bijlage 3: Uitwerking aanbevelingen

Bijlage 3: Uitwerking aanbevelingen Registratie en informatie Om de registratie van arbeidsmigranten te verbeteren, worden de volgende aanbevelingen door Public Result gedaan: 1)

Faciliteer een digitaal nachtregister

2)

Verstrek informatie over inschrijving

3)

Stimuleer uitschrijving

Ad 1: digitaal nachtregister Het huidige Doelgroepenbeleid verlangt al dat een nachtregister wordt bijgehouden. De voorgestelde wijziging zit hem dus in het digitaal faciliteren van het nachtregister. Wij zijn van mening dat een digitaal nachtregister op dit moment niet wenselijk/nodig is in onze gemeente. De ondernemers geven aan dat de huidige manier van het bijhouden van een nachtregister voor hen goed werkt. De uitzendbureaus houden een register bij en zij leveren deze informatie aan bij de ondernemers. Laatstgenoemden geven aan dat zij op ieder moment informatie kunnen aanleveren over wie waar verblijft. Het (dagelijks) moeten bijhouden van een digitaal register vinden zij allesbehalve wenselijk en levert een administratieve rompslomp op. In het kader van het heffen van toeristenbelasting aan ondernemers die een recreatieverblijf houden, is een digitaal nachtregister evenmin van meerwaarde op dit moment. In onze gemeente hebben wij vooral een aantal ‘kleinere’ recreatieverblijven. De collega’s van belastingen (toeristenbelasting) geven aan dat digitalisering van het register niet in een behoefte voorziet. Gezien de kosten die het faciliteren van een digitaal register met zich meebrengt, wordt op dit moment geen meerwaarde gezien in het digitaliseren van het register. Het advies is om deze aanbeveling niet over te nemen.

Ad 2: verstrek informatie over inschrijving Het verbeteren van de informatieverstrekking rond inschrijving BRP is een aanbeveling die wij adviseren over te nemen. In bijlage 1 werd al geschetst dat slechts een klein deel van de arbeidsmigranten zich inschrijft. Ook de ondernemers in Elburg bevestigen dit. Daarmee is onvoldoende zicht op waar men woont (en eventuele onwenselijke huisvesting), hoeveel mensen er in een pand wonen (i.v.m. calamiteiten) en wat de huisvestingsopgave eigenlijk is. Inschrijving in de BRP komt dit ten goede. De ondernemers gaven aan dat zij hun werknemers niet stimuleren om zich in te schrijven. Het argument daarvoor is dat dit fiscaal gezien nadelige gevolgen zou hebben voor de arbeidsmigrant, waardoor hij/zij inkomsten mis zou lopen. Verplichte inschrijving betekent wegloop van arbeidsmigranten, aldus de ondernemers. In het rapport van Public Result wordt dit misverstand al weerlegd. Aangezien wij belang hebben bij inschrijving (want daardoor hebben wij inzicht in hoeveel mensen waar wonen) is het een taak van de gemeente om te zorgen voor adequate informatievoorziening. Er bestaat al een website waar arbeidsmigranten veel informatie vandaan kunnen halen, namelijk www.workinnl.nl. Hier is ook informatie over inschrijving te vinden. Het voorstel is om op onze eigen website een link naar die website te plaatsen.

Wel moet worden bedacht dat men bij een verblijf korter dan vier maanden, zich niet hoeft te registeren in de BRP. Dit zal op veel arbeidsmigranten van toepassing zijn. Wij adviseren deze aanbeveling over te nemen. Ad 3: stimuleer uitschrijving Onlosmakelijk verbonden met inschrijving, is uitschrijving. In de dagelijkse praktijk blijkt dat de mensen die zich wel inschrijven, zich vaak niet uitschrijven. Op die manier hebben wij nog steeds niet het juiste beeld.

Informatievoorziening over uitschrijving moet dus samengaan met informatievoorziening over inschrijving. Ook hier zal een verwijzing naar www.workinnl.nl helpend zijn. Wij adviseren deze aanbeveling over te nemen.

Communicatie en participatie Op het gebied van communicatie en participatie worden de volgende twee aanbevelingen gedaan door Public Result: 1)

Actief verwijzen naar het participatiebeleid bij complexe plannen

2)

Klankbordgroep bij ontwikkeling

Ad 1. Verwijzen naar participatiebeleid complexe plannen Ten tijde van het opstellen van het Doelgroepenbeleid was het participatiebeleid in ontwikkeling. Om goed aan te sluiten bij het huidige participatiebeleid, is het wenselijk dat we in het Doelgroepenbeleid naar het participatiebeleid verwijzen. Het advies is deze aanbeveling over te nemen. Ad 2: Klankbordgroep bij ontwikkeling De ondernemers gaven er de voorkeur aan pas een klankbordgroep in het leven te roepen bij een initiatief van bepaalde omvang, bijvoorbeeld bij een huisvestingsinitiatief van minimaal 30 personen. En pas na vergunningverlening of een ‘ja, mits’ (bij intaketafel). Het is echter niet wenselijk om af te wijken van het huidige participatiebeleid, maar hier juist bij aan te sluiten. Het instellen van een klankbordgroep kan daar onderdeel van zijn. Daarom is het advies deze aanbeveling over te nemen .

Voldoende aanbod dichtbij huis Om te borgen dat arbeidsmigranten goed en veilig kunnen wonen, heeft Public Result een aantal aanbevelingen gedaan: 1)

Stel aanvullende kwaliteitseisen: •

Zowel de locatie als de eigenaar moet SNF-gecertificeerd zijn

•

Koppel arbeidsovereenkomst en huurcontract los

•

Na einde arbeidsovereenkomst termijn voor de arbeidsmigrant om de huisvesting te verlaten

•

Huisvesters moeten beschikken over een exploitatievergunning

2)

Aanvullende afspraken met huisvesters opnemen in een convenant

3)

Voorwaarden locatie-eisen bedrijventerreinen: •

Initiatiefnemer onderbouwt de behoefte

•

Huisvesting mag geen belemmering vormen voor bedrijfsvoering omliggende bedrijven

•

Huisvesting op bedrijventerrein mogelijk tot milieucategorie 4

Ad 1: Aanvullende kwaliteitseisen Zowel locatie als eigenaar SNF-gecertificeerd In het huidige Doelgroepenbeleid wordt op verschillende plekken aangehaald dat de huisvesting minimaal aan de SNF normen moet voldoen. Het advies van Public Result is dat zowel de locatie zelf als de eigenaar SNF gecertificeerd moet zijn. Het is echter niet altijd de eigenaar die (rechtstreeks) aan de arbeidsmigrant verhuurt. In de meeste gevallen maken de ondernemers in Elburg voor huisvesting van arbeidsmigranten gebruik van uitzendbureaus die op hun beurt de arbeidsovereenkomst met de arbeidsmigrant aangaan. Van belang is dus vooral dat de aanbieder van de woonruimte (degene die de

woonruimte aanbiedt/verhuurt aan de arbeidsmigrant) is opgenomen in het register van SNF. Op die manier borgen we dat de locaties ook aan de normen voldoen. In het huidige Doelgroepenbeleid is al opgenomen dat de locaties aan de SNF norm moeten voldoen. We kunnen dit wijzigen in de eis dat huisvesting alleen mag worden aangeboden door organisaties die een SNF keurmerk hebben en zijn opgenomen in het SNF register. De Stichting Normering Flexwonen ziet toe op naleving van de norm door jaarlijks controles uit te voeren. (NB: We verlangen in het huidige Doelgroepenbeleid ook dat uitzendorganisaties of diegene die de exploitatie voor zijn rekening neemt, zijn aangesloten bij een brancheorganisatie zoals ABU of ANNB. Deze keurmerken vertegenwoordigen kwaliteitseisen, onder andere op het gebied van arbeidsvoorwaarden, afdracht van sociale premies, veiligheid op de werkvloer en gedragsregels.) Wij adviseren deze aanbeveling in aangepaste vorm over te nemen. Koppel arbeidsovereenkomst en huurcontract los Dit advies wordt gegeven om te voorkomen dat een arbeidsmigrant waarvan het dienstverband eindigt, per direct dakloos wordt. De Elburgse ondernemers gaven aan dat de arbeidsmigrant na einde dienstverband vaak een week de tijd krijgt om de huisvestingslocatie te verlaten en dat dit in de praktijk geen problemen oplevert.

Men gaat vaak óf elders aan het werk (en wonen) óf terug naar het thuisland. Wat hen betreft is het scheiden van arbeidsovereenkomst en huurovereenkomst niet nodig. Het Aanjaagteam van Roemer heeft ook gepleit voor het loskoppelen van arbeids- en huurcontract. Inmiddels (22 maart 2023) is de Wet Goed Verhuurderschap aangenomen waarin dit ook opgenomen is. Zo luidt artikel 2 lid 3 onder a van deze wet als volgt: “3. Onverminderd het tweede lid wordt in het geval van verhuur van verblijfsruimte aan arbeidsmigranten: a. de huurovereenkomst afzonderlijk van de arbeidsovereenkomst vastgelegd; en b. de informatie, bedoeld in het tweede lid, onderdeel d, waaronder mede begrepen de rechten en plichten van de huurder ten aanzien van het gehuurde die in de huurovereenkomst zijn opgenomen, verstrekt in een taal waaraan de arbeidsmigrant de voorkeur geeft, tenzij er een andere taal kan worden gebruikt die hij begrijpt en waarin hij helder kan communiceren.”

Deze wet gaat, zoals het er nu naar uitziet, in per 1 juli 2023. Nu het wettelijk verplicht wordt om de arbeidsovereenkomst en huurovereenkomst te splitsen, is het niet nodig deze verplichting ook nog in ons beleid op te nemen. Wij adviseren daarom deze aanbeveling niet over te nemen. Neem redelijke termijn op om woning te verlaten Het huidige Doelgroepenbeleid verlangt al dat huisvesting wordt geregeld door organisaties die zijn aangesloten bij bracheorganisaties als ANNB en ABU. In de CAO van deze brancheorganisaties is bepaald dat na einde van het dienstverband de arbeidsmigrant nog vier weken in de woning (of de huisvestingslocatie) mag blijven wonen (uiteraard tegen betaling van de afgesproken huur). Wij zijn van oordeel dat we in Elburg op die manier voldoende borgen dat aan de arbeidsmigrant een redelijke termijn wordt gegeven om de woning te verlaten bij einde van het dienstverband. Aanvullende regels hieromtrent zijn niet nodig. Wij adviseren deze aanbeveling niet over te nemen. Huisvesters moeten beschikken over een exploitatievergunning Een exploitatievergunning is op grond van onze APV nodig voor het exploiteren van een openbare inrichting.

Een openbare inrichting is een hotel, restaurant, pension, een bed & breakfast met ten minste vier slaapplaatsen, een café, waterpijpcafé, cafetaria, afhaalcentrum, snackbar, discotheek, buurthuis of clubhuis of elke andere voor het publiek toegankelijke, besloten ruimte waarin bedrijfsmatig of in een

omvang alsof zij bedrijfsmatig was logies wordt verstrekt of dranken worden geschonken of rookwaren of spijzen voor directe consumptie ter plaatse worden verstrekt of bereid; Het gaat dus om een voor het publiek toegankelijke inrichting. Hier valt huisvesting van arbeidsmigranten niet onder. Dit betreft immers geen voor publiek toegankelijke ruimte. Als we een dergelijke vergunningplicht zouden willen, dan moet dat expliciet worden opgenomen in de APV. De vraag is echter of dat wenselijk is. Nu wordt voor huisvesting voor arbeidsmigranten een omgevingsvergunning voor planologisch afwijkend gebruik verleend. Bij de verlening van die vergunning wordt het doelgroepenbeleid toegepast. Aan de omgevingsvergunning zitten heel veel voorwaarden over de huisvesting van arbeidsmigranten. Daar kunnen we toezicht op houden. De vraag is dan wat een exploitatievergunning dan nog toevoegt. Wij adviseren deze aanbeveling niet over te nemen. Ad 2: aanvullende afspraken met huisvesters opnemen in een convenant Het opnemen van aanvullende afspraken in een convenant achten wij niet nodig. Huisvesting in Elburg vindt op niet al te grote schaal plaats. Er zijn circa 10 ondernemers die arbeidsmigranten inschakelen, waarvan bij slechts 3 ondernemers sprake is van meer dan 10 arbeidsmigranten. Bovendien zijn de voorbeelden die Public Result benoemt óf al opgenomen in het Doelgroepenbeleid (bijv.

certificering van uitzendbureaus) óf worden al bij wet geregeld (bijv. scheiden van huur- en arbeidsovereenkomst). Zoals hiervoor is aangegeven, wordt bovendien aan een vergunning een groot aantal voorwaarden verbonden. Wij zijn van mening dat op die manier voldoende wordt geborgd dat huisvesting plaatsvindt binnen de kaders zoals wij die hebben vastgesteld. Wij adviseren deze aanbeveling niet over te nemen. Ad 3: Voorwaarden locatie-eisen bedrijventerreinen In het huidige Doelgroepenbeleid staat vermeld dat huisvesting mogelijk is op/aan de rand van bedrijventerreinen. Public Result adviseert om huisvestingslocaties toe te staan op bedrijventerreinen tot en met milieucategorie 3.4 maar hier dan wel voorwaarden aan te koppelen. Het advies van Public Result is om enkele voorwaarden waaronder deze huisvesting wordt toegestaan, toe te voegen, namelijk: •

initiatiefnemer onderbouwt de behoefte

•

huisvesting mag geen belemmering vormen voor bedrijfsvoering omliggende bedrijven

•

huisvesting mogelijk tot milieucategorie 4

Het huidige doelgroepenbeleid bevat al een set met uitgangspunten en een afwegingskader, aan de hand waarvan nieuwe initiatieven worden getoetst. Zo is op pagina 22 en 23 onder andere opgenomen dat huisvesting van arbeidsmigranten geen belemmering mag vormen voor de bedrijfsvoering van omliggende bedrijven én dat sprake moet zijn van een goed woon- en leefklimaat van zowel de arbeidsmigranten als van de nabijgelegen woonwijk of gemengde bestemming. Het lijkt ons niet verstandig om in het beleid op te nemen op welke locaties (welke milieuzonering) huisvesting wel of niet is toegestaan. Beter is het om een initiatief tot huisvesting van arbeidsmigranten te toetsen aan de al bestaande kaders en uitgangspunten, waaronder zoals benoemd het goede woon- en leefklimaat en de risico’s voor de bedrijfsontwikkeling van (in de buurt) aanwezige bedrijven. Aanvullend aan het voorgaande, hebben de Elburgse ondernemers aangegeven dat zij graag zien dat de gemeente ook een positieve houding heeft tegenover huisvesting op het bedrijfsperceel. En dat de gemeente ook genegen is om een vergunning voor niet ‘slechts’ vijf jaren af te geven, maar voor een langere periode. Het realiseren van huisvesting (door nieuwbouw of aanpassing van een bestaand pand) kan niet binnen vijf jaren worden terugverdiend. De wens van de ondernemers is dat een vergunning voor 15 jaar wordt afgegeven.

In het huidige Doelgroepenbeleid is deze termijn al opgenomen. Geconstateerd wordt echter dat in het afwegingskader, aan de hand waarvan initiatieven worden getoetst, een termijn

van maximaal 10 jaar wordt genoemd. De termijn waarvoor een vergunning kan worden afgegeven, hangt af van het type vergunning (artikel 4, lid 11, Bijlage II Bor of artikel 4 lid 9 Bor). Het advies is om deze beide termijnen te vermelden in het afwegingskader. Nu de termijn die de ondernemers noemen al is opgenomen in het Doelgroepenbeleid richt de wens van de ondernemers zich dus vooral op het vlak van uitvoering/toepassing van het beleid. Het advies is om aan de hand van het voorgaande enkele tekstuele wijzigingen aan te brengen in het Doelgroepenbeleid.

Controle en handhaving Public Result doet op het vlak van controle en handhaving de volgende aanbeveling:

•

Laat de voorwaarde dat bij een locatie van 30 personen of meer continue een beheerder aanwezig moet zijn, vallen. Dit is pas lonend bij een locatie van circa 100 personen of meer.

Uitgaande van de ervaringen elders in het land, ligt het voor de hand om deze voorwaarde te schrappen uit het Doelgroepenbeleid. Het Doelgroepenbeleid kent reeds de verplichting dat een beheerder 24/7 bereikbaar of aanwezig is. Dit kan in tact blijven. Het is belangrijk dat er altijd iemand bereikbaar is die in geval van calamiteit ook snel te plaatse kan zijn. Dat is geborgd in het huidige beleid. Het advies is daarom deze aanbeveling over te nemen.

Arbeidsmigrant centraal Om de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van de arbeidsmigrant te vergroten, heeft Public Result de volgende aanbevelingen gedaan: 1)

Richt een meldpunt in (o.g.v. de Wet goed verhuurderschap)

2)

Uitbreiden www.elburgwijzer.nl

3)

Welkomstpakket

Ad 1: Meldpunt inrichten Het inrichten van een meldpunt zal verplicht worden zodra de Wet Goed Verhuurderschap zal ingaan, vermoedelijk per 1 juli 2023. Deze wet ziet echter niet alleen op huur door arbeidsmigranten, maar betreft huur van woon-of verblijfsruimte. Dit is dus iets wat los van het Doelgroepenbeleid aandacht zal krijgen bij het ingaan van genoemde wet. Ad 2: Uitbreiden van www.elburgwijzer.nl De ondernemers gaven aan dat informatievoorziening vanuit de gemeente wat hen betreft niet nodig is. Er is een beheerder aanwezig (al dan niet op afstand) die de taal van de arbeidsmigrant spreekt en op de hoogte is van alle benodigde informatie. Ook vanuit de uitzendbureaus wordt veel informatie verstrekt aan de arbeidsmigrant, een en ander conform de CAO. Uiteraard willen wij als gemeente dat de arbeidsmigrant op de hoogte is van zijn/haar rechten en plichten. Er bestaat zoals gezegd echter al een website, gefaciliteerd door de rijksoverheid: www.workinnl.nl. Op deze website kunnen arbeidsmigranten in hun eigen taal informatie vinden over onder andere inschrijving, contract en loon, wonen, ziekte en zorg et cetera. Het advies is om op onze eigen website te zorgen voor een verwijzing naar deze website. Op die manier borgen we dat de arbeidsmigranten ten allen tijde de juiste informatie kunnen raadplegen. Het advies is dus deze aanbeveling over te nemen.

Ad 3: Welkomstpakket Public Result adviseert een welkomstpakket te overhandigen bij inschrijving in het BRP. Nu schrijft men zich vaak niet in, zo leert de praktijk ons (en werd ook door de ondernemers bevestigd). In die gevallen bereikt de informatie die we de nieuwe (tijdelijke) inwoners van Elburg willen meegeven, hen niet. Wij zullen met de collega’s van inburgering/registratie zoeken naar mogelijkheden om ook arbeidsmigranten die zich (vooralsnog) niet hebben ingeschreven, te voorzien van informatie over onze gemeente en hen op die manier ook wijzen op de plicht zich in te schrijven in het BRP bij een verblijf langer dan vier maanden. Wij adviseren deze aanbeveling over te nemen.

(Regionale) Samenwerking Public Result doet de volgende aanbevelingen als het gaat om samenwerking: 1)

Maak huisvesting arbeidsmigranten vast bespreekpunt in overleggen met marktpartijen

2)

Zorg voor periodieke monitoring

Ad 1: Huisvesting arbeidsmigranten op agenda in overleggen met marktpartijen In het proces dat achter ons ligt (uitwerking motie) hebben we gezien hoe belangrijk het is om met de ondernemers om tafel te gaan. Op die manier komen wij als gemeente te weten wat er speelt en waar zij behoefte aan hebben. En andersom weten zij hoe wij als gemeente tegen bepaalde zaken aankijken. Het zorgt voor versterking van de relatie, die nodig is om tot uitvoering van het beleid te kunnen komen. De wethouder economie heeft meerdere keren per jaar een overleg met het bestuur van de BKE. Het thema huisvesting arbeidsmigranten zou een plek kunnen krijgen op de agenda van dat overleg. Daarom is ons advies deze aanbeveling over te nemen. Ad 2: Zorg voor periodieke monitoring Monitoring kan onderdeel uitmaken van het periodiek overleg dat hierboven onder punt 1 genoemd is. Ons advies is deze aanbeveling over te nemen.

Aanvullende wijzigingen Verbod op mixen van doelgroepen aanpassen Het Doelgroepenbeleid verbiedt het mixen van de doelgroepen arbeidsmigrant, spoedzoeker en mensen met onbegrepen gedrag. Met niet mixen wordt bedoeld dat tussen twee huisvestingslocaties, waar personen behorend tot één van deze groepen zijn gehuisvest, tenminste 500 meter moet zitten. Spoedzoekers zijn in de regel mensen die vanwege een bepaalde nood acuut een woning nodig hebben. Dit zijn geen mensen die een ander ritme hebben of die om welke reden dan ook ‘prikkelarm’ moeten wonen. Daarom is ons advies om het verbod op het mixen van doelgroepen te beperken tot de arbeidsmigranten en mensen met onbegrepen gedrag. Deze doelgroepen kunnen een ander leefritme hebben waardoor het ruimtelijk gezien niet wenselijk is hen in elkaars nabijheid te huisvesten. Maar zoals gezegd geldt dat niet voor spoedzoekers. De aanbeveling is daarom om het verbod op mixen van doelgroepen niet te laten gelden voor spoedzoekers en het doelgroepenbeleid daarop aan te passen. Hiermee ontstaan er wellicht meer mogelijkheden om woonoplossingen voor spoedzoekers te realiseren. Eigenaar en/of huisvester Op pagina 23 (onderaan) staan onder het kopje ‘eigenaar verantwoordelijk’ diverse verplichtingen. De termen ‘beheerder’ en ‘huisvester’ worden daar door elkaar gebruikt en de term eigenaar komt er niet in voor.

Het voorstel is om telkens waar óf huisvester óf beheerder staat vermeld, dit te vervangen door

‘eigenaar en/of huisvester’. Op die manier is helder bij wie de verantwoorlijkheid ligt voor het nakomen van de verplichtingen.