Eindrapport Elburg vergelijking externe referenties
Tekst van het document
Gemeente Elburg Onderzoek mogelijke ombuigingen Vergelijking met externe referenties Eindrapport 23 februari 2026
Inhoud 2 1. Inleiding 2. Profiel Elburg 3. Meerjarenbeeld netto lasten 4. Vergelijking met gemeentefonds 5. Vergelijking met externe referenties 6. Inzoomen op verschillen per taakgebied 7. Conclusies en aanbevelingen Bijlage: toelichting inhoud taakgebieden Inleiding 3 Aanleiding en opdracht De gemeente Elburg teert de komende jaren in op haar reserves en vanaf 2028 is de begroting niet meer sluitend. Daarom heeft de gemeente Elburg heeft Cebeon gevraagd om de mogelijkheden te onderzoeken om te komen tot substantiële ombuigingen. De eerste fase van het onderzoek is gericht op het verkrijgen van een helder en objectief inzicht in de begroting van de gemeente Elburg door deze te spiegelen aan externe referenties. Daarmee komt in beeld wat het effect is van gestapelde beleidskeuzes en wat de mogelijkheden zijn van andere keuzes. Om te komen tot concrete ombuigingsvoorstellen zijn verdiepende analyses nodig, die vooralsnog buiten de opdracht zijn gehouden. Gebruikte gegevens en methodiek De benchmark betreft een vergelijking van de exploitatie van Elburg met externe referenties: het gemeentefonds en vier vergelijkbaar gemaakte referentiegemeenten: Oldebroek, Zwartewaterland, Voorst en Steenbergen. Centraal analysejaar is 2024 aangezien dit het meest recente jaar is waarvoor definitieve cijfers beschikbaar zijn voor alle gemeenten.
Voor een meer robuust beeld zijn de uitkomsten voor de rekening 2024 in meerjarig perspectief geplaatst, door gebruik te maken van vergelijkbare informatie uit de (meerjaren)begroting 2025-2029. Ten behoeve van de vergelijkbaarheid zijn de lasten en baten gerubriceerd op basis van taakinhoud. Er is gewerkt met een uniforme toedeling van het taakgerelateerde deel van de overhead (management en ondersteuning) en mutaties bestemmingsreserves zijn zo goed mogelijk toegedeeld aan de betreffende taakgebieden. Voor een zinvolle vergelijking zijn de lasten en baten van de referentiegemeenten gecorrigeerd voor verschillen in taakzwaarte. Deze verschillen komen tot uiting in de kostenbepalende structuurkenmerken die ten grondslag liggen aan het gemeentefonds, zoals de schaal, de sociale en fysieke structuur en de centrumfunctie van gemeenten. Daarmee komt in beeld hoeveel de referentiegemeenten zouden hebben uitgegeven wanneer ze dezelfde taakzwaarte als Elburg zouden hebben. Na correctie voor verschillen in kostenbepalende structuurkenmerken zijn de uitgaven gepresenteerd in euro’s per inwoner (er is gerekend met 23.906 inwoners). Daarmee zijn de uitgaven voor de hele exploitatie vergelijkbaar.
De analyses zijn in eerste instantie uitgevoerd op netto lasten* (het saldo van lasten en taakgerelateerde baten (zoals leges, heffingen en specifieke uitkeringen), omdat binnen dit kader bestuurlijke keuzes kunnen worden gemaakt. Betrokkenheid organisatie De hiervoor beschreven rubricering van lasten en baten is ter validatie teruggekoppeld op de organisatie, waarna de ontvangen correcties en specificaties zijn verwerkt. Tijdens het onderzoek is periodiek contact geweest met de opdrachtgever over de voortgang en tussentijdse bevindingen. * In deze rapportage worden uitgaven en netto lasten als synoniem gebruikt. Op de eerste regel van de gearceerde kolom in de tabel is te zien dat Elburg qua inwonertal op de 246e plaats staat; er zijn in Nederland 245 gemeenten met meer inwoners. De sociale structuur van Elburg ligt rond het gemiddelde, wat tot uiting komt in het aantal huishoudens met een laag inkomen of een bijstandsuitkering. Elburg beschikt over een relatief iets grotere regionale centrumfunctie.* Bij de fysieke structuur is te zien dat de bebouwingsdichtheid van Elburg vergelijkbaar is met andere gemeenten met een vergelijkbare omvang en dat Elburg een relatief grote historische kern heeft. De WOZ-waarde van woningen is relatief iets lager, waardoor Elburg op dit kenmerk voor de eigen inkomstencapaciteit op de 263e plaats komt.
De score op alle kenmerken van het gemeentefonds leidt er toe dat Elburg iets meer middelen uit het gemeentefonds krijgt dan andere gemeenten met een vergelijkbare omvang: de gemeente staat op de 221e plaats. In de rechter kolommen is te zien dat Elburg op de meeste kenmerken vergelijkbaar scoort als de referentiegemeenten. Alleen de regionale centrumfunctie van Elburg is relatief iets groter. In de benchmark is voor alle kostenbepalende structuurverschillen gecorrigeerd zodat de lasten en baten van de referentiegemeenten vergelijkbaar zijn met Elburg. * Dit betekent dat de aantrekkingskracht op inwoners uit omliggende gemeenten in Elburg iets groter is dan in de referentiegemeenten. Profiel Elburg in vergelijking met referentiegemeenten 4 Om de uitkomsten voor Elburg in perspectief te kunnen plaatsen, hebben we een korte profielschets gemaakt aan de hand van de belangrijkste van de circa 50 kostenbepalende structuurkenmerken waarmee in het gemeentefonds rekening wordt gehouden. In de onderstaande tabel is per structuurkenmerk aangegeven welke plek Elburg inneemt binnen het totaal van de 342 gemeenten. Door de scores op verschillende kenmerken met elkaar te vergelijken, is te zien op welke kostenbepalende kenmerken de gemeente relatief hoger of lager scoort. Naast de score van Elburg is de gemiddelde score van de referentiegemeenten opgenomen.
rang score score Structuurkenmerken Elburg Elburg referenties inwoners 246 23.906 24.068 lage inkomens 213 8,3% 8,1% bijstandsontvangers 253 0,98% 1,05% regionale centrumfunctie 203 44% 33% bebouwingsdichtheid 241 683 685 historische kern 94 9 8 WOZ woningen 261 276.861 279.277 gemeentefondsuitkering 221 2.071 1.978 Profiel Elburg in relatie tot gemeentefonds 5 Het gemeentefonds beoogt gemeenten in een gelijkwaardige financiële uitgangspositie te brengen. Daarbij wordt uitgegaan van een gemiddeld voorzieningenniveau, efficiënte uitvoering, kostendekkende heffingen en een gemiddeld niveau van eigen inkomsten. Het betreft algemene middelen die gemeenten vrij kunnen besteden. Het gemeentefonds is opgebouwd uit inhoudelijk samenhangende taakgebieden. Per taakgebied wordt een budget verdeeld op basis van verschillende kostenbepalende kenmerken van de gemeente. Elk kenmerk heeft een andere weging. Op basis van landelijk onderzoek is de verdeling afgestemd op de kostenverschillen tussen gemeenten per taakgebied. Jaarlijks monitort het Rijk of de verdeling nog in voldoende mate aansluit bij de feitelijke uitgaven van gemeenten. Daarmee worden de totale kosten van Elburg objectief geïndiceerd op €2.402 per inwoner (gekleurde vlakken).
Het gat in het midden staat voor de door het Rijk veronderstelde gemeentelijke bijdrage van €379 per inwoner uit de algemene eigen middelen (OZB en overig eigen inkomsten). Per saldo ontvangt Elburg in 2024 uit het gemeentefonds €2.023 per inwoner (ruim €48 miljoen). Daarnaast ontvangt Elburg tijdelijk circa €48 per inwoner uit de overgangsregeling vanwege de herijking van het gemeentefonds. Door de exploitatie van de gemeente te vergelijken met het gemeentefonds, ontstaat inzicht in het effect van gestapelde beleidskeuzes. Meerjarig beeld netto lasten Elburg 6 Centraal analysejaar rekening 2024 De netto lasten per taakgebied in het centrale analysejaar 2024 zijn in het diagram weergegeven met de donkerblauwe kolommen. In de rekening 2024 is bij het taakgebied basisvoorzieningen sociaal domein sprake van incidentele lage netto lasten in verband met de opvang van vluchtelingen. Tevens valt op dat er in 2024 per saldo substantiële toevoegingen aan de algemene reserve worden gedaan. Meerjarenbeeld begroting 2025-2029 In de meerjarenbegroting is op diverse taakgebieden sprake van duidelijk oplopende netto lasten, met name in het sociaal domein waar een taakstelling van ruim €1 miljoen is opgenomen.* Daarnaast is sprake van oplopende netto lasten bij algemene ondersteuning (met name ICT, huisvesting en facilitaire /interne zaken).
Bij infrastructuur** en bestuur en burgerzaken is in de meerjarenbegroting sprake van lagere netto lasten. Bij de algemene eigen middelen nemen de OZB-inkomsten toe, terwijl de overige eigen middelen afnemen als gevolg van begrote negatieve resultaten op grondexploitaties. Om de meerjarenbegroting sluitend te krijgen zijn substantiële onttrekkingen aan de algemene reserve nodig. * De taakstelling is naar rato over de onderdelen van het sociaal domein verdeeld. ** De wisselende netto lasten bij infrastructuur hangen samen met reservemutaties en investeringsbijdragen van de provincie.
Vergelijking met gemeentefonds – realisatie 2024 7 In het diagram is weergegeven hoe de netto lasten van Elburg per taakgebied in de rekening 2024 (donkerblauw) zich verhouden tot de referentiebudgetten van het gemeentefonds 2024 (rood) en het gemiddelde van de begrotingen van 2025 t/m 2028 (grijs).* Relatief lage netto lasten Op de meeste taakgebieden heeft Elburg in 2024 een laag netto lastenniveau en dan met name op de volgende taakgebieden: • Participatie, Wmo en Jeugdzorg (hoewel de netto lasten in de meerjarenbegroting per saldo duidelijk toenemen) • Sport en Openbaar groen • Onderwijs Relatief hoge netto lasten Bij een aantal taakgebieden is in 2024 sprake van hoge netto lasten: • Basisvoorzieningen (incidenteel laag door opvang vluchtelingen) • Infrastructuur • Ruimte, milieu en economie • Algemene ondersteuning Relatief lage algemene eigen middelen De inkomsten uit algemene eigen middelen zijn relatief laag in Elburg. Dit betreft zowel OZB als overige eigen middelen (inkomsten uit overige belastingen, vermogen en grondexploitaties). * De meerjarenbegroting is niet zonder meer te vergelijken met het gemeentefonds 2024 vanwege onzekerheden in de ontwikkeling van het gemeentefonds.
Vergelijking met externe referenties – realisatie 2024 8 Het diagram laat zien hoe de netto lasten in de rekening 2024 van Elburg (blauwe stip) zich verhouden tot de externe referenties: • het gemeentefonds (rode streep); • de referentiegemeenten: hun gemiddelde netto lasten (donkerbeige streep) en de bandbreedte tussen de laagste en hoogste netto lasten (beige kolom). Op hoofdlijnen laat de spiegel met het gemeentefonds en de referentiegemeenten een vergelijkbaar beeld zien. Ten opzichte van externe referenties hebben de keuzes van Elburg geleid tot (structureel) hoge uitgaven op infrastructuur en ruimte, milieu en economie. Daar staan relatief lage uitgaven tegenover op de taakgebieden Wmo, Sport en openbaar groen en Onderwijs, evenals lage algemene eigen inkomsten, met name uit OZB. Bij de meeste taakgebieden is er een forse bandbreedte te zien in de uitgaven van de referentiegemeenten. Dit illustreert de ruimte voor andere keuzes. Op de volgende pagina’s wordt nader ingezoomd op de verschillende taakgebieden.
Sociaal domein – vergelijking realisatie 2024 9 In het diagram wordt weergegeven hoe de uitgaven van Elburg zich verhouden tot de referentiegemeenten voor de taakonderdelen binnen het sociaal domein. Basisvoorzieningen: Elburg heeft hogere uitgaven aan samenkracht (voor- liggende voorzieningen)* en toegang. In Elburg komt een groter positief saldo van vluchtelingenopvang ten gunste van de exploitatie. Participatie: dit taakgebied wordt gekenmerkt door een (incidenteel) overschot op bijstandsuitkeringen (BUIG), lage uitgaven aan minimabeleid (zowel verstrekkingen, kwijtschelding als schuldhulp) en hoge uitgaven aan begeleide participatie (sociale werkvoorziening). Wmo: de lage uitgaven bij Wmo hangen samen met hulp bij het huishouden en maatwerkvoorzieningen. Op beide taakonderdelen is sprake van zowel relatief weinig cliënten als lage uitgaven per cliënt. Overigens nemen de uitgaven met name bij hulp bij huishouden in de meerjarenbegroting duidelijk toe. Jeugd: de hogere uitgaven bij jeugdhulp zonder verblijf worden verklaard door het relatief grote aantal cliënten/trajecten. Bij jeugdhulp met verblijf zijn de uitgaven per traject in Elburg hoger dan gemiddeld in de referentiegemeenten. Bij één referentiegemeente zijn de uitgaven substantieel lager.
* Hierbij zijn de kosten van multifunctionele accommodaties (€17 per inwoner in 2024) in overleg met de opdrachtgever indicatief 50/50 verdeeld over basisvoorzieningen en sport.
Meerjarig beeld basisvoorzieningen en jeugdzorg 10 In het diagram is weergegeven hoe de netto lasten zich de komende jaren ontwikkelen op de taakonderdelen binnen basisvoorzieningen en jeugdzorg. Hierbij wordt opgemerkt dat de tarieven voor de jeugdhulp nog niet zijn geïndexeerd in de meerjarenbegroting vanaf 2027. De toenemende netto lasten bij samenkracht hebben deels betrekking op multifunctionele accommodaties (Doorspijk). De toenemende netto lasten bij gezondheid hangen samen met investeringen in het CJG (preventieve plustaken). Bij jeugdhulp zonder verblijf is sprake van substantieel hogere netto lasten in de meerjarenbegroting. Onder invloed van de eerder genoemde taakstelling voor het sociaal domein nemen de netto lasten in latere jaren enigszins af. Per saldo is de stijging van de netto lasten bij jeugdhulp in de meerjaren- begroting van Elburg duidelijk groter dan in elk van de referentiegemeenten. Op de voorgaande pagina was te zien dat de netto lasten van Elburg zowel bij samenkracht als de toegang relatief hoog zijn. Op voorhand zou verwacht mogen worden dat een dergelijke inzet op preventieve voorzieningen (samenkracht en toegang), een drukkend effect heeft op de kosten van maatwerkzorg.
Tegen deze achtergrond wordt aanbevolen nader onderzoek te doen naar de verklaring van de hoge uitgaven per jeugdzorgtraject, de onderbouwing van de toenemende uitgaven en de taakstelling bij jeugdhulp en de effectiviteit van preventieve voorzieningen in de sfeer van samenkracht en de toegang.
Infrastructuur, ruimte en milieu – realisatie 2024 11 In het diagram wordt weergegeven hoe de uitgaven van Elburg zich verhouden tot de referentiegemeenten voor taakonderdelen binnen het taakgebied Infrastructuur, ruimte en milieu. Infrastructuur: de hogere uitgaven hebben voornamelijk betrekking op de aanleg en het onderhoud van gemeentelijke wegen. Dit is een meerjarig beeld. Mogelijke verklaringen hiervoor kunnen worden gezocht in de omvang, inrichting en/of onderhoudskwaliteit van het gemeentelijke wegenareaal en keuzes omtrent de uitvoering (uitbesteden of zelf doen). Daarbij dient ook aandacht te worden besteed aan de samenhang tussen taakonderdelen, zoals straatreiniging en riolering. Dit is niet onderzocht binnen de kaders van deze opdracht. Riolering en reiniging: Elburg realiseert hier per saldo meer baten dan de referentiegemeenten. Dit kan samenhangen met verschillen in de doorberekening van kosten aan andere taakgebieden (overhead, kwijtschelding, wegen/water) en BTW. Het zegt niets over de kostendekkingsgraad van de leges. Economie: bij dit taakonderdeel zijn met name de netto lasten voor economische ontwikkeling duidelijk hoger dan bij de referentiegemeenten. Daarnaast is sprake van hogere netto lasten voor de bevordering van het toerisme en het bedrijvenloket.
In dit verband wordt opgemerkt dat Elburg ook hogere inkomsten heeft uit toeristen- en forensenbelasting (deze inkomsten zijn niet toegerekend aan dit taakgebied maar maken deel uit van de algemene eigen middelen). Ruimte en milieu: op zowel ruimte als milieu is in Elburg sprake van relatief hoge netto lasten in de sfeer van toezicht en handhaving (VTH) en woonbeleid. Daarnaast is voor milieu en duurzaamheid in 2024 sprake van onderuitputting. In de meerjarenbegroting nemen de netto lasten duidelijk toe.
Veiligheid, onderwijs, sport en groen – realisatie 2024 12 In het diagram wordt weergegeven hoe de uitgaven van Elburg zich verhouden tot de referentiegemeenten voor een aantal onderdelen binnen de taakgebieden Veiligheid, Onderwijs en Sport en openbaar groen. Veiligheid: de bijdrage aan de veiligheidsregio (brandweer en crisisbeheersing) is in Elburg relatief laag. Op de overige onderdelen van veiligheid (zoals handhaving en toezicht) liggen de netto lasten in Elburg iets onder het referentiegemiddelde. Onderwijs: op beide onderdelen van het taakgebied onderwijs is in 2024 sprake van relatief lage netto lasten. Door investeringen in onderwijshuisvesting (integraal huisvestingsplan) lopen de netto lasten op dit taakonderdeel in de meerjarenbegroting op richting het gemiddelde van de referentiegemeenten. Sport en groen: vooral bij sport* en in minder mate bij het openbaar groen is sprake van (structureel) lage netto lasten in Elburg. Op deze taakonderdelen met weinig wet- en regelgeving heeft Elburg blijkbaar gekozen voor een relatief sober voorzieningenniveau en/of efficiënte uitvoering. Cultuur: de hogere netto lasten bij historie hebben in Elburg met name betrekking op musea, historisch archief en cultureel erfgoed. * Inclusief 50% van de kosten van multifunctionele accommodaties.
Bestuur en organisatie – realisatie 2024 13 In het diagram wordt weergegeven hoe de uitgaven van Elburg zich verhouden tot de referentiegemeenten voor een aantal onderdelen binnen het taakgebied bestuur en organisatie. Bestuur en burgerzaken: binnen bestuur hangen de hogere netto lasten vooral samen met het college en de griffie. Deze hogere kosten hangen samen met inhuur en het gezamenlijke onderzoek naar samenspel raad-college-organisatie (griffie) en wachtgelden voor voormalige bestuurders. In de meerjarenbegroting liggen de netto lasten van Elburg op het taakonderdeel bestuur onder het gemiddelde van de referentiegemeenten. Bij het taakonderdeel burgerzaken zijn de netto lasten structureel lager dan bij de referentiegemeenten. Algemene ondersteuning: de totale netto lastten op dit taakgebied zijn in Elburg iets lager dan gemiddeld in de referentiegemeenten. Op taakonderdelen zijn duidelijke verschillen te zien. Elburg heeft lagere netto lasten op de taakonderdelen ICT, huisvesting en bestuursondersteuning. Overigens lopen de netto lasten van huisvesting in de meerjarenbegroting duidelijk op tot boven het gemiddelde van de referentiegemeenten. Bij ICT is in mindere mate sprake van toenemende netto lasten in de meerjarenbegroting. Daar staan hogere lasten tegenover op de taakonderdelen facilitaire/interne zaken en juridische zaken.
Conclusies en aanbevelingen 14 Conclusies Over de hele linie is in 2024 in Elburg sprake van een relatief laag uitgavenniveau en een laag niveau van de algemene eigen middelen (OZB en overige eigen middelen). Dit wijst op een sober voorzieningenniveau en/of doelmatige uitvoering. Bij enkele taakgebieden is sprake van een relatief hoog uitgavenniveau. Dit betreft de taakgebieden Infrastructuur en Ruimte, milieu en economie. Op dit laatste taakgebied nemen de uitgaven in de meerjarenbegroting verder toe. Bij algemene ondersteuning is het uitgavenniveau in 2024 relatief iets lager, maar dit neemt in de meerjarenbegroting toe tot het gemiddelde niveau in de referentiegemeenten. In het sociaal domein is in 2024 nog sprake van relatief lage uitgaven, maar deze nemen in de meerjarenbegroting substantieel toe. Deze stijging is sterker dan bij de referentiegemeenten, waardoor het uitgavenniveau in de meerjarenbegroting in Elburg duidelijk hoger is dan gemiddeld in de referentiegemeenten. Deze sterkere uitgavenstijging is te zien op alle taakonderdelen van het sociaal domein, dus zowel bij de preventieve basis- voorzieningen als de maatwerkzorg. Daarbij wordt opgemerkt dat de tarieven voor de jeugdhulp in Elburg nog niet zijn geïndexeerd in de meerjarenbegroting.
Aanbevelingen Gezien de uitkomsten van de vergelijking met externe referenties, wordt aanbevolen nader onderzoek te doen naar: • De effectiviteit van preventieve voorzieningen in het sociaal domein (samenkracht, toegang) in relatie tot de toenemende uitgaven aan jeugdhulp. Daarbij verdient zowel de onderbouwing van de toenemende uitgaven als de taakstelling in de meerjarenbegroting aandacht; • De achtergrond van de structureel hoge uitgaven aan infrastructuur; • De achtergrond van de hoge en toenemende uitgaven aan ruimte, milieu en economie. Bij hogere uitgaven wordt veronderstelt dat een hoger voorzieningenniveau wordt gerealiseerd en/of de uitvoering minder efficiënt is. In een verschillen- analyse kan dit inzichtelijk worden gemaakt en onderbouwd met kengetallen over het voorzieningenniveau (aantallen, kwaliteit) en de uitvoering. Voor meer grip op de ontwikkelingen in het sociaal domein kan het interessant zijn om referentiegemeente met structureel lagere uitgaven op dit taakgebied in de vervolganalyses te betrekken. Daarbij kunnen verschillen in uitgaven worden geduid aan de hand van beleidskeuzes en onderbouwd met kengetallen over het gebruik van voorzieningen, in samenspraak met de organisatie.
Bijlage toelichting inhoud taakgebieden 15 Basisvoorzieningen Toelichting taakonderdelen Samenkracht (welzijns en opbouwwerk) Welzijnsaccommodaties, buurtcentra, algemeen en sociaal-cultureel werk (SCW) gericht op samenlevingsopbouw, ontmoeting, sociale samenhang/cohesie, gehandicaptenbeleid, flankerend ouderen-/seniorenbeleid, burgerparticipatie, burgerinitiatieven, maatschappelijke & sociale participatie, burgerraad, inwonerspanel Samenkracht (maatschappelijke dienstverlening) Informele zorg(netwerken), sociaal makelaars, coördinatie vrijwillige thuis en mantelzorg (CVTM), mantelzorgcompliment, algemeen maatschappelijk werk, maatschappelijke diensten (maaltijdenservice, thuisadministratie, boodschappenservice, alarmering, klussenhulp, telefonische hulpdiensten, sociaal raadslieden / juridische ondersteuning, pakketmaatregel Awbz), collectieve zorgverzekering Samenkracht (algemene voorzieningen) Beleidsontwikkeling (WMO), subsidie coördinatie, toezicht en handhaving kinderopvang, jeugd en jongerenwerk (incl.
accommodaties), huiswerkbegeleiding, schoolmaatschappelijk werk, kinderopvang op basis van sociaal-medische indicatie, maatschappelijke stages, jongerenparticipatie, inburgering/minderheden, Wmo-raad / adviesraad sociaal domein Opvang vluchtelingen Vluchtelingenhulp, noodopvang vluchtelingen Toegang Wmo loketten, wijk-/dorpenteams wmo, cliëntenondersteuning, huisbezoeken, voorlichting, advies, loket CJG (centra jeugd en gezin), jeugd en gezinsteams (CJG), cliëntondersteuning, vroegsignalering, vangnet jeugd, zorgcoördinatie risicokinderen, praktijkondersteuning huisartsen (POH-er) Gezondheidszorg Publieke gezondheidszorg, gezondheidsbevordering, bevordering eerstelijnszorg, algemene bijdrage GGD, zorgvernieuwingsprojecten GGz, infectieziektebestrijding, AED, gezond in de stad (GIDS), basistakenpakket, jeugd en gezin (excl. toegang jeugd), jongeren op gezond gewicht (JOGG), bestrijding overgewicht, prenatale zorg, ambulancevoorzieningen. Participatie Toelichting taakonderdelen Uitkeringen Buig Bijstandsverlening (BUIG incl. Ioaw, Ioaz, Bbz), incl. budget Rijk, loonkostensubsidies, TONK/TOZO Uitvoeringslasten Buig Uitvoeringskosten inkomensregelingen Terugvordering en verhaal Fraudebestrijding, sociale recherche WSW & Beschut werk Sociale werkvoorziening, beschut werk en dagbesteding (incl. vervoer).
Inburgering Oudkomers, gericht op arbeidsparticipatie Re-integratie Re-integratie-instrumenten, proefplaatsing, participatieplaatsen, vrijwilligerswerk/ sociale activering, detacheringsbanen, scholing, duale trajecten Uitvoeringslasten werk Uitvoeringskosten verbonden met WSW, beschut werk en re-integratie. Verstrekkingen minimabeleid Bijzondere bijstand, armoedebestrijding, kindpaketten, woonlastenfonds, langdurigheidstoeslag, tegemoetkomingen kinderopvang/peuterspeelzaal, tegemoetkomingen chronisch zieken en gehandicapten (WTCG) en compensatie eigen risico (CER), energietoeslag, studietoeslag Kwijtscheldingen Kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen Schuldhulpverlening Schuldhulpverlening en bewindvoering. Uitvoeringslasten minimabeleid Uitvoering minimabeleid en kwijtscheldingen Bijlage toelichting inhoud taakgebieden 16 Wmo Toelichting taakonderdelen Hulpmiddelen Individueel vervoer, aanvullend openbaar vervoer, rolstoelen, woningaanpassingen Hulp bij huishouden Zorg in natura incl. PGB Begeleiding Ambulante begeleiding, dagbesteding, persoonlijke verzorging, incl.
respijtzorg, kortdurend verblijf en PGB Opvang Dak- en thuislozen, dag/nachtopvang, crisisopvang, bed-bad-brood regeling, openbare geestelijke gezondheidszorg, verwarde personen, bemoeizorg, vangnet en advies, zorg en overlast, lokale zorgnetwerken, opvang ex-gedetineerden, inloopfunctie GGZ, prostitutiebeleid, huisuitzettingen, verslavingspreventie en ambulante verslavingshulp, vrouwenopvang, huiselijk geweld Beschermd wonen Beschermd verblijf en beschermd thuis, incl. PGB Veiligheid Toelichting taakonderdelen Brandweer en crisis Bijdragen aan veiligheidsregio, preventie/risicobeheersing, bluswatervoorzieningen/brandkranen, huisvesting kazernes, crisisbeheersing en rampenbestrijding.
Handhaving en toezicht Cameratoezicht in openbare ruimten, Stads-/dorpswachten, mariniers, BOA’s, extra politie-inzet, preventief fouilleren, straatverboden, sociale veiligheid in het openbaar vervoer, beleid- en planvorming, buurtpreventie, burgernet, veilig uitgaan, politiekeurmerk veilig wonen, aanpak risicojongeren, veiligheid op het water (nautisch handhaven), straatintimidatie APV/bijzondere wetten Handhaving APV, drank-/horecawet, speelautomaten, bordelen, wapen en munitie, inclusief leges Ondermijning en BIBOB Bestuurlijke aanpak georganiseerde criminaliteit, bestuursdwang openbaar geweld Overige veiligheid Reddingsbrigade, strandposten/EHBO, opvang zwerfdieren, dierenasiel, opsporing en ruiming explosieven, HALT, parkeertoezicht, slachtofferhulp, lijkschouw/doodschouw, anti- discriminatievoorzieningen, radicalisering, veiligheidshuis, veiligheid op het water, veiligheid op het ijs, integraal veiligheidsplan (beleid), anti-discriminatievoorziening Onderwijs Toelichting taakonderdelen Huisvesting primair onderwijs Nieuwbouw, aanpassing en uitbreiding van bestaande schoolgebouwen, verhuur, onderhoudsprogramma, vandalismebestrijding van schoolgebouwen voor het primair onderwijs Huisvesting speciaal onderwijs Nieuwbouw, aanpassing en uitbreiding van bestaande schoolgebouwen, verhuur, onderhoudsprogramma, vandalismebestrijding van schoolgebouwen voor het speciaal onderwijs
Huisvesting voortgezet onderwijs Nieuwbouw, aanpassing en uitbreiding van bestaande schoolgebouwen, verhuur, onderhoudsprogramma, vandalismebestrijding van schoolgebouwen voor het voortgezet onderwijs Leerplicht/rmc Regionale meld en coördinatiefunctie; aanpak voortijdig schoolverlaten (VSV) / schoolverzuim Onderwijsachterstandenbeleid Voor en vroegschoolse educatie, zomerscholen, schakelklassen, laaggeletterdheid, Wet OKE (ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie) Leerlingenvervoer Bijdragen voor leerlingenvervoer. Overig onderwijsbeleid Onderwijsvoorzieningen, bewegingsonderwijs (klokuren), schoolzwemmen, peuterspeelzalen/kinderopvang, volwasseneducatie, schoolbegeleiding, overig onderwijsvoorzieningen. Jeugdzorg Toelichting taakonderdelen Jeugdhulp Ambulant en met verblijf, incl. PGB Jeugdveiligheid Jeugdbescherming, kindermishandeling (Veilig Thuis), jeugdreclassering en crisisinterventie Bijlage toelichting inhoud taakgebieden 17 Sport, cultuur en recreatie Toelichting taakonderdelen Sportbeleid Stimuleren van (amateur en top)sport, ondersteunen en stimuleren recreatieve sportbeoefening, ondersteunen van organisatie die zich met sport bezig houden, sport in de buurt en functies/buurtsportcoaches (combinatiefuncties). Zwembaden Overdekte zwembaden, openlucht zwembaden. Sportaccommodaties Sporthallen, schaatsbanen/hallen, atletiekbanen, sportvelden/-terreinen (incl.
kunstgrasvelden), wielerbanen, tennisaccommodaties Sportbeleid Stimuleren van (amateur en top)sport, ondersteunen en stimuleren recreatieve sportbeoefening, ondersteunen van organisatie die zich met sport bezig houden, sport in de buurt en functies/buurtsportcoaches (combinatiefuncties). Zwembaden Overdekte zwembaden, openlucht zwembaden. Sportaccommodaties Sporthallen, schaatsbanen/hallen, atletiekbanen, sportvelden/-terreinen (incl. kunstgrasvelden), wielerbanen, tennisaccommodaties Cultuur Zowel accommodaties als programmering: muziek, zang, opera, toneel, ballet en dans. Schouwburgen, concertgebouwen, toneel en concertzalen. Musea voor moderne kunst, tentoonstellingen, ateliers, overkoepelende organen op het gebied van kunstbeoefening, kunstprijzen, cultuurmanifestaties en herdenkingen, poppodia, filmhuizen. Subsidies voor kunstgroepen, beroepsgezelschappen, amateurkunst, architectuur, culturele initiatieven, beeldende kunst. Cultuureducatie Cultuureducatie, combinatiefunctionarissen cultuur, centra voor kunsten, muziekscholen, culturele/kunstzinnige vorming Bibliotheken Bijdragen exploitatie bibliotheken. Lokale media Subsidies lokale media Musea Bijdragen exploitatie musea, oudheidkamers, tentoonstellingen.
Monumenten Monumenten, beschermde stads- en dorpsgezichten, cultuurlandschappen, molens, carillons, kerkorgels en -torens, luidklokken, stadsbeiaardier, immaterieel cultureel erfgoed, open monumentendag. Historisch archief Streekarchief, stadsarchief, historisch informatiecentrum, archeologie, heemkunde Openbaar groen Parken, plantsoenen, (sier)heesters, gras, groenstroken, bomen, gemeentetuin en, onkruidbestrijding in het groen, groenmeubilair (banken, afvalbakken), maaien van bermen en walkanten. Natuur en bossen Bijdragen aan recreatieschappen, natuurbescherming, natuurbelevingscentrum, schaapskuddes Recreatie en speelvoorzieningen Volksfeesten (Koningsdag, kermissen, carnaval, bevrijdingsfeesten), strandvoorzieningen (incl. toiletten), recreatieplassen. Boomfeestdag, onderhoud speelvoorzieningen Dierenwelzijn Stadsboerderijen, kinderboerderijen / dierenweiden, dierentuinen, volkstuinen, hertenkampen, schooltuinen.
Infrastructuur, ruimte en milieu Toelichting taakonderdelen Economische ontwikkeling Clusterontwikkeling en versterking van sectoren, stimulering van (samenwerkings-)projecten van onderzoeksinstellingen en bedrijven, aansluiting onderwijs op arbeidsmarkt, lokale, regionale, bovenregionale, internationale op versterking van de economische structuur en innovatie gerichte samenwerkingsverbanden, zoals energietransitie Bedrijfsloket en regelingen Gemeentelijke ondersteuning bedrijven en ondernemers, bedrijvenloket, stimuleren netwerken voor facilteren bedrijfscontacten, regelen straathandel en markten (incl. marktgelden en staanplaatsgelden), BIZ-bijdrage. Economische promotie Promotionele activiteiten, gericht op het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en nieuwe werkers, aantrekken van overige instellingen ter versterking van het profiel van de gemeente, investeren in bovenlokale, regionale, landelijke en internationale kennis- en economische relatienetwerken, promotie toerisme. Evenementen Bijdragen voor evenementen op het gebied van (top)sport, cultuur en recreatie Bijlage toelichting inhoud taakgebieden 18 Infrastructuur, ruimte en milieu Toelichting taakonderdelen Wegen Regulier en groot onderhoud van wegen, straten en pleinen, bermen en fietspaden. Inclusief gebiedsbeheer en mutaties in reserves bestemd voor wegenonderhoud.
Aanleg, vervanging en reconstructie van wegen, straten en pleinen, bermen en fietspaden. Inclusief reservemutaties voor wegenprojecten. Openbare verlichting Aanleg en onderhoud van openbare verlichting, stadsilluminatie en energielasten. Verkeersmaatregelen Verkeersregelinstallaties, verkeersborden, belijning, bewegwijzering, verkeersveiligheid, maatregelen gericht op gedragsbeïnvloeding en mobiliteitsbeheersing Civiele kunstwerken Aanleg en onderhoud van bruggen, kade- en walmuren, tunnels, viaducten, aquaducten, sluizen en duikers. Parkeerbelasting Belastinginkomsten parkeren, inclusief heffing en invordering, onderhoud parkeervoorzieningen Parkeerkosten Parkeerbeleid, ontheffingen en vergunningen, onderhoud en beheer parkeervoorzieningen Verkeersbeleid Mobiliteitsplannen, verkeerscirculatieplannen, gedragsbeïnvloeding, smart mobility, straatmeubilair, vergunningen voor het tijdelijk plaatsen van voorwerpen op de openbare weg (Wior- vergunning), kabels en leidingen, kunst in de openbare ruimte (Kior), uitritvergunning, fonteinen (niet in groengebieden), openbare toiletten, abri’s, verkeersonderwijs. Straatreiniging Reinigen openbare ruimte, incl. onkruidbestrijding (op verhardingen), graffiti, zwerfvuil (ook in het water en bij stranden), gladheidsbestrijding en sneeuwruimen.
Openbaar vervoer Infrastructurele aanpassingen voor metro-, tram- en bus, (gescheiden) busbanen, P+R-terreinen. Exploitatie OV-voorzieningen. Exploitatie en bijdragen aan kanaalmaatschappijen. Waterwegen en havens Baggeren, oevervoorzieningen, beschoeiingen, inspecties, beheersing oppervlaktewater, bemalingen. Onderhoud sloten/vijvers. Havenmeester, laad/loswal, walstroom, havengelden. Riolering Aanleg en onderhoud riolering en gemalen, rioolheffing (rioolwater, hemelwater, grondwater), heffing en invordering Reiniging Inzameling van huis- en bedrijfsafval, inkomsten afvalstoffenheffing en reinigingsrechten Ruimtelijke plannen Bestemmingsplannen (ontwikkelen, digitaliseren, actualiseren, herzien),beheersverordeningen, wijzigingsplannen, voorbereiden en vaststellen structuurplannen en -visies, beeldkwaliteitsplannen, omgevingsplannen Ruimtelijke registraties Kadastrale informatie, leegstandsregister, vastgoedsystemen/-informatieplan, cyclorama foto’s, registratie in het kader van Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (Wkpb), Inspire, Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), geografische informatie Vergunningverlening Bouwvergunning, sloopvergunning, kapvergunning, aanlegvergunning, projectbesluiten, ontheffing bestemmingsplan, monumentenvergunning, bezwaar en beroep, Wabo Toezicht en handhaving Toezicht en handhaving omgevingsvergunningen
(incl. welstand) Woonbeleid Woonruimteverdeling, woningsplitsingsvergunning, woonvergunningen, ambulant wonen, wonen boven winkels, doorstroming woningmarkt, overige woonbeleid (woon-visies, prestatieafspraken, bouw- en huisvestingsverordeningen, startersleningen Stadsvernieuwing Herstructureringen, stedelijke vernieuwing, krimp, inbreiding en uitbreiding/uitleglocaties, planvorming, grond verwerven of verkopen, sanering (bedrijven)terreinen, besluiten Locatie- en Woninggebonden Subsidies (BLS en BWS), particulier opdrachtgeverschap, kosten projectmanagementbureau (PMB), invoering Omgevingswet Milieutoezicht Milieuvergunningen, vergunningen indirecte lozingen, meldingsplicht inrichtingen, mijnbouw milieuvergunningen, omgevingsdienst, milieupolitie, controles, boetes, dwangsommen, klachten Duurzaamheid en klimaat Energiebesparing, klimaatbeheersing (zonnepanelen, duurzaam bouwen, klimaatbeleid), energietransitie, aardgasvrij Bodem bodemonderzoek/-sanering/- bescherming/-beleid, bouwstoffenbesluit Luchtkwaliteit Luchtverontreiniging, stank, milieuzones Overig milieubeleid Industrielawaai, geluidsschermen, geluidsisolatie, geluidsanering, ongediertebestrijding, beleid, voorlichting, stikstof Begraafplaatsen en crematoria Onderhoud en exploitatie van begraafplaatsen en crematoria (inclusief leges) Bijlage toelichting inhoud taakgebieden 19 Bestuur en ondersteuning Toelichting
taakonderdelen College B&W Kosten voor vergoeding en tegemoetkomingen aan het college van burgemeester en wethouder, salarissen en overige personele kosten van het college van burgemeester en wethouders (vergoedingen, bezoldigingen etc), representatiekosten van college van B&W-leden (o.a. directe loonkosten, reis- en verblijfskosten, ambtswoning, de huistelefoon etc.), opleidingen, verzekeringen, ICT-voorzieningen. Overige lasten aan bestuur waaronder de gemeentelijke ombudsman, wijkraden. Gemeenteraad Kosten voor vergoeding en tegemoetkomingen aan de gemeenteraad, vergoedingen en overige personele kosten van de gemeenteraad (inclusief vergoeding voor commissieleden, niet zijnde raadsleden), representatiekosten van raadsleden, vergoedingen en overige personele kosten van de leden (niet zijnde raadsleden) van commissies ex artikel 96, fractie-ondersteuning en ambtelijke ondersteuning van de raad. Voormalige bestuurders Uitkeringen aan bestuurders/raadsleden of hun nabestaanden zoals wachtgelden, pensioenen en sociale uitkeringen in natura. Griffie en rekenkamer Kosten van de griffier/notubiz, kosten voor huisvesting en overige ondersteuning van de griffie(r), budget voor het uitvoeren van wettelijke taak van de gemeentelijke rekenkamerfunctie, inclusief ambtelijke ondersteuning en huisvesting.
Bestuurlijke samenwerking Gemeentelijke/regionale, landelijke en internationale bestuurlijke samenwerking, lidmaatschap VNG, stedenbanden/zustersteden, ontwikkelingssamenwerking, dienstreizen buitenlandse steden Accountantscontrole Betreft zowel de uitbestede kosten van de accountant als ambtelijke inzet dat hiermee is gemoeid Burgerzaken Verstrekkingen reisdocumenten (paspoorten, identiteitskaarten, zakenpaspoorten, e.d.), rijbewijzen, uittreksels en verklaringen (uittreksel uit het geboorteregister en verklaringen omtrent gedrag (VOG). Het gaat zowel om kosten als opbrengsten (leges, inclusief afdracht aan Rijk). Aanvragen van Nederlandse nationaliteit, naturalisatieceremonies, overige taken burgerzaken waaronder straatnaamgeving en huisnummering, Donorwet, gevonden voorwerpen. Basisregistratie personen Inclusief onderzoeken naar de juistheid van BRP, loket Register Niet-Ingezetenen (RNI). CRIB Centraal Registratie- en Informatiebureau van mens en dier. Verkiezingen Organiseren van verkiezingen en referenda Burgerlijke stand Het afsluiten van huwelijken (inclusief vergoeding Babs), aangifte geboorten/overlijden en echtscheidingen, naamswijzigingen Financiën Planning en control (opstellen begroting, jaarrekening, voorjaarsnota), financiële administratie (debiteuren, crediteuren), salarisadministratie (PSA), concernfinanciën.
P&O Arbeidsvoorwaardenbeleid, arbo-diensten, duurzaam vitaal (& gezondheid), organisatieontwikkeling, WKR, werving en selectie, loopbaanbegeleiding. Communicatie Concern communicatie, gemeentewebsite (internet/intranet), gemeentepagina in lokale media, (bestuurs)voorlichting. Exclusief communicatie primaire dienstverlening Automatisering Concernbreed automatisering/ICT (hardware, werkplekken, netwerk/infrastructuur, software/licenties), informatiemanagement, telefonie. Huisvesting Aankoop/huur, instandhouding en onderhoud van centrale huisvesting (gemeentehuis, stadskantoor), nutsvoorzieningen, heffingen, verzekeringen Facilitaire zaken Schoonmaak, catering (restaurant, koffievoorziening), kantoorkosten, inventaris/interieur Interne zaken Post en repro, archief documentaire informatievoorziening (DIV), receptie/bodes, inkoop, onderzoek & statistiek, beveiliging, representatie, nieuwjaarsreceptie, bedrijfshulpverlening/EHBO, balie. Juridische zaken Concern juridische zaken, commissie bezwaarschriften, klachtenafhandeling. Bestuursondersteuning Gemeentesecretaris en de ondersteuning daarvan, bestuurssecretariaat, ondernemingsraad, (strategische) ondersteuning en advies college.
Bijlage toelichting inhoud taakgebieden 20 Algemene eigen middelen Toelichting taakonderdelen OZB woningen Belastinginkomsten OZB woningen, inclusief heffing en invordering en waardering onroerende zaken (WOZ) OZB niet-woningen Belastinginkomsten OZB niet-woningen eigenaren en gebruikers, inclusief heffing en invordering en waardering onroerende zaken (WOZ) Reclame-/precariobelasting Opbrengst belastingen, inclusief kosten van heffing en invordering voor het plaatsen van objecten op gemeentegrond of zichtbaar vanaf de openbare weg (terrassen, lichtbakken) Toeristenbelasting Opbrengst en heffing van toeristen- en forensenbelasting Overige heffingen Opbrengst en heffing overige lokale heffingen, zoals hondenbelasting, roerende woon en bedrijfsruimten en baatbelasting. Deelnemingen Opbrengsten dividend of verkoop aandelen, evenals kosten voor energie, water, stadsverwarming, afvalverwerking, internet. Bedrijfsmatige activiteiten door gemeenten Renteresultaat Werkelijke en toegerekende betaalde of ontvangen rente, inclusief rente over eigen vermogen (bespaarde rente).
Mutaties algemene reserves Toevoeging en onttrekking algemene (vrij inzetbare) reserves en bestemmingsreserves die geen specifiek karakter hebben, zoals gevormd door fondsen voor ontwikkeling, transitorische posten (overboekingen tussen jaren), reserves ter dekking van kapitaallasten (voor investeringen in maatschappelijk nut) en vrijval van (bestemmings)reserves, resultaat rekening. Stelposten en onvoorzien Stelposten voor nog in te vullen bezuinigingen, nog niet toegerekende posten voor bijv loon/prijsstijgingen, begrotingsruimte, post onvoorzien, algemene baten en lasten, nagekomen lasten en baten van voorgaande jaren, vennootschapsbelasting. Grondexploitaties Resultaten grondexploitaties woningen, bedrijventerreinen, grondaankopen/-verkopen, projectbureaus, bouwrijp maken, woonrijp maken, planontwikkeling, bovenwijkse voorzieningen ten behoeve van bouwgrondcomplexen. Erfpacht Inkomsten erfpachtcanon en afkoopsommen. Vastgoed Accommodaties en gronden die gemeenten in eigendom hebben, maar die niet voor gemeentelijke taken worden aangewend. Het gaat veelal om onroerend goed dat wordt verhuurd of is afgestoten. De kosten van accommodaties die wel worden gebruikt voor gemeentelijke taken zijn bij de betreffende taak ondergebracht.