Perspectiefnota 2026
Tekst van het document
Realisatie stelposten vanuit perspectiefnota 2025 In de perspectiefnota 2025 zijn vorig jaar oplossingsrichtingen opgenomen om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. Dit zijn onderstaande ombuigingen op bedrijfsvoering, waarbij we een van € 250.000 vaststellen vanaf 2026. Bedrijfsvoering (vanaf 2026 € 250.000 structureel ingevuld) Bedrijfsvoeringkosten zoals representatiekosten, overige personeelskosten en catering. Bedragen x € 1.000 | BG-27 | BG-28 | BG-29 | BG-30 Ombuigingen op bedrijfsvoering | 250 | 250 | 250 | 250 Ingevuld | -250 | -250 | -250 | -250 Rest taakstelling | - | - | - | - Sociaal domein (vanaf 2026 € 250.000 structureel ingevuld) 27 Budget voor activiteiten en beleid op het gebied van jeugdzorg zijn vanaf 2026 structureel ingevuld en met €250.000 verlaagd. Het restant van de taakstelling zal nog voorzien worden van een concrete uitwerking. Bedragen x € 1.000 | BG-27 | BG-28 | BG-29 | BG-30 Taakstelling sociaal domein | 750 | 1.000 | 1.500 | 1.500 Ingevuld | -250 | -250 | -250 | -250 Rest taakstelling | 500 | 750 | 1.250 | 1.250 Ombuigingsvoorstellen fase 2 Input Benchmark CEBEON: Vanuit de analyse verricht door CEBEON ontstaat richting om de taken die wij verrichten opnieuw kritisch te beoordelen.
De vergelijking met referentiegemeenten en het gemeentefonds leveren input om te bekijken waar de speerpunten vanuit het gemeentelijke beleid nu liggen en of dit zo moet blijven. Het projectteam gaat gelijktijdig door met het traject om te komen met ombuigingsvoorstellen. 3.3 Financiële uitgangspunten voor begroting 2027-2030 Een onderdeel van de perspectiefnota 2026 is een overzicht met financiële uitgangspunten welke gebruikt kunnen worden voor de begroting 2027-2030. Ramingen van de loon- en prijsontwikkelingen De inflatiecijfers van het CPB hanteert het Rijk ook voor het opstellen van de rijksbegroting en indirect ook voor de berekening van de algemene uitkering voor 2027. Het CPB komt in mei 2026 gehanteerde cijfers welke in de meicirculaire worden toegelicht en gebruikt worden bij het opstellen van de begroting. Indexcijfers gehanteerd in begroting 2026-2029* | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030** Loon (o.b.v. Loonvoet sector overheid) | 2,0 | 5,1 | 4,2 | 4,5 | 4,5 Prijs (o.b.v. imoc & iboi) | 2,6 | 2,4 | 2,4 | 2,4 | 2,4 Gemengd (60% Loon/40% Prijs) | 2,2 | 4,0 | 3,5 | 3,6 | 3,6 *Bron: meicirculaire 2025 **Betreft vooralsnog schatting o.b.v. voorgaand jaar. Cijfers bekend in meicirculaire 2026 Cijfers/percentages worden in de perspectiefnota 2026 aangepast als de meicirculaire is ontvangen.
Loonontwikkelingen en prijsontwikkelingen Het eerstvolgende begrotingsjaar (2027) worden de lonen op basis van de meest actuele informatie en cao-afspraken begroot. Latere jaren wordt de loonindexering toegepast. De loonontwikkeling laat een wisselend beeld zien. Na een relatief lage stijging in 2026 volgt in 2027 een hogere groei. Op langere termijn is de verwachting dat de loonstijging rond de 4 tot 4,5% per jaar uitkomt. Dit betekent dat personeelskosten structureel blijven toenemen. Prijsontwikkelingen hanteren wij voor de ‘begrotingssubsidies’ en daarnaast als toets voor prijsstijgingen welke worden toegepast in deelname bijdragen verbonden partijen. Gemengde percentage (combinatie loon/prijs) Het gemengde percentage passen we toe bij de indexering van de tarieven voor belastingen, leges en andere heffingen. Zie onderstaande tabel voor een volledig beeld. Realistisch ramen Bij de uitwerking van de begroting worden budgetten niet standaard (normatief) geïndexeerd met een prijscorrectie. Per budget wordt een realistische inschatting gemaakt wat nodig is om de taak in het nieuwe jaar/jaren te kunnen uitvoeren. Dit bevordert de betrouwbaarheid van de cijfers. Er vindt kortom geen ‘automatische indexatie’ van budgetten plaats.
Tabel: Verhoging van baten: Belastingen, heffingen, leges en tarieven Onroerendezaakbelasting | De tarieven voor de komende jaren worden verhoogd met het gemengde indexpercentage (voor alle jaren) 28 29 Toeristenbelasting De tarieven voor 2027 worden verhoogd met het gemengde index percentage. Forensenbelasting De tarieven worden verhoogd met het gemengde index percentage (voor alle jaren) Precariobelasting De tarieven worden verhoogd met het gemengde index percentage (voor alle jaren) Havengelden De tarieven voor 2027 worden verhoogd met het gemengde indexpercentage Marktgelden De tarieven voor 2027 worden verhoogd met het gemengde indexpercentage Afvalstoffenlasten De budgetten worden voor het komende jaar geïndexeerd met het gemengde percentage Afvalstoffenheffing Het heffingstarief voor afvalstoffenheffing wordt bepaald op basis van kostendekkendheid. Rioolheffing Rioolheffingstarieven worden met het gemengde indexpercentage aangepast . Dit is tevens in overeenstemming met uitgangspunten in het gemeentelijk rioleringsplan. Begraven - en cremeren De tarieven voor 2027 worden verhoogd met het gemengde indexpercentage Leges, rijbewijzen of paspoorten Voor de leges voor rijbewijzen en paspoorten stelt het Rijk normen en/of maximumtarieven vast. Deze brengen wij in rekening. Leges overig Voor de overige legestarieven zijn kostendekkende tarieven het streven.
Verhuur gymzalen Huurpercentage in overeenstemming met ‘maximale huurverhoging’ Rijksoverhei d, verschillend per klantcategorie (vast, incidenteel, onderwijs). Onderwijs in overeenstemming met verordening huisvesting onderwijs. Verhuur sportvelden De tarieven voor 2027 worden verhoogd met het gemengde indexpercentage . Huur en pacht panden In overeenstemming met huur-/pachtovereenkomst Rekenrente (kapitaallasten component) Evenals voorgaande jaar hanteren wij voor het berekenen van kapitaallasten (rentecomponent) voor investeringen een percentage van 2%. Dit is een inschatting op basis van rente prognoses lange termijn, aanwezige liquiditeit, bestaande langlopende leningenportefeuille en (realisatie van) geplande investeringen. Lopende bestuursopdrachten Bij het opstellen van de begroting wordt rekening gehouden met het maken van actualiseringen van tarieven van lopende bestuursopdrachten riolering , afval en begraven . Voorjaarsnota 202 6 Rijk en meicirculaire 202 6 In april 202 6 heeft het kabinet de Voorjaarsnota gepresenteerd. Deze nota bevat belangrijke financiële ontwikkelingen voor gemeenten die in de meicirculaire 202 6 nader worden uitgewerkt. De meicirculaire 2026 wordt vervolgens verwerkt in de Meerjarenbegroting 202 7-2030 van de gemeente Elburg. Informatie vanuit de voorjaarsnota van het Rijk en meicirculaire is niet verwerkt in deze perspectiefnota .
Effecten voorjaarsrapportage 202 6 De voorjaarsrapportage 202 6 van de gemeente Elburg wordt in juli aan de raad voorgelegd ter vaststelling. Gelijktijdig met deze perspectiefnota 2026. De voorjaarsrapportage heeft de insteek om budgetten binnen het lopende boekjaar bij te stellen. In dit document zijn de resultaten opgenomen vanuit de Voorjaarsrapportage 2026 . 30 3.4 Financiële risico’s In deze perspectiefnota onderkennen we op diverse thema’s financiële risico’s , die niet direct in geld zijn uit te drukken. Deze onderdelen worden bij het opstellen van de begroting wederom gewogen en daar waar mogelijk voorzien van een concrete risico inschatting. Als dit het geval is da n worden deze posten verantwoord in de Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de op te stellen begroting. 1. Realistisch begroten betekent onder anderen dat veranderingen in het sociaal domein (zoals meer zorgvraag bij jeugd en via de Wmo) kunnen zorgen voor grote schommelingen in de begroting. Vaak gaan de kosten dan omhoog. Aan de andere kant kan het realistisch ramen ten aanzien van het starten en eindigen van grote projecten leiden tot kosten die in een ander jaar komen, zoals bij de bouw van een MFA of de renovatie van een gemeentehuis. Dit soort posten worden allemaal meegenomen bij het maken van de begrotin g.
Een terugkerend risico is ook de ontwikkeling van de uitkering uit het gemeentefonds van het Rijk. In de praktijk blijkt het vaak lastig om besparingen in de jeugdzorg te realiseren of om eigen bijdragen van inwoners voor zorg (jeugd en Wmo) daadwerkelijk te innen. 2. De huisvesting van statushouders en asielzoekers is een blijvende uitdaging voor de gemeente Elburg . We hebben, net als de landelijke problematiek, een woningtekort waardoor we niet kunnen voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders die wordt opgelegd door het Rijk. Ook de opvang van groepen mensen uit andere landen , met een taakstelling vanuit de Spreidingswet, als gevolg van een dreiging of conflict, heeft naast consequenties voor voorzieningen zoals gezondheidszorg, huisvesting en onderwijs ook financiële risico’s. Financiële en bekostigingsregelingen vanuit het Rijk zijn nog regelmatig onduidelijk of onzeker. 3. Op advies van de VNG (21 mei 2025) vermelden wij hier dat in de begroting 2027 -2030 wederom een stelpost voor verwachte compensatie vanuit het Rijk verwacht wordt voor de jaren 20 28 e.v. voor bekostiging van Jeugd (evenals voorgaande jaar 2026). Dit zijn de zogenaamde ‘Commissie van Ark 27’ bedragen. Dit wordt wederom voor 2028 en 2029 en 2030 opgenomen.
Deze stelpost is in deze perspectiefnota niet meegerekend omdat het geen struct ureel karakter heeft en bij beoordeling van het begrotingsresultaat niet meegerekend wordt. De provincie geeft nog steeds aan, in afwijking van het advies van de VNG (zie hierboven), niet in te stemmen met opname van de stelposten voor 2028 en 2029. Wij vo lgen de landelijke ontwikkelingen en nemen deze mee bij het opstellen van Begroting 2027 -2030. 4. De krapte op de arbeidsmarkt vormt een risico voor de realisatie van gemeentelijke opgaven. Het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd personeel blijft lastig. Dit kan leiden tot vertraging in de uitvoering, hogere kosten voor externe inhuur e n verminderde uitvoeringskracht. 5. De gemeente heeft grote ambities als ontwikkelgemeente. Dit uit zich in toenemende werkzaamheden voor woningbouw, bedrijventerreinen, voorzieningen. De werkzaamheden op deze en aanverwante vakgebieden zoals planeconomie, mobiliteit, ecologie, vergunningver lening, GIS nemen daardoor toe. 6. De landelijke en provinciale ontwikkelingen rondom stikstof hebben impact in onze gemeente. Onder de noemer Aanpak Veluwe zal in de komende jaren ook onze inzet worden gevraagd in menskracht en middelen. Doel is natuurherstel, een vitaal landelijk gebied en het hervatten van vergunningverlening. Tot die tijd worden ontwikkelingen op zijn minst vertraagd . 7.
De problematiek van netcongestie neemt toe. Een stop op aansluitingen voor nieuwbouw woningen dreigt. Opleveren van woningen kan daardoor enkele jaren worden vertraagd of wordt duurder. Dit geldt voor al onze (woning)bouwprojecten. 8. Met het opleggen van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) is een actieve grondpolitiek aangegaan. De woningbouwopgave brengt risico’s met zich mee. Vooralsnog wordt de inzet van formatie bekostigd uit de grondexploitaties. 31 4. Oplossingsrichtingen en vervolg richting de begroting 4.1 Oplossingsrichtingen Gelet op het financieel effect van de voorstellen heeft de gemeente Elburg de taak oplossing srichtingen te onderzoeken om tot een sluitend meerjarig begrotingsresultaat te komen. De financiële situatie van gemeenten staat net als voorgaande jaar landelijk onder druk, en ook de gemeente Elburg vormt hierop geen uitzondering. Omdat er naast het opstellen van deze perspectiefnota ook een traject loopt om te komen tot scenario ’s met vervolgens ombuigingsvoorstellen , is nog geen financiële uitwerking vermeld van oplossingsrichtingen . Deze oplossingsrichtingen volgen in de begroting wanneer uitkomsten van besluitvorming over de ombuigingsscenario’s, perspectiefnota en meicirculaire bekend zijn.