Bijlage 1 - Initiatiefvoorstel Ethische commissie AI (Hart voor Emmen) 6-11-2024

Initiatiefvoorstel: Invoering van de Verordening Ethische Richtlijnen voor het Gebruik van Kunstmatige Intelligentie (AI) in de Gemeente Emmen Ingediend door: Robart S. de Jong, Hart voor Emmen Datum: 6 nov. 24

Onderwerp Voorstel tot vaststelling van de "Verordening Ethische Richtlijnen voor AI Gemeente Emmen" om ethische, transparante en juridisch verantwoorde toepassing van Kunstmatige Intelligentie (AI) in gemeentelijke processen te waarborgen. Aanleiding De gemeente Emmen wil op verantwoorde wijze inspelen op technologische innovaties, waaronder de inzet van Kunstmatige Intelligentie (AI), om de dienstverlening aan inwoners te verbeteren. AI-toepassingen kunnen een krachtige meerwaarde bieden voor efficiëntere processen en datagestuurde beslissingen. Echter, AI brengt ook ethische en maatschappelijke risico's met zich mee, zoals vraagstukken rondom privacy, transparantie, en mogelijk discriminerende effecten. Deze risico's kunnen het vertrouwen van inwoners ondermijnen indien ze niet tijdig en duidelijk worden aangepakt. Om te zorgen dat AI op een verantwoorde, rechtvaardige en transparante wijze wordt ingezet, is het essentieel om een kader van ethische richtlijnen vast te stellen. Dit kader biedt een solide basis voor AI-gebruik binnen de gemeente Emmen en waarborgt dat de rechten en belangen van inwoners worden gerespecteerd.

Doelstelling Het doel van dit voorstel is de invoering van de "Verordening Ethische Richtlijnen voor AI Gemeente Emmen." Deze verordening biedt ethische en juridische waarborgen voor AIgebruik en stelt een transparante werkwijze vast voor de beoordeling en monitoring van AItoepassingen door de gemeente. De verordening voorziet tevens in een onafhankelijke toezichthoudende commissie die AI-gebruik toetst op ethische en juridische naleving.

Voorstel De gemeenteraad van Emmen wordt verzocht in te stemmen met de volgende onderdelen: 1. Instellen van de Verordening Ethische Richtlijnen voor AI: o De verordening treedt in werking en biedt een wettelijk kader voor de ethische toepassing van AI binnen de gemeente. Dit kader bevat gedetailleerde regels en richtlijnen voor AI-toepassingen, waaronder de verplichtingen van transparantie, privacy, en gelijke behandeling. Hiermee worden de rechten van inwoners geborgd en wordt de verantwoordelijkheid van de gemeente duidelijk afgebakend. 2. Oprichting van de Ethische Commissie voor AI: o Er wordt een onafhankelijke Ethische Commissie voor AI opgericht die AItoepassingen binnen de gemeente beoordeelt op ethische en juridische naleving. o De commissie bestaat uit vijf leden, waaronder experts op het gebied van ethiek, privacy, maatschappelijke vertegenwoordiging, en data-analyse, evenals een burgervertegenwoordiger. o De commissie heeft als taak AI-projecten te toetsen aan de ethische richtlijnen van de verordening en advies uit te brengen aan het college en de gemeenteraad. Daarnaast rapporteert zij jaarlijks aan de raad over de naleving en voortgang van AI-projecten en eventuele ethische aandachtspunten. 3.

Opname van een Transparante Klachtenregeling en Beroepsmogelijkheden: o De verordening stelt een klachtenregeling vast voor inwoners die een klacht willen indienen over gemeentelijk AI-gebruik. De commissie behandelt klachten binnen vier weken en publiceert een samenvatting van de afhandeling. o Indien een inwoner het niet eens is met de behandeling van een klacht, biedt de verordening rechtsmiddelen, waaronder de mogelijkheid om in beroep te gaan bij de gemeentelijke ombudsman of de bestuursrechter. o Dit versterkt de rechtszekerheid en transparantie voor inwoners en waarborgt dat zij hun zorgen kunnen uiten en rechtvaardige oplossingen kunnen verwachten. 4. Bevestiging van de Geheimhoudingsplicht en Sancties bij Overtreding: o De verordening legt een geheimhoudingsplicht op voor commissieleden, die vertrouwelijke informatie mogen inzien om AI-toepassingen te beoordelen. Dit waarborgt de zorgvuldigheid en bescherming van gevoelige gegevens. o Bij overtreding van de geheimhoudingsplicht door een commissielid, voorziet de verordening in sancties, zoals ontslag uit de commissie en de mogelijkheid voor de gemeente om schade te verhalen. 5. Motiveringsplicht bij Afwijken van Commissieadviezen: o Indien het college van burgemeester en wethouders afwijkt van een advies van de commissie, stelt de verordening een motiveringsplicht.

Het college dient een openbaar verslag op te stellen waarin de redenen voor afwijking gedetailleerd worden toegelicht.

Dit versterkt de transparantie en verantwoording naar de gemeenteraad en inwoners en voorkomt willekeur in besluitvorming. 6. Vierjaarlijkse Herziening en Evaluatie van de Verordening: o Om te garanderen dat de verordening aansluit bij technologische, juridische en maatschappelijke ontwikkelingen, is er een vierjaarlijkse evaluatie en herziening opgenomen. Hierbij worden input van de commissie en feedback van inwoners meegenomen. o De herziening waarborgt dat de verordening actueel en effectief blijft en optimaal inspeelt op nieuwe eisen en inzichten rondom AI. o

Procedurele Afhandeling Indiening en Behandeling: Conform artikel 7.11 van het Reglement van Orde voor de Gemeenteraad van Emmen, wordt dit initiatiefvoorstel schriftelijk bij de griffier ingediend. Het college heeft vier weken om wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Vervolgens wordt het voorstel geagendeerd voor behandeling in de raadscommissie en daarna voor stemming in de raadsvergadering.

Bijlage: Verordening Ethische Richtlijnen voor AI Gemeente Emmen Voor de tekst van de verordening verwijzen wij naar de bijlage "Verordening Ethische Richtlijnen voor AI Gemeente Emmen", waarin de ethische kaders en voorschriften voor AItoepassingen zijn uitgewerkt. Deze verordening voorziet in een compleet systeem voor ethische toetsing, handhaving en waarborgt de rechten van inwoners op transparante wijze.

Ondertekening Naam: Robart S. de Jong Fractie: Hart voor Emmen Datum: 6 nov. 24

Dit initiatiefvoorstel stelt de gemeente Emmen in staat om de toepassing van AI in gemeentelijke processen op een verantwoorde, transparante en juridisch onderbouwde manier te reguleren. Hiermee worden de rechten en belangen van inwoners geborgd en wordt een solide basis gelegd voor ethisch gebruik van AI binnen de gemeente.