Themasessie raad - Inwonersparticipatie (10-03-2025)
Tekst van het document
Samenwerken aan participatiebeleid Themasessie, 10 maart 2024
Even voorstellen
Onno de Vries Projectleider inwonersparticipatie i.s.m. met een projectgroep met ambtenaren vanuit alle domeinen van de gemeentelijke organisatie en de griffie.
Participatie is niet nieuw in de gemeente Elburg We beginnen natuurlijk niet bij nul. Want participatie is niet nieuw in Elburg. Inwoners worden al betrokken en bevraagd bij ontwikkelingen in de gemeente. Gaat dat al goed genoeg?
Stelling (eens/oneens) De gemeente communiceert duidelijk over de manier waarop inwoners hun mening kunnen geven over gemeentelijke plannen.
Uit onderzoek blijkt… In de gemeente Elburg: Vindt 60% van de inwoners dat inwoners, bedrijven en
belanghebbenden beter geïnformeerd moeten worden over beleid en besluitvorming.
Weet 46% van de inwoners niet waar ze hun mening
kunnen geven over gemeentelijke plannen.
Wil 59% van de inwoners betrokken worden bij plannen
voor hun eigen dorp en 57% bij plannen voor hun eigen straat.
* Moventum, 2023
Stelling (eens/oneens) We geven inwoners genoeg ruimte om mee te denken over thema’s die hen raken.
Uit onderzoek blijkt dat… In de gemeente Elburg:
Geeft 23% van de inwoners aan dat de gemeente naar hen luistert.
Denkt slechts 25% van de inwoners dat de gemeente doet wat ze zegt.
Wil 47% actief betrokken worden bij veiligheidsvraagstukken, gevolgd door verkeer (40%) en natuur & duurzaamheid (beide 38%).
* Moventum, 2023
Stelling (eens/oneens) Als we inwoners en partners zorgvuldiger betrekken bij onze plannen, kan dat het vertrouwen van de lokale samenleving in de overheid versterken.
Het vertrekpunt We werken aan een gedeelde visie en ambitie op inwonerparticipatie. In het voorjaar van 2024 is er voor gekozen om eerst participatiebeleid te ontwikkelen alvorens de participatieverordening op te stellen.
Waarom participatiebeleid?
Bestuursakkoord en collegeprogramma
Wet versterking participatie op decentraal niveau (met verplichte participatieverordening en uitdaagrecht)
Omgevingswet
Maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven (samenwerking is noodzakelijk, maar niet vanzelfsprekend)
Het doel van dit proces Een gedeelde visie en ambitie op participatie
Uitgewerkt in participatiebeleid dat antwoord geeft op de vraag “Hoe werken we in de Gemeente Elburg samen bij belangrijke ontwikkelingen?”.
De participatieverordening volgt uit dit participatiebeleid.
Als aanvulling op het beleid en de verordening werken we een implementatieplan uit en gaan we ook daadwerkelijk met het beleid aan de slag.
Scope van het participatiebeleid Inwonersparticipatie Het deelnemen van inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van gemeentelijk beleid of gemeentelijke plannen en regelingen.
Overheidsparticipatie De manier waarop de gemeente ondersteuning of een bijdrage levert aan maatschappelijke initiatieven van inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties of andere belanghebbenden.
Het gewenste resultaat van deze themasessie Eenzelfde beeld van het plan van aanpak
→ Is dit de juiste aanpak om tot een gedeelde visie en ambitie op participatie te komen? En een eerste inzicht in: de staat van participatie in de gemeente Elburg.
jullie behoefte als het gaat om het participatiebeleid. hoofdlijnen voor de visie en ambitie(s).
1.
We maken gebruik van wat er al is.
2.
We werken aan een concreet en uitnodigend eindproduct.
3.
Het proces volgt een lerende aanpak.
Samenwerken aan het participatiebeleid! Wat zijn de uitgangspunten van dit proces?
1. We maken gebruik van wat er al is
We maken gebruik van de kennis en ervaring die al binnen de gemeente aanwezig is als het om participatie gaat.
Ambtenaren, raadsleden en het college van B&W als ervaringsdeskundigen.
Beschikbare informatie en onderzoeken.
Beleidsnota Inwonerparticipatie en Omgevingswet
Lijst bindend adviesrecht en verplichte participatie
Inspraakverordening
En we sluiten aan op relevante processen, zoals de organisatieontwikkeling.
2. We werken aan een concreet en uitnodigend eindproduct We maken meer dan alleen een beleidsdocument.
Een professioneel en praktijkgericht middel dat ambtenaren, bestuurders, inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers helpt om zorgvuldige participatieprocessen te organiseren.
3. Het proces volgt een lerende aanpak
We bepalen samen wat “participatie” betekent in de gemeente Elburg.
We blijven het nieuwe beleid na vaststelling evalueren. Leren en ontwikkelen staat centraal in dit proces.
Hoe ziet het proces er uit? Afstemming interne werkgroep Stap 1: Klaar voor de start
Stap 2: In gesprek
januari - februari
maart – april
Stap 3: Uitwerken van (concept) beleid mei - juni
Stap 4: Besluitvorming over het beleid oktober
Stap 5: Lancering & start implementatie
Stap 1 Klaar voor de start
Maken van procesafspraken met interne werkgroep.
Deskresearch - inlezen over de situatie in de gemeente Elburg.
Gesprek met college van B&W over het procesplan.
Gesprek met de gemeenteraad tijdens deze themasessie.
Het definitieve Plan van Aanpak wordt vastgesteld door het college en gedeeld met de gemeenteraad.
Intern
Stap 2
In gesprek
Met ambtenaren in gesprek. Bijvoorbeeld tijdens:
•
De weekblik
•
Sessies in het kader van de organisatieontwikkeling
•
Teamoverleggen
We evalueren afgeronde participatieprocessen.
Extern
Stap 2
In gesprek
We maken gebruik van het platform Elburg spreekt.
We delen een online vragenlijst.
We gaan op drukke locaties de straat op, om met inwoners in gesprek te gaan over participatie.
We gaan in gesprek met de jeugdraad en scholieren tijdens ‘de Week van de democratie’.
Stap 2
Extern
Bijeenkomst met partners We nodigen ondernemers en maatschappelijke organisaties uit om mee te denken over onze visie en ambitie.
In gesprek
Focusgroep met inwoners We nodigen n.a.v. de vragenlijst een groep inwoners uit om hun ideeën en behoeften voor participatie toe te lichten.
Stap 3 Uitwerken van het (concept) beleid
Op basis van alle input die is opgehaald tijdens stap 1 en 2 werken we het concept van het participatiebeleid uit.
→ Daarna organiseren we een (intern & extern) moment met de meedenkers (inwoners en ambtelijke organisatie) om de concept-visie te bespreken.
Stap 4
Besluitvorming
Na de feedbackronde wordt de visie en ambitie verder uitgewerkt in een aansprekend en handzaam beleidsdocument.
Deze wordt juridisch ondersteund door de participatieverordening die we hiervoor opstellen.
→ Het beleid wordt vastgesteld door het college en de gemeenteraad.
Stap 5 Lancering & implementatie
Als aanvulling op het beleid wordt er een implementatieplan uitgewerkt dat toelicht wat er nodig is om met het participatiebeleid aan de slag te gaan. Denk bijvoorbeeld aan:
Een toolbox met handvatten, tips en formats om initiatiefnemers te helpen de participatie zorgvuldig te organiseren.
Workshops aan de ambtelijke organisatie, college en gemeenteraad.
(Mentimeter) gesloten vraag: Hebben jullie er vertrouwen in dat we met dit plan van aanpak tot een gedeelde visie en ambitie op participatie komen?
open vraag – Mentimeter, wordcloud: Welke partijen mogen we in stap 2 (‘in gesprek’) niet vergeten?
In de visie en ambitie op participatie zal ook helder worden toegelicht*:
“Wat binnen de gemeente Elburg de gewenste verhouding is tussen representatieve democratie en participatieve democratie.”
“Welke kaders de gemeenteraad van Elburg meegeeft aan inwonerparticipatie.”
*Bestuursopdracht juni 2024
“Je kan geen ruimte bieden zonder daarbij ook richting te geven. Het is de kunst de juiste balans te vinden."
Bepaal bij de start ‘richting’ en ‘ruimte’
Richting: Kaders (van college / raad) én wijze van besluitvorming Wat staat niet ter discussie?
Als je eerlijk bent over de kaders en in gesprek gaat binnen de ruimte die er is, kan er in principe alles gebeuren!
Ruimte: Vraagstuk voor het participatieproces Waarover gaan we wél in gesprek?
Stelling Het lukt raad en college om bij de start van een proces in samenspel heldere kaders te stellen.
Er zijn over het algemeen drie hoofdrollen te onderscheiden:
Richting
Ruimte
Regisseren
Faciliteren
Loslaten
Bewegingsruimte voor initiatieven is beperkt.
De gemeente geeft heldere kaders aan.
Maximale ruimte aan initiatiefnemers
Gemeente bepaalt als opdrachtgever het wat en het hoe.
Doelen en kaders helder aangegeven. Raad bepaalt en geeft opdracht. Gemeente bepaalt als opdrachtgever het wat.
De gemeente faciliteert (budget, ruimte, kennis).
De gemeente is er om initiatiefnemers te ondersteunen. Initiatief uit de samenleving wordt actief gestimuleerd. Raad bepaalt, samenleving regelt.
Gemeente nodigt uit om samen het wat en hoe te bedenken
Terughoudende doch stimulerende opstelling gemeenteraad Loslaten, stimuleren
Vraag Welke rol heeft de gemeenteraad op dit moment vooral in processen (regisseren – faciliteren – loslaten)?
Vraag En welke rol zou de gemeenteraad over pakweg vier jaar bij voorkeur hebben (regisseren – faciliteren – loslaten)?
Stelling Als gemeente stimuleren we al in voldoende mate maatschappelijke initiatieven.
Tenslotte Welke vraag moet het participatiebeleid sowieso beantwoorden?
Vervolgproces Afstemming internewerkgroep werkgroep Afstemming interne Stap 1: Klaar voor de start
Stap 2: In gesprek
Stap 3: Uitwerken van (concept) beleid
Stap 4: Besluitvorming over het beleid
januari - februari
maart – april
mei - juni
oktober
Wil de gemeenteraad vóór de formele besluitvorming in oktober nog een rol in dit proces?
Stap 5: Lancering & start implementatie
Nog laatste vragen?
Bedankt!
En nu…. aan de slag! Met elkaar zetten we de volgende stap naar een gedeelde visie en ambitie op participatie.