Raadsvoorstel kapitaalversterking Alliander.docx

Raadsvoorstel

Onderwerp

Kapitaalversterking Alliander

Behandelaar:

A.J. Klein

Datum Portefeuillehouder

14 september 2021 H. Wessel

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen

alex.klein@elburg.nl 137.040

Onderwerp Kapitaalversterking Alliander Te nemen besluit: 1. 2.

Naar rato van ons huidige aandelenbezit aan Alliander een reverse converteerbare hybride obligatielening te verstrekken voor een bedrag van € 1.253.305. De 25 e begrotingswijziging 2021 vast te stellen.

Inleiding Op 31 mei 2021 heeft Alliander alle aandeelhouders schriftelijk verzocht om in te schrijven op een door haar uit te geven ‘reverse converteerbare hybride obligatielening’ (hierna lening) van in totaal € 600 miljoen. De aandeelhouders is verzocht hieraan minimaal naar rato van hun aandelenbelang aan deel te nemen. Kapitaalbehoefte Alliander De overgang naar een duurzame energievoorziening maakt forse uitbreidingen en verzwaringen van de netwerken van Alliander noodzakelijk. Daarvoor moet het investeringsniveau de komende 10 jaar worden verdubbeld ten opzichte van de afgelopen jaren. Wettelijke beperkingen ten aanzien van tariefsverhogingen en gemaximaliseerde winst maken de financiering hiervan uit eigen middelen voor Alliander niet mogelijk. Financiering door middel van vreemd vermogen kent echter ook zijn beperkingen. Hierdoor kan uiteindelijk de A-rating bij kredietbeoordelaars onder druk komen te staan. Alliander heeft daarom gezocht naar mogelijkheden om, naast het aantrekken van vreemd vermogen, ook het eigen vermogen te versterken. Er is een kostenbesparingsoperatie binnen de eigen organisatie uitgevoerd, maar daarmee alleen kan het eigen vermogen niet voldoende toenemen. Een lobby richting de rijksoverheid om de inkomenssystematiek te verbeteren is ingezet, maar die kan op zijn best op langere termijn tot verbeteringen leiden.

Daarom wordt nu aan de aandeelhouders gevraagd om bij te dragen aan een versterking van het eigen vermogen van Alliander. Gezamenlijk proces Grootaandeelhoudersoverleg en Alliander In de afgelopen maanden heeft Alliander gesprekken gevoerd met de leden van het Grootaandeelhoudersoverleg (GAO) vanwege de toegenomen kapitaalbehoefte van Alliander en de noodzaak om de kapitaalstructuur te versterken. Het GAO is hierin bijgestaan door twee onafhankelijke externe adviseurs wat heeft geresulteerd in het voorliggende verzoek van Alliander tot het verstrekken van een reverse converteerbare hybride obligatielening. In het bijzonder is door de externe adviseurs vastgesteld dat Alliander daadwerkelijk een kapitaalbehoefte heeft waar om verschillende redenen op korte termijn geen andere mogelijkheden zijn om hierin te voorzien. Reverse converteerbare hybride obligatielening De nu voorgestelde ‘reverse converteerbare hybride obligatielening’ is als optimaal resultaat naar voren gekomen in de afweging tussen belangen van Alliander en de aandeelhouders. Voor Alliander biedt de

2

reverse converteerbare obligatielening ten opzichte van vreemd vermogen het voordeel dat de helft van de lening (zolang die niet is omgezet in aandelen) boekhoudkundig als eigen vermogen mag worden gezien. Onderzochte alternatieven voor het uitgeven van deze reverse converteerbare obligatielening waren onder andere een uitgifte van nieuwe aandelen (die oplossing mist dus het voordeel van de marktconforme rente) of het staken van dividendbetalingen (wat met name voor de aandeelhoudersbelangen en -relatie als ongunstig wordt gezien). De belangrijkste kenmerken van de reverse converteerbare hybride obligatielening staan in onderstaande tabel. Kenmerken lening Type lening Hoofdsom € 600 miljoen Looptijd Rentevaste periode Rentevaste vergoeding Cumulatieve rentebetalingen Mogelijke aflossing Conversie Uitgifte

Reverse converteerbare hybride obligatielening € 600 miljoen 60 jaar, tenzij eerder afgelost of geconverteerd Tarief wordt elke 10 jaar vastgezet Marktconforme opslag van 1,975% boven 10-jaars swap rate Er is mogelijkheid tot uitstel rentebetaling, maar rente wordt altijd uitbetaald Door Alliander bij elke renteherziening of eerder onder bepaalde voorwaarden Onder strikte voorwaarden kan de lening door Alliander worden geconverteerd naar gewone aandelen 15 december 2021

Aandeelhouderschap gemeente in Alliander De gemeente is (klein)aandeelhouder van Alliander met een belang van 0,209% (285.743 van de 136.794.964 aandelen). Wettelijk is bepaald dat de aandelen van netwerkbedrijven als Alliander niet in private handen mogen zijn. Alle aandelen zijn dan ook in handen van een aantal provincies, waterschappen en gemeenten. Het belang van de gemeente bij het aandeelhouderschap is tweeledig: de gemeente kan (enige) invloed uitoefenen op de koers van Alliander en de gemeente ontvangt dividend van Alliander als het resultaat dat toelaat. Standpunt andere aandeelhouders Van de andere aandeelhouders is op dit moment nog niet bekend hoe zij tegenover de financieringsvraag van Alliander staan. De provincies Gelderland en Friesland (met een aandelenbelang van 44,7% respectievelijk 12,7%) hebben publiekelijk laten weten dat zij “niet onwelwillend” tegenover het voorstel staan. Inmiddels heeft Gedeputeerde Staten van Gelderland aan Provinciale Staten verzocht om in te stemmen met het financieringsverzoek van Alliander. Beoogd effect Het beoogde effect van de kapitaalverstrekking aan Alliander is: 1. het borgen van het publiek belang in de vorm van een continue, betaalbare en betrouwbare stroomvoorziening; 2. het borgen van het financieel belang in de vorm van dividend waar de gemeente als aandeelhouder aanspraak op kan maken.

Argumenten 1.1 Niet deelnemen kan tot verlaging cq vervallen van de dividendopbrengst leiden. Het is niet verplicht om deel te nemen aan de kapitaalversterking. Dit heeft met name impact indien de lening wordt omgezet in aandelen. Bij niet-deelnemen zal het aandelenkapitaal van de gemeente verwateren waardoor ook de dividendinkomsten minder zullen worden. Verder heeft Alliander het recht om van de voorgenomen lening af te zien als de ondergrens van € 550 miljoen niet wordt gehaald. De kapitaalstructuur moet dan op een andere manier worden versterkt, waarbij Alliander aangeeft dat inhouding van dividend voor de komende jaren (inschatting: 6 tot 10 jaar) een reële alternatieve mogelijkheid is. Indien die situatie zich daadwerkelijk voordoet zal dat een negatief structureel effect van circa € 190.000 voor de gemeentelijke begroting betekenen.

3

1.2 Het verwachte rendement op de converteerbare obligatielening ligt op ca. 2%. Gedurende de looptijd van de reverse converteerbare hybride obligatielening zal de gemeente een vaste rentevergoeding ontvangen. De rentevergoeding van 1,975% is marktconform. Hiermee is het verstrekken van een lening financieel aantrekkelijker dan het geld bij ‘s Rijk schatkist te laten staan. Wanneer de lening (deels) wordt geconverteerd – en dus wordt omgezet in reguliere aandelen – vervalt het gegarandeerde rendement via de ontvangen rente, maar hierdoor blijft Alliander de komende jaren wel in staat om over de uitstaande aandelen dividend te betalen. 1.3 Zonder de gevraagde kapitaalinjectie dreigt Alliander haar A-creditrating te verliezen. De energietransitie leidt tot een sterke kapitaalbehoefte voor Alliander. Dit zal zij grotendeels financieren met het aantrekken van vreemd vermogen op de kapitaalmarkt. Het is echter ook noodzakelijk om het eigen vermogen te versterken om tegen maatschappelijk verantwoorde kosten de continuïteit van de investeringen in de energietransitie te borgen. Een lagere rating heeft gevolgen voor de winstgevendheid van het bedrijf (onder andere hogere rente voor aantrekken vreemd vermogen) en daarmee op de te verwachten dividenduitkeringen voor de komende jaren.

1.4 Als publieke aandeelhouder is gemeente medeverantwoordelijk voor (maatschappelijke) opgave Alliander Alliander staat voor grote investeringen die nodig zijn om de energietransitie mogelijk te maken en om de energievoorziening voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden. Als aandeelhouder van Alliander hebben wij een medeverantwoordelijkheid om te zorgen dat Alliander dit kan realiseren. 1.5 Een deel van de investeringen zal ten goede komen aan energienetwerk in de gemeente Als gevolg van de investeringen die Alliander doet in het net verbetert de verwerkingscapaciteit waardoor zowel zakelijke als particuliere gebruikers meer stroom kunnen terugleveren aan het net. Hiermee kunnen zij ook daadwerkelijk profiteren van hun eigen investeringen in duurzame energiebronnen. 1.6 Er zijn afspraken gemaakt over doelmatige besteding en verantwoording Om de doelmatige aanwending van de financiering en rapportage en verantwoording daarover te borgen, zijn tussen Alliander en het Grootaandeelhoudersoverleg afspraken gemaakt over specifieke rapportageverplichtingen en strategiesessies ten behoeve van de leningverstrekkers.

1.7 Geen publiekrechtelijke belemmeringen voor verstrekken lening Uit oogpunt van staatssteun, Wet Markt & Overheid en de Wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido) zijn er geen belemmeringen om in te gaan op het financieringsverzoek van Alliander. Er is geen sprake is van strijdigheid met het staatsteunrecht of de Wet Markt en Overheid omdat de lening wordt verstrekt op marktconforme voorwaarden en de aandeelhouders van Alliander als ’particuliere aandeelhouders’ kunnen beslissen over hun deelname. In de Wet Fido is opgenomen dat overheden alleen leningen mogen verstrekken uit hoofde van hun publieke taak. Dat is hier het geval omdat Alliander deze lening nodig heeft om ook in de toekomst haar publieke taak, zijnde het netbeheer, te kunnen uitvoeren. Kanttekeningen 1.1 Met het verstrekken van de lening loopt de gemeente financieel risico Het verstrekken van de lening leidt ertoe dat de gemeente het risico loopt dat Alliander de lening niet terug kan betalen. Het betreft bovendien een achtergestelde lening wat in dit geval concreet inhoudt dat er een groter risico is omdat andere schulden dan voorgaan. De verwachting is dat dit risico beperkt is. Alliander is een financieel solide bedrijf. Dat blijkt ook uit de waardering van kredietbeoordelaars die Alliander beoordelen met een A rating.

Daarnaast opereert Alliander in een gereguleerde markt waardoor Alliander een gegarandeerde afname heeft en binnen de kaders van de toezichthouder ACM ook een mate van winst ("redelijke vergoeding") mag maken. 1.2 Het gegarandeerde rendement vervalt na conversie van de lening in aandelen Naar verwachting wordt de lening (deels) geconverteerd – en wordt dus omgezet in reguliere aandelen. Hiermee vervalt het gegarandeerde rendement via de ontvangen rente, maar hierdoor

4

blijft Alliander de komende jaren wel in staat om over de uitstaande aandelen dividend te betalen. Deze dividenduitkering is echter niet gegarandeerd en afhankelijk van de winstgevendheid van Alliander. 1.3 Na conversie liggen gemeentelijke middelen vermoedelijk voor lange tijd vast in de onderneming Zoals bovenstaand is aangegeven is de verwachting dat de lening wordt omgezet in aandelen. Daarmee is er een reëel risico dat de gemeentelijke middelen die met de lening zijn gemoeid voor lange tijd vastliggen in de onderneming. In de loop van de tijd kan de waarde van de onderneming en daarmee ook de aandelen wijzigen. 1.4 Investerings- en kapitaalbehoefte op lange termijn onzeker De huidige vraag is bedoeld om te voorzien in de kapitaalbehoefte tot 2030. De benodigde investeringen en financieringsbehoefte voor de periode na 2030 zijn lastig te voorspellen en daarmee onzeker. Niet uitgesloten kan worden dat aandeelhouders op een later moment opnieuw gevraagd wordt een financiering te verstrekken of dat de creditrating van Alliander alsnog wordt verlaagd, omdat de investeringen met meer vreemd vermogen worden gefinancierd dan nu wordt aangenomen. Financiën De te verstrekken geldlening ad € 1.253.305 geeft een rente van 1,975% wat een extra renteopbrengst betekent van afgerond € 25.000.

De gemeente heeft op dit moment overtollige geldmiddelen die bij ’s Rijks schatkist gestald moeten worden. De rentevergoeding hiervoor bedraagt al jaren 0%. Middels vaststelling van de 25 e begrotingswijziging 2021 gaat uw raad akkoord met het verstrekken van de geldlening van € 1.253.305. Communicatie/burgerparticipatie N.v.t. Vervolg Alliander wil graag uiterlijk 1 december 2021 geïnformeerd worden over het definitieve raadsbesluit. Dit onderwerp zal dus in de raadsvergadering van 15 november 2021 behandeld moeten worden. In onderstaande tabel staat een aantal algemene mijlpalen in het proces benoemd. Datum 31 mei 2021 25 augustus 2021 September/oktober 15 oktober 2021 1 december 2021 2 december 2021

3 december 2021 15 december 2021

Activiteit Alliander heeft het verzoek tot versterking van de kapitaalstructuur aan al haar aandeelhouders gestuurd Informatiesessie Alliander voor wethouders en adviseurs Informatiesessies Alliander voor gemeenteraden * Informeren Alliander over voornemen deelname lening (middels formulier 3A bij informatiepakket) Uiterste datum besluit inzake deelname richting Alliander aangeven (middels formulier 3B bij het informatiepakket) Buitengewone aandeelhoudersvergadering Alliander (met als doel aandelenuitgifte mogelijk te maken in geval van conversie) en ondertekenen leningsovereenkomst (indien van toepassing) Toewijzing op basis van de inschrijvingen (indien van toepassing) Formele uitgifte van de lening (indien van toepassing)

*De data van deze bijeenkomsten zijn: Dinsdag 21 september van 19.00 tot 20.30 uur Woensdag 6 oktober van 19.00 tot 20.30 uur Dinsdag 12 oktober van 19.00 tot 20. 30 uur Woensdag 27 oktober van 19.00 tot 20.30 uur

5

Bijlage(n) 1. Verzoek Alliander NV tot versterking kapitaalstructuur inclusief bijlagen. 2. Overzicht ‘Vragen en Antwoorden’ Alliander over financieringsverzoek: https://www.alliander.com/nl/kapitaalstructuur/ 3.

Infographic kapitaalversterking Alliander

Elburg, 14 september 2021 Het presidium, De burgemeester,

de griffier,

Ir. J.N. Rozendaal

Mr. D. Kassing