bijlage 1 Raadsvoorstel Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028

Raadsvoorstel

Onderwerp

Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028

Behandelaar:

Monique de Mul

Datum Portefeuillehouder

30 mei 2023 Burgemeester

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen:

monique.de.mul@elburg.nl 321246 2

Onderwerp: Regio Zwolle stapt door: Meerjarige Agenda 2024-2028 Te nemen besluit: 1.

In te stemmen met de meerjarige agenda van de Regio Zwolle ‘Regio Zwolle stapt door’ (20242028); De basisbijdragen structureel te verwerken in de begroting van 2024 en verder; De bijdragen voor opgavegericht werken in 2024 en 2025 beschikbaar te stellen en voor 2026 en 2027 te reserveren in de begroting 2024-2027.

2. 3.

Inleiding Regio Zwolle is een samenwerking van 22 gemeenten, 4 provincies, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen. Er is een nieuwe meerjarige agenda opgesteld, ‘Regio Zwolle stapt door’, waarin de partners vanuit het perspectief van Brede Welvaart gezamenlijke ambities hebben geformuleerd. Deze ambities zijn zowel op het gebied van Economie en arbeidsmarkt (o.a. continuering Human Capital Agenda) als op het vlak van Ruimtelijke ontwikkeling (o.a. vitale kernen en bereikbaarheid). De hoofdsporen Economie en Ruimte zijn onderverdeel in vier actielijnen: I. II. III. IV.

Duurzame en wendbare economie, door het faciliteren van o.a. ondernemersdienstverlening en Kennispoort; Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt , waartoe de continuering van de HCA behoort; Klimaatbestendige inrichting van onze regio, waarin de ontwikkelopgaven rond woningbouw en bedrijvigheid worden uitgewerkt; Duurzame bereikbaarheid van en in de regio, rekening houdend met de mobiliteitstransitie.

De opgaven in deze actielijnen worden de komende maanden uitgewerkt tot een tweejaren-werkplan 2024-2025. Regio Zwolle wil opgavegericht werken, waarbij elke partner kan kiezen aan welke opgave zij wil bijdragen. Daarnaast wordt van alle partners een bijdrage gevraagd voor de basisstructuur, bedoeld voor kennisontwikkeling en onderzoek, public affairs, communicatie en ondersteuning van de netwerksamenwerking (het Regio Zwolle Bureau). Beoogd effect Het bevorderen van de brede welvaart, door samen met de regionale partners invulling te geven aan grote transitievraagstukken en het realiseren van gezamenlijke ambities. Argumenten

2

1.1 Deze meerjarige agenda geeft antwoord op de vraag hoe de samenwerkingspartners grote opgaven in de Regio Zwolle willen oppakken Met deze Meerjarige Agenda borduurt de Regio Zwolle voort op de keuze in 2018 om, naast economie, ook thema’s als arbeidsmarkt, leefomgeving en bereikbaarheid regionaal op te pakken. De Regio staat voor grote transitieopgaven op het gebied van woningbouwontwikkelingen, mobiliteitstransitie, klimaat robuust ontwikkelen. Deze komen in de agenda aan bod en hier wordt in de betreffende actielijn uitvoering aan gegeven. Het betreffen tevens opgaven die het Rijk bij regio’s heeft belegd (zoals de Sponsstrategie en Mobiliteitsstrategie). 1.2 Deze agenda is een opmaat naar nieuwe samenwerkingsarrangementen met het Rijk en Europa, zoals een nieuwe RegioDeal en de uitvoering van het NOVEX-gebied Regio Zwolle Regio Zwolle werkt als partner met het Rijk aan de uitvoering van het NOVEX-programma. Dit is onderdeel van de ruimtelijke puzzel die het Rijk samen met provincies en regio’s moet leggen voor een duurzame en klimaatrobuuste ruimtelijke inrichting van ons land. Regio Zwolle heeft een en ander al opgesteld in haar Verstedelijkingsstrategie, waarbij afspraken zijn vastgelegd tussen Rijk- en Regio over klimaatadaptieve groei. Onderdeel van deze aanpak zijn onder andere een regionale mobiliteitsstrategie en sponsstrategie.

Ook is het programma Vitale kernen hiervan een onderdeel. Een ander partnerschap met het Rijk kan plaatsvinden via een RegioDeal. Regio Zwolle heeft als ambitie om voor de 5 e tranche opnieuw een aanvraag in te dienen. De Meerjarige Agenda is daarvoor de inhoudelijke én financiële basis: cofinanciering voor de RegioDeal is door het toezeggen van de gevraagde bijdragen van de kant van de Regio Zwolle geborgd. Dit brengt naar verwachting een multiplier op voor de regionale inzet. 1.3 De Meerjarige Agenda Regio Zwolle hangt samen met de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe De Kop van de Veluwe, de samenwerking van de Gelderse gemeenten van de Regio Zwolle, is momenteel bezig met het opstellen van een Samenwerkingsagenda. Deze sluit inhoudelijk aan op de doelstellingen en ambities van de Regio Zwolle zoals verwoord in de Meerjarige Agenda. Met de Samenwerkingsagenda kijkt de Kop van de Veluwe twee kanten op en verbindt daarmee haar lokale en subregionale opgaven met die van de provincie Gelderland en de Regio Zwolle. 1.4 De looptijd van de Meerjarige Agenda is vier jaar, met elke twee jaar een tweejarenplan Met het instemmen met de Meerjarige Agenda stemt uw raad in met de doelen, ambities en de opgavegerichte aanpak zoals de Regio Zwolle dit voorstelt.

De looptijd van de agenda is vier jaar, waarbij er elke twee jaar een ‘twee jaren werkplan’ wordt opgesteld met de begroting voor de komende twee boekjaren, inclusief focus en activiteiten van Regio Zwolle. 2.1 De basisinfrastructuur zoals die wordt voorgesteld is smal en efficiënt; het financiële zwaartepunt ligt in de uitvoering van inhoudelijke opgaven De basisbijdrage bedraagt € 2,37 per inwoner per jaar. Gevraagd wordt om deze structureel op te nemen in de gemeentelijke begrotingen. In 2024-2025 ligt de basisbijdrage lager dan in 2026-2027 door de inzet van reserves in budget uit voorgaande jaren. Er is rekening gehouden met een meerjarige inflatiecorrectie van 4% en een groeipercentage van 1% voor het inwonertal. De basisbijdrage wordt ingezet voor kennisontwikkeling en onderzoek, public affairs en communicatie en de kosten voor het Regio Zwolle Bureau. 3.1 Opgavegericht werken biedt partners de mogelijkheid om deel te nemen op actielijn-niveau en daarmee inhoudelijke en financiële focus aan te brengen In de meerjarige agenda worden de volgende vier opgaven in vier actielijnen vertaald: I. Duurzame en wendbare economie, door het faciliteren van o.a. ondernemersdienstverlening en Kennispoort; II. Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt , waartoe de continuering van de HCA behoort; III.

Klimaatbestendige inrichting van onze regio, waarin de ontwikkelopgaven rond woningbouw en bedrijvigheid worden uitgewerkt; IV. Duurzame bereikbaarheid van en in de regio rekening houdend met de mobiliteitstransitie. Iedere actielijn is uitgewerkt aan de hand van programmatische uitwerking op hoofdlijnen, betrokken partners, de wijze waarop het bijdraagt aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Uitvoering gebeurt door ‘belanghebbende’ deelnemers, zogenoemde ‘coalitions of the willing’. Meedoen aan een actielijn is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Ook stapt een partner in per actielijn, niet per project.

3

3.2 De actielijnen sluiten aan bij de grote opgaven in onze regio Uw raad wordt voorgesteld om deel te nemen aan alle actielijnen: I. Duurzame en wendbare economie Deze actielijn is in grote lijnen een continuering van de economische activiteiten in de Regio Zwolle, daar waar de Regio Zwolle ooit mee begon. Dit betreft investeren in innovatieclusters, Kennispoort en ondernemersdienstverlening. Voor lokale ondernemers is het aanbod in de Regio Zwolle relatief goed bereikbaar en inmiddels bekend. In het verleden heeft de provincie Overijssel een groot deel van de kosten gedragen, in de Meerjarige Agenda wordt nu van de gemeenten ook een incidentele bijdrage gevraagd. Daarnaast wordt er komende jaren gewerkt aan een ruimtelijke-economische visie, die als input dient voor regionale ontwikkelprogramma’s (zoals de Verstedelijkingsstrategie) en lokale en provinciale programma’s voor de ontwikkeling van werklocaties. Het is wenselijk om dit op DUS-regio niveau te doen, om grote provinciale verschillen te voorkomen en aan te sluiten bij de realiteit van ondernemers, voor wie provinciale grenzen een minder grote rol spelen. Voor de Kop van de Veluwe-gemeenten geldt dat het nuttig is om het vraagstuk werklocaties in samenhang met grensgemeenten, ook provinciegrensoverstijgend, te bezien.

Concreet voor Elburg: De afgelopen jaren hebben veel van onze ondernemers gebruik gemaakt van alles wat Kennispoort, de innovatie-aanpak en de ondernemersdienstverlening hen te bieden hebben. Zo zijn vorig jaar 215 Elburgse ondernemers geïnterviewd over de behoefte aan ondersteuning na corona. Komend najaar wordt deze belactie door de Regio Zwolle Brigade herhaald. Ook zijn diverse Elburgse ondernemers door Kennispoort geholpen met bedrijfsmatige vraagstukken. Door als gemeente deel te blijven nemen aan deze actielijn kunnen onze ondernemers daarvan blijven profiteren. II.

Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt

Deze actielijn is het meest omvangrijk en een continuering van de succesvolle Human Capital Agenda die dit jaar ten einde loopt. In deze actielijn wordt ingezet op een leven lang ontwikkelen, door onder andere het Ontwikkelfonds te continueren. Vanuit dit fonds zijn de afgelopen jaren veel ondernemers, werknemers en werkzoekenden (via Upgrade jezelf en Groei vooruit) geholpen met arbeidsmarktvraagstukken. Aan de sectortafels werken werkgevers samen met onderwijsinstellingen aan het versterken van de leercultuur en strategisch personeelsbeleid. Er is een doorontwikkeling van werkgeversdienstverlening, en voor werkzoekenden, al dan niet met een ontwikkelvraag, wordt een Regionaal Werkcentrum opgericht. Concreet voor Elburg: De afgelopen jaren heeft een groeiend aantal inwoners en bedrijven geprofiteerd van het ontwikkelfonds. Zo’n 50 Elburgse ondernemers en 170 inwoners van Elburg deden een aanvraag via Upgrade jezelf of Groei vooruit. Door als gemeente deel te blijven nemen aan deze actielijn blijven we onze inwoners en bedrijven de mogelijkheid bieden daar volop gebruik van te maken. III. Klimaatbestendige inrichting van onze regio Regio Zwolle is aangemerkt als NOVEX-gebied, met als centrale opgave ‘klimaatadaptief groeien’.

Dat houdt in dat, hoewel er een forse ontwikkelopgave is in ons gebied rond wonen, werken en mobiliteit, dit klimaatbestendig en met oog voor de leefomgeving moet gebeuren. Op ruimtelijk gebied lopen er al veel processen, bij het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten. De schaal van de Regio Zwolle kent als basis het ‘daily urban system’, wat aansluit bij de leefwereld van onze inwoners. Inwoners die dagelijks van- en naar Zwolle fietsen of rijden, voor onderwijs of werk. Of inwoners die vanuit de stad juist naar ons gebied verhuizen voor een prettig woonklimaat. Op regionale schaal werken we aan de uitwerking van de verstedelijkingsstrategie, met daarin onder andere de regionale sponsstrategie (over het klimaatrobuust maken van ons gebied) en het programma vitale kernen, waarin gekeken wordt naar de implementatie van de ontwikkelprincipes van de Verstedelijkingsstrategie. Voor de Kop van de Veluwe is de aandacht voor vitale kernen een belangrijk aspect van de verstedelijkingsopgave van de gehele Regio Zwolle. Concreet voor Elburg: De afgelopen periode heeft Elburg deelgenomen aan het programma Vitale Kernen en is onze woningbouwambitie verankerd in de Regio Zwolle en daarmee in de NOVEX-afspraken met het Rijk. Ook nemen we deel aan het programma ‘karakteristieke stationsomgevingen’.

Daarmee hebben we de toekomstwensen voor station/hub 't Harde verankerd in de Regio Zwolle en de link gelegd met het rijksbeleid. Door als gemeente deel te blijven nemen aan deze actielijn kunnen we de

4

uitwerking van onze woningbouwambities in beide programma's inbrengen en mogelijk ook profiteren van rijksmiddelen. IV. Duurzame bereikbaarheid van en in de regio In deze actielijn werken we aan een mobiliteitstransitie en de verbetering van de doorstroming op ons regionale wegennet. Het is ten dele een continuering van de huidige regionale inzet op dit thema, die al tot de toekenning van verscheidene rijksmiddelen heeft geleid. In het bijzonder is er in deze actielijn aandacht voor fiets- en OV-netwerken. Het programma Karakteristieke stationsomgeving maakt optioneel onderdeel uit van deze actielijn. Concreet voor Elburg: De afgelopen jaren hebben we vanuit de regio afspraken kunnen maken over korte termijnmaatregelen voor doorstroming op de A28. Daarnaast verkennen we toekomstmogelijkheden voor station/hub 't Harde, inclusief snelfietsverbindingen en snelbusverbindingen. Vanuit het Rijk is € 70 miljoen beschikbaar gesteld voor de Regio Zwolle. Door als gemeente deel te blijven nemen in deze actielijn kunnen we mogelijk aanspraak maken op rijksmiddelen voor maatregelen rond station 't Harde. De actielijnen III en IV hangen met elkaar samen en maken beiden deel uit van het ruimtelijk spoor.

3.3 Bijdragen voor de inhoudelijke opgaven zijn meerjarig incidenteel Hoewel van de basisbijdrage gevraagd wordt deze structureel beschikbaar te stellen, is de financiering van deelname aan de actielijnen meerjarig incidenteel. Gevraagd wordt om deze voor 4 jaar te reserveren in de gemeentebegrotingen. Uw raad wordt voorgesteld om voor 2024-2028 de middelen voor de vier actielijnen beschikbaar te stellen. Deelname aan een actielijn is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Tussentijds vindt wel een evaluatie plaats, maar er wordt nu voor vier jaar inhoudelijk en financieel commitment gevraagd.

Kanttekeningen 1.1 De gemeenteraad heeft nog niet ingestemd met de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe Op dit moment wordt er ambtelijk en bestuurlijk de laatste hand gelegd aan de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe, die na het zomerreces ter besluitvorming wordt aangeboden aan de gemeenteraden van de Kop van de Veluwe-gemeenten. Gezien de gevraagde reactietermijn van de Regio Zwolle, voor 15 juli 2023, is besluitvorming over de Meerjarige Agenda van de Regio Zwolle in samenhang met de agenda van de Kop van de Veluwe niet mogelijk. Ambtelijk en bestuurlijk wordt dit echter wel in samenhang bezien en is dit voorstel ook in relatie met de inhoudelijke opgaven op de Kop van de Veluwe opgesteld. 2.1 De basisbijdrage is voor slechts 4 jaar bekend De basisbijdrage is voor 2024 gesteld op € 2,37 per inwoner. Er wordt jaarlijks geïndexeerd (4%) en gerekend met een 1% inwonerstijging. De bijdragen zijn gedurende de looptijd van de meerjarige agenda (tot en met 2027) bekend: in 2024 € 2,37, in 2025 € 2,71, in 2026 € 2,93 en in 2027 € 3,00 per inwoner. 2.2 De cofinanciering van de andere partners is nog onbekend In de voorliggende Meerjarige Agenda is het financieel kader voor gemeenten expliciet gemaakt, met als doel financiering alvast mee te nemen in de besprekingen van gemeentelijke kadernota’s.

Er is op dit moment echter nog onduidelijk wat andere partners, zoals de provincies en het Rijk, gaan bijdragen. Die ongelijke planning legt niet alleen druk op de andere partners, maar maakt ook dat het op dit moment nog onduidelijk is in welke mate de ambities, zoals verwoord in de Meerjarige Agenda, gerealiseerd kunnen worden. Het is de verwachting dat hier meer duidelijkheid over is als in het najaar het tweejarenplan 2024-2025 gereed is. 3.1 Opgavegericht werken is een vrij grofmazige manier van werken in coalities Regio Zwolle heeft een lange traditie van een lichte netwerksamenwerking, waar de uitvoering vooral in coalities gebeurt. Voorbeelden (uit het verleden) zijn onder andere het agri-foodcluster, regionale acquisitie, de Human Capital Agenda en een aantal RegioDeal projecten. In deze Meerjarige Agenda is wel het gedachtegoed van werken in coalitions of the willing terug vinden, of cafetariamodel zoals het ook wel genoemd wordt, maar gebeurt dit op het niveau van actielijnen. Dat houdt in dat partners

5

meedoen (en betalen) aan de hele actielijn. Differentiatie binnen die lijn is dus niet mogelijk, terwijl er binnen een actielijn meerdere programma’s zijn, die wellicht in meer- of mindere mate aansluiten bij de lokale opgaven en ambities. De keuze in hoeverre de partner dus participeert in en bijdraagt aan de Regio Zwolle wordt hiermee op een hoger abstractieniveau, en tegen hogere kosten, gemaakt. 3.2 Tussentijdse evaluatie leidt tot inhoudelijke en financiële bijsturing, maar deelname aan actielijnen is niet vrijblijvend Regio Zwolle vraagt gemeenten om zich voor vier jaar te committeren aan deelname aan een actielijn. Elke deelnemer aan een opgave krijgt inbreng op het resultaat en heeft de verplichting middelen te leveren in de vorm van geld en/of uitvoeringskracht. Meedoen is niet vrijblijvend. Om de twee jaar worden uitvoeringsprogramma’s geëvalueerd. De aanpak wordt vervolgens voor de daaropvolgende twee jaar bijgesteld. In het najaar van 2023 wordt het tweejarenplan 2024-2025 verwacht, in 2025 dat voor 2026-2027. Financiën De financiële paragraaf van de Meerjarige Agenda bestaat uit twee pijlers: de basisbijdrage en de bijdrage voor opgavegericht werken. De basisbijdrage wordt structureel opgenomen, de bijdragen voor opgavegericht werken worden uit incidentele middelen gedekt.

In de komende jaren zal zowel de structurele als de incidentele bijdrage toenemen door inflatie (4%), de toename van het inwoneraantal (1%) en de uitbreiding van de opgaven. De bijdragen voor 20242025 zijn lager dan de jaren daarna, door de inzet van reserves in budget uit voorgaande jaren. De gevraagde financiële bijdrage voor de looptijd van de Meerjarige Agenda is als volgt:

Elburg

2023

2024

2025

2026

2027

affairs, communicatie, kennisontwikkeling

€ 58.163

€ 56.336

€ 64.335

€ 69.469

€ 71.318

opgenomen in begroting

€ 58.170

€ 59.043

€ 59.929

€ 60.828

--

--

€ 31.099

€ 35.110

€ 38.991

€ 41.054

€ 42.732

€ 55.552

€ 62.716

€ 69.650

€ 73.335

Duurzaam groeien en leefkwaliteit

--

€ 17.805

€ 20.101

€ 22.323

€ 23.504

Versterken bereikbaarheid

--

€ 4.511

€ 5.094

€ 5.656

€ 5.956

totaal incidenteel

€ 42.732

€ 108.967

€ 123.021

€ 136.620

€ 143.849

opgenomen in begroting

€ 50.750

€ 51.511

€ 52.284

€ 53.068

--

Structureel Regio Zwolle-bureau, public

Incidenteel Economie Arbeidsmarkt

Communicatie/burgerparticipatie De Regio Zwolle heeft in de afgelopen weken verschillende informatieavonden georganiseerd voor raads- en statenleden over de Meerjarige Agenda. Vervolg Indien uw raad de voorliggende besluiten neemt wordt de Regio Zwolle hierover geïnformeerd, met het voorbehoud dat toekenning van de financiële middelen pas bevestigd kan worden na vaststelling van de begroting 2024, medio november 2023.

6

In de periode van april tot september 2023 werkt het Regio Zwolle Bureau door aan de ontwikkeling van het jaarplan voor 2024 en 2025. Daarin wordt een concretisering op ambitie, doelen, activiteiten, betrokken partners en beoogde mijlpalen verwacht. Uw raad ontvangt dit jaarplan t.z.t. ter kennisgeving. Onderdeel van deze uitwerking is ook het voorstel om te komen tot een goed werkend netwerk en bijbehorende sturingsprincipes (netwerksturing) met een zorgvuldige afweging om te komen tot de juiste representatie van alle betrokken partners.

Bijlage(n) A. Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028: ‘Regio Zwolle stapt door’ B. Aanbiedingsbrief MJA 2024-2028 colleges gemeenten

Elburg, 30 mei 2023 Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

mw. mr. A.H. van der Maat-Bosma