Presentatie bijeenkomst 3

Themabijeenkomst 3 Energiesysteem 17 december 2025

Eerder (Themabijeenkomst 1 – 1 okt 2025) 

Waarom aandacht voor Energiesysteem van de Toekomst?  Lokale en regionale ruimtelijke, economische en

verduurzamingsambities 

Opbouw van het Energiesysteem van de Toekomst  Samenhang tussen aspecten en onderlinge beïnvloeding



Uitdagingen



Dilemma’s



Keuzes hebben consequenties



Oplossingsrichtingen

Vorige keer (Themabijeenkomst 2 – 19 nov 2025)  Rol van de gemeente(raad) en andere partijen bij

netcongestie en de ontwikkeling van het energiesysteem  Wie doet wat? → Twee wettelijke kaders zijn bepalend  Waarom is de rol van de gemeente(raad) belangrijk in het

geheel?  Welke instrumenten kan de gemeente(raad) inzetten?  Welke acties kan de gemeente(raad) oppakken?  Voorbeelden

Programma voor vandaag  Hoe werkt gemeente Elburg momenteel al concreet aan de

ontwikkeling van het energiesysteem en het thema netcongestie?  Welke instrumenten zet Elburg in?

Programma voor vandaag Lopende trajecten 

Regionale samenwerking op energie (loopt en in ontwikkeling)



Programma Duurzaamheid 2.0 (in ontwikkeling)



Isolatie-aanpak (loopt)



Buurtaanpak met Liander (loopt)



Warmteprogramma (in ontwikkeling)



Integratie in de lopende gebiedsontwikkelingen (loopt en in ontwikkeling)

Vers van de pers: belangrijk en urgent 

ACM-prioriteringskader

Sprekers  Andor van Dijk (DWA) – Warmteprogramma  Betrick van den Dikkenberg & Jannet Leeuwdrecht (Buro Loo) –

Programma Duurzaamheid  Herman Naijen – Isolatie-aanpak en Buurtaanpak

 Marnix Brongers – ACM-prioriteringskader, Regionale sturing op

ontwikkeling energiesysteem

ACMprioriteringskader

Terugblik naar 2e themasessie  Toelichting gegeven op twee wettelijke kaders:

Omgevingswet en Energiewet  Door netcongestie is er schaarse netcapaciteit  Die schaarste moet worden verdeeld

ACM-prioriteringskader (1) 

Veel gebieden in Nederland zijn congestiegebied, ook Elburg, zowel voor afname als voor invoeding (voor grootverbruiksaansluitingen)



Er is schaarse netcapaciteit beschikbaar op onderstations (OS Harderwijk)



Deze schaarse netcapaciteit moet worden verdeeld 

Provincie verwacht van gemeenten dat ze daar afspraken over maken (op niveau onderstation) → hiervoor zijn instructieregels in de maak



Netbeheerders wijzen capaciteit toe



In principe gebeurt dit via het First-Come-First-Serve principe (FCFS)



Tenzij, ….. , voorrang gegeven kan worden op basis van een Netcode (ACMprioriteringskader)

ACM-prioriteringskader (2)



Netbeheerders zijn streng gereguleerd



De Autoriteit Consument en Markt (ACM) legt regels vast in Netcodes



Op 12 december 2025 is een nieuw codebesluit gepubliceerd.



Hierin zit een kader op basis waarvan de netbeheerder aanvragen voor transportvermogen mag prioriteren: het maatschappelijk

prioriteringskader

ACM-prioriteringskader (3)





Het nieuwe kader bevat drie prioriteringscategorieën (met subcategorieën): 1.

Netcongestieverzachters

2.

Veiligheid

3.

Basisbehoefte (o.a. woonbehoefte en scholen)

Netbeheerders maken op dit moment nog onderscheid tussen aanvragen voor

grootverbruik en kleinverbruik (dit wordt gedoogd door de ACM) 

Alle aanvragen voor transportvermogen voor grootverbruiksaansluiting (zowel afname als invoeding) komen nu op een wachtrij



Voor kleinverbruiksaansluitingen bestaat op dit moment geen wachtrij

ACM-prioriteringskader (4)



Nieuwe prioriteringskader treedt in werking per 1 januari 2026



In de Netcode is formeel geen implementatieperiode opgenomen



ACM en Netbeheer Nederland zeggen in hun toelichting dat er wel een implementatieperiode in acht wordt genomen



Deze verschillende signalen leiden tot juridische onzekerheid en risico’s

ACM-prioriteringskader (5) Categorie 3: Basisbehoeften: onder andere 1.

Afvalstoffen

2.

Gasinfrastructuur

3.

Onderwijs (primair-, voortgezet-, speciaal-, en MBO-onderwijs),

4.

Telecommunicatie

5.

Warmtevoorziening (warmtelevering met vergunningplicht en zonder

vergunningplicht, warmtenetbeheer), en 6.

Woonbehoefte (gebiedsontwikkeling, individuele woningen, collectieve woonvormen)

ACM-prioriteringskader (6) 

Een aanvrager van transportvermogen kan een verzoek voor prioritering doen. Nu gaat prioriteringsverzoek alleen over transport voor grootverbruik. Netcode zegt vanaf 1 januari 2026 ook voor aansluitingen kleinverbruik. ACM en netbeheerders zeggen vanaf 1 juli 2026.



Een prioriteringsverzoek moet actief worden gedaan. Het is niet zo dat een woningbouwproject automatisch door de netbeheerder in categorie 3 wordt geplaatst.



Dit prioriteringsverzoek wordt alleen gehonoreerd wanneer de aanvragende partij de benodigde bewijslast heeft aangeleverd.

ACM-prioriteringskader (7) Stand van zaken op dit moment: 

Onzekerheid: verschil tussen juridische tekst in Netcode en toelichting door ACM en netbeheer Nederland



Belangrijk om prioriteit aan te vragen voor projecten in categorie 2 en 3



Prioriteit aanvragen is geen garantie dat aansluiting (gelijk) gerealiseerd kan

worden!

Regionale sturing op ontwikkeling energiesysteem

Terugblik naar 1e themasessie  Op nationaal niveau: Nationaal Plan Energiesysteem  Op provinciaal niveau: Beleidskader Energiesysteem

(vastgesteld) en Programma Energiesysteem (ter consultatie bij Provinciale Staten, vaststelling door Gedeputeerde Staten in Q1-2026.

 Thema energiesysteem vraagt om regionale uitwerking  Thema energiesysteem is doorsnijdend thema

Historie van regionale samenwerking op thema energie 

Vanuit Klimaatakkoord (2019) ontstonden 30 RES-regio’s



Opdracht: “Doe een regionaal bod dat bijdraagt aan de landelijke

doelstelling van 35 TWh grootschalige opwek van duurzame energie (met zon en wind)” 

Dat was een smalle scope (alleen opwek, alleen elektriciteit)



In RES-regio Noord-Veluwe werken 7 gemeenten, provincie Gelderland en Waterschap Vallei en Veluwe samen, geadviseerd

door Liander en woningcorporaties

Wat is nu nodig? 

Ontwikkeling energiesysteem in samenhang met andere opgaven



Veel andere opgaven worden opgepakt vanuit regio’s KvdV en EHPZ



Energiesysteem moet logischerwijs ook onderdeel zijn van regionale samenwerking in KvdV en EHPZ



Afstemming tussen KvdV en EHPZ blijft nodig



Besluit: 

Per 1 januari 2026 wordt ontwikkeling energiesysteem onderdeel van KvdV



RES-regio Noord-Veluwe blijft administratief bestaan om geldstromen uit Den Haag in stand te houden



‘Achter de meter’ wordt geld verdeeld naar regio’s EHPZ en KvdV



Elburg, Hattem, Heerde, Oldebroek en Nunspeet, provincie en waterschap

Nieuwe structuur Kopgroep

BO Energie

BO Ruimte

BO Economie

BO Menselijk Kapitaal

AO Energie

AO Ruimte

AO Economie

AO Menselijk Kapitaal

Coördinatie vanuit Elburg

Coördinatie vanuit Hattem

Coördinatie vanuit Heerde

Coördinatie vanuit Oldebroek

AO = Ambtelijk overleg BO = Bestuurlijk overleg

Vanaf 1 januari 2026 

Brede scope: energiesysteem (gehele energievraag, -aanbod en –infrastructuur én elektriciteit, warmte en duurzame gassen): zie 1e themabijeenkomst)



Ontwikkeling Regionaal Energieperspectief / ‘Energiebeeld’* KvdV (stip aan de

horizon) 

Ontwikkeling Regionaal Programma Energiesysteem KvdV (welke maatregelen, waar en wanneer om bij de stip aan de horizon te komen)



Vanuit logica Omgevingswet: 

Regionaal Energieperspectief (kaderstelling, dus langs gemeenteraden)



Regionaal Programma Energiesysteem (uitvoering, dus langs colleges)

* Term uit nieuwe Nationaal Programma Energiesysteem

Programma Duurzaamheid

Programma Duurzaamheid Elburg Overzicht thematiek en link met netcongestie

Agenda • Waarom een programma duurzaamheid? • Terugblik vorige programma

• Opbouw van het Programma duurzaamheid • Gelopen proces tot nu toe • Thematiek programma • Relatie programma duurzaamheid tot netcongestie

24

Waarom een programma duurzaamheid? In 2022 is gemeente Elburg gestart met het eerste Programma Duurzaamheid, om breder te kijken dan alleen de focus op energie. Uitgangspunt is waar we willen staan in 2050, met tussendoelen tot 5 jaar vooruit. Nu, in 2025, is het programma aan een update toe. Het programma is grotendeels uitgevoerd Er zijn nieuwe (wettelijke) ontwikkelingen die vragen om herijking

25

Programma Duurzaamheid - terugblik Hoe is het programma de vorige keer tot stand gekomen? Waarom is de keuze gemaakt voor deze thema’s? Klimaatadaptatie en Circulaire economie zijn toegevoegd aan het programma. Team duurzaamheid heeft met elkaar invulling gegeven aan het programma en er een werkplan aan gekoppeld. Hierbij zijn concrete acties gekoppeld aan uitvoeringsperiodes en samenwerkingspartners Er is een evaluatie uitgevoerd in 2024

▪ Pluspunten: duidelijkheid in projecten, samenwerking disciplines, projecten met kop- en staart. ▪ Leerpunten: eigen verantwoordelijkheid pakken per discipline, aandacht voor projecten die ‘on hold’ komen, minder focus op circulariteit. ▪ Extra conclusies: projecten vaak van lange adem (meer tijd nodig), externe factoren spelen mee (denk aan netcongestie), veel projecten zijn doorlopend en kunnen beter omschreven worden.

Opbouw en proces

27

Hoe is het duurzaamheidsprogramma opgebouwd? Update van het vorige duurzaamheidsprogramma, met daarin: • Wat willen we bereiken? ▪ Einddoelen 2050 per thema ▪ Tussendoelen 2030 per thema

• Hoe gaat de gemeente daar komen? ▪ Uitgebreide uitvoeringsparagraaf, plannen en projecten tot 2030 per subthema ▪ Indicatie ten opzichte van vorige programma: lopend/herijkt/urgent/nieuw ▪ Duiding met welke partijen hiervoor wordt samengewerkt

▪ College is bevoegd tot vaststellen

28

Welk proces hebben we gelopen tot nu toe? Startbijeenkomst met verschillende afdelingen: Thematiek bepalen en doelen herijken/toevoegen ten opzichte van vorige programma

Enquête via platform Elburg Spreekt: Inwoners betrekken bij het programma en beeld krijgen bij wat men urgent vindt

Verrijkingssessie: er is bij bedrijven en betrokken organisaties opgehaald wat de gemeente volgens hen zou moeten oppakken, passend bij de duurzaamheidsthema’s, en wat ze hier zelf aan kunnen bijdragen

Bijpraten van de gemeenteraad

Opstellen programma duurzaamheid inclusief uitvoeringsagenda

29

Thematiek van het programma: 1.

Circulaire economie

2.

Klimaatadaptatie

3.

Biodiversiteit

4.

Energietransitie

30

Circulaire economie Minder gebruik van primaire grondstoffen

Meer inzetten op hergebruik en upcycling Elburg circulair in 2050

31

Klimaatadaptatie Vergroenen en verblauwen van de publieke en private buitenruimte Elburg klimaatbestendig in 2050: weerbare gemeente in gevallen van hitte, droogte, wateroverlast

32

Biodiversiteit Natuurpositief Elburg: de natuur moet vooruit gaan

Beschermde/kwetsbare dier- en plantensoorten zijn in beeld en worden beschermd Biodiversiteit meenemen in herinrichting, beleid, programma’s

33

Energietransitie Meer duurzaam opgewekte elektriciteit

Minder reizen, anders reizen en verduurzaming van mobiliteit Meer samenwerking om CO2-uitstoot van Elburgse bedrijfsleven omlaag te brengen Aardgasvrij maken van gebouwde omgeving

34

Warmtevoorziening en opwek – relatie met netcongestie Regionaal Energieperspectief en Uitvoeringsparagraaf voor Kop van de Veluwe Lokaal energieplan Netcongestie en Netbewust, decentraal Energiesysteem Energieplanologie en Energietoets in Ruimtelijke Ontwikkelplannen/netbewuste gebiedsontwikkeling en netbewust bouwen Versterken van de netinfrastructuur: samen met Liander werken we al aan het plaatsen van extra transformatorhuisjes, maar wat is er nog meer nodig? En hoe passen we dit ruimtelijk in? Lokale duurzame opwek en opslag: het lokaal opwekken van duurzame elektriciteit via zon- of windenergie vermindert het aandeel elektriciteit dat nodig is uit het elektriciteitsnet. Wat is nog mogelijk?

Verlagen van elektriciteits- en warmtevraag: Inzetten op isolatie, besparing etc. bij inwoners. We organiseren al isolatie-acties, maar wat kunnen we nog meer doen om energie te besparen? Stimuleren, controleren en handhaven energiebesparing en energieuitwisseling bij bedrijven

35

Mobiliteit – relatie met netcongestie Actualiseren van de laadvisie. Hierin wil gemeente laadpleinen en/of zonnecarports introduceren voor bedrijventerreinen en mogelijk in nieuwbouwwijken (via herijkte DGO leidraad) Plannen voor het ontwikkelen van de OV-HUB nabij station ‘t Harde. Dit vraagt mogelijk op termijn veel op het elektranetwerk qua laden/ontladen van voertuigen.

36

Communicatie, educatie en bewustwording

Hoe nemen we inwoners, organisaties en bedrijven mee richting een toekomstbestendig energiesysteem?

37

Bedankt!

Buro Loo B.V.

T:

055 2000 253

Wapenrustlaan 11

E:

info@buroloo.nl

7321 DL Apeldoorn

W: buroloo.nl

Isolatie-aanpak

Isolatieaanpak 

Energie besparen, wooncomfort verhogen



Drie tranches Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SpUk LAI) aangevraagd en ontvangen



Subsidie om slecht geïsoleerde koopwoningen te ondersteunen met verduurzamen/isoleren



Totaal budget bijna 2,8 miljoen voor verduurzaming 1181 woningen verdeeld over:  Tranche 1: 346 woningen  Tranche 2: 464 woningen  Tranche 3: 371 woningen



Afronding eind 2028

Isolatieaanpak 

Tranche 1 samen met Winst uit je Woning, ontzorging van advies t/m uitvoering



Doelgroep: koopwoningen, label (C)DEFG, max. WOZ € 355.000, prijspeil 2022



Subsidie van € 1750 per woning (regulier) en € 4000 (energiearmoede)



Winst uit je woning failliet, maar maakt doorstart, werkzaamheden worden weer opgestart



Doelstelling tranche 1: 346 woningen



Aantal woningen verduurzaamd tot nu toe: 268 woningen

Isolatieaanpak  Doorkijk uitvoering Tranche 2 en 3:  Doelgroep vergroten, hogere WOZ waarde hanteren € 477.000  Specifieke aandacht voor monumenten  Keuze uit totale ontzorging, zelf uitvoeren, laten uitvoeren met

eigen partij  Aanbesteding voorbereiden  Najaar 2026 starten met nieuwe actie  Verwachting: goede start, lastiger richting einde looptijd

Buurtaanpak met Liander

Buurtaanpak Liander - Gemeente  Toekomstvast laagspanningsnet  Zwaardere kabels, extra transformatorruimtes  Relatie met Warmteprogramma  Samenwerkingsovereenkomst en Nadere Overeenkomst

gesloten met Liander  Liander in the lead, afstemming met gemeente  Per buurt wordt een Buurtrealisatieplan gemaakt  Inwoners informeren over locatie en keuze bij soort

uitvoering/uitstraling

Buurtaanpak Liander - Gemeente  30 m2 incl. buitenruimte  Groeninpassing  Sedumdak  Steenstrips of kleur

Buurtaanpak Liander - Gemeente Stand van zaken  Buurtrealisatieplannen Oostendorp, ‘t Harde West en ‘t Harde

Centrum klaar  Planvorming De Vrijheid en Hoge Enk start 2026

 Uitvoering: ❖ Oostendorp start april 2026 ❖ ‘t Harde West 2027 ❖ ‘t Harde centrum 2028

Warmteprogramma

Warmteprogramma Elburg Raadssessie 3

Andor van Dijk 17 december 2025

Agenda voor vanavond • Warmteprogramma: Waar werken we naartoe?

• Proces en aanpak • Hoe betrekken we stakeholders • Informatie van Liander

• Kansen die we nu zien

Warmteprogramma: verplicht vanuit Omgevingswet Aanpak isoleren en aardgasvrij maken gebouwde omgeving Vertrekpunt

Warmtepomp (WP) MT-warmtenet ZLT warmtenet + WP & individuele WP Hybride warmtepomp

Transitievisie warmte Elburg 2021

Startanalyse PBL 2025

Waar werken we naar toe? • Zingevend doel: Energieneutraal in 2050

• Een stap richting het doel: concreet Warmteprogramma met onderbouwde en duidelijke keuzes voor komende 5 tot 10 jaar • Toekomstbestendige koers • Voorspelbaar zijn voor inwoners en ondernemers

• Operationele doelen stemmen we af met programma duurzaamheid

Denkrichtingen operationele doelen: • xx% energiebesparing • xx% aardgasvrij • xx% infrastructuur op orde en toekomstbestendig

Proces en aanpak

OPSTELLEN EN VASTSTELLEN WARMTEPROGRAMMA

Overzicht

UITVOERINGSSTRATEGIE: DUURZAAMHEID WERKEND MAKEN! DOELEN EN VISIE VORMEN INFORMATIE OP TAFEL

EEN GOEDE START

• •

Fysieke projectstart Beknopte evaluatie TVW 1.0

RESULTAAT Terugblik op TVW 1.0

• •

• •

Valideren Startanalyse Sprintsessie 1: Wat komt er in het Warmteprogramma Opstellen uitgangsnotitie Toetsing MERbeoordelingsplicht

RESULTAAT Overzichtelijke uitgangsnotitie

Mei 2025

• •

• •

• Planning maken • Interne begroting opstellen • Organisatieopgave in beeld Werksessie ambtelijke organisatie • Monitoringplan opstellen & doelenboom Sprintsessie 2: RESULTAAT Doelen en visie vormen (op de Uitvoeringsacties onderwerpen uit fase 1) Uitwerken effectdoelen en acties en opzet Warmteprogramma Opzet presenteren aan afdeling ‘communicatie’

•

• •

•

•

Concept warmteprogramma opstellen Interne en externe feedback Warmteprogramma vaststellen volgens de uitgebreide voorbereidings- procedure Kenbaar maken warmteprogramma in Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Publiceren Warmteprogramma

RESULTAAT

Vastgesteld Warmteprogramma

RESULTAAT Warmteprogramma op hoofdlijnen met meetbare operationele doelen

Oktober 2026

Proces en aanpak Participatie: Hoe betrekken we stakeholders en inwoners? • Doelgroepen gebouwde omgeving: • Woningen – huur (corporaties en particulier) en koop (individueel en VvE’s), nieuwbouw en bestaand • Bedrijven – kantoren, industrie/mkb-bedrijven, gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed, nieuwbouw en bestaand • Sprintsessies met stakeholders: Netbeheerder, woningcorporaties, Elburg onderneemt, waterschap, omgevingsdienst (meewerken) • Voor inwoners: informatieberichten, veelgestelde vragen, enquêtes, duurzaamheidsmarkt, inloopmoment en terinzagelegging (meeweten en meedenken)

Netbeheer binnen het warmteprogramma 5 belangrijke zaken die Liander wil meegeven • Maak duidelijke keuzes per buurt/wijk Kies zo snel mogelijk een warmtealternatief per buurt. Bij onzekerheid: focus op isolatie en hybride oplossingen als tussenstap. • Benut lokale warmtebronnen Lokale bronnen verminderen netbelasting en gasafhankelijkheid. Zorg voor een financieel haalbare en duurzame bronnenstrategie.

• Stem planning af met netbeheerder Netcapaciteit is bepalend voor haalbaarheid. Liander wil gemeentelijke planning meenemen in haar buurtprioritering, met aandacht voor collectieve versus autonome aanpak. • Gebruik aanwijsbevoegdheid (Wgiw) Hiermee kunnen gemeenten regie nemen en duidelijkheid bieden, zodat infrastructuur efficiënt en tijdig kan worden aangelegd of aangepast. • Gebruik handreiking Elburg en buurtaanpak All electric of hybride meegenomen in de buurtaanpak van Liander. Eerder starten in verzwaarde wijken.

Netbeheer binnen het warmteprogramma Handreiking Liander voor Elburg (1-6-2024)

Individueel all electric/(hybride) groengas, tenzij… Denkrichtingen tot nu toe voor mogelijk collectief Hoe kijkt Liander aan tegen • Voldoet aan betaalbaarheid collectieve en individuele warmte• Alternatieve duurzame bron beschikbaar is, oplossingen in relatie tot zoals bijvoorbeeld: netcongestie? • bodemenergie tot 500 meter (diepe/ondiepe geothermie niet kansrijk) of

• aquathermie (oppervlaktewater of rioolwater)

• Woningtype en –dichtheid past bij een collectieve warmtevoorziening • Kansen vanuit stakeholders benut worden

Hier heeft Liander een voorkeur voor collectieve warmteoplossingen (groter en kleiner). Dit vanwege de betere stuurbaarheid t.a.v. capaciteitsvraag en gelijktijdigheid, evenals opslag van warmte, en daarmee een lage impact op het elektriciteitsnet.

Tenzij… kansen die we nu zien Mogelijke richtingen die we nu zien vanuit stakeholdersessies • Inzetten op isolatieaanpak • Aardgasvrijready maken

• Doorgaan met doorontwikkeling groengas in Vesting • Versnelling van warmtetransitie op ‘t Harde • Door koppelkans met stikstofaanpak provincie Gelderland?

• Onderzoek naar netbewuste collectieve oplossingen • Koppeling RWZI (aquathermie uit rioolwater) en Elburg noordoost onderzoeken

• Adaptief: Rekening houdend met onzekerheden en onduidelijkheden over capaciteit netbeheerder en veranderende wetgeving

Vragen?

Energie als onderdeel van integrale gebiedsontwikkeling

Energie als onderdeel van integrale gebiedsontwikkeling  Provincie werkt aan instructieregels:  Verdeling schaarse netcapaciteit op niveau onderstation

(bovenlokaal en bovenregionaal)  Netbewuste nieuwbouw

 Lokale vertaling naar netbewuste gebiedsontwikkeling en

netbewust bouwen  Energieplanologie en energietoets in ruimtelijke

ontwikkelplannen

Vragen? Mail aan: Marnix@fugaconsultancy.nl