Ontvangen van de heer Blom Presentatie Belevingstuinderij Elburg Eindpresentatie.pdf

Belevingstuinderij Elburg Planvoorstel

UNIPARTNERS WAGENINGEN | JANUARI 2023 IN OPDRACHT VAN: Groeikas Elburg & Familie Docter Auteurs | Wietse Cronenberg & Rafael Gridelli

Dirk Bouma

Account manager (koud) Uni partners Wageningen

Wietse Cronenberg MSc Landschapsarchitectuur Wageningen Universiteit

Rafael Gridelli

MSc Landschapsarchitectuur TU Delft

INHOUDSOPGAVE GEBIEDSANALYSE Stadsland Elburg De locatie Historie Tuinders in Elburg Opgave Ruimtelijke opgaven Ruimtelijke kansen

4 - INHOUDSOPGAVE | BELEVINGSTUINDERIJ ELBURG

5 6 7 8 9 10 12

LOKALE TRENDS De macht van de supermarkt Stikstof Tijd voor fundamentele verandering Groeiende vraag naar lokaal voedsel Economische kans

14 15 16 17 18

GEBIEDSVISIE Vaste waarden die gelden voor gebied Verschillende partijen en hun visies Gemeenschappelijke belangen

19 20 21

UITGANSPUNTEN EN KANSEN Uitgangspunten

25

PLANVOORSTEL

De familie Docter Belevingstuinderij - Ambacht - Cultuurhistorie - Maatschappelijke betrokkenheid - Duurzaamheid - Natuur en recreatie - Lokale economie

ONTWERP Vogelvlucht Plankaart Visualisaties

CONCLUSIE

Conclusie Tijdlijn vervolgstappen

VRAGEN

26 27 28 29 30 31 32 33 34 36 37 38 39

STADSLAND ELBURG

5 - STADSLAND ELBURG | GEBIEDSANALYSE

Landgoed Old Putten

Theekoepel aan de Puttenerbeek

(Bron: Gebiedsvisie Beschermd Stadsgezicht Elburg, juni 2022).

Telen van groenten zit in het DNA van Elburg

DE LOCATIE

6 - DE LOCATIE | GEBIEDSANALYSE

De oude schuur

De kas

Het veld met agrarische restanten

HISTORIE • Elburg, vestingstad met vissersvloot • Door drooglegging Flevoland: transitie naar tuinderijen • Beschermd stadgezicht

Figure 9: Opportunities map of Transvaalkwartier-Zuid

7 - HISTORIE | GEBIEDSANALYSE

TUINDERS IN ELBURG ​

• Generaties lang ervaring in de tuinderij • Voedsel, direct van het land​ • Succesvolle tuinderij familie Hoekert (‘80 – 2007)​ • Ooit waren er 50 voedsel winkels in Elburg. Nu nog 4 en straks?​ • 93% van de inwoners koopt voedsel in supermarkt​ • Geen groenteboer meer in Elburg​

8 - TUINDERS IN ELBURG | GEBIEDSANALYSE

OPGAVE

RUIMTELIJKE OPGAVEN

10 - RUIMTELIJKE OPGAVEN | GEBIEDSANALYSE

Onaantrekkelijke entree

N309 barrière in landschap

Functies versnipperen landschap

Barrières beperken zicht op vesting

Knelpunten maken landschap ondoorgankelijk

Geen doorlopend recreatief netwerk

Geen beleving en zichtlijnen naar vesting

Lage waarden biodiversiteit

Gebied wacht op nieuwe bestemming

11- RUIMTELIJKE OPGAVEN | GEBIEDSANALYSE

Figure 13: Masterplan (larger version in the Appendix A )

RUIMTELIJKE KANSEN

12 - RUIMTELIJKE KANSEN | GEBIEDSANALYSE

Entree visitekaartje van Elburg

50 km/u weg met oversteekplaats

Verbinding tussen vesting en omliggende land

Recreatief lint langs cultuurhistorische elementen

Structuur historische wegen gebruiken

Ontwikkeling natuurwaarden langs Puttenerbeek

Puttenerbeek als drager en korte zichtrelaties

Openbaar toegankelijke ontmoetingsplek

Nieuwe betekenis geven aan tuinderijverleden

13 - KANSEN | GEBIEDSANALYSE

Figure 13: Masterplan (larger version in the Appendix A )

DE MACHT VAN DE SUPERMARKT • • • •

93% in handen van de supermarkt Geen groenteboer in Elburg Supermarkt: voedsel met een grote ecologische voetafdruk Regelmatig lege schappen.

14 - HUIDIGE TRENDS | LOKALE TRENDS

STIKSTOF • Schade aan kwetsbare natuur en luchtvervuiling • O.a intensieve veestapel terugdringen • Hervorming buitengebied • Andere vormen van landbouw vereist • Subsidies?

15 - STIKSTOF | LOKALE TRENDS

TIJD VOOR FUNDAMENTELE VERANDERING Missie Groeikas Elburg: • Duurzame en kleinschalige kringlooplandbouw • Meer seizoens gebonden groente • Gezond, seizoensgebonden en lokaal • Voedsel als medicijn • Voedselproductie met een kleine voetafdruk: - Reductie CO2 door minder vervoerskosten - Reduceren plastic verpakkingen • Kans om toekomstige generatie te binden en fundamentele gedragsverandering in gang te zetten • Stimuleren van lokaal ondernemerschap

16 - STIKSTOF | LOKALE TRENDS

GROEIENDE VRAAG NAAR LOKAAL VOEDSEL • Groeiend marktaandeel in vers en lokaal voedsel • Duurzaam eten, zichtbaar en betaalbaar • Groeiende bewustwording voor herkomst van voedsel • Voedseleducatie voor kinderen en volwassenen • Voedsel als stimulering sociale gemeenschap: ontmoeting en participatie • Relatie tuinder en burger • Voedselzekerheid door onafhankelijkheid van grote supermarktketens

17 - WAAROM LOKAAL GROEIT | LOKALE TRENDS

ECONOMISCHE KANS

18 - ECONOMSICHE KANSEN | LOKALE TRENDS

Positie nemen in de kostbare voedsel sector van Elburg • Vóór inflatie +- €16 euro per gezin per dag aan voedsel ​(NIBUD) • 9.500 huishoudens in Elburg (allecijfers.nl) • Ruim 55 miljoen euro per jaar aan omzet van voedsel​ • 93% van het voedsel komt uit de supermarkt • Horeca, dagtoeristen en campinggasten niet eens meegerekend • Stel 1% omzet voor tuinders in Elburg: €554.000

€16

9500 huishoudens

55 miljoen

VERSCHILLENDE PARTIJEN EN HUN VISIES • • • •

Combinatie aan visies uit verschillende rapporten over het gebied Eisen en wensen van verschillende belanghebbende partijen Belangens vergelijken met de ambities van de familie Doctor Veel raakvlakken tussen de verschillende visies

19 - PARTIJEN EN HUN VISIES | GEBIEDSVISIE

VASTE WAARDEN IN HET GEBIED Waarden vastgesteld door de Gemeentee Elburg in samenwerking met H+N+S • Historische tuinderijencomplex​en andere cultuurhistorische elementen • Laanbeplanting Zuiderzeestraatweg en Zwolscheweg​ • Open groene ruimte • Wandelroute langs de Puttenerbeek en Vestinggracht Het historisch tuinderijcomplex

Het Klompenpad Thornspiccerpad: eindeloos wandelen rond Elburg (Bron: mareistverder.nl)

20 - VASTE WAARDEN DIE GELDEN VOOR HET GEBIED | GEBIEDSVISIE

Puttenerbeek (Bron: Gebiedsvisie beschermd stadsgezocht, juni 2022).

De historische vesting Elburg met de Vistoren (Bron: bezoek-Elburg.nl)

VERSCHILLENDE PARTIJEN EN HUN VISIES GEMEENTE ELBURG Landschappelijke verbinding​ Het gebied heeft een groen, landschappelijk karakter​ Openbaar toegankelijk​ Herkenbaar houden en nieuwe betekenis geven aan het historisch tuinderijcomplex Ambitie: Elburg groenste gemeente van Nederland maken

21 - PARTIJEN EN HUN VISIES | GEBIEDSVISIE

VERSCHILLENDE PARTIJEN EN HUN VISIES OMNIA WONEN Old Putten en de vesting Elburg verbinden ​ Natuur en recreatie als drager Elburgers en toeristen samen kunnen komen in de ontmoeting tussen stad en natuur Gebied waar Elburg trots op kan zijn Toekomstbestendige gebied waarin duurzaamheid, biodiversiteit en gezondheid voorop staan

22 - PARTIJEN EN HUN VISIES | GEBIEDSVISIE

VERSCHILLENDE PARTIJEN EN HUN VISIES GROEIKAS ELBURG Lokale producten, kleinschalig en duurzaam verbouwd​ Hoge natuurwaarde Voedsel als plek van ontmoeting tussen burger, boer en tuinder Trots op het tuindersverleden​ Gezonde voeding en een groene en duurzame stad Bewustwording creëren

23 - PARTIJEN EN HUN VISIES | GEBIEDSVISIE

GEMEENSCHAPPELIJKE BELANGEN Landschappelijk inpasbaar met recreatieve verbinding tussen karaktervolle plekken ​ Omarmen van het tuindersverleden en een trotse entree als visitekaartje Groen, landschappelijk karakter met hoge ecologische waarden: natuur en recreatie als drager​ Openbaar toegankelijk gebied als plek van ontmoeting tussen stad en natuur​ Gezonde leefomgeving​waarin duurzaam (tuinieren) en biodiversiteit voorop staan

24 - GEMEENSCHAPPELIJKE BELANGEN | GEBIEDSVISIE

UITGANGSPUNTEN

25- UITGANGSPUNTEN | UITGANGSPUNTEN EN KANSEN

Ambacht

Cultuurhistorie

Duurzaamheid

Maatschappelijke betrokkenheid

Natuur en recreatie

Lokale economie

DE FAMILIE DOCTER • Freek Docter, vierde generatie tuinder die traditionele ambacht voortzet • Duurzame kleinschalige stadslandbouw met circulaire kringloop en kleine voetafdruk • Verkoop gezonde en lokaal geteelde groente – laatste verswinkel in Elburg​ • Pluktuin: plek van ontmoeting, bewustwording en voedseleducatie • Ambitie om uit te breiden: waardevolle invulling om Elburg nog mooier te maken ​

26 - DE FAMILIE DOCTER | PLANVOORSTEL

27 - DE BELEVINGSTUINDERIJ | PLANVOORSTEL

Belevingstuinderij Elburg

AMBACHT • • • • •

Lokaal voedsel verbouwd en verkocht​ Traditionele benadering Ambachtelijk en duurzaam materiaalgebruik​ Kleinschalig​ Nieuwe betekenis aan tuinderijverleden

Figuur x : Ambachtelijke tuinder (Bron: de Volkskrant).

28 - AMBACHT | PLANVOORSTEL

CULTUURHISTORIE • • • •

Beschermd stadsgezicht blijft behouden Behoud van schuur en kas Historisch tuinderverleden omarmd Pad langs Puttenerbeek verbind cultuurhistorisch elementen in het landschap

29 - CULTUURHISTORIE | PLANVOORSTEL

MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID • Landwinkel, kinderboerderij en pluktuin • Openbaar toegankelijk land - sociale ontmoetingsplek en verbinding voor jong en oud • Snuffelstages en voedseleducatie • Dagbesteding voor ouderen en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt

30 - MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID | PLANVOORSTEL

DUURZAAMHEID

• Lokale producten, korte ketens en kleine voetprint • Behoud en herontwikkeling van wat er al is • Afwisseling tuinbouw en veeteelt met groene bemesting = circulaire kringlooplandbouw • In één lijn met systeemtransitie en hervorming buitengebied • Energieopwekking via zonnepannelen

31 - DUURZAAMHEID | PLANVOORSTEL

NATUUR EN RECREATIE

• Natuurlijke oevers, paddenpoel en plas-dras zones met dynamische natuur langs Puttenerbeek • Ecologische waarde bloemstroken en wilgenrij • Klompenpad voor wandelaars • Recreatieve verbinding tussen vesting en Old Putten • Educatieve informatie over tuindersverleden • Kop koffie in de boerderijwinkel

32 - NATUUR EN RECREATIE | PLANVOORSTEL

LOKALE ECONOMIE

• Duurzaam geteeld, uit Elburg, voor Elburg • Plek innemen op de voedselmarkt van de 126 miljoen die nu in handen is van de supermarkten • Inspelen op groeiende trend van lokaal verbouwd voedsel • Voedselzekerheid bieden, onafhankelijk van grote leveranciers

33 - LOKALE ECONOMIE | PLANVOORSTEL

VOGELVLUCHT

34 - VOGELVLUCHT | ONTWERP

35 - VISUALISATIE BOERDERIJWINKEL | ONTWERP

ONTWERP

36 - ONTWERPVOORSTEL | ONTWERP

paddenpoel

ecologische oever

pluktuin

kas klompen pad

Masterplankaart

boerderij

historische verbindingsroute tussen vesting en achterland

37 - VISUALISATIE KIJK OP DE TUINDERIJ | ONTWERP

CONCLUSIE • Zeer kansrijk concept, waardevol voor Elburg • Concept dat aansluit bij zowel de gemeentelijke visie als die van Omnia Wonen en Groeikas Elburg • Instandhouding en nieuwe betekenis geven van het historisch tuinderverleden en andere cultuurhistorische elementen • Behoud beschermd stadsgezicht en legt landschappelijke en receatieve verbinding tussen de vesting en het achterland • Creëert natuurwaarden en ondersteunt biodiversiteit • Sociale ontmoetingsplek met een maatschappelijke belevingswaarde voor Elburg • Brengt de lokale ondernemer terug op de voedselmarkt van Elburg en omstreken • Economische kans om deel te nemen aan de miljoenen voedselomzet van Elburg • Duurzame kringlooplandbouw dat past binnen de transitieopgave van het buitengebied • - Voorbeeldproject wat kan dienen als pilot voor de provincie • - Kans -> subsidie? • Aantrekkelijke entree die het visitekaartje van Elburg afgeeft

38 - CONCLUSIE | BELEVINGSTUINDERIJ ELBURG

TIJDLIJN VERVOLGSTAPPEN

39 - TIJDSHORIZON | BELEVINGSTUINDERIJ ELBURG

GEMEENTE NEEMT PLAN IN BEHANDELING MAART 2023

GEMEENTELIJKE INSTEMMING MEDIO 2023

UITWERKING ONTWERP EN BEDRIJFSPLAN TWEEDE HELFT 2023: UITWERKING

RENOVATIE EN LAND PREPARATIE 2024 > UITVOERING

FEESTELIJKE OPENING 2025

HET IS NU TIJD DE GOEDE STAP TE ZETTEN!