Raadsvoorstel Beleidskader Grootschalige Energieopwekking.docx

Raadsvoorstel

Onderwerp

Beleidskader Grootschalige Energieopwekking

Behandelaar:

H. Tychon

Datum Portefeuillehouder

2 november 2020 A.J. Klein

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen

hettie.tychon@elburg.nl 84046 3

Onderwerp Beleidskader Grootschalige Energieopwekking Te nemen besluit: 1.

Het Beleidskader Grootschalige Energieopwekking vast te stellen.

Inleiding In 2018 is een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor grootschalige opwek van duurzame energie in de gemeente Elburg (“Verkenning grootschalige duurzame energieproductie”, Bureau Over Morgen). Dit naar aanleiding van de gemeentelijke ambitie om (uiterlijk) in 2050 een energieneutrale gemeente te zijn. Uit deze verkenning, aangevuld met de meest recente cijfers blijkt, dat naast een forse energiebesparing en het volleggen van alle daken met zonnepanelen, nog steeds ca. 80% van de benodigde energie uit andere duurzame bronnen moet komen om de doelstelling te kunnen behalen. Daarom zijn in genoemde verkenning toen al een aantal criteria opgenomen om initiatieven voor grootschalige opwek aan de voorkant aan te kunnen toetsen. Uw raad heeft op 13 mei 2019 besloten in te stemmen met deze criteria en deze aan te vullen met een afwegingskader voor zonneparken (zie bijlage 3). In 2019 is vervolgens vanuit het Nationaal Klimaatakkoord aan iedere gemeente gevraagd om keuzes te maken over hernieuwbare energie in regionale energiestrategieën (RES) en vervolgens actief de realisatie van daaruit voortvloeiende initiatieven te organiseren. Om zelf de regie op dit proces te kunnen houden, is het wenselijk een eigen lokaal afwegingskader voor grootschalige energieopwekking te hebben.

Naar aanleiding van bovenstaande is de afgelopen maanden gewerkt aan een beleidskader waarmee initiatieven op het gebied van grootschalige hernieuwbare energieopwekking kunnen worden beoordeeld, zowel vanuit ruimtelijke als maatschappelijke aanvaardbaarheid. Op 8 juni 2020 is met leden van uw raad een eerste beeldbepalende discussie gevoerd over de in dit beleidskader op te nemen uitgangspunten. De bij onderhavig voorstel ter kennisname gevoegde discussienota vormde daarbij de basis voor de gevoerde discussie. In de discussienota vindt u een beschrijving van de huidige situatie en cijfers rondom de energietransitie, energiebronnen en bespiegelingen bij mogelijke beleidslijnen. Beoogd effect De energietransitie is een ruimtelijke en maatschappelijke opgave waar we als samenleving mee aan de slag moeten. Als gemeente willen we graag samen met onze inwoners, bedrijven en organisaties werken aan een duurzame energiehuishouding voor de toekomst. Met dit beleidskader beogen we lokale versnelling van de energietransitie te creëren richting de doelstelling van 2050, doordat we hiermee helderheid verschaffen over de mogelijkheden en voorwaarden voor de ontwikkeling van grootschalige energieopwekking binnen de gemeente Elburg.

2

Argumenten 1.1 Het Beleidskader Grootschalige Energieopwekking geeft invulling aan de ambitie om uiterlijk in 2050 energieneutraal te zijn Naast een forse energiebesparing is het nodig duurzame energie op te wekken. Het volleggen van alle mogelijke daken met zonnepanelen alleen draagt onvoldoende bij aan de doelstelling. Daarvoor zijn ook grootschalige projecten nodig. Deze vragen om een zorgvuldige toetsing aanvullend op de bestaande wettelijke procedures en regelgeving voor het ontwikkelen van dergelijke projecten. Het afwegingskader heeft als doel om te zorgen voor een juiste ruimtelijke en maatschappelijke inpassing van grootschalige duurzame energieopwekking in de gemeente. Met dit beleidskader hebben we een duidelijk handelingsperspectief om initiatieven te kunnen beoordelen. Ook nodigt het kader initiatiefnemers uit om projecten aan te dragen die binnen de vastgestelde voorwaarden van het kader gerealiseerd kunnen worden. Door vooraf duidelijke voorwaarden op te stellen, biedt het kader enerzijds bescherming voor inwoners, landschap en natuur en anderzijds duidelijkheid en ruimte voor initiatieven die bijdragen aan het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen. 1.2 Er is behoefte aan lokaal beleid voor duurzame energie Steeds vaker benaderen ontwikkelaars, maar ook grondeigenaren en agrariërs de gemeente over de mogelijkheden voor het ontwikkelen van duurzame energie.

Daarbij gaat het zowel om zonnevelden als om de mogelijkheden voor wind. Op dit moment kunnen we geen aanvragen in behandeling nemen, omdat we nog geen lokaal beleid hiervoor hebben. Er is behoefte bij de gemeente om duidelijkheid te scheppen voor initiatiefnemers, maar ook voor inwoners over de mogelijkheden en onmogelijkheden van duurzame energieopwekking. Lokaal beleid is ook nodig voor de uitvoering van de Regionale Energie Strategie. Via de Verkenning in 2018 en nu via de RES is gezocht naar plekken waar grootschalige opwek van duurzame energie mogelijk is. Veel gebieden vallen af door bestaande wettelijke en/of beleidsbepalingen. Binnen de gebieden waar opwek wel mogelijk is, willen we het goed regelen. Met dit beleidskader is het voor initiatiefnemers duidelijk welke inspanningen zij aan de voorkant al moeten verrichten om een initiatief een kans van slagen te bieden. 1.3 Met dit kader brengen we balans aan tussen de ruimtelijke en de maatschappelijke afwegingen Als gemeente willen we balans brengen in de ruimtelijke en maatschappelijke afwegingen die samenhangen met een zonne- of windpark. Het ruimtelijk aspect blijft belangrijk, evenals de kwaliteitscriteria die zorgdragen voor een goede landschappelijke inpassing en beoogde kwaliteitsverbetering. Maar het maatschappelijk aspect is even zo belangrijk. We willen dat onze inwoners kunnen meepraten, meedenken en meedoen.

Ook dan wel juist als het gaat om grootschalige energieopwekking. Het creëren van draagvlak en het eerlijk verdelen van lasten en lusten, kortom zorgen voor participatiemogelijkheden voor omwonenden/inwoners is net zo belangrijk als invulling van de ruimtelijke en technische randvoorwaarden. 1.4 Met een beleidskader is sturen en stimuleren mogelijk, zonder beleid niet. Uw raad heeft aangegeven wervend aan de slag te willen, dus niet alleen wachten tot er initiatiefnemers komen, maar ook zelf de opgave agenderen bij inwoners, bedrijven en organisaties. Initiatieven voor duurzame opwek zullen met een positieve en actieve grondhouding worden ondersteund. Daarvoor is dit beleidskader een belangrijk hulpmiddel. 1.5 Met het beleidskader sluiten we aan bij landelijke en provinciale codes en handreikingen voor grootschalige opwek. Door de branche zelf opgestelde gedragscodes omtrent ontwikkeling van en participatie rondom winden zonprojecten gelden als minimale vereiste bij initiatieven. De Gelderse Zonnewijzer geeft handreikingen voor ruimtelijke inpassing. Kanttekeningen 1.1 De focus moet liggen op de opwek van energie op daken en verharding. Stimuleren van opwek van duurzame energie op gebouwen is noodzakelijk. Zowel de nationale en provinciale overheid als de gemeente Elburg zetten diverse middelen in om het aandeel duurzame energie op daken te vergroten.

Binnen de gemeente blijven we op zoek naar nieuwe kansen hiervoor.

3

Toch is het noodzakelijk om kaders te stellen voor zonneparken en windmolens op grondgebonden locaties; enerzijds om de waardevolle gebieden die Elburg rijk is te beschermen en anderzijds om vanuit een gedegen afweging de locaties te benutten die wel kansen bieden. 1.2 Ontwikkelingen rond energie gaan razendsnel; mogelijk zullen nieuwe technologieën op termijn een beter alternatief voor zonne- en windenergie vormen. Nieuwe technologieën zullen niet binnen 10-20 jaar zo ontwikkeld zijn dat zij zonne- of windenergie kunnen vervangen. De beleidsnota richt zich op de realisatie van tijdelijke zonneparken of windmolens voor een periode tot maximaal 25 jaar. Na die tijd zal energieopwekking mogelijk anders worden toegepast. 1.3 Het Beleidskader Grootschalige Energieopwekking doet geen uitspraken over de exacte locaties voor grootschalige duurzame energieopwekking Dit Beleidskader Grootschalige Energieopwekking wijst geen gebieden of percelen aan. Veel van het grondgebied van de gemeente is al uitgesloten voor wind- en/of zonne-energie vanwege wettelijke of beleidsbepalingen. Voor de gebieden die overblijven geldt de in het beleidskader opgenomen Elburgse opwekladder als het gaat om het beoordelen van de geschiktheid van locaties, waarbij geldt “hoe groter de impact, hoe zorgvuldiger het proces”.

1.4 De voorwaarde dat minimaal 50% van het project in lokaal eigendom moet zijn, werkt belemmerend voor initiatieven. Het ontwikkelen van grootschalige energieprojecten kun je overlaten aan de markt, aan commerciële partijen. Het eigenaarschap ligt dan elders en de opbrengsten komen dan ook ergens anders terecht. Wanneer een initiatiefnemer kiest voor lokale deelname in het project door inwoners en bedrijven, zorgt dit hoogstwaarschijnlijk ook voor meer draagvlak voor het project, wat juist weer in het voordeel van de initiatiefnemer werkt. Financiën Aan dit voorstel zijn geen financiële consequenties verbonden. Voor de behandeling van de eerste vier initiatieven zal ondersteuning van een ervaren externe adviseur gevraagd worden. De kosten hiervoor kunnen worden gedekt uit reguliere middelen. Communicatie/burgerparticipatie Dit beleidskader is vooraf niet met inwoners besproken. Aangezien er in het beleidskader geen locaties worden aangewezen, is het vooralsnog niet zinvol om breed met inwoners in gesprek te gaan. Pas als er een concreet initiatief ligt, is het aan de initiatiefnemer om omwonenden (en mogelijk ook bedrijven) aan te bieden om mee te denken en indien gewenst ook mee te doen. Vervolg Om ervaring op te doen met het behandelen van initiatieven op het gebied van duurzame opwek, wordt voorgesteld een pilot uit te voeren.

Tijdens deze pilotperiode kunnen maximaal vier initiatieven worden ingediend. Onder leiding van een ervaren externe adviseur zullen de ingediende initiatieven worden getoetst aan het beleidskader en zal de gemeente inzetten op advisering en toetsing van de plannen en in ondersteuning en verantwoording bij het participatieproces. Bijlage(n) 1. Beleidskader Grootschalige Energieopwekking* (ter vaststelling) 2. De Discussienota Grootschalige Energieopwekking (ter kennisname) 3. Raadsbesluit d.d. 13 mei 2019 (ter informatie) *:

In het beleidskader wordt verwezen naar landelijke en provinciale codes die van toepassing zijn op grootschalig opwekinitiatieven in Elburg, namelijk: A. Voorwaardelijk: Code Zon op Land B.

C.

https://hollandsolar.nl/u/files/energie-samen-a4-klik-hr.pdf Voorwaardelijk: Gedragscode Windenergie op Land https://www.nwea.nl/wp-content/uploads/2019/03/20161215-Gedragscode-AcceptatieParticipatie-Windenergie-op-Land.pdf Inspiratiedocument: Gelderse Zonnewijzer

4

https://www.geldersenergieakkoord.nl/downloads/KC-001-1_GelderseZonneWijzer_v15.pdf Met het vaststellen van het beleidskader, worden deze bijlagen onderdeel van het Elburgse beleid. De codes hoeven niet apart vastgesteld te worden.

Elburg, 2 november 2020 Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

P.W. Wanrooij