Raadsvoorstel Zienswijze Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe)

Raadsvoorstel

Onderwerp

Zienswijze Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe)

Datum

30 mei 2023

Portefeuillehouder

Henk Wessel

Behandelaar: E-mailadres: Zaaknummer: Bijlagen:

W. Rouffaer willemien.rouffaer@elburg.nl 311991 4

Te nemen besluit: 1.

Kennis te nemen van de (concept) Gemeenschappelijke Regeling ODVeluwe (bijlage 1);

2.

Aan het college ten aanzien van de (concept) Gemeenschappelijke Regeling ODVeluwe - en daarmee tevens ten aanzien van de beëindiging van de huidige Gemeenschappelijke Regeling ODNV – zienswijze kenbaar te maken zoals verwoord in bijgevoegde brief (bijlage 2);

3.

Kennis te nemen van het ‘Bedrijfsplan voor een Omgevingsdienst Veluwe d.d. 8 juni 2022’, inclusief bijbehorend ‘Addendum bedrijfsplan met begroting ODVeluwe 2024’ (bijlage 3 en 4)

Inleiding Het Rijk, het IPO en de VNG hebben al in 2009 afspraken gemaakt om de kwaliteit van milieuvergunningverlening, toezicht en handhaving (hierna: VTH) te verbeteren. Onderdeel van deze afspraken was het oprichten van regionale omgevingsdiensten in 2012-2013, waarin de uitvoering voor een basistakenpakket voor milieutaken werd ondergebracht. De uitvoeringsdiensten kregen de vorm van een openbaar lichaam in de zin van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). In 2020-2021 zijn de gemaakte afspraken en resultaten dusver tegen het licht gehouden door de Commissie van Aartsen. Het rapport is zeer kritisch over het huidige VTH-stelsel en geeft tien adviezen voor verbetering. Navolgend is een landelijk verbetertraject gestart, het Interbestuurlijk Programma versterking VTH-stelsel (IBP) waarin betrokken partijen samenwerken om het VTH-stelsel te verbeteren. Naast deze landelijke ontwikkelingen was al een traject gestart om de bestaande samenwerking tussen Omgevingsdienst Noord-Veluwe (hierna: ODNV) en Omgevingsdienst Veluwe IJssel (hierna: OVIJ) te evalueren. Beide omgevingsdiensten hebben vanaf de oprichting samengewerkt en zijn landelijk gezien de twee kleinste omgevingsdiensten. Bij beide diensten bleek dat met de huidige werkwijze in de toekomst niet meer kan worden voldaan aan de landelijke kwaliteitseisen/IBP. Er is onvoldoende bezetting op cruciale functies.

In een breed bestuurlijk overleg in september 2021 is afgesproken te laten onderzoeken of fusie tussen beide diensten hier een oplossing zou bieden. De bestuurders van beide diensten hebben hierin de regie genomen. Zij wilden de landelijke ontwikkelingen niet afwachten, maar proactief een stap zetten in het belang van beide organisaties. In 2022 is aan de hand van een onderzoeksrapport bestuurlijk geconcludeerd dat er voldoende reden en draagvlak was om een fusietraject in te gaan. Beide besturen hebben hiertoe op 16 februari 2022 een intentieovereenkomst ondertekend.

2

Met een nieuwe Omgevingsdienst Veluwe (hierna: ODVeluwe) wordt een robuuste dienst neergezet die in principe kan voldoen aan de landelijke kwaliteitseisen/IBP en die zodoende adequaat bijdraagt aan het oplossen van de stevige transitieopgaven waar we mee te maken hebben. De concept-regeling wordt nu aan u voorgelegd met het verzoek om hierop uw zienswijze te geven.

Beoogd effect Het voorleggen van de (concept) Gemeenschappelijke regeling aan de raad en het vragen van een zienwijze van de raad op de regeling (en beëindiging oude regeling) is een noodzakelijke voorbereidende stap in het proces om te komen tot de voorgenomen oprichting van de nieuwe robuuste omgevingsdienst ODVeluwe – met als ingangsdatum 1 januari 2024. Het oprichten van een robuuste dienst past bij de gemeentelijke doelstelling om een gezonde en veilige leefomgeving te borgen. Argumenten 1. (Concept) Gemeenschappelijke Regeling ODVeluwe ter kennisname Het oprichten van één gezamenlijke ODVeluwe door de huidige deelnemers van de ODNV en OVIJ past uitstekend bij de landelijke ontwikkelingen op dit gebied (rapport Commissie van Aartsen en het IBP) en de wens van beide besturen om proactief een stap te zetten in het belang van beide organisaties. De bijgevoegde (concept) Gemeenschappelijke regeling is opgesteld in regionale afstemming. Het college legt u nu deze regeling voor opdat u uw zienwijze hierop kenbaar kan maken. 2.1 Rol van de raad: zienswijze kenbaar maken Voordat overgegaan kan worden tot het daadwerkelijk oprichten van een nieuwe gemeenschappelijke regeling wordt aan de raad een zienswijze gevraagd op de regeling.

Ter ondersteuning van de raad, en om zoveel mogelijk gelijk op te trekken met de regionale partnergemeenten is ter inspiratie een concept-zienswijzebrief opgesteld en bijgevoegd. Met de recente wijziging van de Wet op de gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is echter nadrukkelijk gesteld dat de raad hierin een eigenstandige rol heeft. Het staat de raad daarbij vrij de ter inspiratie bijgevoegde zienswijzebrief over te nemen en/of aan te passen en aan te vullen. 2.2 Belang van tijdige besluitvorming Door besluitvorming tijdig plaats te laten vinden, kan aan medewerkers van beide diensten zo snel mogelijk duidelijkheid worden geboden. Zorgvuldigheid staat hierbij voorop. Toekomstzekerheid is van groot belang, zeker gezien de huidige krappe arbeidsmarkt. 2.3 De GR-tekst is op maat, conform (nieuwe) Wgr en Omgevingswet De voorgestelde GR-tekst (incl. toelichting op de tekst) is tot stand gekomen in nauwe ambtelijke samenwerking tussen de huidige deelnemers en een adviseur van Hekkelman Advocaten. De tekst is gebaseerd op de huidige GR-teksten van ODNV en OVIJ. Deze zijn – waar mogelijk – samengevoegd. Dankzij de ervaring van afgelopen jaren kon uit beide teksten het beste worden gehaald en zijn delen verwijderd die in de praktijk niet goed werkten of overbodig bleken.

De voorliggende tekst sluit aan bij de Omgevingswet en is volledig aangepast aan de eisen van de nieuwe Wgr, waarin de rol van uw raad is uitgebreid. Hiertoe zijn in hoofdstuk 6 (informatie en verantwoording) verschillende artikelen opgenomen. Art. 23 regelt de informatieplicht, art. 25 beschrijft de mogelijkheid voor het uitbrengen van een zienswijze op kaderstellende strategische meerjarenplannen; art. 26 gaat in op participatie door ingezetenen en belanghebbenden en art. 27 regelt de evaluatie. Hierin is opgenomen dat de gemeenschappelijke regeling elke vier jaar wordt geëvalueerd; deze evaluatie vindt plaats in het laatste jaar van een raadsperiode. In de toelichting op de artikelen kunt u hier meer over lezen. Het onderwerp “adviescommissie” is niet opgenomen in de regeling. Volgens de Wgr is het niet nodig hiervoor specifiek een artikel op te nemen in de GR-tekst, maar zijn raden desgewenst vrij een adviescommissie op te richten. Hiervoor is wel overeenstemming met de andere deelnemers van de gemeenschappelijke regeling nodig. Bij evaluatie van de regeling kan hieraan indien gewenst meer invulling worden gegeven.

3

Aangezien de voorbereiding van de nieuwe ODVeluwe in volle gang is, is een aantal praktische zaken op dit moment nog niet duidelijk. Zo maken OVIJ en ODNV op dit moment gebruik van faciliteiten van hun beider gastheren (Apeldoorn en Nunspeet). Hoe we dit voor ODVeluwe inrichten, wordt onderzocht. Hierdoor kan het zijn dat er alsnog kleine aanpassingen nodig zijn in de voorliggende GR-tekst. Voorbeeld hiervan is ook art. 34 van de GR ODVeluwe die ziet op het inrichten van een archief; de exacte locatie is nu nog niet bekend. 3. Bedrijfsplan en Addendum ter kennisname De bestuurders van OVIJ en ODNV hebben in februari 2022 de intentieverklaring voor de fusie naar één ODVeluwe getekend. De intentieverklaring is uitgewerkt in het ‘Bedrijfsplan voor een Omgevingsdienst Veluwe, d.d. 8 juni 2022’ inclusief indicatieve begroting en eerste concepttekst voor de op te richten Gemeenschappelijke Regeling ODVeluwe, dd. 8 juni 2022. De Algemeen Besturen hebben in 2022 op basis hiervan het voorgenomen besluit genomen tot de fusie. U bent hierover geïnformeerd met een raadsbrief in juni 2022. Het bedrijfsplan ODVeluwe, inclusief hoofdstuk 5 – de financiën, is nu geactualiseerd voor de situatie 2024 (zie Addendum bedrijfsplan met begroting ODVeluwe 2024). Het college onderschrijft het bedrijfsplan en het addendum en brengt deze hierbij ter kennisgeving aan de raad. Kanttekeningen 2.

Inhoud zienswijze(n) werkt mogelijk vertragend De raad kan nu een zienswijze indienen en daarin op- en aanmerkingen maken. Alle ingekomen zienswijzen worden meegewogen in het verdere proces. Mogelijk volgen hieruit kleine aanpassingen van de regeling. Mochten zienswijze(n) echter tot een fundamentele bredere discussie leiden dan kan dit wel extra tijd vragen. Dit vertraagt vervolgens mogelijk het fusietraject wat vooral ten aanzien van de medewerkers van de huidige dienst onwenselijke onzekerheid met zich mee kan brengen en uiteindelijk de continuïteit van de werkzaamheden kan frustreren. Financiën Dit raadsvoorstel betreffende de zienswijze op de voorliggende (concept) Gemeenschappelijke regeling ODVeluwe omvat geen verdere financiële consequenties. De kosten van de fusie en uitvoering dienstverlening vanaf 2024 zijn eerder al opgenomen in de Begrotingswijziging 2023 nr. 2 en Programmabegroting 2024-2027 ODNV, welke behandeld zijn in uw vergadering van 5 juni 2023. Communicatie/burgerparticipatie De zienswijze van de raad wordt verzonden aan het college. Het college brengt deze verder in het regionale proces. Wanneer de Gemeenschappelijke regeling straks daadwerkelijk wordt vastgesteld zal ook sprake zijn van het intrekken van de huidige GR-teksten ODNV en OVIJ. Publicatie wordt verzorgd door de omgevingsdienst(en).

Communicatie ten behoeve van de fusie is nu vooral intern gericht en verloopt via de voorzitters van beide algemeen besturen; die overigens ook deelnemen aan de stuurgroep, waarin alle ontwikkelingen aangaande de fusie worden besproken. Tevens is een coördinerend gemeentesecretaris betrokken. De voortgang van het proces wordt daarnaast door de directeuren van beide diensten besproken in de verschillende vergaderingen van het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur. Ook vindt intensief afstemming plaats met de ambtelijk opdrachtgevers. Voor medewerkers van de diensten worden op verschillende momenten informatiebijeenkomsten georganiseerd. Vervolg Vaststelling Gemeenschappelijke regeling ODVeluwe Na het ophalen van de zienswijzen bij de betrokken raden wordt bezien of aanpassing van de voorgestelde regeling aan de orde is. Vervolgens wordt de, indien noodzakelijk aangepaste, GR nogmaals aangeboden aan de raden om formeel toestemming te vragen de regeling aan te mogen gaan (en de oude op te heffen). Bij verkregen toestemming volgt het definitief besluit door de colleges. De raad kan toestemming overigens enkel weigeren wegens strijd met het recht of het algemeen belang (art. 1, lid 4, van de Wgr).

4

De vernieuwde procedure voor de totstandkoming van een GR bij een collegeregeling staat overzichtelijk weergegeven in schema op p. 8 van de VNG Handreiking Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen Het laten uitvoeren van de basistaken op het gebied van VTH door een omgevingsdienst is een wettelijke verplichting. Indien de gemeente niet zou kunnen instemmen met het vaststellen van de GR ODVeluwe en andere deelnemers doen dit wel, dan ontstaat de situatie dat de ODVeluwe wordt opgericht en de gemeente geen gebruik meer kan maken van de diensten van de huidige omgevingsdienst. In dat geval kan de Minister de verplichting opleggen alsnog aan te sluiten bij een omgevingsdienst. Inrichtingsfase De inrichtingsfase om te komen tot ODVeluwe is in volle gang. De opgave is een ODVeluwe die op 1 januari 2024 juridisch, fiscaal, bedrijfsmatig zodanig gereed en operationeel is, dat de taakuitvoering en dienstverlening richting haar deelnemers kan plaatsvinden.

Bijlage(n) Bijlage 1: (concept) Gemeenschappelijke Regeling ODVeluwe Bijlage 2: (concept) Zienswijzebrief Gemeenschappelijke Regeling ODVeluwe Bijlage 3: Bedrijfsplan ‘Voor een omgevingsdienst Veluwe’, d.d. 8 juni 2022 Bijlage 4: Addendum bedrijfsplan met begroting ODVeluwe 2024 Achtergrondinformatie: 1. Raadsbrief informatie ODNV 21 juni 2022 I-babs dossier 2. Interbestuurlijk Programma versterking VTH-stelsel 3. Begroting ODNV 2024 I-babs dossier 4. VNG Handreiking Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen

Elburg, 30 mei 2023 Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

Mw. mr. A.H. van der Maat-Bosma