Bijlage 1 - Bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw Schoonebeek, Europaweg 259a toelichting

Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Inhoudsopgave

Toelichting

3

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding tot nieuw bestemmingsplan 1.2 Ligging plangebied 1.3 Huidige planologische regelingen 1.4 Opzet bestemmingsplan 1.5 Overzicht verricht onderzoek

4 4 4 5 7 7

Hoofdstuk 2 Beleid 2.1 Gemeentelijk beleid 2.2 Provinciaal beleid 2.3 Rijksbeleid 2.4 Conclusie

8 8 11 18 20

Hoofdstuk 3 Planbeschrijving en Landschappelijke inpassing 3.1 Ontstaansgeschiedenis 3.2 Algemene planbeschrijving 3.3 Landschappelijke inpassing 3.4 Verkeersstructuur 3.5 Groenstructuur

21 21 21 23 25 25

Hoofdstuk 4 Onderzoeken 4.1 Archeologie en monumenten 4.2 Ecologie 4.3 Externe veiligheid 4.4 Fysieke veiligheid 4.5 Milieu 4.6 Waterparagraaf

26 26 27 30 32 33 38

Hoofdstuk 5 Toelichting op de planregels en verbeelding 5.1 Algemeen 5.2 Inventarisatie 5.3 Toelichting op de verbeelding 5.4 Toelichting op de regels 5.5 Handhaving

40 40 40 40 40 46

Hoofdstuk 6 Maatschappelijke betrokkenheid 6.1 Participatie 6.2 Overleg ex. artikel 3.1.1 Bro en zienswijzen 6.3 Zienswijzen op het ontwerpbestemmingsplan

48 48 48 48

Hoofdstuk 7

49

2

Economische uitvoerbaarheid

Inhoudsopgave (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Toelichting

Toelichting (vastgesteld)

3

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding

Aanleiding tot nieuw bestemmingsplan

Het voorliggende bestemmingsplan heeft betrekking op het agrarische bedrijfsperceel aan de Europaweg 259a in Nieuw-Schoonebeek, gelegen in het buitengebied van de gemeente Emmen (hierna: plangebied). Ter plaatse is een intensieve veehouderij aanwezig. Initiatiefnemer heeft gebruik gemaakt van de MGO-1 regeling. De afkorting staat voor Maatregel Gerichte Opkoop. De 1 betekende dat dit de eerste opkoopregeling was. Deze regeling is inmiddels gesloten. De maatregel is erop gericht om piekbelasters (stikstof) rondom natura-2000 gebieden uit te kopen en zo een stevige bijdrage te leveren aan natuurherstel voor stikstofgevoelige natuurgebieden. Piekbelasters zijn veehouderijen met een hoge stikstofbelasting op Natura 2000-gebieden. Door piekbelasters aan te kopen kunnen provincies doelgericht stikstofneerslag verlagen daar waar dat het hardst nodig is. Dat maakt het mogelijk om ook gericht te werken aan natuurherstel van stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. De rijksregeling werd uitgevoerd door de provincies. In Drenthe werd de regeling uitgevoerd door Prolander. In de gemeente Emmen hebben twee boeren in Nieuw-Schoonebeek aan de regeling meegedaan. Een daarvan is gevestigd op de gronden waarop het voorliggende bestemmingsplan betrekking heeft.

Deelname aan de MGO regeling verplicht de deelnemers tot sloop van de stallen en een verbod om nog langer landbouwhuisdieren op het perceel te houden. Initiatiefnemer heeft aangegeven op de locatie wel verder te willen boeren maar dan met een uitsluitend akkerbouw bedrijf. Op basis van de MGO regeling is dit niet uitgesloten. Een herziening van het bestemmingsplan is dan ook noodzakelijk om de gewenste ontwikkeling mogelijk te maken. Deze ontwikkelingen bestaat samenvattend uit: Sloop van 1.805 m2 aan landschapsontsierende bebouwing en stallen; De realisatie van een zonnepanelen in veldopstelling; Het wijzigen naar een agrarische bestemming waarin landbouwhuisdieren zijn uitgesloten. Het zorgvuldig landschappelijk inpassen van de Europaweg 259a: Het zorgvuldig landschappelijk inpassen van de veldopstelling zonnepanelen. Het voorliggende bestemmingsplan voorziet in de gewenste juridisch-planologische kaders. In deze toelichting wordt aangetoond dat het voornemen in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en vanuit ruimtelijk en planologische oogpunt verantwoord is. De 1.805 m2 aan landschapsontsierende bebouwing en stallen kan later worden ingezet in het kader van de provinciale ruimte-voor-ruimte regeling.

Door de gemeente zal een sloopvoucher hiervoor worden afgegeven zodat deze sloopmeters in de toekomst in een separate planologische procedure kunnen worden ingezet. Dit valt buiten de scope van het voorliggende bestemmingsplan. Door medewerking te verlenen aan de verplichtingen vanuit de MGO-1 regeling en de geschetste nieuwe ontwikkelingen beschikt het bedrijf over een wenkend toekomstperspectief en een nieuw verdienmodel zodat het bedrijf ook door een opvolger in de toekomst in andere vorm kan worden voortgezet.

1.2

Ligging plangebied

Het plangebied omvat het agrarische bedrijfsperceel aan de Europaweg 259a. Het plangebied van het bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a ligt in het buitengebied van de gemeente Emmen, op circa 1,9 kilometer ten oosten van de kern Nieuw-Schoonebeek. Aan de Europaweg is sprake van (verspreid liggende) lintbebouwing, wat zich kenmerkt door een mix van functies zoals wonen, (kleinschalige) bedrijvigheid, agrarische bedrijfspercelen en agrarische cultuurgronden. Het plangebied wordt globaal begrensd door agrarische gronden in het noorden en westen, de Europaweg in het zuiden en een agrarisch loonbedrijf gelegen aan de Europaweg 261-261A in het oosten (zie afbeelding 1.1).

4

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Afbeelding 1.1: De ligging van het plangebied Emmen Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a in de gemeente Emmen (Bron: Plattekaart.nl).

1.3

Huidige planologische regelingen

1.3.1

Algemeen

Het voorliggende bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a vervangt gedeeltelijk het bestemmingsplan ''Buitengebied 2011'', vastgesteld op 30 oktober 2014. vervangt gedeeltelijk het bestemmingsplan "Buitengebied 2011", vastgesteld op 30 oktober 2014. De gronden binnen het plangebied zijn voorzien van de bestemming 'Agrarisch - Niet grondgebonden 1' (met bouwvlak en gevellijn), de gebiedsaanduiding 'wetgevingszone - wijzigingsgebied 1' en de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 4'. In paragraaf 1.3.2 wordt nader ingegaan op de binnen het plangebied geldende bestemmingen en aanduidingen. In afbeelding 1.2 is een uitsnede van de verbeelding van het bestemmingsplan "Buitengebied 2011" opgenomen. Het plangebied is indicatief weergegeven met de blauwe omlijning.

Toelichting (vastgesteld)

5

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Afbeelding 1.2: Uitsnede van het bestemmingsplan "Buitengebied 2011" (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)

1.3.2

Bestemmingen

Zoals reeds aangegeven in paragraaf 1.3.1 zijn de gronden binnen het plangebied zijn voorzien van de bestemming 'Agrarisch - Niet grondgebonden 1' (met bouwvlak en gevellijn), de gebiedsaanduiding 'wetgevingszone - wijzigingsgebied 1' en de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 4'. Hierna wordt nader ingegaan op de betreffende bestemmingen en aanduidingen. Agrarisch - Niet grondgebonden 1 De voor 'Agrarisch - Niet grondgebonden 1' aangewezen gronden zijn hoofdzakelijk bestemd voor de uitoefening van een niet grondgebonden agrarisch bedrijf en de daarbij behorende bedrijfsgebouwen. Daarnaast is er maximaal één bedrijfswoning met bijbehorende bouwwerken toegestaan. In de bouwregels is bepaald dat gebouwen uitsluitend binnen een bouwvlak mogen worden gebouwd. De afstand tussen de gebouwen mag maximaal 25 meter bedragen. Verder dient de voorgevel van de bedrijfswoning in de 'gevellijn' te worden opgericht, dan wel op de bestaande locatie indien de huidige voorgevel achter de 'gevellijn' is opgericht. Wetgevingszone - wijzigingsgebied 1 De gebiedsaanduiding 'wetgevingszone - wijzigingsgebied 1' heeft betrekking op het gehele plangebied. a. Burgemeester en wethouders zijn bevoegd het plan te wijzigen, in die zin dat de bestemming ter plaatse van de aanduiding ''wetgevingszone - wijzigingsgebied 1' ten behoeve van de aanleg van

6

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a leidingen wordt gewijzigd in de bestemming Leiding - NAM leiding (boven- en ondergronds). b. Burgemeester en wethouders zijn bevoegd het plan te wijzigen, in die zin dat aan de bestemming ter plaatse van de aanduiding wetgevingszone - wijzigingsgebied 1 een specifieke aanduiding "specifieke vorm van verkeer - erftoegangsweg NAM" wordt toegekend ten behoeve van de aanleg van NAM wegen. Waarde - Archeologie 4 De voor 'Waarde - Archeologie 4' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor: a. terreinen van middelhoge of hoge archeologische verwachtingen; b. bescherming en veiligstelling van de vastgestelde archeologische waarden. 1.3.3

Strijdigheid

Initiatiefnemer maakt gebruik van de uitkoopregeling van de provincie en beëindigd de intensieve veehouderij. In de nieuwe situatie is het niet meer toegestaan om landbouwdieren te houden. De bestaande landschapsontsierende bedrijfsbebouwing komt hierdoor leeg te staan. Initiatiefnemer wil daarom gebruik maken van de provinciale ruimte-voor-ruimte regeling. Door gebruik te maken van deze regeling moet 1.805 m2 aan landschapsontsierende bebouwing worden gesloopt. In de nieuwe situatie is een veldopstelling zonnepanelen toegestaan. Het voorliggende bestemmingsplan voorziet in de gewenste juridisch planologische kaders om het hiervoor genoemde te borgen.

1.4

Opzet bestemmingsplan

Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en een toelichting. Op de verbeelding worden de percelen in het gebied aangegeven met bestemming dan wel een aanduiding. In de regels worden de bouw- en gebruiksmogelijkheden van het plangebied geregeld. Tot slot wordt in de plantoelichting een verantwoording gegeven van de in het plan gemaakte keuzes.

1.5

Overzicht verricht onderzoek

Ter voorbereiding van het bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a zijn diverse onderzoeken verricht en adviezen gegeven. Daarnaast is er informatie gebruikt uit onderzoeken en adviezen die in een ander kader zijn uitgevoerd. De conclusies uit de onderzoeken en adviezen zijn verwerkt in de toelichting. Ter voorbereiding van het bestemmingsplan zijn de volgende onderzoeken verricht: Watertoets; Quickscan flora en fauna; Aerius-berekening.

Toelichting (vastgesteld)

7

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Hoofdstuk 2

Beleid

2.1

Gemeentelijk beleid

2.1.1

Structuurvisie gemeente Emmen 2020, veelzijdigheid troef

2.1.1.1 Algemeen Structuurvisie Emmen 2020, Veelzijdigheid Troef, is 24 september 2009 vastgesteld door de raad. Het document is opgesteld als ruimtelijke vertaling van de ambities gesteld in de Strategienota Emmen 2020, vastgesteld in de raadsvergadering van september 2001. De structuurvisie geeft de hoofdlijnen van de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Emmen weer. In de structuurvisie wordt de ruimtelijke structuur van 2020 geschetst aan de hand van een aantal thema's, te weten landschap, duurzaamheid, verkeer, werken, wonen, voorzieningen en veiligheid. Voor ieder thema is een hoofdkoers bepaald. Voor het bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a zijn vooral de thema's landschap en duurzaamheid van belang. 2.1.1.2 Landschap Versterken van het landschap door in te zetten op bebossing van de Hondsrug, het vrijwaren van de steilrand, het koesteren van de openheid, de herkenbaarheid van de kanalenstructuur te vergroten, de beekdalen te herstellen en het gebruik van de essen te vergroten. 2.1.1.3 Duurzaamheid in tijd en ruimte Duurzame ontwikkeling betekent dat de gemeente Emmen voorziet in onze behoeften van vandaag zonder de kansen voor de generaties van morgen op het spel te zetten.

Bij duurzaamheid gaat het niet alleen maar om het milieu, maar ook om het zoeken naar een evenwicht tussen milieutechnische, economische en maatschappelijke behoeften en het vinden van een geïntegreerd antwoord daarop. 2.1.1.4 Toetsing van het initiatief aan de Structuurvisie gemeente Emmen 2020, Veelzijdigheid troef De voorgenomen ontwikkeling ziet toe op een nieuwe duurzame (vervolg)functie van een agrarisch bedrijfsperceel in het buitengebied van Emmen. Hierbij wordt een intensieve veehouderij opgeheven en een akkerbouwbedrijf toegestaan.Daarbij wordt enerzijds door het slopen van de stallen potentiële langdurige leegstand voorkomen. Anderzijds wordt de milieubelasting verminderd, wat ten gunste komt van mens en natuur. Verder gaat de ontwikkeling gepaard met een zorgvuldig landschappelijke inpassing van het agrarisch bedrijfsperceel. Geconcludeerd wordt dat de 'Structuurvisie gemeente Emmen 2020, Veelzijdigheid troef' de voorgenomen ontwikkeling niet in de weg staat.

2.1.2

Welstandsbeleid

2.1.2.1 Algemeen De welstandsnota 2016, gemeente Emmen is opgesteld uitgaande van het motto: “Loslaten van kan, regelen wat ertoe doet”. De gemeente hecht waarde aan de omgevingskwaliteit, en ziet daarbij onderscheid tussen de verschillende gebieden die de gemeente rijk is. Niet ieder gebied vraagt om dezelfde benadering. De welstandsnota 2016 kent drie welstandsniveaus: welstandsvrij, welstandsluw en welstandsniveau hoog. Voor een aantal gebieden is de ambitie naar beneden bijgesteld ,waardoor welstandsvrije gebieden zijn toegenomen. Het niveau welstandsluw is geïntroduceerd. In de luwe gebieden wordt op een aantal basale aspecten van welstand gestuurd en wordt afstand genomen van gedetailleerde beoordelingen. Daarnaast moeten gebieden die van meer waarde zijn - niveau hoog – goed beschermd blijven. Deze gebieden leveren een belangrijke bijdrage aan de identiteit van Emmen. Voornamelijk zijn dit de centra van dorpen, wijken en de beschermde dorpsgezichten. Voor deze gebieden geldt een hoog ambitieniveau. Het gemeentebestuur beoogt met deze nota een dynamische welstand in Emmen,

8

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a waarbinnen ruimte is voor dialoog en “kwalitatief herstel” met de samenleving. Het bestemmingsplan en de welstandsnota zorgen samen voor het behoud van de ruimtelijke kwaliteit. Het bestemmingsplan geeft aan wat, hoeveel, in welke vorm en waar er gebouwd mag worden. Het welstandsbeleid geeft aan hoe het gebouw er uit mag komen te zien. Dit wil zeggen dat het welstandsbeleid moet voorkomen dat er gebouwen gebouwd worden die afbreuk doen aan de omgeving. Het plangebied is gelegen in een gebied met niveau hoog. Deze gebieden dragen in ruimtelijke opzicht in grote mate bij aan de identiteit van de gemeente. Dit niveau betreft gebouwen, complexen en bouwwerken waar een hoge ambitie aan ten grondslag ligt. Het gaat hier om beeldbepalende gebouwen en groepen van gebouwen die ruimtelijk en architectonisch een eenheid vormen. Deze bebouwing is dusdanig gesitueerd, dat alle zijden van het bouwwerk en de omgeving van het bouwwerk, beeldbepalend zijn. Criteria zijn gericht op behoud en versterking van de aanwezige hoge kwaliteiten. Bouwplannen worden beoordeeld in verhouding tot de aangrenzende bebouwing en de stedenbouwkundige impact voor de omgeving. Architectonisch relevante details, materiaal en kleur worden in samenhang met de omgeving en het bouwplan beoordeeld.

De centra van de wijken en van de grote en kleine dorpen, de beschermde dorpsgezichten, monumenten en belangrijke invalswegen vallen onder dit niveau. Bij de moderne boerenbedrijven hebben agrarische ontwikkelingen geleid tot grootschalige schuren, waarbij deze bijgebouwen de woningen in grootte fors overtreffen. Ze staan deels in het open, vlakke land en zijn al van verre zichtbaar. De schuren bezitten veelal een eenvoudige hoofdvorm met enkelvoudige zadeldaken of vergelijkbare eenvoudige dakvormen. Het materiaalgebruik van zowel de woningen als de overige bebouwing is divers maar met een duidelijk onderscheid in gevel en dakmateriaal. Het kleurgebruik is ingetogen (donkergroen, donkergrijs etc.) en gevels zijn eenvoudig vormgegeven. De detaillering is eenvoudig. De ambitie in dit gebied is gericht op het behoud van de bestaande kwaliteit. De inpassing van bebouwing op het erf, aansluitend op de bestaande structuur van het landschap is van belang om te zorgen dat nieuwe bebouwing zich voegt in het landschap. 2.1.2.2 Toetsing van het initiatief aan het welstandsbeleid Bij de uitwerking van de voorgenomen ontwikkeling aan de Europaweg 259a wordt aangesloten op de eisen uit het gemeentelijke welstandsbeleid. Bij de concrete aanvraag omgevingsvergunning bouwen zal het project tevens worden getoetst aan de geldende welstandscriteria.

2.1.3

Structuurvisie Emmen, Zonneakkers

2.1.3.1 Algemeen In 2012 heeft de gemeente Emmen de Energienota Gemeente Emmen vastgesteld. In aansluiting op nationale ontwikkelingen streven wij hiermee naar een vermindering van de CO2 uitstoot in 2025 met 25% van de uitstoot in 2012 en naar een CO2 neutraal Emmen in 2050. Emmen is CO2 neutraal als het energiegebruik volledig bestaat uit duurzame energie. Het moment waarop Emmen CO2 neutraal kan zijn is afhankelijk van het tempo waarin energie kan worden bespaard en tegelijkertijd het aandeel duurzame energie in de energievoorziening groeit. De gemeente Emmen heeft gekozen voor het benutten van zonne-energie. Op basis van de nota heeft ons college het uitvoeringsprogramma “Energieprogramma 2012-2015, Werken aan groene groei” vastgesteld. De structuurvisie Emmen, Zonneakkers geeft uitwerking aan de ambitie om mede met behulp van inzet van zonneakkers de bovengenoemde doelstelling om CO2 neutraal te worden te realiseren. Met deze structuurvisie biedt de gemeente Emmen locaties, criteria en ondersteunende faciliteiten aan de samenleving en marktpartijen om de realisatie van zonneakkers te stimuleren en te faciliteren. De realisatie van grondgebonden zonne-energie is uiteindelijk afhankelijk van initiatieven uit de samenleving en van marktpartijen.

Met de structuurvisie Emmen, Zonneakkers heeft de gemeente beleid geformuleerd om de ontwikkeling van grondgebonden zonnepanelen, zgn. zonneakkers, te kunnen faciliteren ter ondersteuning van onze doelstelling om de gemeente Emmen in 2050 CO2 neutraal te laten zijn. De visie gaat niet over de plaatsing van zonnepanelen op daken omdat rijksbeleid vergunningvrije plaatsing op daken al mogelijk maakt (m.u.v. monumenten). Vanuit het principe “zuinig en multifunctioneel ruimtegebruik” en

Toelichting (vastgesteld)

9

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a maatschappelijk draagvlak geniet plaatsing van zonnepanelen op daken de voorkeur. 2.1.3.2 Bouwpercelen agrarische en overige bedrijven buitengebied De gemeente Emmen wil in principe geen zonneakkers in het agrarisch buitengebied. De gemeente Emmen heeft voldoende locaties waar zonneakkers aangelegd kunnen worden en waar ze een goede functie vervullen. Het kwetsbare buitengebied geeft letterlijk ruimte aan belangrijke functies als voedselvoorziening en recreatie en toerisme. Wij geven prioriteit aan deze functies in het buitengebied. Op de visiekaart is dan ook geen locatie opgenomen. Als uitzondering hierop wil de gemeente wel meewerken aan het plaatsen van grondgebonden zonnepanelen binnen de grenzen van bouwpercelen van agrarische en overige bedrijven. Als voorwaarde geldt dat eerst de benutbare daken van de bedrijfsbebouwing moeten worden gebruikt voor zonne-energie. In feite wil de gemeente meewerken aan een grondgebonden opstelling van zonnecollectoren indien de dakvlakken onvoldoende mogelijkheden bieden. De CO2 reductie wordt hiermee bevorderd. Criteria: De energieafzet wordt aantoonbaar in meerdere mate gebruikt voor de eigen bedrijfsvoering; Een goede ruimtelijke inpasbaarheid.

2.1.3.3 Toetsing aan de Structuurvisie Emmen, Zonneakkers Zoals aangeven moeten vanwege de deelname aan de MGO-1 regeling de bestaande stallen worden gesloopt. Omdat een groot gedeelde van de gebouwen op het perceel worden gesloopt is de mogelijkheid voor zonnepanelen op daken aanzienlijk minder, wat zorgt voor inperking van de mogelijkheden van het bedrijf. Daarnaast moet een andere inkomstenbron gegenereerd worden dan de huidige. Om een nieuw verdienmodel te creëren worden zonnepanelen met batterijopstelling in een veldopstelling op de bestaande bouwkavel geplaatst. De verwachten capaciteit van deze zonnepanelen is ongeveer 1,0 Megawat. Het agrarisch machinepark wordt omgeschakeld naar elektrisch, met als doel in de toekomst zoveel mogelijk energieneutraal te zijn. Daarnaast is het plan om agrarisch loonwerk uit te voeren met deze elektrische machines, met als doel te voldoen aan de CO2-normen, met name in de nabijheid van het Bargerveen en uiteindelijk overal. Als aanvulling wordt een grote accu aangeschaft, die wordt opgeladen door zonnepanelen binnen het plangebied. Bij de aanschaf van de accu wordt de opgewekte stroom verhuurd aan bedrijven in en rond het Bargerveen.Dit draagt bij aan duurzaamheid en bevordert het gebruik van groene energie. De verwachting is dat 90% van de capaciteit van het te realiseren zonneveld wordt benut voor de eigen bedrijfsvoering.

De veldopstelling wordt landschappelijk wordt ingepast en is daarmee ruimtelijke aanvaardbaar. Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 3.3. Alles afwegende kan in dit specifieke geval worden afgeweken van de gemeente structuurvisie zonne-akkers.

2.1.4

Cultuurhistorische Waardenkaart en Erfgoednota 2017- 2022

2.1.4.1 Algemeen De Cultuurhistorische Waardenkaart Emmen betreft een inventarisatie en waardering van de cultuurhistorische waarden en bestaat uit een beleidskaart, bronnenkaart en een toelichtende rapportage. Aansluitend is een beleidsnota geschreven: Erfgoednota Emmen 2017-2022. De Cultuurhistorische Waardenkaart en Erfgoednota 2017-2022 zijn op 28 september 2017 door de gemeenteraad vastgesteld. De Cultuurhistorische Waardenkaart en Erfgoednota hebben de volgende systematiek gebaseerd op beleidskeuzes. Er is op basis van analyse gekozen voor een drietal beleidskeuzen met bijbehorend maatregelenpakket, welke afloopt naar zwaarte: Beschermen; Herkenbaar houden; Respecteren en rekening mee houden.

10

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

De maatregel ‘Beschermen’ heeft betrekking op erfgoed met een zeer hoge cultuurhistorische waarde, zoals monumenten (Rijk, provincie, gemeente), monumentale en waardevolle bomen en beschermde dorpsgezichten (Rijk). 'Herkenbaar houden' heeft betrekking op gebieden en structuren van hoge cultuurhistorische waarde, te weten: Landschappelijke gebieden en structuren van hoge cultuurhistorische waarde Stedenbouwkundige gebieden en structuren van cultuurhistorische waarde Groenstructuren van hoge cultuurhistorische waarde Infrastructuur en waterwegen van hoge cultuurhistorische waarde Ten slotte is de maatregel ‘Respecteren en rekening mee houden’ geformuleerd. Deze maatregel heeft betrekking op beeldbepalende bouwwerken, Canon van Emmen, inventarisatie ErfgoedNetwerk, tradities en de top vijf bewonersavonden. 2.1.4.2 Plangebied Op de Cultuurhistorische Waardenkaart is het plangebied aangeduid als gelegen binnen het 'randveenontginningslandschap'. Het randveenontginningslandschap is te vinden bij Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek. In de achttiende en negentiende eeuw kwamen steeds meer boeren naar deze dorpen. Ze bouwden hun boerderijen op stukjes zand, zodat ze geen wateroverlast zouden krijgen en hun boerderijen ook niet zouden verzakken. Om deze stukjes zand lag namelijk veen. Rond de boerderijen stonden vaak veel bomen en struiken.

Doordat de boerderijen dichtbij elkaar stonden, hadden de boeren lange smalle stukken land. Het land voor en achter de boerderij was van de boer zelf. De boeren legden vaak sloten aan langs hun land. De boerderijen met daaromheen de lange smalle stukken land vormen samen het randveenontginningslandschap. De lintbebouwing van Nieuw-Schoonebeek is ontstaan door de randveenontginning en vormt een slingerende structuur met licht gerende percelen, door de de "waaier" als basis van het slagenlandschap. Op de Cultuurhistorische Waardenkaart is het plangebied aangeduid als historische bouwkunde uit '1850 tot 1940: De veenkoloniën'. Vanaf 1850 kwam de turfindustrie goed op gang. Er werden kanalen gegraven en er kwamen steeds meer mensen in het veengebied wonen om er te werken. Hierdoor ontstonden er dorpen in het gebied. Deze meeste dorpen waren lintdorpen waarbij de huizen langs een weg of een kanaal stonden. Voorbeelden van deze dorpen zijn Veenoord, Nieuw-Amsterdam, Klazienaveen, Zwartemeer, Erica, Emmer-Compascuum, Barger-Compascuum, Klazienaveen-Noord, Oranjedorp, Weiteveen en Nieuw-Weerdinge. In het veengebied zijn nog veel gebouwen van de veenindustrie te vinden zoals arbeidershuisjes, kerken, directeurswoningen en turfstrooiselfabrieken. Nieuw-Dordrecht en Barger-Oosterveld zijn ook in deze tijd ontstaan. Deze lintdorpen lagen op de uitlopers van de zandrug.

Hoewel Nieuw-Schoonebeek vanaf 1815 ontstond, groeide het dorp pas na 1850 uit tot compleet dorp. Op grond van de Erfgoednota Emmen 2017-2022 valt het plangebied binnen de beleidskeuze 'herkenbaar houden'. Als maatregel is in de Erfgoednota genoemd: herkenbaar houden van de historische en ruimtelijke structuur en samenhang. De gemeentelijke opgave in deze categorie luidt ontwikkelingen zodanig vroegtijdig te begeleiden dat deze aansluiten of inspelen op de cultuurhistorische kwaliteiten. 2.1.4.3 Toetsing van het initiatief aan de Cultuurhistorische Waardenkaart en Erfgoednota 2017- 2022 Met de gewenste ontwikkeling wordt in het landschappelijk inpassingsplan rekening gehouden met de genoemde cultuurhistorische waarden. Voor een nadere uitwerking wordt verwezen naar paragraaf 3.3.

2.2

Provinciaal beleid

2.2.1

Omgevingsvisie Drenthe 2018

2.2.1.1 Algemeen De Omgevingsvisie is hét strategische kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe. De visie formuleert de belangen, ambities, rollen, verantwoordelijkheden en sturing van de provincie in het ruimtelijke domein.

Toelichting (vastgesteld)

11

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

De Omgevingsvisie beschrijft de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe in de periode tot 2030, met in sommige gevallen een doorkijk naar de periode daarna. Als in de tekst wordt gesproken over ‘lange termijn’, betreft het de periode na 2030. De Omgevingsvisie heeft voor de provincie vooral een interne binding. Dit betekent dat de provincie bij de uitoefening van haar taken aan de Omgevingsvisie gebonden is. Missie De missie van de provincie is het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe, passend bij de kernkwaliteiten. Deze missie is ingegeven door wat inwoners, medeoverheden en maatschappelijke partners belangrijk vinden voor de toekomst van Drenthe. De kernkwaliteiten zijn samen met partners en de inwoners van Drenthe benoemd, te weten landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur. Kernkwaliteiten De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Samen met vertegenwoordigers van overheden, belangengroepen, marktpartijen en inwoners heeft de provincie de volgende kernkwaliteiten van Drenthe benoemd : rust, ruimte, natuur en landschap; oorspronkelijkheid (authenticiteit, Drents eigen); noaberschap; kleinschaligheid (Drentse schaal); menselijke maat; veiligheid.

Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. In hoofdstuk 4 van de Omgevingsvisie is voor alle kernkwaliteiten een uitwerking naar meer concrete indicatoren gemaakt, namelijk landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur. Zorgvuldig Ruimtegebruik In Drenthe kunnen mensen nog ruimte beleven. Dat wil de provincie bewaken, ook wanneer er nieuwe ontwikkelingen zijn. Zorgvuldig ruimtegebruik is van provinciaal belang. Milieu- en leefomgevingskwaliteit De provincie streeft naar een gezonde en veilige leefomgeving voor mens, plant en dier. Het beschermen van de kwaliteit van milieu en leefomgeving is veelal op Europees en nationaal niveau geregeld. Daarbij zijn diverse taken en verantwoordelijkheden bij de provincies neergelegd. Deze taken, gericht op het beschermen van de kwaliteit van lucht, water en bodem en het verbeteren van de verkeersveiligheid, waterveiligheid en externe veiligheid, zijn daarmee van provinciaal belang. 2.2.1.2 Kernkwaliteiten Op kaarten behorende bij de Omgevingsvisie Drenthe zijn de kernkwaliteiten nader weergegeven. Op de kernkwaliteit Landschap en Cultuurhistorie is het plangebied als volgt aangeduid: Kernkwaliteit Landschap Het plangebied is gelegen binnen het landschap Wegdorpen van de randveenontginningen.

De randveenontginningen vormen binnen Drenthe een bijzonder landschapstype. Ze liggen langs de randen van de Veenkoloniën en zijn ontstaan door het ontginnen van de randen van het toenmalige immense hoogveenpakket. Het kleinschalige, meer onregelmatige beeld van dit landschapstype wordt bepaald door de dorpen: langgerekte bebouwingslinten met dwars daarop een smalle, onregelmatig opstrekkende verkaveling. Het provinciaal beleid is gericht op het behouden en versterken van de kavelstructuur met de omringende kenmerkende open ruimtes en de ontsluitingsstructuur. Dit gebeurt mede door het behouden van de wegbeplanting langs de hoofdontsluiting. Kernkwaliteit Cultuurhistorie

12

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Het beleid van de provincie Drenthe ten aanzien van cultuurhistorie is beschreven in de beleidsnota Cultuurhistorisch Kompas Drenthe. Het plangebied is gelegen binnen het gebied Emmen en haar venen. Vanuit provinciaal cultuurhistorisch belang kent dit gebied de sturingscategorie 'voorwaarden verbinden', wat inhoudt dat bij ruimtelijke ingrepen de provincie op het gebied van cultuurhistorie actief wil meedenken in planprocessen. Het Cultuurhistorisch Kompas meldt het volgende: Het Bargerveen en het Amsterdamscheveld zijn een uniek toonbeeld van de verschillende stadia van de machinale veenontginning in Drenthe. Deze kwaliteit wordt echter nauwelijks herkend en erkend. Bovendien heeft natuurbescherming en natuurontwikkeling een hoge prioriteit in het Bargerveen. Dit kan in dat geval ten koste gaan van de cultuurhistorische sporen in het gebied. De gemeente Emmen heeft de Cultuurhistorische Waardenkaart opgesteld om de cultuurhistorie te beschermen. Op basis van deze kaart moet de smalle strokenverkaveling, historische bebouwing en de lintstructuur herkenbaar worden gehouden. Voor een nadere uitleg wordt verwezen naar paragraag 2.1.4. Toetsing aan de relevante kernkwaliteiten In voorliggend geval wordt het perceel met de gewenste ontwikkeling landschappelijk ingepast waarbij rekening is gehouden met de landschappelijke- en cultuurhistorische waarde.

Voor een nadere uitwerking wordt verwezen naar paragraaf 3.3. 2.2.1.3 Ruimte voor Ruimte-regeling In de Omgevingsvisie en de daaraan gekoppelde Omgevingsverordening van de Provincie Drenthe is een zogenaamde Ruimte voor ruimte regeling opgenomen. Deze regeling beoogt de sloop van landschap ontsierende (voormalige) agrarische bebouwing te stimuleren door ter compensatie de bouw van een nieuwe woning toe te staan. Om in aanmerking te komen voor de regeling dient voor één woning minimaal 750 m² aan bebouwing te worden gesloopt. Om in aanmerking te komen voor twee woningen dient minimaal 2.000 m2 gesloopt te worden. Om aan deze sloopnorm te voldoen is saldering van bebouwing op verschillende locaties toegestaan. 1. De provincie Drenthe biedt ruimte voor woningbouw ter vervanging van het slopen van landschap ontsierende (voormalige) agrarische bedrijfsgebouwen (Ruimte voor Ruimte-regeling). Deze regeling heeft als doel de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in het landelijk gebied door het verwijderen van landschap ontsierende agrarische bedrijfsgebouwen, die geen agrarische functie meer hebben en waarvoor ter compensatie van de sloop een woning mag worden gebouwd. Met de gewenste ontwikkeling worden 1805 m2 landschapsontsierende schuren gesloopt.

In voorliggend geval worden de 1805 m2 aan sloopmeters dan al niet in combinatie met andere sloopmeters ingezet voor compensatiewoningen middels de ruimte voor ruimte-regeling. De te realiseren compensatiewoningen worden niet in dit bestemmingsplan opgenomen. 2.2.1.4 Toetsing aan de Omgevingsvisie Drenthe 2018 Het bestemmingsplan leidt niet tot een aantasting van de beschreven kernkwaliteiten en voldoet aan de randvoorwaarden voor toepassing van de Ruimte voor Ruimte regeling. Geconcludeerd wordt dat de gewenste ontwikkeling past binnen de omgevingsvisie. 2.2.2

Provinciale omgevingsverordening

De provinciale omgevingsverordening is een instrument om het omgevingsbeleid uit de provinciale omgevingsvisie uit te kunnen voeren. In de verordening staan de regels die bij deze plannen en ideeën gelden. Gemeenten en waterschappen moeten aan de regels uit deze verordening voldoen bij het opstellen van hun ruimtelijke plannen. Uit de Omgevingsverordening van de provincie Drenthe zijn de volgende artikelen van toepassing: Artikel 2.12 Agrarische bedrijvigheid Een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op locaties die op de bij deze verordening behorende kaart D9 zijn aangeduid als ‘Landbouwgebied’, voorziet niet in ontwikkelingen die een structureel negatief effect op het functioneren van de agrarische sector in het gebied hebben. Toetsing aan artikel 2.12

Toelichting (vastgesteld)

13

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Het plangebied is in de POV aangeduid als 'Landbouwgebied'. In voorliggend geval zorgt de gewenste situatie voor een verbetering van de huidige situatie. De omliggende(agrarische) bedrijvigheid wordt met de gewenste ontwikkeling niet beperkt (zie paragraaf 4.5.2). Artikel 2.13 Grondgebonden agrarisch bedrijf 1. Een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op een gebied dat op de bij deze verordening opgenomen kaart D9 als ‘Bouwvlak grondgebonden agrarisch bedrijf’ is aangeduid, kent aan een grondgebonden agrarisch bedrijf een bouwvlak van maximaal 1,5 hectare toe, waaronder mede begrepen alle voor de bedrijfsvoering noodzakelijke voorzieningen en de landschappelijke inpassing ervan. 2. In afwijking van het eerste lid kan een ruimtelijk plan in een groter bouwvlak voorzien, mits deze ontwikkeling landschappelijk wordt ingepast blijkens een landschappelijk inpassingsplan. 3. In afwijking van het eerste en tweede lid van dit artikel kunnen landschappelijke inpassing, erfbeplanting uitgezonderd, en sleuf- en mestsilo's alsmede mestplaten in het belang van de bedrijfsvoering ook buiten het bouwvlak worden gesitueerd wanneer dit een aantoonbaar wezenlijke verbetering van de ruimtelijke inpassing van een agrarisch bedrijf betekent.

Toetsing aan artikel 2.13 In voorliggend geval wordt een bestaand niet grondgebonden agrarisch bedrijf omgezet naar een grondgebonden agrarisch bedrijf waarbij het houden van landbouwhuisdieren niet is toegestaan. Het bestaande bouwvlak blijft hierbij behouden. De gewenste ontwikkeling wordt daarnaast landschappelijk ingepast (3.3). Artikel 2.24 Zonne-energie 1. Een ruimtelijk plan dat voorziet in de realisatie van zonne-akkers met een grotere oppervlakte dan 140 m² neemt de maximale gemeentelijke oppervlakte in acht conform bijlage X bij deze verordening. 2. Een ruimtelijk plan kan, onverminderd het bepaalde in lid 1, uitsluitend voorzien in de realisatie van zonne-akkers met een grotere oppervlakte dan 140 m² indien: a. uit het ruimtelijk plan blijkt dat dit gebeurt op een wijze die passend is binnen het landschap; b. er sprake is van een combinatie met andere functies of van een meerwaarde voor andere provinciale doelen en belangen; c. het ruimtelijk plan, voor zover dit voorziet in zonne-akkers op agrarische landbouwgronden, aantoont dat niet in de behoefte kan worden voorzien binnen bestaand stedelijk gebied; d. met het oog op zorgvuldig ruimtegebruik rekening wordt gehouden met de beschikbare netcapaciteit en de afstand van de zonne-akker tot beschikbare aansluitingspunten; e. rekening wordt gehouden met de uitgangspunten van de Regionale Energiestrategie Drenthe; f.

in het ruimtelijk plan wordt vastgelegd hoeveel oppervlakte is vereist voor zonnepanelen, onderhoudspaden, voertuigpaden anders dan onderhoudspaden, schaduwval, transformatoropstellingen, omvormers, schakelstations, infrastructuur, onderhoudsgebouwen, en hekwerken; g. het ruimtelijk plan vergezeld gaat van een participatieverslag waaruit blijkt dat concrete inspanningen zijn verricht om draagvlak voor het initiatief te genereren, en h. het ruimtelijk plan een maximale termijn van ten hoogste 25 jaar bevat, waarna de installaties dienen te worden verwijderd en de oorspronkelijke situatie dient te worden hersteld. 3. Bij het aanwenden van hun bevoegdheden nemen Gedeputeerde Staten de Beleidsregel Zon in acht met betrekking tot de uitleg van lid 2, sub a, b en f van dit artikel. Toetsing aan artikel 2.24 1. In de gemeente Emmen is het maximale oppervlakte zonneparken 253 hectares. In voorliggend geval wordt hier slechts 0,8 hectare aan toegevoegd. De maximale gemeentelijke oppervlakte wordt in acht genomen. 2. In voorliggend geval wordt een zonneakker van 8.400 m2 gerealiseerd. a. In voorliggend geval is het perceel landschappelijk ingepast. Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 3.3. b. In voorliggend geval wordt gebruik gemaakt van de uitkoopregeling van de provincie en wordt de intensieve veehouderij aan de Europaweg 259a beëindigd.

De uitkoopregeling is erop gericht om piekbelasters van stikstof rondom natura-2000 gebieden uit te kopen ten behoeve van

14

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a natuurherstel. De bestaande (landschapsontsierende) bedrijfsbebouwing behorend bij de intensieve veehouderij komen door beëindiging van de intensieve veehouderij leeg te staan. De wens is daarom deze bebouwing te slopen. Omdat een groot gedeelde van de gebouwen op het perceel worden gesloopt is de mogelijkheid voor zonnepanelen op daken aanzienlijk minder. Daarnaast moet een andere inkomstenbron gegenereerd worden dan de huidige. c. In voorliggend geval wordt een zonneakker van 8.400 m2 gerealiseerd binnen het bouwvlak. d. In voorliggend geval wordt rekening gehouden met de beschikbare netcapaciteit en de afstand van de zonne-akker tot beschikbare aansluitingspunten. Het dichtbijzijnste aansluitingspunt is gelegen aan de Europaweg ter hoogte van de Europaweg 259. Het overgrote deel van de geproduceerde energie wordt afgenomen voor eigengebruik, eerst opslag in batterij en van hieruit worden accu's geladen van elektrische machines/apparaten. De teveel aan geproduceerde energie kan via de huidige aansluiting worden terug geleverd op het net. e. De Regionale Energie Strategie Drenthe (RES Drenthe) is een samenwerkingsverband van de Drentse overheden, bestaande uit de provincie, 12 gemeenten en 4 waterschappen. Zij werken binnen de RES Drenthe samen met (maatschappelijk) partners en netbeheerders.

Binnen de RES worden afspraken gemaakt over de hoeveelheid grootschalige hernieuwbare elektriciteitsopwekking (uit zon en wind) in Drenthe in 2030 en hoe warmtebronnen het beste kunnen worden verdeeld en benut. De provincie is bestuurlijk vertegenwoordigd aan de Drentse Energie Tafel (DET) en levert ambtelijke capaciteit. In de RES 1.0 is de ambitie opgenomen om als RES-regio Drenthe in 2030 tenminste 3,45 TWh bij te dragen aan de landelijke opgave van grootschalige hernieuwbare elektriciteitsopwekking op land van 35 TWh. In voorliggend geval levert de te realiseren zonneakker een bijdrage aan deze ambitie. f. In voorliggend bestemmingsplan is vastgelegd dat een zonnepanelenveld in veldopstelling is toegestaan met een oppervlakte van maximaal 8.400 m²; g. De omliggende buren (Europaweg 257, 259, 261, 261a en 263) zijn geïnformeerd over de zonneakker. De hierbovengenoemde buren hebben aangegeven geen bezwaar te hebben tegen het plan. h. In de regels van voorliggend bestemmingsplan is geborgd dat de zonnepanelen voor ten hoogste 25 jaar, gerekend vanaf de dag dat de definitieve omgevingsvergunning voor het bouwen van de zonnepanelen is verleend, aanwezig mogen zijn. 3. Kortshalve wordt verwezen naar paragraaf 2.2.3 waarin getoetst wordt aan de Beleidsregel Zon. Artikel 2.24a ontheffing 1.

Gedeputeerde Staten kunnen op verzoek van Burgemeester en Wethouders ontheffing verlenen van het bepaalde in artikel 2.24, lid 1, voor zover in dat geval de verwezenlijking van het gemeentelijk ruimtelijk beleid wegens bijzondere omstandigheden onevenredig wordt belemmerd in verhouding tot de met die regels te dienen provinciale belangen. Van bijzondere omstandigheden is uitsluitend sprake indien naar het oordeel van Gedeputeerde Staten: a. sprake is van meervoudig ruimtegebruik ten behoeve van een concreet omschreven en actuele gebiedsopgave die hiermee in overwegende mate aantoonbaar wordt geoptimaliseerd; b. de hoeveelheid zonne-akkers op land in een evenwichtige verhouding is met de hoeveelheid zonnepanelen op daken, dan wel dat wordt verzekerd dat de zonne-akkers gepaard gaan met een significante ontwikkeling voor zon op dak, en; c. wordt voldaan aan de regels van artikel 2.24, lid 2. 2. Gedeputeerde Staten kunnen op verzoek van Burgemeester en Wethouders ontheffing verlenen van de regels in artikel 2.24, lid 1, ten behoeve van een ruimtelijk plan dat voorziet in een zonne-akker van ten hoogste 2,5 hectare, voor zover in dat geval de verwezenlijking van het gemeentelijk ruimtelijk beleid wegens bijzondere omstandigheden onevenredig wordt belemmerd in verhouding tot de met die regels te dienen provinciale belangen.

Toetsing aan artikel 2.24a In voorliggend geval wordt gebruik gemaakt van de uitkoopregeling van de provincie en wordt de intensieve veehouderij aan de Europaweg 259a beëindigd. De bestaande (landschapsontsierende) bedrijfsbebouwing behorend bij de intensieve veehouderij komen door beëindiging van de intensieve veehouderij leeg te staan. De wens is daarom deze bebouwing te slopen. Omdat een groot gedeelde van de gebouwen op het perceel worden gesloopt is de mogelijkheid voor zonnepanelen op daken aanzienlijk minder. Daarnaast moet een andere inkomstenbron Toelichting (vastgesteld)

15

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a gegenereerd worden dan de huidige. Om een nieuw verdienmodel te creëren worden zonnepanelen met batterijopstelling in een veldopstelling op de bestaande bouwkavel geplaatst. Het agrarisch machinepark wordt omgeschakeld naar elektrisch, met als doel in de toekomst zoveel mogelijk energieneutraal te zijn. Daarnaast is het plan om agrarisch loonwerk uit te voeren met deze elektrische machines, met als doel te voldoen aan de CO2-normen, met name in de nabijheid van het Bargerveen en uiteindelijk overal. Als aanvulling wordt een grote accu aangeschaft, die wordt opgeladen door zonnepanelen binnen het plangebied. Bij de aanschaf van de accu wordt de opgewekte stroom verhuurd aan bedrijven in en rond het Bargerveen. Dit draagt bij aan duurzaamheid en bevordert het gebruik van groene energie In voorliggend geval gaat het om een uitzonderijke situatie waarbij een nieuw verdienmodel moet worden gecreeërd. De veldopstelling zonnepanelen zullen landschappelijk worden ingepast. Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 3.3. 2.2.3

Beleidsregel Zon

2.2.3.1 Algemeen De Beleidsregel Zon is een nadere uitwerking van het huidige omgevingsbeleid voor de aanleg van zonneparken in Drenthe. Met deze beleidsregel kan beter worden gestuurd op de ruimtelijke kwaliteit van zonneparken. 2.2.3.2 Beoordelingsregels 1. Een ruimtelijk plan dat voorziet in zonne-akkers is passend in het landschap als bedoeld in artikel 2.22, lid 1, en 2.24,sub a, van de Omgevingsverordening indien: a. in het ruimtelijk plan wordt aangetoond dat de ontwerpprincipes van de Handreiking landschappelijke inpassing zoals opgenomen in bijlage 1 in acht worden genomen, en b. de maatregelen ter uitvoering en instandhouding van het conform sub a opgestelde ontwerp zijn vastgelegd in de regels of voorschriften van het ruimtelijk plan door middel van een landschappelijk inpassingsplan. 2. Een ruimtelijk plan dat voorziet in zonne-akkers wordt voor het onderdeel participatie geacht in overeenstemming te zijn met de Omgevingsvisie 2018, indien dat ruimtelijk plan het Beleidskader Participatie in acht neemt. 2.2.3.3 Toetsing aan de beleidsregel Zon De veldopstelling zonnepanelen zullen landschappelijk worden ingepast. Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 3.3. De omliggende buren (Europaweg 257, 259, 261, 261a en 263) zijn geïnformeerd over de zonneakker. De hierbovengenoemde buren hebben aangegeven geen bezwaar te hebben tegen het plan. 2.2.4

RES 1.0 | Energie voor Drenthe

2.2.4.1 Algemeen De Regionale Energie Strategie Drenthe (RES Drenthe) is een samenwerkingsverband van de Drentse overheden, bestaande uit de provincie, 12 gemeenten en 4 waterschappen. Zij werken binnen de RES Drenthe samen met (maatschappelijk) partners en netbeheerders. Binnen de RES worden afspraken gemaakt over de hoeveelheid grootscha-lige hernieuwbare elektriciteitsopwekking (uit zon en wind) in Drenthe in 2030 en hoe warmtebronnen het beste kunnen worden verdeeld en benut. De provincie is bestuurlijk vertegen-woordigd aan de Drentse Energie Tafel (DET) en levert ambte-lijke capaciteit. In de RES 1.0 is de ambitie opgenomen om als RES-regio Drenthe in 2030 tenminste 3,45 TWh bij te dragen aan de landelijke opgave van grootschalige hernieuwbare elektriciteitsopwekking op land van 35 TWh. 2.2.4.2 Zonne-energie op daken, grootschalig en kleinschalig De RES-regio vindt het belangrijk om de komende tijd vanuit efficiënt ruimtegebruik nadrukkelijk in te zetten op opwek van duurzame elektriciteit door zon-op-dak. Dit is in lijn met de motie Dik-Faber c.s. (Kamerstuk 32813, nr. 204) en de daaropvolgende brief van Minister Wiebes d.d. 23 augustus 2019. Naast grootschalige duurzame opwek elektriciteit door zon-op-dak zet de RES-regio Drenthe ook in op kleinschalige opwek met zon-op-dak. Dit is in 2016 in de Drentse Energiedeal vastgelegd.

Verdere realisering van kleinschalige opwek vindt onder andere plaats via het project Expeditie energie-neutraal wonen van de provincie Drenthe. De ambitie van de Expeditie is om in 2040 energieneutraal te zijn in de

16

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a gebouwde omgeving. 2.2.4.3 Voorwaarden nieuwe locaties zon-op-landprojecten en windturbines De gemeenten zijn in de meeste gevallen verantwoordelijk voor de vergunningverlening van zon-op-landprojecten en windturbines. Daarvoor toetsen zij aan het gemeentelijke beleid. De plannen worden tijdens de vergunningsprocedure voorgelegd aan verschillende partijen. De provincie toetst de plannen aan haar beleid en de Provinciale Omgevingsverordening (POV). De gemeente kan alleen de vergunning verlenen als het plan ook aan deze provinciale regels voldoet. De provincie. Voor het aanwijzen van nieuwe locaties voor zon-op-landprojecten en windturbines is het volgende afgesproken: 1. We zoeken voor zonne-energie zoveel mogelijk ruimte binnen de bebouwde omgeving; 2. We streven bij zon-op-landprojecten naar combinaties met een meerwaarde voor andere functies en beleidsdoelstellingen en/of waarbij sprake is van meervoudig ruimtegebruik; 3. We hebben aandacht voor het Drentse landschap met de realisatie van zon-op-landprojecten, windturbines en nieuwe elektriciteitsstations; 4. Bij grensoverschrijdende effecten, betrekken we onze buren; 5.

We hebben aandacht voor de effecten op natuurwaarden, biodiversiteit en bodemkwaliteit bij de ontwikkeling van zon-op-landprojecten en windturbines en grootschalige inzet van duurzame warmtebronnen; 6. We streven naar een efficiënt gebruik van de energie-infrastructuur; 7. We zorgen ervoor dat installaties voor de opwek van elektriciteit door zonne- en windenergie worden verwijderd als deze niet meer in gebruik zijn; 8. We nemen vroegtijdig contact op met ASTRON28 als er ontwikkelingen zijn in de nabijheid van radiotelescopen,het centrale LOFAR-gebied29 tussen Exloo en Buinen en de diverse verspreid liggende LOFAR-antennevelden. 2.2.4.4 Toetsing van het initiatief aan de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 Regio Drenthe In voorliggend geval wordt gebruik gemaakt van de uitkoopregeling van de provincie en wordt de intensieve veehouderij aan de Europaweg 259a beëindigd. De uitkoopregeling is erop gericht om piekbelasters van stikstof rondom natura-2000 gebieden uit te kopen ten behoeve van natuurherstel. Omdat een groot gedeelde van de gebouwen op het perceel worden gesloopt is de mogelijkheid voor zonnepanelen op daken aanzienlijk minder. Daarom wordt afgeweken van zonne-energie op daken en wordt een zonneakker aangelegd. Opgemerkt wordt dat het gaat om een kleinschalige ontwikkeling en de zonnepanelen worden aangelegd binnen het bestaande bouwvlak.

Daarnaast is het zonneakker toegestaan voor maximaal 25 jaar. Het zonneakker is landschappelijk ingepast (zie paragraaf 3.3) en de omliggende buren (Europaweg 257, 259, 261, 261a en 263) zijn geïnformeerd over het plan. De hierbovengenoemde buren hebben aangegeven geen bezwaar te hebben tegen het plan. Voor de toetsing aan de Provinciale Omgevingsverordening wordt verwezen naar paragraaf 2.2.2. Voor de toetsing aan gemeentelijk beleid wordt verwezen naar paragraaf 2.1. In Hoofdstuk 4 wordt de ontwikkeling getoetst aan de milieuaspecten. Geconcludeerd wordt dat de 'de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 Regio Drenthe' de voorgenomen ontwikkeling niet in de weg staat.

Toelichting (vastgesteld)

17

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

2.3

Rijksbeleid

2.3.1

Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

2.3.1.1 algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 2.3.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut.

Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3. Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw.

Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. 2.3.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de

18

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; 3. Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten komst gaat van die van toekomstige generaties. 2.3.1.4 Toetsing van het initiatief aan de NOVI De NOVI laat zich niet specifiek uit over dergelijke kleinschalige ontwikkelingen. Het betreft een ontwikkeling waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling. 2.3.2

Ladder voor duurzame verstedelijking

2.3.2.1 Algemeen De ladder voor duurzame verstedelijking is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Op 1 juli 2017 is de Ladder in het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd. Aanleiding voor de wijziging waren de in de praktijk gesignaleerde knelpunten bij de uitvoering van de Ladder en de wens om te komen tot een vereenvoudigt en geoptimaliseerd instrument. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij geldt een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen 'bestaand stedelijk gebied' en 'stedelijke ontwikkeling'. In de Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: bestaand stedelijk gebied: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur'.

stedelijke ontwikkeling: ´ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.´ 2.3.2.2 Toetsing aan de Ladder voor duurzame verstedelijking Voorliggend bestemmingsplan gaat uit van het toestaan van een akkerbouwbedrijf en het uitsluiten van een veehouderij ter plaatse van het bestaande agrarische bedrijfsperceel aan de Europaweg 259a. Deze functie (akkerbouwbedrijf) is, gelet op de definitie, niet aan te merken als 'stedelijke ontwikkeling'. Bij het realiseren van een veldopstelling zonnepanelen is onder meer de uitspraak ABRvS 23 januari 2019; ECLI:NL:RVS:2019:178 van toepassing. Uit deze uitspraak blijkt dat het realiseren van een zonnepark niet wordt gezien als stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1 eerste lid, aanhef en onder 1, Bro. In voorliggend geval is de ladder voor duurzame verstedelijking dan ook niet van toepassing. De ladder voor duurzame verstedelijking vorm geen belemmering voor de in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling.

Toelichting (vastgesteld)

19

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

2.4

Conclusie

De conclusie van de in dit bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a beschreven beleidsuitgangspunten is dat het rijksbeleid niet direct door werkt in het plangebied. Hierdoor is het bestemmingsplan in niet in strijd met het rijksbeleid. Het rijksbeleid werkt indirect door via het provinciaal beleid. Het provinciaal beleid vormt op zijn beurt weer de input voor het gemeentelijk beleid. Voor het voorliggende bestemmingsplan kan eveneens geconcludeerd worden dat het plan passend is in het provinciale beleid. Voor het voorliggende bestemmingsplan wordt geconcludeerd dat het plan niet in strijd is met het geldende gemeentelijke beleid, wanneer rekening wordt gehouden met de landschappelijke inpassing.

20

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Hoofdstuk 3 3.1

Planbeschrijving en Landschappelijke inpassing

Ontstaansgeschiedenis

Het plangebied ligt in het buitengebied binnen de gemeente Emmen op circa 1,9 kilometer ten oosten van de kern Nieuw-Schoonebeek. De gemeente Emmen ligt in het zuidoosten van de provincie Drenthe en heeft een oppervlakte van 350 km². Emmen heeft een inwonertal van 107.113 inwoners (CBS 1 januari 2019). De gemeente Emmen bestaat uit de volgende kernen; Emmen, Klazienaveen, Emmer-Compascuum, Nieuw-Amsterdam/Veenoord, Schoonebeek, Erica, Nieuw-Weerdinge, Zwartemeer, Nieuw-Dordrecht, Barger-Compascuum, Weiteveen, Nieuw-Schoonebeek en Roswinkel. Verder bevinden zich binnen deze kernen verschillende wijken en buurtschappen. De Europaweg is een verbindingsweg tussen Coevorden en de grens Nederland-Duitsland. Aan de Europaweg is sprake van (verspreid liggende) lintbebouwing, wat zich kenmerkt door een mix van functies zoals wonen, (kleinschalige) bedrijvigheid, agrarische bedrijfspercelen en agrarische cultuurgronden.

3.2

Algemene planbeschrijving

3.2.1

Bestaande situatie

Het agrarische bedrijfsperceel aan de Europaweg 259a ligt in het buitengebied van de gemeente Emmen, op circa 1,9 kilometer ten oosten van de kern Nieuw-Schoonebeek. Binnen het plangebied is een bedrijfswoning met bijhorende bebouwing, (voormalige) agrarische bedrijfsgebouwen en erfverharding aanwezig. Het erf is ontsloten op de Europaweg. Ten oosten van het plangebied is sprake van een agrarisch loonbedrijf.

Toelichting (vastgesteld)

21

bestemmingsplan Buitengebied Emmen, Nieuw-Schoonebeek, Europaweg 259a

Afbeelding 3.1: Huidige situatie plangebied (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)

3.2.2

Beschrijving nieuwe situatie

Ter plaatse is een intensieve veehouderij aanwezig. Initiatiefnemer maakt gebruik van de uitkoopregeling van de provincie en beëindigd de intensieve veehouderij. Wel is het voornemen om ter plaatse een akkerbouwbedrijf te exploiteren. De bestaande (landschapsontsierende) bedrijfsbebouwing behorend bij de intensieve veehouderij komen door beëindiging van de intensieve veehouderij leeg te staan. De wens is daarom deze bebouwing met een oppervlakte van 1.805 m2 te slopen en in te zetten in het kader van de provinciale ruimte-voor-ruimte regeling. Voor de voergenoemde sloopmeters wordt een sloopvoucher afgegeven zodat deze sloopmeters in een separate planologische procedure ingezet kunnen worden in het kader van de provinciale ruimte-voor-ruimte regeling. Dit valt buiten de scope van voorliggend bestemmingsplan. Na de sloop van de landschapsontsierende bebouwing worden zonnepanelen in veldopstelling gerealiseerd binnen het bouwvlak. In afbeelding 3.2 is de locatie van de zonnepanelen weergegeven. Binnen het gele contour wordt een zonneveld van 8.400 m2 gerealiseerd.