PowerPoint - Gemeente Elburg - Themabijeenkomst 1 oktober - Netcongestie sessie 1

Themabijeenkomst 1 Energiesysteem Marnix Brongers en Marielle Alberda-Huuskes

1 oktober 2025

Programma  Waarom aandacht voor Energiesysteem van de Toekomst?  Lokale en regionale ruimtelijke, economische en

verduurzamingsambities  Opbouw van het Energiesysteem van de Toekomst  Samenhang tussen aspecten en onderlinge beïnvloeding

 Uitdagingen  Dilemma’s  Keuzes hebben consequenties  Oplossingsrichtingen

Waarom aandacht voor Energiesysteem van de Toekomst?  Ruimtelijke, economische en verduurzamingsambities:  Woningbouw  Bedrijvigheid  Mobiliteit

 Energie is randvoorwaardelijk  De vraag is dus: “Hoe zorgen we dat we op elk gewenst

moment kunnen beschikken over voldoende en betaalbare duurzame energie om te voorzien in onze energiebehoefte?”

Opbouw van Energiesysteem van de Toekomst  Energievraag: elektriciteit, warmte, duurzame gassen  Energie-aanbod: elektriciteit, warmte, duurzame gassen  Energie-infrastructuur: elektriciteitsnetwerken, warmtenetten,

gasnetten, opslag, conversie Energievraag

Energie-aanbod

Energieinfrastructuur

Nationaal Plan Energiesysteem

Energievraag

Energievraag Energie-aanbod

 Elektriciteit, warmte, duurzame gassen

 Waar zit de energievraag?  Gebouwde omgeving  Bedrijven (incl. agrarisch)  Mobiliteit

Energieinfrastructuur

Energievraag

Energievraag Energie-aanbod

Energieinfrastructuur

 Totale energievraag gaat dalen, maar ………  Elektriciteit wordt ruggengraat van het energiesysteem  Vraag naar elektriciteit groeit zeer sterk (met factor 3)  Vraag naar warmte  Vraag naar duurzame gassen  Een deel van de energievraag kan niet worden geëlektrificeerd 

Voorbeelden: industriële bedrijfsprocessen die hoge temperaturen vragen, warmtevraag in historische gebouwen die lastig zijn te verduurzamen (vesting Elburg)

Energievraag

Energie-aanbod Energie-aanbod

 Elektriciteitsaanbod in NL groeit sterk (met factor 5)  Elektriciteitssysteem moet in 2035 CO2-neutraal zijn  Elektriciteit uit: wind op zee, hernieuwbaar op land en

kernenergie  Warmte uit omgeving (lucht, water, bodem)  vraagt

elektriciteit  Eigen productie groene waterstof  vraagt elektriciteit  Import waterstof  Tijdens transitie: blauwe waterstof

Energieinfrastructuur

Energievraag

Energie-infrastructuur Energie-aanbod

 Transport:  Elektriciteitsnetwerk: hoog-, midden- en laagspanning

(TenneT en Liander) – versterken en beter benutten  Warmtenetten: hoge-, midden-, lage- en zeer lage

temperatuur  Gasnetwerken: inzet huidige aardgasnetwerk,

nieuwe waterstofnetwerken (back-bone)  Tankvervoer: duurzame gassen en brandstoffen 

NB: Voorkeur voor direct gebruik elektriciteit, om transport te beperken

Energieinfrastructuur

Hoe werkt het elektriciteitsnet? Animatiefilmpje

1 0

Hoe werkt het elektriciteitsnet? Laagspanningsnet

 …

Hoogspanningsnet

Netstructuur Noord Veluwe 2025

Netstructuur Noord Veluwe 2035

…

 …

Energievraag

Energie-infrastructuur Energie-aanbod



Energieinfrastructuur

Rapport Slim met Stroom (nov 2024)

“Ons elektriciteitsnet is niet voortdurend en overal vol. Netcongestie voor in spitsuren en op bepaalde locaties in het land. Wie daar slim omheen weet te sturen vermijdt en vermindert de file. In essentie is netcongestie oplosbaar met het vergroten van de flexibiliteit van vragers en aanbieders op het elektriciteitsnet. Files kunnen we vermijden door op andere tijden en andere locaties het stroomnet te gebruiken. Voor het verslaan van netcongestie is de grootste en ook meest kostbare troef de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Echter, door vertragingen in de aanleg gaat dit langer duren dan gepland. Uitbreiding is een deel van de oplossing in een nieuwe werkelijkheid. Het net dimensioneren op de piekvraag is erg kostbaar, pieken worden steeds hoger en daarom blijft flexibiliteit nodig. We transformeren van een centraal en regelbaar ‘top-down’ energiesysteem met een overvloed aan elektriciteit naar een decentraal en dynamisch systeem dat sterk afhankelijk is van het weer, waarin schaarste optreedt en dat zich niet een-twee-drie laat regelen en: waarin we dus blijvend flexibiliteit moeten inpassen. Netcongestie is dus ‘here to stay’. De aanpak ervan is een nationale prioriteit. ….”

Energievraag

Energie-infrastructuur Energieinfrastructuur

Energie-aanbod

 Vergroten flexibiliteit in energiesysteem  Opslag:  Elektriciteit in batterijen (op verschillende schaalniveaus)  Warmte/koude in bodem (WKO) of andere vorm  Duurzame gassen (o.a. waterstof)

 Conversie, ofwel omzetting:

Warmte

Elektriciteit

Duurzame gassen

Energiesysteem van de Toekomst: Van centraal naar meer decentraal (1) Provinciaal Beleidskader Energiesysteem (29 okt 2024) Hoofdprincipe: 

Energie wordt mede-sturend voor de inrichting van Gelderland

Inrichtingsprincipes 

We besparen zo veel mogelijk energie.



We organiseren het Gelderse energiesysteem zo veel mogelijk decentraal.



We zetten in op een diverse energiemix.

Energiesysteem van de Toekomst: Van centraal naar meer decentraal (2) Kamerbrief 18 juni 2025: Decentrale ontwikkeling van het energiesysteem ”Het kabinet wil sterker inzetten op decentrale ontwikkelingen binnen het energiesysteem. Energie wordt steeds meer decentraal opgewekt en de energietransitie wordt ook lokaal en regionaal veel zichtbaarder in onze leefomgeving. Kernpunten van de inzet zijn 1) het optimaal in balans brengen van vraag en aanbod van energie op ieder schaalniveau, 2) het beter organiseren van de samenhang tussen gebiedsontwikkeling en het energiesysteem en 3) regie vanuit een sociaalmaatschappelijk perspectief. Decentrale ontwikkelingen kunnen aanzienlijke maatschappelijke en economische voordelen bieden op onze leefbaarheid en de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van het energiesysteem. Om deze voordelen te kunnen benutten is een helder en gedeeld perspectief op het belang van decentrale ontwikkelingen binnen het energiesysteem nodig.” 

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2025Z126 14&did=2025D28705

De uitdaging 

Het energiesysteem is een complex systeem. De ontwikkeling van een nieuw energiesysteem is ook complex.



Een complex systeem bestaat uit vele met elkaar verbonden onderdelen, waardoor veranderingen in één deel onvoorspelbare gevolgen kunnen hebben elders.



Alles hangt samen, ‘simpele’ oplossingen werken niet. Er is niet één juiste oplossing voor een complex probleem. Soms lijken er oplossingen te zijn, maar die leveren ook weer nieuwe problemen op.

Dus, hoe dan wel? 

Accepteer dat er geen perfecte oplossing is: Vaak bestaat er niet één juist antwoord, maar meerdere mogelijkheden die je moet afwegen.



Kijk dieper: Het is belangrijk om niet alleen de symptomen aan te pakken, maar ook de echte oorzaken.



Wees creatief en/of sta open voor creatieve ideeën: Gewone aanpakken werken niet.



Accepteer dat je in beweging moet blijven: Het oplossen van complexe problemen is geen eindpunt, maar een proces. Het vraagt ook inzicht, gevoel en het vermogen om met onduidelijke doelen en onzekerheden om te gaan. Blijf leren. Er is en blijft sprake van schuivende panelen.



Bijleren, bijsturen en aanpassen is goed en logisch.

Dilemma’s  Ruimtegebruik versus energie-opwek  Decentraal versus centraal systeem  Leveringszekerheid versus beschikbaarheid  Elektrificatie versus alternatieve energiedragers  Import versus regionale productie  Maatschappelijke kosten versus maatschappelijk baten  Technologische kansen versus maatschappelijke acceptatie  Rechtvaardigheid versus snelheid



In willekeurige volgorde

Dilemma’s  Het is balanceren tussen tegenstrijdige waarden:

betrouwbaarheid, betaalbaarheid, duurzaamheid, rechtvaardigheid en tempo.  Geen van de dilemma’s kent een oplossing zonder bijeffecten.  Deze onderlinge afhankelijkheden leiden tot nieuwe, gelaagde

dilemma’s.

Gesprek / vragen

Keuzes, consequenties en oplossingsrichtingen Energievraag Elektriciteitsvraag Warmtevraag Vraag naar duurzame gassen

Energie-aanbod Elektriciteitsaanbod Warmte-aanbod Aanbod van duurzame gassen

Energieinfrastructuur Elektriciteitsinfrastructuur Warmteinfrastructuur Infrastructuur voor duurzame gassen

Volgende keer (Themabijeenkomst 2 – 19 nov 2025)  Rol van de gemeente(raad) en andere partijen bij

netcongestie en de ontwikkeling van het energiesysteem  Wie doet wat?  Waarom is de rol van de gemeente(raad) belangrijk in het

geheel?  Welke instrumenten kan de gemeente(raad) inzetten?  Welke acties kan de gemeente(raad) oppakken?

Daarna (Themabijeenkomst 3 – 17 dec 2025)  Specifieke link met gemeentelijke producten en

processen:  Programma duurzaamheid  Warmteprogramma  Plan van aanpak energiesysteem  Omgevingsvisie, omgevingsprogramma, omgevingsplan,

vergunningverlening,  en misschien ook wel met de verkiezingsprogramma’s.

Wensen voor volgende keer? Mail aan: Marnix@fugaconsultancy.nl