1100 meter is dit zoekgebied afgevallen. Tot slot is het kiezen voor een andere locatie dan de drie aangewezen locaties uit de structuurvisie procedureel ingewikkeld, doordat men een groot deel van de procedures en bijbehorend onderzoeken opnieuw zou moeten uitvoeren. Dit kost veel tijd.

Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de structuurvisie Emmen, Windenergie en leidt daarom niet tot een wijziging van het besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 7 Alternatieve gebieden (overig) Titel Alternatieve locaties - industriegebieden, tuinbouwgebieden, zon- en windenergie dichter bij afnemer plaatsen Zienswijzenr. 31, 40 Vraag of Enexis is op 1 maart 2023 met een oproep gekomen om zonne-energie en opmerking windenergie dichterbij bij de afnemer te brengen, op een industriegebied en/of bedrijventerrein. Hierin zou de gemeente Emmen een grote rol kunnen spelen om windmolens op het industriegebied en tuinbouwgebied toe te laten en de groene energie die in gemeente wordt opgewekt daadwerkelijk in de gemeente te houden. Antwoord Voor de gemeente is met de vaststelling van de structuurvisie Emmen, Windenergie het voorkomen of beperken van hinder en overlast leidend. Op zich zijn er geen wezenlijke belemmeringen om vanaf de locaties N34 of Zwartenbergerweg elektriciteitskabels te trekken naar industrie- of tuinbouwgebieden voor een rechtstreekse koppeling met grote afnemers. Of dit gebeurt hangt af van de markt en onderlinge contacten. De gemeente kan dit ook niet afdwingen. Verder biedt juist de inwisseling van een deel van de windopgave voor extra zon-op-dak aanvullende mogelijkheden om duurzame energie lokaal op te wekken en te verbruiken, in het bijzonder ook op en nabij bedrijventerreinen en tuinbouwgebieden.

Van het toevoegen van nieuwe locaties voor windturbines is in dit stadium geen sprake, omdat de onderliggende structuurvisie het geldende beleidskader is voor de ontwikkeling van windenergie. Tot slot is het kiezen voor een andere locatie dan de drie aangewezen locaties uit de structuurvisie procedureel ingewikkeld, doordat men een groot deel van de procedures en bijbehorend onderzoeken opnieuw zou moeten uitvoeren. Dit kost veel tijd. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de structuurvisie Emmen, Windenergie en leidt daarom niet tot een wijziging van het besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 8 Alternatieven voor windmolens (Algemeen) Titel Maatschappelijke kosten, de rekening van het energienetwerk bij extra zon op dak Zienswijzenr. 36 Vraag of U stelt voor zoveel mogelijk van de windopgave door zon op dak te vervangen. opmerking Wij juichen uw (extra) inzet voor zon op dak zeer toe. Tegelijk zal dat in Drenthe/ Nederland nooit voldoende zijn om de duurzame opwek opgaven in zijn geheel te realiseren. Voor Drenthe staat er nog een resterende windopgave in de RES. Het is ons niet duidelijk waar die opgave nu landt. Bovendien bereiken ons signalen van netbeheerders dat het vervangen van de windopgaven door vooral of uitsluitend zon (op dak of land) i.v.m. de balancering van het energienetwerk de netbeheerders op grote (meer)kosten jaagt. Deze moeten vervolgens worden opgebracht door de burgers en bedrijven. Dit hoort in onze ogen een plek te krijgen in uw afwegingen. Concreet vragen wij u dit aspect uit te vragen bij uw netwerkbeheerders. Antwoord Waar deze restopgave windenergie landt, vormt het voorliggende vraagstuk. Met de voorgestelde ontwikkeling van een windpark op de locatie N34 zal de provincie gaan voldoen aan de taakstelling van 285,5 MW aan opgesteld vermogen grootschalige windenergie in Drenthe.

Wat betreft de investeringen voor het versterken van het energienetwerk vindt op regionale schaal structureel overleg plaats met netbeheerders, onder andere via de Regionale Energie Strategie Drenthe en het provinciale programma pMIEK (provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur, Energie en Klimaat). De netbeheerders vragen daarbij ook aandacht voor de verhouding wind en zon. Netwerkinvesteringen zijn wat dat betreft niet alleen voor de opwekzijde maar juist ook voor de verbruikszijde van groot belang, voor onze inwoners, bedrijven en industrie. Hoewel dit punt dus relevant kan zijn voor de energietransitie heeft het geen invloed op het besluit omdat de provincie met het invullen van het zoekgebied N34 voldoet aan de doelstellingen op gebied van windenergie. Bovendien vereist dit een nationale, mogelijk zelfs internationale bestudering van het energiesysteem. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 9 Alternatieven voor windmolens (Algemeen) Titel De gemeente Emmen heeft alternatieven voor opwek van energie Zienswijzenr. 26, 31, 40 Vraag of De Gemeente Emmen heeft verschillende andere manieren / mogelijkheden opmerking tot het opwekken van energie. Waaronder zonne-energie op de daken van het industriegebied in Emmen. Antwoord De gemeente deelt deze zienswijze. Daarom spant de gemeente zich in om = de opgave voor een van de twee resterende windlocaties om te zetten naar extra zon-op-dak. Toch blijft er onvermijdelijk een restopgave voor een van deze gebieden liggen, omdat de provincie zich landelijk heeft gecommitteerd aan 285,5 MW aan opgesteld vermogen aan windenergie in Drenthe. Daarom is het nodig dat een deel van de ambitie voor duurzame opwek met windturbines ingevuld zal worden. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 8. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 10 Compensatie (Algemeen) Titel Aanspraak op redelijke vergoeding voor overlast gezin en bedrijf Zienswijzenr. 30 Vraag of Mocht het voorgenomen besluit toch definitief worden, dan maakt de opmerking vraagsteller aanspraak op een redelijke vergoeding voor de overlast die het gezin alsmede hun bedrijf ondervinden van de windmolens. Deze vergoeding zou los moeten staan van de wettelijk gestelde kosten die gelden voor het veroorzaken van overlast voor de omwonenden. Antwoord Naast een eventuele wettelijke vergoeding, waar u altijd een beroep op kunt doen, zet de gemeente zich in voor een bovenwettelijke vergoeding (directe compensatie) voor direct omwonenden binnen 1100 meter tot een windmolen. Daarbij is in de Gedragscode Windenergie Gemeente Emmen het begrip Omwonende ruim gedefinieerd: Omwonende: de eigenaar of hoofdbewoner van een woning gelegen binnen een afstand van twee kilometer van een voor ontwikkeling van windenergie aangewezen gebied. Hieronder worden ook vergelijkbare belanghebbenden verstaan, zoals een recreatieondernemer. Direct omwonende: omwonende binnen 1100 meter van de (beoogde, dichtstbijzijnde) windmolens, gerekend vanuit de as van de dichtstbijzijnde windmolenmast tot aan gevel van de woning.

De uiteindelijke hoogte van zo'n jaarlijkse vergoeding zal afhangen van diverse factoren, waaronder beschikbare middelen, het aantal direct omwonenden, de daadwerkelijke afstand tot windmolens, enzovoorts. Bij Pottendijk is het inmiddels gelukt om met elkaar tot zo'n evenwichtige, uitlegbare en gedragen verdeling te komen voor wat betreft directe compensatie, onder andere op basis van onafhankelijke externe adviezen. De gemeente hoopt en verwacht dat dit ook bij het volgende windpark zal gaan lukken. Het vormt in elk geval een belangrijk uitgangspunt voor de gemeente Emmen om negatieve effecten van windenergie voor de omgeving enigszins te kunnen verzachten. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 11 Compensatie (Algemeen) Titel Ideeën voor participatie en compensatie met verzoek om proactieve rol vanuit gemeente Emmen Zienswijzenr. 35 Vraag of De gemeente wil faciliteren en regisseren en toezien op een eerlijke opzet opmerking hiervan. Er zijn allerlei vormen van participatie en compensatie denkbaar. In dit geval denkt de vraagsteller specifiek aan: • coöperatieve regelingen op gebiedsniveau; • kortingen op energienota; • financiering van voorzieningen in het gebied; • versnelde warmtetransitie wijk Delftlanden. De vraagsteller zou graag zien dat de gemeente Emmen hier een proactieve rol in neemt. Op welke manier is de gemeente bereid hier invulling aan te geven? Antwoord De gemeente steunt dit van harte en voegt op dit moment bij Pottendijk nu met de inrichting van het Windfonds ook de daad bij het woord. Ook de tweede windlocatie krijgt straks een windfonds waar omwonenden rondom het windpark zelf zo veel mogelijk over zullen gaan. Hoe het fonds er precies uit gaat zien is in dit stadium nog niet bekend, de gemeente waardeert alle inbreng en ideeën voor de uitwerking hiervan. De gemeente faciliteert het bewonersplatform (N34) door een onafhankelijk voorzitter en een procesbegeleider beschikbaar te stellen. Op die manier is het bij locatie Pottendijk gelukt om tot goede afspraken te komen.

Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 12 Compensatie (N34) Titel Waardedaling woning Zienswijzenr. 1, 23, 25, 26, 29, 32, 33 Vraag of De waarde van onze woning zal dalen. Hoe wordt dit gecompenseerd? opmerking Antwoord De structuurvisie Emmen, Windenergie gaat hier uitgebreid op in. In veel situaties zal er geen of beperkt wettelijk recht op nadeelcompensatie zijn. Mede daarom zet de gemeente met de structuurvisie en de Gedragscode Windenergie gemeente Emmen in op bovenwettelijke vergoedingen voor de omgeving, in het bijzonder voor individuele woningen op minder dan 1100 meter afstand tot een windmolen. Zie ook de beantwoording bij vraag 16. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 13 Compensatie (N34) Titel Tekortkomingen in infrastructuur Bargerkampenweg (glasvezel, elektriciteitsnet) Zienswijzenr. 29, 41 Vraag of Als bewoners begrijpen wij de noodzaak van de energietransitie en hebben we opmerking zelf geïnvesteerd in een aantal duurzame maatregelen. Echter, in onze straat zijn er tekortkomingen in moderne infrastructuur, zoals het ontbreken van glasvezel waarin de Bargerkampenweg ronduit een uitzondering is in vergelijking met het merendeel van Emmen - en beperkte capaciteit voor energieteruglevering. Antwoord Versterking van het elektriciteitsnetwerk speelt in heel onze gemeente en Enexis maakt hier de komende jaren volop werk van, ook in overleg met de gemeente en andere betrokkenen. Dit zal onder andere leiden tot extra transformatorhuisjes (MST-stations) en meer kabels en leidingen. Voor wat betreft glasvezel nemen deze opmerking voor nu voor kennisgeving aan. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 14 Compensatie (Algemeen) Titel Compensatiefonds complex en bureaucratisch Zienswijzenr. 29, 41 Vraag of Er wordt gesproken over een compensatiefonds voor omwonenden. Echter, opmerking ervaringen elders tonen aan dat dergelijke procedures vaak complex zijn met bureaucratische drempels en twijfels over de objectiviteit van hinderbeoordelingen. Antwoord De gemeente heeft hier aandacht voor en zoekt bij de uitwerking en organisatie van het windfonds samen met de omgeving naar een passende balans, waarbij de regie over het windfonds zo veel mogelijk bij de mensen in de omgeving van het windpark kan blijven liggen. Daarbij is de gemeente voorstander van externe deskundigheid, ook met het oog op objectiviteit, eenduidigheid en uitlegbaarheid. In vraag 16 wordt nader ingegaan op de compensatie en de opzet van de regeling. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 15 Compensatie (Algemeen) Titel Meeprofiteren omwonenden bij introductie moderne technologie essentieel voor draagvlak en integratie Zienswijzenr. 29, 41 Vraag of Wanneer een windpark wordt geïntroduceerd met moderne technologie en opmerking infrastructuur, lijkt het ons redelijk dat omwonenden evenredig profiteren van de voordelen die dit met zich meebrengt. Dit is essentieel om de acceptatie en integratie van het windpark te bevorderen. Antwoord De gemeente Emmen ziet graag dat omwonenden vanuit een voldoende gelijkwaardige positie ten opzichte van initiatiefnemers (exploitanten, ontwikkelaars) in overleg of in onderhandeling kunnen treden over de wijze waarop een windpark gestalte krijgt. Om die reden heeft de gemeente gelijktijdig met de structuurvisie de Gedragscode Windenergie Gemeente Emmen vastgesteld. Deze houdt rekening met de uitkomsten van het participatieproces Windkracht 3 dat gelijktijdig met de ontwikkeling van de structuurvisie Emmen, Windenergie plaatsvond. Daarbij gaven omwonenden aan dat zowel minimaliseren van overlast, compensatie van schade, omgangsafspraken en meeprofiteren belangrijke aandachtspunten vormen. Via het Gebiedsplatform bereiden omwonenden afspraken met initiatiefnemers voor bij de uitwerking van plannen voor windenergie.

Deze afspraken dienen ter besluitvorming te worden voorgelegd aan alle geïnteresseerde omwonenden in een breder gebiedsproces. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 16 Compensatie (Algemeen) Titel Contourlijnen 500m, 1100m en 2 kilometer Zienswijzenr. 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22 Vraag of Wat betekenen de contourlijnen 500m,1100m en 2 km, en hoe zijn die opmerking ingesteld? Zijn 'omwonenden' hiermee verschillend ingedeeld of bepalen die de hinder waardes en compensaties? Zijn er in dit verband normen of afspraken betreffende compensaties? Heeft de gemeente onderzocht of er sprake is van waardedaling van onze woningen en eventuele compensaties? Antwoord In de structuurvisie Emmen, Windenergie is dit beschreven (zie ook het antwoord bij Vraag 10). Er wordt onderscheid gemaakt tussen woongebieden (1100 meter) en individuele woningen (500 meter). Deze afstanden zijn zo groot mogelijk gekozen om enerzijds hinder en overlast voor zo veel mogelijk inwoners te kunnen beperken en anderzijds nog voldoende zoekgebieden voor windenergie over te houden, gegeven de windenergieopgave voor Emmen. De gemeente verwacht van initiatiefnemers dat zij met omwonenden tussen 500 en 1100 meter tot individuele vergoedingsafspraken komt. Dit is bovenwettelijk. De uitwerking van afspraken daarover wordt via het Gebiedsplatform met de omgeving voorbereid. De verwachting is dat - net als eerder bij Pottendijk – externe deskundigheid wordt ingeschakeld om hierover redelijke en uitlegbare afspraken voor te bereiden.

Daarnaast zouden omwonenden, nadat de vergunning onherroepelijk is geworden, recht kunnen hebben op wettelijke nadeelcompensatie bij aanzienlijke waardedalingen. Dat vereist nader (onafhankelijk) onderzoek. Omwonenden kunnen hiervoor een verzoek tot nadeelcompensatie indienen bij de gemeente. Daarbij is het van belang dat de waardedaling groter is dan de drempels die de wetgever hiervoor heeft opgesteld. Onder de Omgevingswet geldt een waardedaling van 4% als normaal maatschappelijk risico voor onroerende zaken (artikel 15.7 Ow). De gemeente zal tijdens het vergunningsproces afspraken maken met de ontwikkelaar over het verhalen van nadeelcompensatie, zodat de ontwikkelaar betaalt voor eventuele nadeelcompensatie. Dit wordt geregeld in een exploitatieovereenkomst. Tot slot kan een waardedaling van woningen tot uiting komen in een lagere WOZ-waarde. De WOZ-waarde representeert de daadwerkelijke verkoopwaarde van een woning. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voerde in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat in 2019 een onderzoek uit naar de effecten van windturbines en zonneparken op woningprijzen (Windturbines, zonneparken en woningprijzen). Dit onderzoek gaat onder andere in op het verband tussen de tiphoogte van en Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

afstand tot windmolens in relatie tot de gemiddelde waardedaling van woningen.

Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-2 -

Vraag 17 Compensatie (Algemeen) Titel Fonds voor de omgeving Zienswijzenr. 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22 Vraag of Er zal een fonds opgezet worden om 'omwonenden' te compenseren. opmerking Onduidelijk is hoe de verdeling zal plaatsvinden. Antwoord Het is de bedoeling dat de middelen beschikbaar komen voor het gebied zelf en dat de omwonenden rondom N34 hier zelf zo veel mogelijk over beslissen. De gemeente staat wat dat betreft op afstand. De ervaring die men rondom Pottendijk nu opdoet met de inrichting en organisatie van het Windfonds Pottendijk, zal ook gebruikt worden bij de ontwikkeling van Windfonds N34. Zie ook het antwoord op Vraag 14. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 18 Compensatie (N34) Titel Hoogte van eventuele compensatie weegt niet op tegen horizonvervuiling en geluidsoverlast Zienswijzenr. 31, 40 Vraag of Een eventuele compensatie vanuit een toekomstig gebiedsfonds zal nooit opmerking kunnen opwegen tegen de horizonvervuiling en de geluidsoverlast die windmolens in de omgeving van de vraagsteller gaat geven. Onder de omwonende van het windmolenpark en zonnepark Pottendijk kunnen ongeveer 186 woningen 13.400,- euro krijgen, te lezen op de site van RTV Drenthe. Een bedrag als dit staat absoluut niet in verhouding met de waarde van de woning van de vraagsteller. Antwoord Het bedrag waar in de zienswijze naar gerefereerd wordt gaat over de jaarlijkse vergoeding voor omwonenden met rechtstreeks zicht op het windpark Pottendijk. Dat is het resultaat van het gebiedsproces dat zich daar heeft afgespeeld. In het gebiedsproces windkracht 3 zijn deze (en ook andere) dilemma’s naar voren gebracht. Het verslag hiervan is als bijlage bij de structuurvisie Emmen, Windenergie gevoegd. De gemeente is zich bewust van de landschappelijke impact van windturbines en hanteert daarom het criterium ‘beperken van hinder’ in haar keuzes zodat de hinder voor omwonenden zoveel als mogelijk beperkt wordt. Dat is een van de uitkomsten van het gebiedsproces Windkracht 3.

Andere aanbevelingen zien toe op het maken van afspraken tussen windontwikkelaar en omwonenden over (boven)wettelijke compensatie. Het uitgangspunt van dergelijke afspraken is dat voor dezelfde gevallen dezelfde behandeling geldt, bijvoorbeeld in financiële zin. . Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 19 Compensatie (Algemeen) Titel Negatief effect slagschaduw op bedrijfsvoering van enkele bedrijven Zienswijzenr. 44, 45 Vraag of De windmolens (slagschaduw) hebben effect op de bedrijfsvoering van enkele opmerking bedrijven in de omgeving. De schade zal verhaald worden en er zijn twijfels bij de economische uitvoerbaarheid. Antwoord De economische uitvoerbaarheid zal worden gewaarborgd door een te sluiten anterieure overeenkomst waarbij het planschadeverhaal c.q. de nadeelcompensatie verzekerd zal worden. Hiermee is de economische uitvoerbaarheid van het plan gewaarborgd. Zie voor een uitgebreidere toelichting ook vraag 16. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 20 Financieel (Algemeen) Titel Negatief effect slagschaduw op opbrengst zonnepanelen Zienswijzenr. 32 Vraag of De kans op slagschaduw is groot, waardoor [onze] zonnepanelen minder opmerking opbrengst hebben. Antwoord Slagschaduw is vooral relevant voor enkele woningen in de directe nabijheid van het windpark. Er gelden wettelijke normen die erop neerkomen dat een windmolen moet worden stilgezet als deze in een jaar boven een bepaalde wettelijke limiet zou komen. Dit heet een 'stilstandvoorziening'. Exploitanten houden daar ook rekening mee en liggen hierover ook verantwoording af. Wat betreft effecten op zonnepaneelopbrengsten geldt dat hier niet of nauwelijks sprake van blijkt te zijn, enerzijds door de beperkte tijd dat slagschaduw op een paneel zou kunnen vallen, als daar al sprake van is, en anderzijds door het beperkte afschermende effect. Ter illustratie wijzen we u op Energiepark Pottendijk waar wind- en zonen-energie op dezelfde locatie wordt opgewekt. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 21 Financieel (Algemeen) Titel Weinig opbrengsten in verhouding tot overlast en schade voor omwonenden Zienswijzenr. 26, 32 Vraag of Het plaatsen van deze windmolens levert in verhouding weinig op en staat in opmerking contrast met de overlast/schade voor ons als bewoners. Antwoord De gemeente Emmen is geen voorstander van windenergie en zet zich liever in op andere vormen van duurzame energie. Desalniettemin wil de gemeente het liefst wel zelf de regie voeren om hinder en overlast alsnog zo veel mogelijk te kunnen beperken, ook wat betreft de door de aan Emmen nog toebedeelde provinciale restopgave voor wind op land binnen de provincie Drenthe. Voor de afweging tussen locaties is een analyse uitgevoerd waarbij beperking van hinder als belangrijkste criterium is genomen. Daaruit blijkt dat de locatie N34 beter scoort op dit punt dan de locatie Zwartenbergerweg. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 22 Financieel (N34) Titel Rendement en subsidie in relatie tot niet gunstige ligging N34 Zienswijzenr. 27, 31, 32, 40 Vraag of Van horen zeggen hebben we vernomen dat de ligging bij de N34 helemaal niet opmerking gunstig is, maar dat het voor de bouwer wel rendabel zou zijn omdat zij hier subsidie voor krijgen. Graag zouden we een recente berekening zien van het geschatte netto rendement van een windmolen als hij zou worden geplaatst bij de N34 en die van de andere locaties in Emmen, dit zonder de toevoeging van de subsidies. Mocht er geen rendabel netto rendement zijn, zou het wel erg treurig zijn om ons belastinggeld te gebruiken voor dit project waar zoveel weerstand tegen is. Uit stukken op het internet blijkt dat de te bouwen windmolens niet rendabel zijn, zie financiële analyse windenergie in Noordoost Twente. Indien de windmolens in onze omgeving niet rendabel blijken te zijn en alleen kunnen draaien op subsidie, is dit pure verkwisting van belastinggeld en een gigantische onnodige aanslag op het milieu. Er moet eerst gekeken worden naar het netto rendement van de te plaatsen windmolens in het betreffende gebied langs de N34, op dit moment is daar geen duidelijkheid over. Antwoord Bij de structuurvisie Emmen, Windenergie is ook een PlanMER opgesteld. Deze gaat ook in op de verwachte energieopbrengsten per locatie.

Wat betreft rendabiliteit blijkt dat mede door de recente energiecrisis en daardoor structureel vaak hogere prijzen voor energie er een goede businesscase voor grootschalige windenergie in Emmen is, ook onder de voorwaarden als opgenomen in de structuurvisie Emmen, Windenergie. Wat betreft de hoogte van subsidies geldt dat deze alleen worden uitgekeerd als de gemiddelde marktprijzen in een jaar onder een bepaalde drempelwaarde komen. Door de afbouw van subsidies is die drempel bovendien steeds hoger komen te liggen. De subsidies functioneren op dit moment met name als (extra) garanties voor geldschieters als banken in het geval van verslechterende marktcondities. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 23 Financieel (Algemeen) Titel Energieopbrengsten binnen de gemeente Emmen zelf verbruiken Zienswijzenr. 27, 31, 40 Vraag of Mochten de windmolens geplaatst worden verzoeken wij de gemeente om de opmerking opgebrachte energie binnen de gemeente te verbruiken. Van horen zeggen hebben we vernomen dat dit niet de bedoeling is. Wat levert het ons op als de energie naar een bedrijf gaat buiten de gemeentegrenzen? Waarom zouden wij Emmenaren wel de lasten hebben maar niet de lusten? De energie die opgewekt wordt in Pottendijk gaat niet naar de omwonende of naar bedrijven in de gemeente Emmen en blijft evenmin in de provincie. De opgewekte energie gaat naar Nobian. Dit bedrijf heeft locaties in Groningen, Utrecht, Overijssel, Zuid-Holland en het buitenland. Antwoord De gemeente heeft op dit punt geen bevoegdheden om dit af te dwingen. Het is aan de netbeheerders om te zorgen voor een balans op het energienetwerk. In dat opzicht biedt zon-op-dak meer mogelijkheden, omdat de dakeigenaar hier zelf invloed op heeft. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 24 Financieel (Algemeen) Titel Onderzoek naar interesse voor financiële participatie Zienswijzenr. 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22 Vraag of Op welke wijze heeft de gemeente recent onderzocht of er belangstelling is opmerking voor financiële participatie door de gemeente, bedrijven en/of omwonenden, zodat de opbrengsten ook binnen de gemeente blijven. Er is vast ook voldoende belangstelling vanuit de bedrijven, MKB, tuinbouw en industrie. Antwoord Dit heeft de aandacht van omwonenden in Gebiedsplatform N34 en hierover vinden ook gesprekken plaats met de initiatiefnemers. De gemeente kan financiële participatie echter niet afdwingen. In Nederland heeft een grondeigenaar veel mogelijkheden om een aan zijn gronden toebedeelde ontwikkelingsopgave – in dit geval windenergie - zelf te ontwikkelen. De grondeigenaren hebben hierover weer afspraken gemaakt met initiatiefnemers. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 11. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 25 Geluidsoverlast (N34) Titel Geluidsmetingen Zienswijzenr. 27 Vraag of Wij zijn erg bang dat we last zullen hebben van het geluid. Wij zijn in deze opmerking straat komen wonen voor de rust en de ruimte. [We lezen:] "Om geluidshinder te voorkomen mag een windmolen niet te dicht bij huizen staan. Een windmolen mag gemiddeld niet meer dan 47 decibel geluid maken. 's Nachts mag dit niet meer dan gemiddeld 41 decibel zijn. Hiervoor worden metingen op gevels van woningen in de buurt verricht." Bij welke huizen in onze straat zullen jullie metingen verrichten? Graag ontvangen wij hier ook de resultaten van. Wat zal er gemeten worden? Alleen één of meerdere windmolen(s), en is dit samen met het geluid van het verkeer van de N34? Graag zouden we de geschatte (en mogelijk later de ware) waarde weten van de cumulatie van het geluid van alle windmolens samen. Zodat we een waarde krijgen van de totale geluidsbelasting. Antwoord Wat betreft geluid vindt in de eerste plaats nader onderzoek plaats in het licht van de ProjectMER. Daarbij krijgt ook cumulatie met geluid van bijvoorbeeld de N34 aandacht. Daarnaast worden er in de vergunning zonder meer afspraken en grenzen vastgelegd wat betreft de maximaal toegestane geluidsbelasting.

De Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD) houdt hier na realisatie van het windpark toezicht op en kan in dat verband bijvoorbeeld naar aanleiding van klachten zelf ook metingen verrichten. Verder controleert de RUD de exploitatie van het windpark en gegevens die ook wat betreft geluidsproductie door de exploitant bijgehouden moeten worden om aan te kunnen blijven tonen dat men zich aan de vergunning houdt. Naast de opgenomen punten in het formele vergunningentraject sorteert de gemeente Emmen voor op de nieuwe normen vanuit Rijksoverheid. Er wordt bijvoorbeeld al zoveel mogelijk afstand gehouden van woongebieden en individuele woningen. Op die manier wordt het mogelijke kleine risico op een overschrijding van de wettelijke toegestane geluidsbelasting nog verder beperkt. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 26 Geluidsoverlast (Algemeen) Titel Minimaal 10x masthoogte aanhouden met oog op laagfrequent geluid Zienswijzenr. 30 Vraag of Er is door Peter de Lange, advocaat, samen met het Democratisch Energie opmerking Initiatief in januari 2023 een rapport uitgebracht waarin onderzoek is gedaan naar de gezondheidseffecten op de mens van het geluid van windmolens. Hierin is ook rekening gehouden met de onhoorbare lage frequenties. Audioloog Jan de Laat, die aan dat rapport meewerkte, stelt op basis van uitvoerige bestudering van de wetenschappelijke literatuur, dat de dichtstbijzijnde woningen op minstens tien keer de masthoogte afstand van windmolens moeten staan. Masthoogtes van 150 meter zijn tegenwoordig al heel gebruikelijk, dan praat je dus over 1500 meter afstand, terwijl het op dit moment voorkomt dat woningen op nog geen 300 meter van een molen staan. Ook in het geval van de vraagsteller zullen de windmolens een hoogte van maximaal 150 meter hebben en staan de windmolens binnen een straal van 500 meter van een enkele woning en binnen een straal van 1100 meter van een woongebied. Antwoord Nederland kent vooralsnog geen regels voor de minimale afstand tussen een windmolen en een woning. Reden daarvoor is dat afstand houden niet een doel op zich is. Het doel is het voorkomen/beperken van hinder, door het geluidsniveau op de gevel onder een bepaalde waarde te houden.

Er worden wel nieuwe landelijke milieunormen voor windenergie ontwikkeld. Naast nieuwe regels voor geluid, veiligheid en slagschaduw gaat het nu ook om afstanden tot grote en kleine windmolens. De regels die nu in ontwikkeling zijn gaan uit van een afstand van ten minste 2x de tiphoogte tot windturbinegevoelige objecten (= woonfunctie, zorgfunctie met bedden, onderwijsfunctie, kinderopvangfunctie met bedden). Uitzonderingen daarop zijn goed gemotiveerd mogelijk, maar alleen voor zwaarwegende economische belangen of zwaarwegende andere maatschappelijke belangen. De nieuwe afstandsnorm zal niet gelden voor windmolens die voor inwerkingtreding van de nieuwe normen al waren toegestaan. Meer informatie over de nieuwe landelijke normen treft u aan op de overheidssite www.helpdeskwindopland.nl. De gemeente Emmen houdt op basis van de structuurvisie Emmen, Windenergie een minimale afstand van 500 meter tot individuele woningen en 1100 meter tot woongebieden aan. In combinatie met een maximale tiphoogte van 150 meter blijft deze afstand beduidend groter dan de in voorbereiding zijnde nieuwe landelijke minimale afstand.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Een minimale afstandsnorm geeft zelf geen garantie op geen of minder geluid. Naast de afstand blijft ook de geluidsbelasting op de gevel van een woning relevant. Het nog uit te voeren geluidsonderzoek voor de ProjectMER richt zich hierop. Door een combinatie van een minimale afstand , een maximale gevelbelasting en aandacht voor zo min mogelijk woningen binnen 1100 meter verwacht de gemeente Emmen eventuele gezondheidseffecten voor zoveel mogelijk omwonenden te kunnen beperken. Dit komt overeen met de uitkomsten van het gebiedsproces Windkracht 3 en de structuurvisie Emmen, Windenergie. Tot slot wijst de Gedragscode Windenergie Gemeente Emmen op het belang van een nulmeting en monitoring, in elk geval voor wat betreft geluidsoverlast (onder punt 6. Minimaliseren overlast).

Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-2 -

Vraag 27 Geluidsoverlast (N34) Titel Toenemende geluidsoverlast Zienswijzenr. 1, 26, 33, 38 Vraag of De overlast zal door de windmolens toenemen qua geluid (bromtoon) opmerking Antwoord Op basis van de structuurvisie Emmen, Windenergie hanteert de gemeente Emmen een minimale afstand van 1100 meter tot woongebieden. Dat is een aanmerkelijk grotere afstand dan wettelijke normen voorschrijven. Bij individuele woningen is de minimale afstand 500 meter. Desondanks zal dit hinder en overlast voor de omgeving inderdaad niet geheel weg kunnen nemen. Dit geldt zowel voor de locaties N34 als Zwartenbergerweg. Zie ook het antwoord bij Vraag 26 en vraag 29. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 28 Gezondheid (N34) Titel Bedreigde diersoorten, bedreigde gezondheid. Zienswijzenr. 23 Vraag of Mensen met ziekte van Menière lopen mogelijk extra risico. Bedreigde opmerking diersoorten zijn een reden om molens niet te plaatsen. De vraagsteller voelt deze plaatsing ook als bedreigend voor zijn of haar gezondheid. Antwoord Windmolens kunnen voor hinder en overlast zorgen, waarbij de een hiervoor gevoeliger zal zijn dan de ander. Daarbij ligt er een belangrijke relatie met de afstand van een woning tot een windmolen. Voor de gemeente weegt het voorkomen / beperken van hinder en overlast voor de mensen in de omgeving zwaar mee en dit vormt ook de belangrijkste grondslag onder de structuurvisie en het voornemen om een deel van de windenergieopgave in te wisselen voor zon-op-dak. Tot slot wijst de Gedragscode Windenergie Gemeente Emmen op het belang van een nulmeting en monitoring, in elk geval voor wat betreft geluidsoverlast (onder punt 6. Minimaliseren overlast). Zie voor een nadere toelichting ook vraag 26 en vraag 29. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 29 Gezondheid (Algemeen) Titel Gezondheidseffecten, lopend onderzoek RIVM Zienswijzenr. 28 Vraag of Vanuit het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zijn opmerking gezondheidseffecten van windturbinegeluid onderzocht en nog altijd in onderzoek. Deze liegen er niet om. In het plan wordt onvoldoende rekening gehouden met de gegevens die hierover tot nu toe bekend zijn. De zorg voor morgen begint vandaag. Met andere woorden: het milieubeschermingsniveau is onvoldoende in acht genomen en het plan is in onvoldoende mate voorzien van een actuele, deugdelijke en op zichzelf staande en op de lokale situatie toegesneden motivering. Antwoord De structuurvisie Emmen, Windenergie en de bijbehorende PlanMER geven op gebiedsniveau nog altijd een voldoende inzicht wat betreft hinder en aantal gehinderden. De gemeente Emmen eist verder dat bij de uitwerking van plannen voor een windpark een ProjectMER wordt opgesteld. Dit maakt het onder andere mogelijk om rekening te houden met de laatste wetenschappelijke inzichten en wettelijke en maatschappelijke ontwikkelingen in het licht van milieueffecten en onderzoek daarnaar. De Commissie voor de m.e.r. zal in dat verband ook de kwaliteit en consistentie van het uitgevoerde onderzoek, motivering en de getrokken conclusies kritisch toetsen.

Het RIVM doet inderdaad onderzoek naar gezondheidseffecten van windmolens, mede ingegeven door een pleidooi vanuit GGD’s Drenthe en Groningen die in met steun vanuit onder andere de gemeente Emmen deden. (Via de site van de RIVM is meer informatie hierover beschikbaar, zie https://www.rivm.nl/publicaties/verkenning-van-opties-voorgezondheidsonderzoek-rond-windturbines.) Het Rivm rapporteert over de meest recente wetenschappelijke inzichten op gebied van gezondheid en windturbines. Deze onderzoeksbevindingen werken ook door op nieuwe landelijke normeringen voor windenergie die op dit moment in voorbereiding zijn en als zodanig ook getoetst worden door de Commissie voor de m.e.r. Het blijkt dat de afstandsnormen die de gemeente Emmen hanteert (minimaal 500 meter) in de praktijk nog altijd strenger (ruimer) uitvallen dan de nieuwe landelijke norm (minimaal 2x de tiphoogte). De gemeente Emmen blijft via de structuurvisie Emmen, Windenergie aan deze eigen, strengere normen vasthouden. De structuurvisie Emmen, Windenergie beperkt daarmee de hinder voor omwonenden meer dan op basis van aankomende landelijke normen kan worden verwacht. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-2 -

Vraag 30 Gezondheid (N34) Titel Noodzaak van gedegen onderzoek naar gezondheidseffecten van windenergie voor paarden en koeien. Twee windmolens direct naast Noordbargerbos maakt paardrijden daar onmogelijk door overspannen paarden. Zienswijzenr. 30 Vraag of De windmolens komen te dicht te staan bij bedrijven met levende have. De opmerking gekozen locatie is niet acceptabel. Als gevraagd wordt naar de gevolgen van windmolens voor paarden en koeien wordt daarop gezegd dat er op meer plekken koeien en paarden onder windmolens grazen dus er geen gevaar voor de gezondheid van de beesten is. Echter, van het plaatsen van windmolens in zee werd ook gezegd dat het geen kwaad kon voor de dieren in zee, maar ondertussen spoelen er op de meest vreemde plekken dieren aan en is wel duidelijk geworden dat deze dieren door de trillingen in het water compleet de weg kwijt zijn geraakt. Derhalve is het noodzakelijk gedegen onderzoek te doen naar de gevolgen van de windmolens voor de gezondheid van paarden en koeien. Twee van de vijf windmolens N34 komen aan de rand van het bos te staan (Noordbargerbos). Het rijden met paarden door de bossen zou door de komst van windmolens onmogelijk gemaakt kunnen worden. Paarden kunnen overspannen raken, ook omdat zij geluid 10x zo sterk als mensen waarnemen.

Dit kan belangrijke negatieve financiële gevolgen hebben voor de inkomsten van het bedrijf van de vraagsteller. Windmolens zouden moeten worden geplaatst in een gebied waar er meer ruimte om de windmolens heen is. Antwoord Wat betreft de effecten van wind-op-land op de natuur en de dieren die daarin leven zal onderzoek uitgevoerd moeten gaan worden in het licht van de ProjectMER en de natuurtoets. Daarbij worden de laatste wetenschappelijke inzichten betrokken. Wat betreft landbouwhuisdieren als koeien en paarden geldt deze onderzoeksplicht niet. De meeste windparken en losse windmolens staan in het buitengebied, soms zelfs op het erf van agrarische bedrijven. We vinden geen aanknopingspunten, bijvoorbeeld onderzoeksresultaten op internet, om aan te nemen dat windmolens wat dat betreft landbouwhuisdieren voor problemen zorgen, ook niet voor paarden. Verder hanteren we als uitgangspunt dat het voorkomen van hinder en overlast voor omwonenden zwaarder weegt dan dat van landschap, natuur en in dat verband dan ook landbouwhuisdieren. Wat betreft de effecten op paarden als zij langs windmolens lopen zijn ons geen onderzoeken bekend die wijzen op een noemenswaardig negatief effect. In dat verband kunnen we wijzen op informatie op de Duitse websites van de Wissenschaftliche Dienste van de Duitse Bundestag (Sachstand. Zu ökologischen Auswirkungen von Windkraftanlagen.

WD 8 - 3000 - 139/18. https://www.bundestag.de/resource/blob/627700/d2062d540c0e87120ce200 46681c8622/WD-8-139-18-pdf-data.pdf) en de studie Gutachten Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Windenergieanlagen und Pferde (Anja Seddig, Fakultät für Biologie Universität Bielefeld, 17-11-2004 waar ook de wetenschappelijke dienst van de Duitse Bundestag naar verwijst (http://www.bi-gersfeld.de/downloads/jan15windenergie_wea_wka_pferd_17-11-2004.pdf). Wat betreft belangrijke negatieve effecten voor de inkomsten van uw bedrijf, zie ons antwoord bij vraag #10#. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-2 -

Vraag 31 Gezondheid (Algemeen) Titel Schadeverhaal bij negatieve gezondheidseffecten Zienswijzenr. 38 Vraag of Indien de windmolens wel geplaatst zullen worden en blijkt dat er daardoor opmerking nadelige consequenties zijn voor de gezondheid van de vraagsteller, dan zal de vraagsteller de gemeente Emmen als opdrachtgever hiervoor aansprakelijk stellen. Antwoord Wij begrijpen uw standpunt en we onderkennen dat windenergie een negatief op de gezondheid kan hebben van omwonenden die op korte afstand tot de windmolens wonen. Via de structuurvisie Emmen, Windenergie en de gemeentelijke gedragscode Windenergie spannen we ons in om gegeven de aan Emmen toebedeelde windenergie-opgave de hinder en overlast voor omwonenden alsnog zo veel mogelijk te voorkomen of te beperken. Zie voor een nadere toelichting van nadeelcompensatie ook het antwoord op vraag 16 en vraag 29. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 32 Gezondheid (N34) Titel Gezondheidseffecten, windmolensyndroom Zienswijzenr. 2, 23 Vraag of Zoals recent bevestigd in een LUMC wetenschappelijk onderzoek, kampen opmerking mensen die in de buurt wonen van windturbines vaak met slaapproblemen. Daarnaast blijkt dat mensen met reeds bestaande hartklachten een grotere kans hebben op een beroerte en/of een hartinfarct. Het kan leiden tot het windmolensyndroom. Antwoord De gemeente onderkent dat de komst van windmolens mogelijk negatieve effectenkan hebben op mensen die op korte afstand van windmolens wonen. Om die reden staat het voorkomen van hinder en overlast centraal. Naast de criteria die de gemeente daarvoor via de structuurvisie hanteert, zet de gemeente zich daar nu ook voor in, door middel van een alternatieve invulling met zon-op-dak voor een wezenlijk deel van de oorspronkelijke provinciale windopgave. Zie voor een uitgebreidere toelichting op het aspect gezondheid ook het antwoord op vraag 26 en vraag 29. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de structuurvisie Emmen, Windenergie en leidt daarom niet tot een wijziging van het besluit.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 33 Hinder (N34) Titel Westenesch, Paradijsvogels Zienswijzenr. 23 Vraag of Westenesch wordt ook al opgezadeld met de komst van de paradijsvogels. Met opmerking de plaatsing van de windmolens wordt Westenesch dubbel belast. Antwoord Het is gebruikelijk dat in dorpen of wijken meerdere ontwikkelingen tegelijk plaatsvinden. Het komt daarbij helaas ook voor dat het meerdere ontwikkelingen betreft waar omwonenden hinder van zouden kunnen ondervinden. Voor beide ontwikkelingen is of wordt een zorgvuldige integrale belangenafweging gemaakt. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op het uitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie en bijbehorende afwegingen maar geeft geen aanleiding tot een wijziging van het plan van aanpak.

Beantwoording zienswijzen op Ontwerpuitvoeringsplan bij structuurvisie Emmen, Windenergie i.r.t.RES-ambities gemeente Emmen

-1 -

Vraag 34 Hinder (N34) Titel Overlast aanvoer materialen over Blikveldweg Zienswijzenr. 23 Vraag of Mocht toch besloten worden hier windmolens te plaatsen en de aanvoer van opmerking materiaal over de Blikveldweg gebeurt, dan geeft dit onaanvaardbaar veel overlast. Antwoord Bij de uitwerking van plannen voor de bouw, exploitatie en sloop van het windpark dient hier rekening mee gehouden te worden. Dit krijgt in de voorbereiding aandacht. Het gaat niet alleen om omwonenden, maar ook om het functioneren van bedrijven, de staat van de weg voor en na de bouw van het windpark, enzovoorts. De gemeente verwacht dat dit onderdeel in de gesprekken tussen het omwonenden, de exploitant en de gemeente een plek krijgt en de gemeente zal zich hier ook actief mee bemoeien en het belang van omwonenden en bedrijven nadrukkelijk mee laten wegen. Doorwerking De zienswijze heeft betrekking op de uitwerking van het met het uitvoeringsplan te selecteren locatie. De zienswijze wordt daarbij betrokken maar leidt niet tot een wijziging van het voorliggende besluit.