Toelichting voorstel Inzet extra geld jeugdzorg 2022.pdf

Bijlage: Toelichting voorstel Inzet extra geld jeugdzorg 2022 Uitgangspunt preventie Preventie is een breed begrip en wordt in veel verbanden gebruikt. Binnen dit overzicht hanteren wij de volgende definitie: “Preventie in het sociaal domein is het voorkomen van problemen bij inwoners in het opgroeien of zelfredzaam zijn en normaliseert problemen in een vroeg stadium”. Investeren in preventie loont doordat maatschappelijke doelen behaald worden maar ook bespaard wordt op zwaardere zorg. Er zijn verschillende soorten preventie. • •

•

Universele preventie, met als doelgroep alle inwoners, ouders en jeugdigen. Belangrijkste uitdaging daarbij is informatie ontsluiten. Selectieve preventie, met als doelgroep inwoners, ouders en jeugdigen die een groter risico lopen. Bijvoorbeeld kinderen van ouders met psychiatrische of verslavingsproblemen. Daarbij is de belangrijkste uitdaging om van de vindplaats ook de ‘actieplaats’ te maken. Probleemgerichte preventie, met als doelgroep inwoners ouders en jeugdigen die al een probleem hebben. Bijvoorbeeld kinderen met obesitas. Belangrijkste uitdaging is hierbij expertise inbrengen binnen preventieve activiteiten.

In de gemeente Elburg wordt er al de nodige preventieve inzet gepleegd vanuit de verschillende domeinen zoals, sport, gezondheid, ouderenzorg, jeugdhulp, onderwijs, leefstijl enz. Er is een divers aanbod aanwezig waar inwoners en organisaties gebruik van kunnen maken. Veel van de preventieve activiteiten worden aangeboden door professionals. Om een verbeteringsslag te kunnen maken en meer impact te kunnen hebben dient er aandacht de zijn voor de volgende onderwerpen: • • • • • •

Breng meer onderlinge verbinding aan tussen de verschillende domeinen en investeer op een intensievere samenwerking. Ga van aanbodgericht werken naar vraaggericht werken. Zorg voor een breed draagvlak binnen de gemeenschap en zorg dat zoveel mogelijk partijen zich hieraan committeren. Haal bij de inwoners en ervaringsdeskundige op waar behoefte en vraag naar is en geef hun een rol. Zet preventie in binnen school, thuis en tijdens de vrijetijdbesteding van inwoners. Zorg voor een gezamenlijke werkwijze om de preventie vorm te geven.

Uitwerking onderwerpen en het preventief effect. 1. Jeugdhulpexpertise in de huisartsenpraktijk De bestaande werkwijze van een jeugdhulpverlener in de huisartsenpraktijk continueren en uitbreiden. Door een jeugdhulphulpverlener in elke huisartsenpraktijk te positioneren wordt de samenwerking tussen de huisartsen, jeugdhulpverleners en de gemeente versterkt. Het geeft de huisartsen de mogelijkheid om bij opgroei- en opvoedvragen door te verwijzen naar de jeugdhulpverlener in de praktijk. Inwoners worden hiermee laagdrempelig geholpen en voorkomt het een (directe) verwijzing naar GGZ-zorg. De preventieve werking is zichtbaar in de vroeg signalering en normalisering. Het moet realiseren in minder huisartsverwijzingen en daarmee lagere aantallen en kosten in de niet vrij toegankelijke jeugdhulp. De investering is gericht op vier jeugdhulpverleners. In elke huisartsenpraktijk één jeugdhulpverlener.

1

2. GGZ-expertise in het voorliggende veld Door GGZ-expertise uit de achterkant van de keten in het voorliggende veld te positioneren worden inwoners eerder en laagdrempeliger geholpen bij GGZ-problematiek. De preventieve werking is zichtbaar in de vroeg signalering en normalisering. De inzet moet lagere aantallen en kosten realiseren in de niet vrij toegankelijke jeugdhulp. We voorkomen hiermee lange wachtlijsten in de GGZ en verslechtering van de problematiek door een wachttijd. De investering is gericht op het inkopen/ inhuren van GGZ-expertise door het CJG.

3. Ambulante begeleiding in het voorliggende veld Door ambulante begeleiding in het voorliggende veld aan te bieden, is deze laagdrempelig en toegankelijk voor inwoners. Hiermee kan er in een vroeg stadium ondersteuning worden geboden. Het voorkomt zwaardere problematiek. De preventieve werking is zichtbaar in de vroeg signalering en normalisering. De inzet moet realiseren in lagere aantallen en kosten in de niet vrij toegankelijke jeugdhulp. De investering is gericht op het inkopen/ inhuren van ambulante jeugdhulpverleners door het CJG.

4. Samenwerken voor de Jeugd van Elburg. In het project Samenwerken voor de Jeugd van Elburg werken onderwijs, jeugdhulp, kinderopvang, welzijnswerk, verenigingen en de gemeente intensief samen. Doelstelling binnen dit project is: Wij zorgen er samen voor dat de jeugd in Elburg passende mogelijkheden krijgt om zich zo optimaal mogelijk te ontwikkelen en te leren. Het Implementatieplan Samenwerken voor de Jeugd van Elburg beschrijft hoe we de doelstelling kunnen realiseren. Preventie is een van de middelen die binnen deze samenwerking een belangrijke plek heeft. In de werkgroep Interprofessionele samenwerking komt dit onderwerp expliciet aan de orde. De Nota preventief Jeugdbeleid 2019-2023 is een document welke we hierbij als onderlegger gebruiken samen met de landelijke nota Volksgezondheid. Nu er extra middelen beschikbaar gesteld worden om een extra boost te geven aan preventieve activiteiten willen we inzetten op activiteiten die passen en aansluiten bij een doelstelling uit het implementatieplan. Om invulling te kunnen geven aan deze extra boost denken we in totaal € 350.000, - nodig te hebben om dit te realiseren. Ook zullen er voor bepaalde onderwerpen die onderwijs en kinderopvang raken, middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs ingezet worden.

De investering is gericht op de uitvoering van het implementatieplan met daarbij de specifieke onderdelen: • Versterken van aansluiten Centering pregnancy en Centering Parenting (30.000). Toekomstige en jonge ouders worden voorbereid op uitdaging waarmee zij geconfronteerd worden tijdens de opvoeding van hun kinderen. De Centering Pregnancy loopt in Elburg erg goed. Veel ouders maken gebruik van het aanbod en geven aan erg veel baat en steun te hebben aan de onderwerpen die aan bod komen. De overstap naar de Centering Parenting verloopt minder goed terwijl veel ouders zich na verloop van tijd melden bij het CJG vo or opvoedingsondersteuning. Regelmatig blijkt dat vragen en problemen intensief en groot zijn. Door inzet van Centering Parenting hopen we dit te gaan voorkomen. Ook is er de wens om meer onderwerpen terug te laten komen in de Centering Parenting zoals: Ta alarme kinderen, zinnelijkheid, nee durven zeggen en het aanbieden van structuur. • Preventief activiteiten aan laten sluiten bij de wensen en behoeften van onderwijs en kinderopvang (150.000). Vanuit de gemeente zijn er veel verschillende soorten preventieactiviteiten ingekocht waar de scholen gebruik van kunnen maken. Er is een boekje samengesteld waar al het preventief aanbod in benoemd staat. De scholen kunnen ieder jaar een aantal activiteit en uitkiezen waar zij gebruik van willen maken.

Dit sluit aan bij het onderdeel “Druk op het dagelijks leven jeugd en jongvolwassenen verminderen”. De huidige manier van werken is veelal aanbod gericht. We willen de preventieve activiteiten beter laten aansluiten bij de vragen en onderwerpen die op dit moment actueel zijn. Dit vraag flexibiliteit bij degene die de activiteiten aanbieden en mogelijk uitbreiding van de partijen die ingezet kunnen worden. Ook willen wij de kinderopvang en 2

•

•

verenigingen de mogelijkheid geven om preventieactiviteiten in te zetten. Hierbij worden op dit moment de volgende onderwerpen aangegeven: Media wijsheid (zowel jongeren als ouders), pesten en weerbaarheid. Documentaire/informatiefilm over ondersteuningsmogelijkheden Jeugd bi nnen gemeente Elburg (10.000). Middels een documentaire/film laten we inwoners zien waar zij binnen de jeugdhulp, onderwijs, kinderopvang en welzijnswerk terecht kunnen met vragen en problemen waar zij tegen aanlopen. Ook laten we zien hoe we in Elburg samenwerken en wat we belangrijk vinden voor onze inwoners. Het versterken van de onderlinge samenwerking op het gebied van preventie tussen de verschillende domeinen en het ontwikkelen van een gezamenlijke werkwijze (160.000). Er wordt binnen de verschillende domeinen al veel gedaan aan preventie. De onderlinge verbinding en een gezamenlijke werkwijze ontbreekt hierbij waardoor kansen op meer effect en resultaat gemist worden. Door de onderlinge samenwerking op preventie te versterken en een gezamenlijke werkwijze in te zetten zal het effect en resultaat van de preventieactiviteiten toenemen. Problemen en vragen kunnen hierdoor in een vroeg stadium integraal opgepakt en voorkomen worden waardoor er uiteindelijk minder zware zorg en inzet nodig gaat zijn. Hierb ij kan gedacht worden aan het IJslandse model.

5. De periode van de individuele inkomenstoeslag verkorten van 5 jaar naar 3 jaar. Inwoners van de gemeente Elburg moeten nu 5 jaar een inkomen op bijstandsniveau hebben, voordat zij in aanmerking komen voor de jaarlijkse individuele inkomenstoeslag. De Elburgse uitvoering van de bijzondere bijstand voor duurzame gebruiksgoederen lijkt een uitzondering in gemeenteland. Het is een arbeidsintensief proces (veel berekeningen) en lastig uit te leggen aan de inwoner s. Vereenvoudiging is zeer gewenst! Door de geplande bezuiniging op de bijzondere bijstand voor duurzame gebruiksgoederen moeten inwoners deze kosten vanaf 2023 zelf opvangen. De regeling individuele inkomenstoeslag (verordening) geeft een vrij te besteden extra uitkeringsbedrag, dat na 5 jaar op bijstandsniveau jaarlijks uitgekeerd kan worden. Voorstel is om de periode van 5 jaar - in lijn met de overgrote meerderheid van de gemeenten - te verkorten naar 3 jaar. Dit maakt het afschaffen van de bijdrage in duurzame gebruiksgoederen (voor een deel) weer goed. Inwoners hebben dan eerder recht op een reserveringspotje om evt. kosten van duurzame gebruiksgoederen op te vangen. De regeling is eenvoudiger uit te voeren en beter uit te leggen aan inwoners. De investering is gericht op een versoepeling van de eenvoudiger regeling Individuele Inkomenstoeslag gewenst.

Inwoners hebben dan eerder recht op de individuele inkomenstoeslag. Daarnaast realiseren we een vermindering van de administratieve lasten.

6. Bezuiniging WIEL ad 50.000 per 2023 Naast een al per 2021 ingezette bezuiniging staat er nog een structurele bezuiniging voor WIEL ingeboekt van 50.000 per 2023. Stichting WIEL heeft bij herhaling aangegeven deze bezuiniging niet anders te kunnen doorvoeren dan door te snijden in ‘inhoud’. Binnen WIEL is na analyse, aangegeven dat het doorvoeren van deze bezuiniging het minst ‘schadelijk’ zou zijn door te snijden in het mantelzorgcompliment. Daarmee is natuurlijk wel iets gezegd en raakt het jonge mantelzorgers. Nu er vooralsnog extra middelen komen, geldt het vurige pleidooi om deze bezuiniging een jaar op te schorten. Het hoeft weinig betoog dat het schrappen van het mantelzorgcompliment een demoraliserend effect heeft op de hoog te prijzen, mantelzorginzet. Uiteindelijk is daar zeker ook een kostenplaatje aan te hangen als we erop bezuinigen. De investering is gericht op de preventieve werking die uitgaat van de activiteiten uitgevoerd door Stichting Wiel in 2023. In dit geval de inzet van mantelzorg.

3

7. Druk op dagelijks leven van Jeugd en Jongvolwassenen verminderen Een sluitende ketenaanpak realiseren met alle betrokken partijen in de gemeente Elburg. Vergroten en verbeteren van het aanbod van interventies voor het versterken van vaardigheden om met drukfactoren om te gaan en mentaal gezond te blijven. Onderzoek doen naar de oorzaken van mentale druk op school en daarop anticiperen. Inzet op hoog risicogroepen, inzet van informele zorg en bevorderen traumasensitief werken op school/kinderopvang. De investering is gericht op het inkopen/ inhuren van expertise om een sluitende ketenaanpak te realiseren.

8. Coördinator Elburgse Dagactiviteiten De vraaggerichte dagbesteding vraagt om een stimulans en goede afstemming. Er moet enthousiasme komen bij verenigingen, bedrijfsleven, sport, musea én de thuiszorgmedewerkers om mensen met beperkingen mee te laten doen bij die verenigingen etc en/of om aanwezig te zijn bij die activiteiten en mee te beleven. Daarvoor hebben we iemand nodig die los van alle organisaties verbindingen kan leggen tussen de zoeker en de organisaties. Zodat er naast de aanbodgerichte dagbesteding een soort van plus komt waar mensen zelf kunnen kiezen waarbij ze aan willen sluiten, maar in de maatschappij, inclusief! Zonder zorgcomponent maar wel met begeleiding op de inzet en zo nodig uitleg over ziektebeelden. Doel is om meer aan te sluiten bij talenten en wensen van mensen met beperkingen, waardoor een dagactiviteit een meerwaarde is voor het gevoel van meedoen én gezien worden. Waardoor mensen zich ondanks beperkingen toch goed voelen. En er meer inclusiviteit in de Elburgse samenleving ontstaat! Mensen kunnen zelf keuzes maken of ze meedoen met de aanbodgerichte dagbesteding, of dat ze op basis van eigen behoeftes ergens aan deel willen nemen of erbij zijn. De groep ouderen die ‘eraan komt’ wil niet naar de huidige dagbesteding en staat meer open voor een persoonlijke benadering. Daarvoor is een nieuwe impuls op dagbesteding sowieso nodig.

De coördinator Elburgse dagactiviteiten is een plan van de werkgroep WOC: Woonzorgunie Veluwe, De Voord, Wiel, GGZ centraal en Icare. Daarnaast is er nauw contact geweest met verenigingen en musea. In 2022 willen we de investering effectief en doelmatig inzetten. Het is eerste jaar heeft het een aanjaagfunctie. Eind 2022 zal moeten blijken hoe het vervolg vorm krijgt. Dit in samenspraak met de betrokken partners. De investering is gericht op de inzet van een coördinator.

9. Aanvullen reserve sociaal domein. De extra middelen zijn beschikbaar gesteld onder de noemer compensatie kosten sociaal domein. De reserve sociaal domein is in de afgelopen jaren zowel aangevuld als dat er dekking is gezocht voor tekorten. De compensatie kosten sociaal domein komt tegemoet in eerder gemaakte kosten waardoor tekorten zijn ontstaan. Door de reserve nu aan te vullen worden de tekorten gecompenseerd. De investering geeft een buffer voor toekomstige tegenvallers waardoor nog meer noodzakelijke bezuinigingen worden voorkomen.

Preventieplan beschermd wonen/ maatschappelijke opvang Een lokaal preventieplan beschermd wonen/maatschappelijke opvang is in ontwikkeling. Vanuit centrumgemeente Harderwijk zijn er gelden ontvangen om te investeren in preventie beschermd wonen. We gaan ervanuit dat deze gelden toereikend zullen zijn om de kosten van dit preventieplan te dekke n (voor 2021 € 322.366). Met die reden wordt er voor het preventieplan geen investering vanuit de extra middelen jeugdzorg gevraagd.

4