Bijlage 1 - Hoofdlijnennotitie Omgevingsvisie Emmen

30

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

RUIMTEVOLK

4

Sturing en uitvoering

De opgaven en uitdagingen zijn groot en daarvoor hebben we als gemeente de Emmense samenleving, met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden hard nodig. Dat betekent dat we maximaal inzetten op samenwerking, vanuit helderheid over rollen en verantwoordelijkheden en niet in de laatste plaats ook over de rolneming die wij als gemeente voor onszelf zien. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we dit voor ons zien.

4.1

DE ROL VAN DE GEMEENTE

Met de omgevingsvisie nodigen we de samenleving en onze partners uit om samen de geschetste ambities tot uitvoering te brengen. Veel ontwikkelingen starten met een initiatief van inwoners, bedrijven en instellingen. Waar mogelijk en passend binnen beleid willen we letterlijk en figuurlijk ruimte bieden voor initiatiefnemers die investeren in een toekomstbestendige leefomgeving en verantwoordelijkheid nemen voor de ruimtelijke ontwikkeling. Als gemeente is het onze rol om daarbij het publiek belang te bewaken en dragen wij de verantwoordelijkheid om ruimte te bieden aan initiatieven.

32

mogelijkheden en verbinding. Het uitgangspunt voor onze houding is dan ook ‘ja, mits’ in plaats van ‘nee, tenzij’. De criteria voor onze ‘mits’ werken we op basis van deze visie nader uit binnen het instrumentarium van de Omgevingswet. We zien daarbij dat verschillende opgaven en ambities samenkomen in onze wijken, dorpen en het buitengebied. Het toekomstige Omgevingsplan alleen is niet voldoende om de omgevingsvisie volledig uit te werken. Met programma’s kunnen we thematisch en gebiedsgericht werken en andere visies, beleid, plannen en initiatieven samenbrengen en vertalen in een uitvoeringsgerichte aanpak. Er zullen in ieder geval thematische programma’s worden opgesteld zoals het volkshuisvestingsprogramma en warmteprogramma. We verkennen na vaststelling van de omgevingsvisie of we met gebiedsgerichte programma’s willen gaan werken.

4.2 SAMEN MET EEN BETROKKEN SAMENLEVING

De omgevingsvisie - met gebiedsgerichte en programmatische uitwerkingen - vormt het afwegingskader voor ruimtelijke initiatieven. Dit kan betekenen dat we kritisch zijn op initiatieven die weinig of nauwelijks bijdragen aan de gestelde doelen, maar ook dat we initiatieven die goed passen binnen onze visie extra kracht bij willen zetten. Hierbij denken en handelen we vanuit

Zoals gezegd kunnen we het als gemeente niet alleen en is samenwerking met de samenleving randvoorwaardelijk om onze doelen te bereiken. In Emmen kennen we een grote diversiteit aan lokale gemeenschappen met daarbinnen een schat aan actieve inwoners, betrokken ondernemers en bevlogen organisaties die zich inzetten voor hun omgeving. Deze energieke inwoners, met hun lokale kennis en daadkracht, zijn van onschatbare waarde. De waardevolle inbreng en kritische blik van inwoners hebben dan ook een belangrijke rol gespeeld bij het vormgeven van deze

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

Hoofdlijnennotitie. We willen graag samen met onze inwoners onze ambities waarmaken. Denk bijvoorbeeld aan opgaven en initiatieven op gebied van leefbaarheid en zorg. Om dit te bereiken, zullen we samen moeten zoeken naar gebiedsgerichte oplossingen, keuzes en aanpakken. We zien het als onze rol om initiatieven te ondersteunen en inwoners tijdig te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid en projecten. Of het nu gaat om het aanpassen van een speeltuin, het ontwikkelen van een nieuw woongebied of het vormgeven van een dorpsvisie of gemeentelijk beleid, we willen graag iedereen de kans geven om zijn of haar stem te laten horen. Initiatiefnemers, of dat nu de gemeente zelf is of een bedrijf, een inwoner of een andere organisatie, met plannen die passen binnen onze ambities en de omgevingsvisies moedigen we aan en ondersteunen we waar mogelijk. Initiatiefnemers zijn daarbij zelf verantwoordelijk voor het organiseren van participatie. Dit kan bijvoorbeeld door middel van bijeenkomsten, werksessies, enquêtes of online consultaties. Het is belangrijk om een vorm te kiezen die past bij het project en de betrokken partijen. En ook om daarbij breed te kijken naar belanghebbenden, zoals direct omwonenden, maar ook andere gebruikers, initiatiefnemers en bijvoorbeeld woningzoekenden. Indien gewenst ondersteunt de gemeente initiatiefnemers bij het organiseren van participatie.

We hebben goede contacten in de verschillende wijken en dorpen en kunnen helpen bij het bereiken van de juiste mensen. Een paar

RUIMTEVOLK

belangrijke uitgangspunten voor participatie in Emmen zijn: → Inclusiviteit: iedereen moet mee kunnen doen, ongeacht achtergrond of mogelijkheden. → Voldoende tijd: deelnemers moeten voldoende tijd krijgen om zich te informeren en hun mening te geven. → Vroegtijdige betrokkenheid: inwoners worden vanaf het begin betrokken bij de plannen. → Open communicatie: er is sprake van open en transparante communicatie over de plannen en de voortgang. → Helderheid in rollen en posities: we verschaffen aan de voorkant helderheid over de rollen en posities van partijen en inwoners (participatieladder) bij de ontwikkeling van beleid of plannen. → In de omgevingsvisie werken we een concreet kader voor participatie uit.

4.3 SAMEN MET ANDERE OVERHEDEN EN ONZE MAATSCHAPPELIJKE PARTNERS Veel van de ruimtelijke en maatschappelijke opgaven zijn grensoverschrijdend. In de zin van bestuurlijke gemeentegrenzen, maar ook omdat ze vragen om een integrale blik en aanpak vanuit een samenwerking tussen overheden, maatschappelijke partners en samenleving. We hechten daarom veel waarde aan een sterke samenwerking met onze lokale partners en bedrijven. We zien daarbij het belang van regionale samenwerking

33

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

en afstemming, met de provincie Drenthe en buurgemeenten, waarbij we onze krachten bundelen als het gaat om het vinden van slimme oplossingen voor complexe, gebiedsoverstijgende opgaven. Regionale afstemming is niet nieuw voor ons, denk aan de samenwerking met de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen (BOCE), rondom de Nedersaksenlijn, de Regiodeal Zuidoost Drenthe en de Dutch TechZone. We stellen ons constructief op bij nieuwe initiatieven rondom gezamenlijk opgaven in de regio1. Ook werken we al jaren samen met andere regionale partners, zoals de GGD Drenthe, de waterschappen Vechtstromen en Hunze en Aa’s, de veiligheidsregio Drenthe en de omgevingsdienst Drenthe en blijven met hen samenwerken, zeker waar hun werkzaamheden raken aan de uitvoering van de omgevingsvisie. We kijken als grensgemeente op gebied van economie, veiligheid, ondermijning en windenergie ook over de grens naar onze Duitse buurgemeenten. We geloven in een gebiedsgerichte- en toekomstgerichte aanpak waarbij we gebruikmaken van overlegtafels en kennisdeling.

4.4

BEKOSTIGING VAN DE OPGAVEN

Onze ambities en doelen gaan gepaard met grote investeringen. Daar horen publieke investeringen bij, zoals de aanleg of herinrichting van infrastructuur, de inrichting van de openbare ruimte, het onderhoud van voorzieningen zoals scholen en parken, het faciliteren van de energietransitie en het aanpassen aan klimaatverandering. Met de omgevingsvisie leggen we de basis voor een financiële onderbouwing van de noodzakelijke investeringen. Echter, onze mogelijkheden om te investeren zijn beperkt. Vooral bij grotere ontwikkelingen in Emmen zien we de behoefte aan nieuwe manieren om de maatschappelijke kosten te financieren. Daarom werken we de omgevingsvisie uit in een meerjaren investeringsagenda om inzicht te krijgen in de noodzakelijke investeringen voor de ontwikkeling van onze gemeente.

1 Zoals het initiatief van de provincie Drenthe en de provincie Groningen om een herstructureringsmaatschappij Drenthe-Groningen (HMDG) op te zetten om de kwaliteit en toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen te verbeteren. Of het recent gestarte trajecten ‘Ruimte voor industrie’ van het ministerie van Klimaat en Groene Groei om de ruimte voor industrie in beeld te brengen (op basis van de Clusteren Energiestrategie-gebieden) en ‘Ruimte voor circulaire economie’ van het ministerie van Economische zaken om de ruimte voor circulaire economie te ramen.

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

RUIMTEVOLK

34

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

RUIMTEVOLK

5

Van Hoofdlijnennotitie naar omgevingsvisie

Deze Hoofdlijnennotitie geeft op hoofdlijnen richting aan de omgevingsvisie. Op basis van de Hoofdlijnennotitie wordt in de derde en laatste fase de omgevingsvisie opgesteld. De uiteindelijke omgevingsvisie bouwt voort op de vastgestelde principes, kernambities en bouwstenen en vertaalt deze naar concrete ruimtelijke keuzes en gebiedsuitwerkingen. Dat betekent het toekomstbeeld van de gemeente, wijken en kernen gaan inkleuren met beelden, kaarten en gebiedsgerichte uitwerkingen. Allereerst staat in de omgevingsvisie de nieuwe kaart van de gemeente Emmen, met een heldere legenda waarin de keuzes voor woonwijken, dorpen, centra, werklocaties en buitengebied ruimtelijk zijn uitgewerkt. Vervolgens worden de doelen en keuzes verder uitgewerkt in gebiedsgerichte uitwerkingen met beeld, gebiedsgerichte keuzes en ontwikkelprincipes. We sluiten hierbij aan bij de uitwerking op de gebiedsindeling die wordt gehanteerd bij het Omgevingsplan. Hierbinnen kunnen ook specifieke dorpen of bedrijventerreinen onderscheid gemaakt worden als het gaat om bepaalde opgaven/thema’s spelen. We maken echter geen visie per dorp of gebied. De kernambities, visiekaart en gebiedsuitwerkingen vormen het fundament onder het nieuwe omgevingsplan en eventuele uitwerkingen in programma’s.

5.2

Uiteraard vindt in deze laatste fase ook weer participatie met maatschappelijke partners en samenleving plaats. In navolging van en aanvullend op de eerdere participatievormen, zullen we in deze fase met inwoners en partners zogenoemde thematafels en gebiedstafels organiseren, rondom een specifieke opgave of (een clustering van) wijken en dorpen. We sluiten het participatieproces af met een brede bijeenkomst ‘Dag van Emmen 2040’, waarin de concept ontwerp omgevingsvisie wordt gepresenteerd en wordt gevraagd om een laatste reflectie.

5.3

BESTUURLIJK PROCES

Parallel aan de ontwikkeling van de omgevingsvisie wordt het plan-mer opgesteld, omdat er naar verwachting in de omgevingsvisie kaderstellende uitspraken gedaan gaan worden.

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

PLAN-MER

ontwerp-Omgevingsvisie en de milieueffectrapportage ter inzage gelegd en worden deze na verwerking en beantwoording van zienswijzen voorgelegd aan het College en Raad in december 2025/januari 2026. Over de invulling van de informatiebijeenkomsten en C-discussie voeren we overleg met de griffie en het presidium.

PARTICIPATIE

In de periode tot vaststelling van de omgevingsvisie komen we op minimaal drie momenten weer langs bij de gemeenteraad, voorafgaand aan het formele besluitvormingstraject. In juni en september volgen Raadsinformatiebijeenkomsten. Daarna is de planning om in oktober nogmaals een C-discussie te voeren met betrekking tot de ontwerp-Omgevingsvisie. Daarna wordt de

5.1

36

Het gelijktijdig opstellen van het plan-mer helpt om ambities te toetsen en de haalbaarheid, kansen en risico’s inzichtelijk te maken. De afronding van de ontwerp omgevingsvisie en plan-mer is beoogd voor september 2025. Daarna worden beiden uitgezet voor zienswijzen. Afronding en vaststelling van de definitieve omgevingsvisie met de daarbij horende plan-mer zal plaatsvinden in december 2025/januari 2026.

RUIMTEVOLK

COLOFON

Dit document is opgesteld door RUIMTEVOLK en is het resultaat van een samenwerkingsproces met de gemeente Emmen. Het copyright van de beelden, kaarten en foto’s berust bij RUIMTEVOLK tenzij anders aangegeven. Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van RUIMTEVOLK noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Hoewel aan de inhoud en samenstelling van dit rapport de grootst mogelijke zorg is besteed, is het mogelijk dat informatie onjuist of onvolledig is. RUIMTEVOLK aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de volledigheid en juistheid van de gegeven informatie.

Datum: 4 februari 2025

37

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

RUIMTEVOLK

Bijlagen

BIJLAGE 1: NOTA VAN PARTICIPATIE Zie apart document voor deze bijlage.

39

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

RUIMTEVOLK

BIJLAGE 2: OVERZICHT VAN VIGEREND BELEID NATIONAAL BELEID

→ Nationale Omgevingsvisie (2020); → Contourennotitie Nota Ruimte (2023); → Ontwerp-NPLG → Kamerbrief Water en Bodem Sturend (2022)

PROVINCIAAL BELEID

→ Omgevingsvisie provincie Drenthe (2022) → Contourennota omgevingsvisie Drenthe (2023)

REGIONAAL BELEID

→ Economisch programma Vierkant voor Werk (2016); → RES 1.0 (2021); → Regionale Adaptatie Strategie 2024: Samenwerking Noordelijke Vechtstromen (2023)

40

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

LOKAAL BELEID Algemeen → Strategienota Emmen (2021); → Structuurvisie gemeente Emmen 2020 (2009); → Koersdocument Energiek Emmen (2020); → Coalitieakkoord 2022-2026 (2022); → Beleidskader sociaal domein (2023); → Kadernota Economie (2024); Wonen → Woonvisie (buitengeWoon Thuis in Emmen) (2022); → Woonzorgvisie ‘Wonen zonder Zorgen’ 2023-2026 (2022) Economie/Bedrijvigheid → Detailhandelsstructuurvisie 2020-2030 (2022); → Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten voor tuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen 2021 (2021); → Tuinbouwbeleid gemeente Emmen (2012); → Ontwikkelvisie Rundedal (2021); → Structuurvisie Erica glastuinbouw 2012-2017 (2012); → Structuurvisie Werklocaties Emmen 2020

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

Recreatie en horeca → Beleidskader Vrijetijdseconomie (2021); → Nota verblijfsrecreatie Emmen (2021) Milieu en veiligheid → Beleidsnota externe veiligheid Emmen (2013); → Meerjarenuitvoeringsprogramma bodem 2016-2020 (2016); → Milieuagenda 2013-2016; → Visie op de bodemkwaliteit (2013) Verkeer en vervoer → Fietsplan 2018-2024 (2017); → Integrale parkeervisie gemeente Emmen (2017); → Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan 2012-2020 (2013) Openbare ruimte → Toekomstvisie begraven (2021) Water en riolering → Gemeentelijk rioleringsplan 2024-2028 (2023); → Structuurvisie Water (2014); → Waterplan Emmen 2030 (2004)

RUIMTEVOLK

Maatschappelijke voorzieningen en sociaal domein → Accommodatiebeleid Revisited (2013); → Integraal huisvestingsplan scholen (2021); → Integraal huisvestingsplan sportvoorzieningen (2023); → Kadernota sportief bewegen (2017); → Beleidsprogramma veiligheid (2015); → Uitvoeringsagenda veiligheid (2022); → De Waarde van Cultuur: Cultuurnota Emmen 2022-2024 Duurzaamheid, energie en klimaat → Energienota 2017-2020 (2017); → Transitievisie warmte (2021); → Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Emmen: klimaatadaptatiestrategie (2022)

Dorpen → Structuurvisie ‘centrumgebied Schoonebeek’ (2013); → Woon- en leefbaarheidsvisie NieuwAmsterdam/Veenoord (2018); → Woon en Leefbaarheidsvisie Nieuw-Weerdinge (2018); → Structuurvisie Nieuw - Amsterdam / Veenoord (2013) Buitengebied → Kadernota Vitaal Platteland 2014-2020 (2013)

Landschap, archeologie en erfgoed → Beleidsnota archeologie 2013-2018 (2013); → Cultuurhistorische waardenkaart (2017); → Erfgoednota 2017-2022 (2017); → Ruimtelijke waardenkaart Emmen (2008); → Welstandsnota Emmen (2015) Emmen Centrum → Zicht op het Rensenpark (2023); → Hoogbouwvisiedocument (2007); → Omgevingsvisie Emmen Centrum (2017) Emmen Wijken → Woon en Leefbaarheidsvisie Angelslo (2019); → Woon en Leefbaarheidsvisie Emmerhout 2020-2030 (2020); → Wijkvisie Bargeres 2022-2032 (2022)

41

STERKE STAD. VITALE DORPEN. VEELZIJDIG BUITENGEBIED

HOOFDLIJNENNOTITIE - CONCEPT D.D. 4 FEBRUARI 2025

RUIMTEVOLK