Bijlage 1 pvenha01_ Programmaplan NVB_definitief.pdf

Programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020-2030 November 2020 Versie: definitief

Programma Noord- Veluwe Bereikbaar Woord vooraf

Bereikbaarheid is van groot belang voor onze mooie regio. Een bereikbare regio stimuleert de economie en zorgt er voor dat onze inwoners actief deel kunnen nemen aan de samenleving: naar de sportvereniging en op bezoek bij familie en vrienden. Als die bereikbaarheid onder druk komt te staan, gaat dat op den duur ten koste van de leefbaarheid. De zeven regiogemeenten onderkennen dit belang en maakten, met ondersteuning van de provincie Gelderland, daarom gezamenlijk het programma Noord-Veluwe Bereikbaar (2020-2030). We werken daarbij niet alleen samen met elkaar, maar ook met aangrenzende regio’s, de omliggende provincies, Rijkswaterstaat en lokale ondernemers. We laten het programma aansluiten op andere al bestaande programma’s en projecten, zoals de Regionale Energie Strategie (RES), investeringen in de Kop van Veluwe, de plannen rond Veluwe-op-1 en de woonopgave voor de regio Zwolle. Door deze koppeling aan belangrijke ontwikkelingen zie ik dit programma als een belangrijke stap om de bereikbaarheid van onze regio te behouden, de doorstroming op de A28 op peil te houden, slimmere reiskeuzes te faciliteren en het reizen verder te verduurzamen. We wisten al uit ‘De Kracht van Oost-Nederland’ en het meest recente MIRT-onderzoek dat de A28 een steeds meer bepalende rol heeft in een goed functionerend wegennetwerk.

De weg verbindt de Randstad met NoordNederland richting Duitsland en Scandinavië. De weg vormt daarmee vanuit meerdere kanten de entree voor de regio Zwolle. De focus in dit programma ligt naast de goede doorstroming van de A28, ook in het versterken van de OV verbindingen in onze regio. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de belangrijke dwarsverbinding van Apeldoorn via Harderwijk naar Lelystad. We leven in een bijzondere tijd. Een tijd met bedreigingen, maar ook met kansen. We zien versneld een ander gedragspatroon ontstaan in de keuzes die mensen maken voor vervoer rondom wonen, werken en recreëren. De vraag is hoe dit zich de komende jaren zal ontwikkelen. Laten we met elkaar de kansen grijpen om ons mobiliteitsgedrag structureel slimmer en duurzamer te laten zijn en daarmee onze regio nog aantrekkelijker te maken. Met het programma Noord-Veluwe Bereikbaar zetten we in ieder geval een flinke stap naar voren om onze economisch en sociaal sterke regio ook de komende tien jaar leefbaar en bereikbaar te houden. Ik zie er naar uit om dit programma samen met onze partners in de regio en daar buiten uit te voeren. Auke Schipper Wethouder Hattem en bestuurlijk trekker programma Noord-Veluwe Bereikbaar

1

Inhoud 1. INTRODUCTIE EN AANLEIDING .......................................................................................................... 3 1.1. INTRODUCTIE...................................................................................................................... 3 1.2. AANLEIDING ....................................................................................................................... 3 2. AMBITIES ................................................................................................................................... 5 2.1. AMBITIES REGIO NOORD-VELUWE: BEREIKBAARHEIDSOPGAVEN ................................................. 5 2.2. SAMENWERKEN OP SCHAAL VAN REGIO NOORD-VELUWE ........................................................... 9 2.3. GEZAMENLIJKE UITVOERING ................................................................................................... 10 2.4. VERVOLGSTAPPEN EN BESLUITVORMING ................................................................................. 11 3. WAAROM EEN UITVOERINGSPROGRAMMA NOORD-VELUWE BEREIKBAAR ? .................................. 12 3.1. INTEGRALITEIT EN SAMENHANG MET UITVOERINGSKRACHT .................................................. 12 3.2. VERNIEUWEN SAMENWERKING REGIO NOORD-VELUWE ...................................................... 13 3.3.

OPDRACHT UITWERKING GEDRAGSPAKKET UITVOERINGSMAATREGELEN MIRT-A28 ............. 14 3.4. INSPELEN OP TRENDS EN ONTWIKKELINGEN, KANSEN EN URGENTIE ..................................... 16 3.5. VERTALING KLIMAATAKKOORD OP SCHAAL REGIO NOORD-VELUWE/CORRIDOR A28 ............. 20 4. DOELSTELLINGEN EN AANPAK PROGRAMMA NVB ........................................................................... 22 4.1. HOOFDDOEL: SLIMMERE EN DUURZAMERE BEREIKBAARHEID VAN DE NOORD-VELUWE .......... 22 4.2 SUBDOELEN ..................................................................................................................... 23 4.2.1. SLIMMERE BEREIKBAARHEID IN DE REGIO ................................................................... 23 4.2.2. FORSE REDUCTIE VAN CO2 IN MOBILITEIT....................................................................... 24 4.2.3. BETERE BEREIKBAARHEID IN DE REGIO NOORD-VELUWE ............................................ 26 4.2.4. BEHOUD DOORSTROMING A28 .................................................................................. 27 4.3. ADAPTIEVE AANPAK PROGRAMMA NVB .............................................................................. 30 5. PROGRAMMALIJNEN EN MAATREGELEN MET UITVOERINGSKRACHT .............................................. 32 5.1.

PROGRAMMALIJN A: ROBUUSTE NETWERKEN .......................................................................... 33 5.2. PROGRAMMALIJN B: DUURZAAM REIZEN ................................................................................. 40 5.3. PROGRAMMALIJN C: SLIMME MOBILITEIT................................................................................. 46 5.4. VISUALISATIE VAN DE PROJECTEN ........................................................................................... 49 6. ORGANISATIE NVB EN AFSTEMMING MET ANDERE PROGRAMMA’S ............................................... 51 6.1. ORGANISATIE PROGRAMMA NVB/GOVERNANCE ................................................................. 51 6.2 UITVOERINGSKRACHT IN DE REGIO NV............................................................................... 53 6.3. SAMENHANG MIRT-A28/AFSPRAKEN LANDSDEEL OOST ..................................................... 55 6.4 SAMENHANG MET ANDERE PROJECTEN/PROGRAMMA’S ....................................................... 58 6.5. MONITORING PROGRAMMA NVB ........................................................................................ 59 7. FINANCIERING EN PROGRAMMABEGROTING NVB........................................................................ 61 7.1.

UITGANGSPUNTEN ............................................................................................................ 61 7.2. BEGROTING 2021 ............................................................................................................. 62 7.3 DOORKIJK 2022-2025, WELKE ACTIES LOPEN MEERJARIG DOOR ......................................... 64 7.4. PRINCIPES KOSTENVERDELING MET TOELICHTING IN DE BIJLAGE ......................................... 65 7.5. JAARLIJKSE VERANTWOORDING PROGRAMMA EN PROGRAMMABEGROTING .......................... 65 BIJLAGEN ......................................................................................................................................... 67

2

1. Introductie en aanleiding 1.1.

Introductie

Mobiliteit en bereikbaarheid zijn belangrijke factoren voor de economische vitaliteit en sociale verbondenheid in de regio Noord-Veluwe. De economie van de Noord-Veluwe heeft een sterke verbinding met de omliggende stedelijke regio’s en met de Randstad, Binnen het gebied is het wegennet ook van belang voor het sociale verkeer. Mobiliteit is daarmee een belangrijke voorwaarde voor de ontwikkeling van het gebied. De doorstroming op de A28 is daarbij een groot punt van zorg. Daarnaast kan zowel de interne als externe bereikbaarheid verbeterd worden door nieuwe vormen van mobiliteit te introduceren en slim gebruik te maken van technologische vernieuwing. Een belangrijke randvoorwaarde is bovendien dat mobiliteit duurzamer wordt. Daarom hebben wij het Programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020-2030 opgesteld.

1.2.

Aanleiding

Naast de in de introductie genoemde intrinsieke drijfveren haakt het programma in op meerdere factoren die mede als de aanleiding kunnen worden gezien voor het opstellen van een programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020-2030. Onderstaande factoren hebben ons gesterkt in de gedachte dat dit programma nodig is en hebben mede vorm gegeven aan de inhoud ervan.

• •

•

•

•

In het BO-MIRT (nov 2019) is een aantal principebesluiten genomen over de afronding en het vervolg van de MIRT-verkenning A28 (zie lit.1); De Stuurgroep MIRT A28 heeft in februari 2020 besluiten genomen over de afronding van de MIRT-verkenning naar oplossingen van knelpunten en verbeterpunten op en rond de A28; besloten is om de verkenning verder uit te werken en uit te voeren langs 4 werksporen (zie lit.2 en par. 3.3/par.6.3.). De provincies is gevraagd om met name het werkspoor ‘vraagbeïnvloeding reizigers A28’ op te pakken; hierin neemt de regio Noord-Veluwe een centrale rol voor het Veluwse deel, zoals Regio Zwolle dat doet voor het Overijsselse deel; De regio Noord-Veluwe is door de provincie Gelderland gevraagd om te komen met een meerjarig plan/programma voor de bereikbaarheid van de Noord-Veluwe. Op 5 maart 2020 is er een bestuurlijke opdracht afgesproken tussen gedeputeerde C. van der Wal (provincie Gelderland) en wethouder A.

Schipper (gemeente Hattem) over dit programma; de uitvoering hiervan is neergelegd bij de programmamanager bereikbaarheid Noord-Veluwe, met ondersteuning van kernteam en procesondersteuning vanuit P2; Noord-Veluwe wil samen met provincie(s) snel komen tot een meerjarig programmaplan/ uitvoeringsprogramma 2020-2030, waarin onder-meer de afspraken uit besluitvorming MIRT A28 zijn vertaald/uitgewerkt voor en door de regio Noord-Veluwe; In de bestuurlijke opdracht van provincie en regio Noord-Veluwe is de ambitie vastgelegd om een uitgewerkt voorstel te agenderen voor besluitvorming in het BO-MIRT (als eerste voor het BOMIRT van november 2020); P2 is gevraagd om ondersteuning te leveren voor de procesregie en het opleveren van (tussen)resultaten, inclusief voorstel BO-MIRT, in nauwe samenspraak met de zeven gemeenten in de regio Noord-Veluwe en de provincie Gelderland.

3

Gestart is met een programma-aanpak waarbij het volgende idee het vertrekpunt is geweest: •

• •

•

•

De regio Noord-Veluwe wil de bestaande bereikbaarheidsagenda uit 2018 herijken/omzetten in een meerjarenplan/programma Noord-Veluwe Bereikbaar (NVB) 2020-2030 waarin de voorstellen uit het MIRT-A28 worden verwerkt; De regio Noord-Veluwe neemt met provincie Gelderland het voortouw om een programma uit te werken met focus op het pakket ‘vraag-beïnvloeding' uit de MIRT-A28 uitvoeringssporen; In dit meerjarige NVB-programma zoeken we de aansluiting met: 1. Bereikbaarheidsvisie Noord-Veluwe 2018; 2. Overige maatregelen/uitvoeringssporen MIRT A28; 3. Bereikbaarheidsambitie Regio Zwolle; 4. Toeristisch-recreatieve deal ‘Veluwe op 1’ (benutten synergiekansen); 5. Mobiliteitsvisie Gelderland ‘Visie voor een bereikbaar Gelderland’ (invulling geven aan deze visie). Bij de diverse maatregelenpakketten werkt de regio Noord-Veluwe specifiek uit welke rol/taken/positie zij daarbij inneemt. Dit zijn bij voorbaat diverse acties (lobbyen, maatregelen uitvoeren, aanhaken bij andere deelregio’s, aanleveren data voor monitoring, initiëren van onderzoek, etc.); Daarnaast zal voor ieder maatregelenpakket een inschatting worden gemaakt van de kosten, de organisatie/bemensing en de planning in de tijd.

4

2. Ambities 2.1. Ambities regio Noord-Veluwe: bereikbaarheidsopgaven Voor het vaststellen van de ambitie is geput uit meerdere recente documenten (2018-2020) die elk betekenis hebben voor de regio Noord-Veluwe (zie bijlage 4). Dit zijn: • • • • •

Bereikbaarheidsagenda Noord-Veluwe (2018, lit.3); MIRT-onderzoek A28 (2019, lit.4); Bereikbaarheidsambitie Regio Zwolle (2020, lit.5); Investeringsagenda ‘Kop van de Veluwe’ (2019) en Regiodeal Veluwe (2020) lit.6); Programma Veluwe-op-1 (2019, lit.7).

De verdere samenhang met bovenstaande documenten en de samenwerking met de bestaande organisatiestructuren achter deze ambities en agenda’s zijn kort beschreven in paragrafen 6.3 en 6.4. In bovengenoemde documenten komt een veelheid aan opgaven en (bereikbaarheid-)ambities naar voren die allemaal raken aan de belangen van de regio Noord-Veluwe. Voor het programma NoordVeluwe Bereikbaar zijn de ambities in eerste instantie teruggebracht naar de kern. We hebben ons daarbij gebaseerd op twee vragen: • •

Wat zijn de belangrijke thema’s voor de regio? Hoe gaan we deze thema’s invullen op het vlak van bereikbaarheid?

We zien 3 belangrijke overkoepelende ambities voor de regio Noord-Veluwe. Deze brede opgaven zijn niet specifiek toegespitst op mobiliteit en bereikbaarheid, maar wel van groot belang voor de regio.

1. 2. 3.

De economische vitaliteit van de regio verder uitbouwen De leefkwaliteit en de vestigingskwaliteit nog beter borgen Klimaatneutraal zijn in 2050

Deze drie ambities gebruiken we als ‘kapstok’ waaraan we onze bereikbaarheidsopgaven ophangen. De gedachte hierachter is dat bereikbaarheidsmaatregelen die niet bijdragen aan een van de drie brede ambities minder relevant zijn voor de regio Noord-Veluwe. Tevens hebben we hiermee direct een kader gecreëerd waaraan we eventuele nieuw aan het programma toe te voegen maatregelen kunnen toetsen.

5

Ambitie 1: de economische vitaliteit van de regio verder uitbouwen De economische vitaliteit van de regio wordt versterkt door de verbindingen met de omliggende gebieden en andere economische centra op peil te houden of te verbeteren. We richten ons daarbij primair op de Randstad, de regio Amersfoort en de regio Zwolle. De A28 en het spoor tussen Amersfoort en Zwolle zijn daarbij de twee belangrijkste aders. Wij moeten als regio bereikbaar zijn voor reizigers van buiten en andere gebieden moeten bereikbaar zijn voor onze inwoners en onze bedrijven. Hiermee blijven we als regio relevant en kiezen we een eigen positie in relatie tot de verstedelijking die plaatsvindt in onze buurregio’s. Om als regio in het geheel goed bereikbaar te blijven moeten we ons naast externe bereikbaarheid ook richten op onze interne bereikbaarheid. Het station en de afrit van de snelweg zijn immers meestal niet het startpunt of de eindbestemming van een reis. Daarbij zijn er ook veel verplaatsingen tussen de kernen binnen de regio zelf. Ook die verbindingen zijn belangrijk. Interne bereikbaarheid is dus een belangrijke randvoorwaarde om de sociale en economische vitaliteit van onze regio te vergroten.

De maatregelen in dit programma leveren een directe bijdrage aan deze ambitie. Bijvoorbeeld door de realisatie van snellere fietsverbindingen en mobiliteitshubs en een werkgeversaanpak om forenzen te verleiden minder vaak de auto te kiezen. Hiermee wordt de A28 ontlast en worden reizigers aantrekkelijke alternatieven voor de auto geboden.

Ambitie 2: de leefkwaliteit en de vestigingskwaliteit beter borgen Inwoners en bedrijven vormen de ruggengraat van onze maatschappij. Alle inwoners moeten in staat zijn om te participeren in de samenleving. Banen, onderwijs en voorzieningen moeten voor iedereen bereikbaar zijn en blijven. Dit zorgt ervoor dat de regio aantrekkelijk blijft voor de huidige inwoners maar ook een aantrekkelijk alternatief biedt voor inwoners van andere regio’s. Door de bereikbaarheid op peil te houden en de groeiende mobiliteit met slimme en duurzame maatregelen ‘op te vangen’ borgen we de leefkwaliteit van de regio Noord-Veluwe

6

Hetzelfde geldt voor bedrijven. Met een goede bereikbaarheid is het eenvoudiger om werknemers te binden. Maar ook efficiënte goederenstromen zijn belangrijk. Grondstoffen, halffabricaten en eindproducten moeten de regio eenvoudig kunnen bereiken en verlaten. Hetzelfde geldt voor de vakmensen uit de regio die in de Randstad erg gewild zijn. Bereikbaarheid is een van de belangrijke ingrediënten voor de algehele vestigingskwaliteit van de regio Noord-Veluwe.

Daarnaast hebben we speciale aandacht voor de vele bezoekers die we in de regio verwelkomen. Toerisme is een belangrijke sector voor de Veluwe en dus ook voor onze regio. Voor zowel bezoekers, ondernemers in de toerismebranche en onze eigen inwoners zorgen we dat ook toeristische bestemmingen goed bereikbaar zijn en blijven en dat dit zo min mogelijk interferentie geeft met andere verkeersstromen. NVB stemt daarin intensief af met programma Veluwe-op-1 (zie paragraaf 6.4). Maatregelen als de verbetering van het spoorproduct tussen Amersfoort en Zwolle, de realisatie van goede OV-verbindingen met Apeldoorn en Lelystad en het beter bereikbaar maken van bedrijventerreinen dragen bij aan de verbetering van de leef- en vestigingskwaliteit in de regio. Ook wordt er werk gemaakt van de verduurzaming van de logistiek in de regio. Ambitie 3: klimaatneutraal zijn in 2050. Bij alle maatregelen die we initiëren in de regio Noord-Veluwe toetsen we expliciet op de duurzaamheid van de maatregelen. Duurzaamheidseffecten en bereikbaarheid gaan bij veel van de maatregelen binnen ons programma hand in hand. We maken daarbij onderscheid tussen klimaat (CO2) en luchtkwaliteit (schoon). Duurzame en innovatieve oplossingen genieten dus de voorkeur, waarbij de focus ligt op het beperken van de CO2-uitstoot.

Deze ambitie impliceert dat maatregelen die mobiliteit (personen) en transport (goederen) duurzamer en slimmer maken de voorkeur hebben boven infrastructurele aanpassingen bij de invulling van onze bereikbaarheidsambities.

7

Regio Noord-Veluwe heeft de ambitie om een bijdrage te leveren aan de regionale reductie van CO2 veroorzaakt door mobiliteit. Met name met die maatregelen die lokaal-regionaal uitvoerbaar zijn en bij

voorkeur in nauwe samenwerking met relevante stakeholders uit de A28 corridor (gemeenten, provincies, RWS-Oost, werkgevers).

Veel maatregelen in het programma dragen bij aan het terugdringen van de CO2-effecten van het personen- en vrachtverkeer. Voorbeelden hiervan zijn het ontwikkelen van betere OV- en fietsalternatieven, het faciliteren van het overstappen op een andere modaliteit, de werkgeversaanpak, inzet van logistieke makelaars en het verbeteren van de regionale laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. Aansluiting op Regionale Energie Strategie Daarnaast kijken we als programma goed naar de ontwikkeling van de Regionale Energie Strategie (RES, lit.8)), waarvan het concept inmiddels is vastgesteld. De zeven regiogemeenten leveren allen een bijdrage aan de RES en zullen ook vanuit deze rol waar mogelijk aansluiting zoeken bij de maatregelen binnen dit programma. Conclusie: De maatregelen die we inzetten worden gedreven door onze ambitie om zowel de interne als externe bereikbaarheid te behouden en waar mogelijk te versterken. Daarbij hebben we oog voor inwoners (participatie en leefbaarheid), organisaties (economie en vestigingsklimaat) en bezoekers (beschikbaarheid van arbeidskrachten en gecontroleerde groei van de toeristische sector). Alle maatregelen worden langs de duurzaamheidsladder gelegd. De invulling van onze ambitie doen we bij voorkeur samen met onze belangrijke stakeholders binnen zowel overheid als markt en waar mogelijk corridorbreed voor de gehele A28.

8

2.2. Samenwerken op schaal van regio Noord-Veluwe We willen deze ambities gaan realiseren door samen te werken in de regio en met de omliggende regio’s, met andere programma’s, met provincie en Rijk en overige relevante stakeholders zoals bijvoorbeeld ondernemers/bedrijfsleven, aanbieders en vervoerders. De samenwerking in de regio heeft reeds vorm gekregen middels een Dienst Verlenings Overeenkomst (DVO, lit.9) waarbij Gemeente Hattem de trekker is geworden van dit programma en daarbij de 7 regiogemeenten formeel vertegenwoordigt. Cruciaal is dat een aantal maatregelen uit het programma Noord-Veluwe Bereikbaar op de schaal van de corridor A28 is afgestemd en bij voorkeur integraal met andere regio’s worden uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan een werkgeversaanpak voor de gehele A28-corridor en het realiseren van een samenhangend netwerk aan mobiliteitshubs. Hiervoor zal nog een afgestemde uitvoeringsorganisatie gebouwd moeten worden (zie par.6.3). Met name in afstemming tussen de regio’s Noord-Veluwe, Zwolle, provincies Gelderland/Overijssel/Drenthe en RWS-Oost. Daarnaast liggen er vanuit het programma NVB afstemmingslijnen met het programma Veluwe op 1, de Bereikbaarheidsagenda Regio Zwolle en de daaraan gelieerde Investeringsagenda ‘Kop van de Veluwe’.

Ook wordt met dit programmaplan invulling gegeven aan de mobiliteitsvisie van de provincie Gelderland (Visie voor een bereikbaar Gelderland, lit.18). Bij de uitvoering van de maatregelen zal de samenwerking worden gezocht met de omliggende gemeenten, provincie(s) en andere samenwerkingsverbanden. Ook marktpartijen kunnen op maatregelniveau als samenwerkingspartner worden toegevoegd.

9

2.3. Gezamenlijke uitvoering Dit programma is opgesteld in opdracht van de zeven Noord-Veluwse gemeenten. De zeven betrokken portefeuillehouders hebben onderling de 19 maatregelen (zie hoofdstuk 5) verdeeld. Daarmee heeft elke maatregel niet alleen een ambtelijk, maar ook een bestuurlijk trekker gekregen. Binnen de regio Noord-Veluwe en in de aangrenzende regio’s zijn al veel mooie initiatieven ontwikkeld, vaak als gevolg van intensieve ambtelijke en bestuurlijke samenwerking tussen gemeenten en provincie(s). De uitvoering is vaak complex en specifieke deelbelangen kunnen een voortvarende aanpak van de uitvoering soms in de weg zitten. Het programma NVB is een gezamenlijk plan van de regiogemeenten. De opgenomen maatregelen zijn niet in alle gevallen nieuw. Wel zijn het stuk voor stuk maatregelen die van belang zijn voor de regio als geheel en waarover we met elkaar hebben afgesproken de schouders eronder te zetten. Dat betekent dat we gezamenlijk zorgen voor de organisatie (trekkers) en financiering. Dit doen we ook als een specifiek belang voor de ene gemeente zwaarder weegt dan voor de andere en ook wanneer er tegenstrijdige belangen zijn houden we met elkaar het regionale belang in beeld.

Deze gezamenlijke regionale aanpak betekent in de praktijk dat er ook echte uitvoeringskracht achter zit en we als gehele regio heldere standpunten kunnen innemen richting provincie en Rijk. Hiermee is dus meer stootkracht ontwikkeld. Uit het MIRT A28 onderzoek kwam een drietal maatregelpakketten naar voren. De regio NoordVeluwe heeft zich gecommitteerd aan de uitvoering van het pakket vraagbeïnvloeding. Dit pakket bevat 6 maatregelen die allemaal in een bepaalde vorm terugkomen in het programma NVB. Maar ook komt dit programma deels tegemoet aan de andere twee pakketten (gerichte inframaatregelen en een specifiek maatregelenpakket voor de regio Zwolle). Daar waar maatregelen binnen NVB raken aan deze pakketten wordt actief de samenwerking gezocht met RWS/IenW (infra) en de Regio Zwolle. Wat dit op maatregelenniveau betekent is verder uitgewerkt in paragraaf 6.3. De detailinhoud van de pakketten zelf zijn terug te vinden in paragraaf 3.3. Ook wordt voortdurend samenwerking gezocht en afgestemd met andere projecten en programma’s zoals de Regionale Energie Strategie (RES) en Veluwe op 1. In paragraaf 6.4. wordt dit nader omschreven.

10

2.4. Vervolgstappen en besluitvorming Voor u ligt het programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020-2030. Inhoudelijk is dit programma in september 2020 door het kernteam NVB afgerond. Qua besluitvorming zijn tot begin 2021 de volgende stappen voorzien:

Vervoerberaad Noord-Veluwe Poho-mobiliteit Noord-Veluwe AO MIRT A28 Colleges BenW Vervoerberaad Noord-Veluwe BO-MIRT Kernteam BO-MIRT Colleges BenW GS Gelderland GS Gelderland Raden Provinicie Gelderland

Mijlpaal

oktober

november december

januari

februari

week 36 week 37 week 38 week 39 week 40 week 41 week 42 week 43 week 44 week 45 week 46 week 47 week 48 week 49 week 50 week 51 week 52 week 53 week 1 week 2 week 3 week 4 week 5 week 6 week 7 week 8

september Planning besluitvorming NVB

Presentatie programmaplan NVB, (inhoud,organisatie,begroting 2021,BO-MIRT) Gezamenlijke ambitie bepalen, insteek voorstel colleges BenW in september Ambtelijk overleg MIRT A28/afstemming 4 werksporen/afspraken BO-MIRT A28 Voorstel programma NVB, principe akkoord op concept, “rugdekking” geven voor BO-MIRT Terugkoppeling besluiten colleges/voorstel NVB in BO-MIRT A28 + subsidie-aanvraag prov. Gelderland Directeurenoverleg BO-MIRT Voorbereiden voorstel NVB naar raden, voorbereiden subsidieaanvraag NVB bij provincie Besluiten BO-MIRT Landsdeel Oost Voorstel NVB in 7 colleges, informatief naar gemeenteraden als input begroting 2022-2025 Indienen programmaplan NVB bij GS-Gelderland en aanvraag subsidie bij provincie Gelderland GS-besluit, goedkeuring Programmaplan en subsidie-aanvraag NVB Bespreking programma NVB 2020-2030 in gemeenteraden Subsidiebesluit provincie

PM verwerken bestuurlijke besluitvorming nov-dec 2020

11

3. Waarom een uitvoeringsprogramma NoordVeluwe Bereikbaar ? 3.1. Integraliteit en samenhang met uitvoeringskracht Het programma Noord-Veluwe Bereikbaar is een adaptief en meerjarig integraal uitvoeringsprogramma (zie figuur). Door de samenhang tussen de maatregelen, de afhankelijkheid van nog te nemen besluiten en de veranderende context is het naar verwachting nodig om zowel qua planning als inhoud tussentijds bij te sturen en aan te passen.

PROGRAMMA NVB

Hoofdstuk 2

AMBITIES

0-METING

DOELEN EN SUBDOELEN

PROGRAMMALIJNEN

1

2

Robuuste netwerken

3

Duurzaam reizen

4

etc..

Hoofdstuk 4

Slimme mobiliteit

Hoofdstuk 5

MAATREGELEN NVB

Hoofdstuk 5

INSPANNINGEN • MENSKRACHT • INSTRUMENTEN •€

Hoofdstuk 6 Hoofdstuk 7

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORD-VELUWE BEREIKBAAR BESLUITVORMING

UITVOERING

1-METING

1

12

Bij de opbouw van het programma is geredeneerd vanuit de regionale ambities en zijn deze vertaald in (sub)doelen. Hieruit volgen de drie programmalijnen, de 19 maatregelen en de bijbehorende organisatie, financiering en samenhang. Het programma vraagt de regio een grote verscheidenheid aan rollen in te vullen. Zo moeten de bestaande projecten voortgang houden in de vorm van een pilot of realisatie. Andere projecten zitten vaak nog in de fase van financiering, nader onderzoek of volgen een intensief lobbytraject. De regio Noord-Veluwe werkt al langere tijd samen op het vlak van bereikbaarheidsvraagstukken. De voordelen van samenwerken zijn evident. Terwijl de afzonderlijke gemeenten qua inwoneraantallen relatief klein zijn wordt gezamenlijk een bevolking van ±185.000 mensen vertegenwoordigd. Door een programma Noord-Veluwe Bereikbaar te ontwikkelen inclusief het mobiliseren van de benodigde uitvoeringskracht kan de regio flinke stappen gaan zetten. Door intensief samen te werken kunnen ervaringen en competenties door de zeven regiogemeenten worden gedeeld en beschikbaar komen voor de projecten die specifieke expertise vragen.

3.2. Vernieuwen samenwerking regio Noord-Veluwe De zeven gemeenten in regio Noord-Veluwe hebben in hun samenwerking de doorstroming en bereikbaarheid van de A28/Noord-Veluwe tot een strategisch speerpunt gemaakt. De agenda NoordVeluwe Bereikbaar (2018) werd door het MIRT-onderzoek A28 in een nieuwe context gebracht. De uitwerking van de agenda NVB is om die redenen zo goed mogelijk geïncorporeerd in de uitwerking van het MIRT-pakket. Omdat de samenwerking op de Noord-Veluwe evolueerde is voor de samenwerking Mobiliteit een DVO opgesteld waarin de gezamenlijkheid is uitgewerkt en van centrale formatie is voorzien, naast de inzet vanuit de gemeenten. Gemeente Hattem heeft de taak om namens de samenwerkende gemeenten het gezicht van de samenwerking te zijn, met de benodigde formele mogelijkheden. Daarnaast is de afgelopen jaren gebleken dat regionale uitvoeringsprogramma’s op het gebied van slimme & duurzame mobiliteit succesvol kunnen zijn, met name als de diverse overheidslagen (IenWprovincie-gemeenten) en private partijen (met name werkgevers, koepels en belangenorganisaties) intensief samenwerken aan de bereikbaarheid. Voorbeelden hiervan in Oost Nederland zijn zichtbaar in Twente, Achterhoek, Clean Tech Regio/Stedendriehoek, Regio Zwolle, Food-Valley, Rivierenland en Arnhem-Nijmegen (lit.10).

Regio Noord-Veluwe past goed binnen deze regionale aanpakken in Oost-Nederland en wil met voorliggend programma NVB 2020-2030 een eigen regionale ambitie neerzetten en een versnellingsactie in de uitvoering realiseren. Meer specifiek is de regio Noord-Veluwe samen met provincie Gelderland vanuit het MIRT-onderzoek A28 uitgedaagd om een bijdrage te leveren aan de uitvoeringsmaatregelen, met name voor het pakket ‘regionale gedragsbeïnvloeding’. Hoewel voorliggend programma verder reikt dan zuivere gedragsmaatregelen/mobiliteitsmanagement, is er ook om die reden samenwerking nodig om vanuit Noord-Veluwe voeding geven aan dit bredere A28-maatregelenpakket maar ook intensief samen te werken met andere deelsporen (zie paragraaf 3.3.)

13

3.3. Opdracht uitwerking gedragspakket uitvoeringsmaatregelen MIRT-A28 Na afronding van het MIRT- onderzoek A28 is in 2019 gewerkt aan pakketten van maatregelen die de doorstroming op en rond de A28 moeten bevorderen. Na een principeakkoord in het BO-MIRT van november 2019, heeft het bestuurlijk overleg van Rijk en provincies (Drenthe, Overijssel en Gelderland) in februari 2020 enkele pakketten vastgesteld om die doorstroming te borgen en te versterken. Het gaat om drie inhoudelijke maatregelenpakketten en een pakket waarin de veelal bestaande onderzoeksgegevens worden benut in een monitoring waarvan de uitkomsten worden gedeeld met de regio (provincies en gemeenten). Dat laatste is van belang om samen (Rijk, provincies, gemeenten) te kijken naar de effecten van de maatregelen en daarbij de vinger aan de pols te houden voor aanvullende maatregelen of voor bijstelling.

1. Gerichte inframaatregelen - pakket Het pakket wordt getrokken door het Ministerie van IenW / Rijkswaterstaat in samenwerking met de betreffende provincie / betrokken gemeenten (afhankelijk van de maatregel). 1. Opheffen solitaire verzorgingsplaatsen 2. Dynamisch Verkeersmanagement (DVM) door lokaal het verkeer te waarschuwen op bekende hotspots 3. Toerit verlengen en belijning aanpassen HRR aansluiting 12 (Ermelo), 13 (Lelystad), 14 (Elspeet) en HRL aansluiting 13 (Lelystad) 4. Knooppunt Lankhorst aanpassen: samenvoeging A32 en A28 vanuit noord verbeteren 5. Knooppunt Hoogeveen – enkele maatregelen PM 6. Incidentmanagement A28 verbeteren door versnellen afhandeling incidenten 7. Maximale ondersteuning weggebruiker door aanpassen huidige weginrichting A28 8. Toeritdosering A28 Amersfoort - Hoogeveen 9. Aanpassen dwarsprofiel toe- en afrit aansluiting Harderwijk-Zuid (aansluiting 11) op HRR A28

2. Vraagbeïnvloeding - pakket Dit pakket wordt getrokken door de provincie Gelderland, Overijssel en Drenthe in samenwerking met de betrokken gemeenten (afhankelijk van de maatregel) en het ministerie van IenW / Rijkswaterstaat. De provincies gaan eerst op zoek naar gezamenlijke financieringsmogelijkheden deels mogelijk gekoppeld aan de Werkagenda Slimme, Duurzame en Veilige Mobiliteit om vervolgens te starten met de uitvoering van de maatregelen.

Regio Noord-Veluwe en Gelderland zijn samen trekker van het pakket vraagbeïnvloeding voor het gedeelte Noord-Veluwe; Regio Zwolle heeft een vergelijkbare opdracht gekregen vanuit de provincie Overijssel (zie ook spoor 3)

14

1. Werkgeversaanpak rondom Harderwijk en Amersfoort/Nijkerk (en Zwolle) in combinatie met fietsstimulering A28 2. Verbeteren kwaliteit fietsenstallingen OV-knooppunten 3. Snelfietspaden upgraden en/of aanleggen. 4. Overslagterminal Port of Zwolle (ook Meppel en Kampen) benutten voor goederenvervoer – vervoer over water 5. Bundeling vrachtverkeer en introduceren regio-distributie - aanpak logistiek 6. Verwijs- en beloningsysteem (app) parkeerplaatsen naast de A28 voor vrachtwagens

3.Integrale opgave Zwolle - Pakket Het voortouw voor het gebiedsgerichte MIRT Onderzoek ligt bij de provincie Overijssel in overleg met Rijk en (regio) Zwolle. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Transit Oriented Development Capaciteit P+R Zwolle/Ommen vergroten en kwaliteitsimpuls geven OV-transferium Noord-Veluwe (zuidelijk van Zwolle) Parkeertarief in Zwolle differentiëren Slim deelfiets- of elektrische scooters systeem binnen Zwolle Scheiden doorgaand- en bestemmingsverkeer op de A28 ter hoogte van Zwolle Snelheidsverlaging en handhaving op de A28 door Zwolle

4.Monitoring: Lange termijn Aansluiten bij de huidige en lopende monitoring van RWS

Monitoring huidige situatie: • • •

Per vier maanden maakt RWS een rapportage over het gebruik van het rijkswegennet, de filezwaarte, de filetop-10 en het reistijdverlies. INWEVA (Intensiteiten WEgVAkken) – jaarlijks Monitoring ongevalsgegevens (Veilig over Rijkswegen)

Monitoring trend in ontwikkeling in relatie tot scenario’s: • • • • •

Het monitoren van de huidige ontwikkelingen in relatie tot de WLO - scenario’s voor 2030/2040 vindt bij RWS plaats in het kader van de verkeersmodellen LMS/NRM. 1 x per 4 jaar wordt in de NMCA op basis van de meest recente inzichten een overzicht opgesteld van de meest dringende (toekomstige) knelpunten.

15

3.4. Inspelen op trends en ontwikkelingen, kansen en urgentie Stevige groei van het aantal stedelingen in de regio en mobiliteitsgroei op de A28 Het continueren en intensiveren van het programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020-2030 speelt in op de trends en ontwikkelingen. Deze trends zijn sterk van invloed op de groei en ontwikkeling van de mobiliteit en bereikbaarheid. Ruimtelijk economisch is de regio Noord-Veluwe samen met Regio Zwolle belangrijk in Nederland met groei van de bevolking en mobiliteit in de komende 10 jaar.

Figuur: Bevolkingsgroei regio Zwolle (lit.4) In samenhang met de bevolkingsgroei en gewenste economische ontwikkelingen in de regio NoordVeluwe/regio Zwolle is het van belang dat de doorstroming op de A28-corridor op peil blijft in de periode 2020-2030. In het MIRT-A28 onderzoek (lit.4) is inzicht gegeven dat bij een laag groeiscenario (0-5%) het aantal congestie-knelpunten op het traject Harderwijk-Zwolle relatief beperkt blijft tot een aantal lokale knelpunten; indien het hoge groeiscenario qua mobiliteitsgroei realiteit wordt zullen aantal en intensiteit van de congestie-knelpunten zo groot worden dat het traject HarderwijkZwolle een groot knelpunt-traject zal worden. Meerdere kleine knelpunten lopen dan in elkaar over met als gevolg dat dit traject op de zevende plek in de landelijke file Top-10 terecht komt.

16

Figuur: congestie A28 Veluwe-Noord bij laag en hoog groeiscenario (lit.4)

Meer bewuste keuzes in onze dagelijkse mobiliteit Tegelijkertijd gaan maatschappelijke ontwikkelingen snel. Bedrijven investeren in duurzaam vervoer, zowel voor de zakelijke ritten als voor de logistieke afhandeling. Ook inwoners kiezen meer bewust. Vanuit onder meer gezondheidsredenen wint de fiets aan populariteit, zowel naar het werk als voor sociaal recreatieve verplaatsingen. De elektrische fiets is tegenwoordig de standaard, waardoor de fiets voor meer verplaatsingen het vanzelfsprekende vervoermiddel is. De opkomst van deelmobiliteit is voor steeds meer inwoners van stedelijk gebied een overweging om vooral de tweede auto weg te doen of niet aan te schaffen (verschuiving van bezit naar gebruik). Dat dit nu vooral daar gebeurt heeft te maken met de kortere afstand tot de deelauto (veel potentiele gebruikers bij elkaar) en dat het in die gebieden lastig of zelfs onmogelijk is om aan een parkeervergunning te komen. Dit neemt niet weg dat met (mogelijk aangepaste) vormen van deelmobiliteit ook in meer perifere gebieden kansen liggen voor deelauto’s. Bijvoorbeeld op hubs of stations (gericht op bezoekers) of in wijken waar het OV onvoldoende dekking biedt en deelauto’s een aanvulling hierop kunnen zijn (gericht op bewoners).

Dan is de deelauto geen middel tegen schaarse parkeerruimte maar helpt de deelauto om de bereikbaarheid van de regio voor de doelgroep zonder eigen auto te verbeteren. Een duurzaam bijeffect van deelauto’s is dat deze steeds vaker elektrisch zijn waarmee gebruikers van deelauto’s de drempel van de hoge aanschafwaarde van zo’n auto omzeilen. Bovenstaande trends zijn in de eerste helft van 2020 in een sneltreinvaart doorgezet en versneld als gevolg van de reisbeperkende maatregelen tijdens de Covid-19 crisis. Het aandeel thuiswerken/thuisonderwijs/thuiszorg is met > 50% toegenomen, autogebruik (personenvervoer) was fors afgenomen in de periode maart-mei, maar trok medio 2020 weer aan. Blijvender blijkt de forse afname in de bezetting van het Openbaar Vervoer (> 60-80% daling). Logischerwijs is het fietsgebruik, al dan niet elektrisch, flink toegenomen. Het is lastig te voorspellen hoe blijvend deze effecten zullen zijn als de veiligheidsnorm van 1,5 meter afstand zal vervallen. Maar de ervaring leert dat nieuwe gewoontes het best beklijven als deze voor langere tijd worden volgehouden. Het ziet er nu -november 2020- naar uit dat de maatregelen niet op korte termijn zullen verdwijnen. Bij veel werkgevers, forenzen en overige reizigers is nu al sprake van een structurele verandering in werk- en reisgedrag.

Dit is een kans voor regio Noord-Veluwe om, binnen dit programma, hier actief en gericht op in te spelen, met name met de werkgeversaanpak en inzet van logistieke makelaars.

17

Figuur: verschuivingen in thuiswerken Bron: IenW Landelijk Reizigersonderzoek, 19 augustus 2020 Van alle Nederlandse forenzen ging in maart maar liefst 37% gedwongen thuiswerken, terwijl ze dat voorheen nooit deden. Van deze groep gaf 38% in augustus 2020 aan van plan te zijn dit één of meerdere dagen per week te blijven doen. Dit veranderende reisgedrag en het feit dat een grote groep aangeeft ook na opheffing van de maatregelen één of meerdere dagen thuis te blijven werken sterkt ons in de gedachte dat bijvoorbeeld een werkgeversaanpak juist nu extra effect kan sorteren. Zowel werkgevers als werknemers zullen een stuk minder koudwatervrees hebben na deze periode van gedwongen thuiswerken. Dit biedt ook mogelijkheden voor alternatieven voor de auto. Drie keer per week met OV en deelfiets naar het werk is immers voor velen een minder hoge drempel dan vijf keer. Thuiswerken neemt op de zogenoemde duurzaamheidsladder ook de hoogste trede in. Niet reizen is immers de meest duurzame vorm van reizen. Dat is dus tegelijkertijd een ontzettend waardevolle bijvangst, maar dan moeten we deze kans wel met elkaar benutten.

Figuur: duurzaamheidsladder mobiliteit

18

De groei van logistiek versnelt De regio Noord-Veluwe ligt centraal op een van de drie logistieke hoofdcorridors van Nederland, met sterke achterlandverbindingen voor weg, water en spoor. Onze export groeit de komende jaren door, evenals het binnenlandse goederenvervoer. De Nationale Markt en Capaciteitsanalyse (NMCA) van het Rijk verwacht een groei van 30% over de weg, 28% voor de binnenvaart en 88% over het spoor tot 2040. Deze groei heeft een forse impact op de bestaande infrastructurele kwaliteit. Vrachtverkeer en personenvervoer gaan elkaar letterlijk meer in de weg zitten, zowel op het spoor als op de weg. Uit analyse van de capaciteit van het Gelderse hoofdwegennetwerk (Bereikbaarheid Gelderland 20302040) blijkt het forse aandeel van vrachtverkeer op sommige wegvakken (19% op de A50, 15-20% op de A28 – lit.4). Specifiek voor de A28 wordt een verdere stijging van vrachtverkeer verwacht als de E233 in Duitsland gereed is. Hiermee wordt de A28 aantrekkelijker als verbindingsroute tussen de Randstad en Noord-Duitsland.

Figuur: A28 als (inter)nationale goederencorridor (lit.4).

Ontwikkelingen in smart mobility en inzet van data in oplossingen Innovatie en technologische ontwikkelingen stellen ons in staat om bestaande mobiliteitsnetwerken slimmer te benutten. Met slimme verkeersregelinstallaties (iVRI’s) is onze mobiliteit en logistiek via voorkeursroutes te geleiden. De regio wil daarbij kennis en ervaring van kennispartners zoveel mogelijk bundelen. Data van wegbeheerders gaan we daarom uniform verzamelen. Dit maakt het mogelijk om bestaande infrastructuur beter te benutten, maar op termijn ook om reis- en rijtaakondersteuning te bieden en besparingen voor beheer en onderhoud. Het gecoördineerd en gezamenlijk op orde brengen van diverse verkeersdata geeft een verdere impuls aan de innovatie op het gebied van Smart Mobility. Krachtenbundeling is ook nodig waar het gaat om toepassing van slimme VRI’s alsmede voor het opschalen van concepten als Slimme Wegen, de uitrol van elektrische laadinfrastructuur en het realiseren van basismobiliteit/Mobility as a Service (MaaS) in de regio.

19

Technologie stelt reizigers steeds beter in staat om bewuste keuzes te maken. Het stimuleren van deelmobiliteit is daarom onderdeel van het programma. Mobiliteitshubs in de stedelijke woonwijken of bij OV-knooppunten stellen reizigers in staat om gebruik te maken van elektrische deelauto’s of deelfietsen. Met dit programma sluiten we aan op de ambities en afspraken die gemaakt zijn tussen Rijk, provincies, gemeenten en bedrijfsleven voor de Krachtenbundeling Slimme Mobiliteit. Maar ook op de nieuwe ambities in de recente Mobiliteitsvisie van de provincie Gelderland.

Figuur: inzet van mobiliteitshubs en slimme data

3.5. Vertaling klimaatakkoord op schaal regio Noord-Veluwe/corridor A28 Met het klimaatakkoord krijgt duurzame mobiliteit landelijk aandacht. Zowel landelijk (afspraken aan de klimaattafels), provinciaal (Gelders Energieakkoord en het Klimaat- en Energieakkoord) als regionaal/ lokaal (Regionale Energie Strategie). Om de duurzaamheidsdoelstellingen te behalen is actie op meerdere fronten nodig. Onze mobiliteit en de aanleg van infrastructuur zijn immers verantwoordelijk voor een derde van de totale CO2-uitstoot. Een stevige aanpak op duurzame mobiliteit is een van de centrale ambities in het mobiliteitsbeleid van de regio Noord-Veluwe. Slimme en duurzame mobiliteit heeft in de regio Noord-Veluwe de afgelopen jaren nog niet een concrete invulling gekregen in de vorm van een samenhangend uitvoeringsprogramma. In het uitvoeringsprogramma MIRT-A28 is dit thema ook niet expliciet opgepakt. Toch wil regio NoordVeluwe ook haar bijdrage leveren aan de reductie van CO2 door mobiliteit op regionale schaal, bij voorkeur met alle partijen op en langs de A28-corridor om samen met massa een beleidseffect te kunnen realiseren. Vergelijkbaar met andere regio’s zijn de hoofdthema’s uit het klimaatakkoord uitgewerkt in voorliggend programma Noord-Veluwe Bereikbaar.

20

Figuur: Vertaling klimaatakkoord/ CO2-reductie mobiliteit in programma NVB Het programma Noord-Veluwe Bereikbaar speelt gericht in op een aantal van deze maatregelen uit het klimaatakkoord. Vooral op het thema ‘verduurzamen van de personenmobiliteit’ kent het programma met maatregelen als stimuleren van E-hubs, opschalen MaaS-pilot en regionale fietsstimulering een sterke samenhang. Ook het inzetten van een structurele werkgeversaanpak voor de gehele A28-corridor met een focus op koplopers van grote werkgevers in de regio is een één op één vertaling van de gewenste afspraken uit het Klimaatakkoord. De regio Noord-Veluwe kent een sterke logistieke positie. Derhalve zijn ook de gewenste afspraken voor het verduurzamen van de logistiek van belang. Met name de inzet van logistieke makelaars draagt bij aan de gewenste afspraken om CO2-uitstoot als gevolg van mobiliteit te reduceren. Het stimuleren van elektrisch vervoer vindt in de regio plaats via de opstart en uitwerking van mobiliteitshubs met vele vormen van e-mobiliteit in stedelijke woonwijken en bij OV-knooppunten. Daarbij sluit de regio sterk aan met het realiseren van mobiliteitshubs op regionale schaal, zoals verwoord in de Mobiliteitsvisie van de provincie Gelderland (2020).

Daarnaast is de verbetering van de laadinfrastructuur een opgave die vanuit de Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (RAL) bij alle zeven regiogemeenten gaat landen. Het thema duurzame energiedragers kent vooralsnog een uitwerking in twee activiteiten in het programma NVB. De 7 gemeenten in de regio Noord-Veluwe zetten zich in om hun inkoopbeleid voor duurzame voertuigen nader af te stemmen, met als optie om gezamenlijk de inkoop te doen van elektrische voertuigen voor het eigen wagenpark. Daarnaast zet de regio ook vrijwillig in op een strategie voor de regionale uitwerking van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL).

21

4. Doelstellingen en aanpak programma NVB 4.1. Hoofddoel: slimmere en duurzamere bereikbaarheid van de Noord-Veluwe Noord-Veluwe Bereikbaar brengt ons met een meerjarig uitvoeringsprogramma een flinke stap dichterbij een duurzame en beter bereikbare regio. We bieden oplossingen en voeren maatregelen uit voor slimmer en meer duurzaam reizen. Gericht op een betere bereikbaarheid van de regio voor forenzen, bewoners, bezoekers en de bereikbaarheid van onze economische kerngebieden. We helpen forenzen, bewoners, bezoekers en logistieke dienstverleners bewust te kiezen en zorgen als overheden voor de noodzakelijke randvoorwaarden voor de verschillende modaliteiten. Dit doen we samen met werkgevers, toeristische organisaties, logistieke dienstverleners, overheden en inwoners zelf in de regio Noord-Veluwe. Met een duidelijke focus op de doorstroming op de A28-corridor en daarmee ook op maatregelen die verder reiken dan de regio Noord-Veluwe. Gelet op de bereikbaarheidsagenda Noord-Veluwe (2018, lit.3), de opdracht rondom MIRT A28 (lit.2) en ideeën om te komen tot een meerjarig uitvoeringsprogramma, is het hoofddoel van voorliggend programma Noord-Veluwe Bereikbaar:

Slimmere en duurzamere bereikbaarheid: • • •

van, in en naar de regio Noord-Veluwe: voor inwoners, werknemers, logistiek en toeristen met focus op behoud doorstroming op de A28

De regionale ambities Noord-Veluwe zijn in het hoofddoel van dit programma NVB dus vertaald naar specifieke doelen op het gebied van bereikbaarheid/doorstroming in relatie tot de bredere gebiedsambities. Die bredere ambities (ruimtelijk-economische ontwikkeling, leefkwaliteit en vestigingskwaliteit, Veluwe klimaatneutraal op 1) worden deels via dit programma NVB gerealiseerd maar ook in andere programma’s. Het programma NVB coördineert en voert alleen die maatregelen uit die direct gerelateerd zijn aan het bovenstaande hoofddoel c.q. mobiliteitsmaatregelen.

22

Het hoofddoel van het programma meer gekwantificeerd in vier subdoelen

Slimmer: Duurzamer:

5-10% ander reisgedrag autogebruikers in 2030 t.o.v. 1-1-2020 bijdrage aan 20% CO2-reductie op de A28-corridor in 2030 t.o.v. 2020 (tussendoel naar 2050) Bereikbaarheid: reistijdverliezen binnen de regio Noord-Veluwe nemen niet toe in 2030, lokaal wel de bereikbaarheid verbeteren ten opzichte van 2020 Behoud doorstroming: op peil houden doorstroming/bereikbaarheid A28 corridor Afvang groei automobiliteit, A28 niet in nationale file top-50

Het programma is meerjarig opgezet (2020-2030). Jaarlijks monitoren we de voortgang van de maatregelen aan deze subdoelen. Daarvoor werken we nog een meetplan uit (zie par.6.5). Tot 2025 zal de inzet vooral gericht zijn op gedragsmaatregelen, verkeersmanagement en aanleg van kleinschalige infra (fiets, hubs). In de periode 2025-2030 zal het accent liggen op realiseren van grootschalige infra (spoor, eventuele weginfra), gelet op de langere voorbereidingstijd van deze maatregelen.

4.2.

Subdoelen

Bovenstaand hoofddoel is uitgewerkt naar een aantal subdoelen die nauw met elkaar samenhangen. De subdoelen zijn relevant om een afweging te maken welke uitvoeringsmaatregelen relevant zijn voor de regio, namelijk die maatregelen die substantieel bijdragen aan een of meer subdoelen. Maar ook zijn subdoelen relevant om met indicatoren en jaarlijkse monitoring te bepalen welke resultaten zijn bereikt en of bijstelling van de maatregelen nodig is.

4.2.1.

Slimmer

Slimmere bereikbaarheid in de regio Subdoel 5-10% ander reisgedrag autogebruikers in 2030 t.o.v. 1-12020

Indicatoren Bereikbaarheidsbarometer mobiliteitsalternatieven 5-10% groei autobewegingen en logistiek opvangen (ander reisgedrag)

Meer duurzame mobiliteitsoplossingen beschikbaar De maatregelen in het programma NVB helpen de forenzen, inwoners, bezoekers en logistieke dienstverleners om aantrekkelijke, duurzame mobiliteitsalternatieven te kiezen. We willen duurzame mobiliteitsalternatieven beschikbaar stellen en toegankelijk maken voor iedereen. Door het gebruik van deze alternatieven gemakkelijker en de dienst betrouwbaarder te maken wordt het alternatief voor de reiziger aantrekkelijker. Om dit te monitoren en te evalueren stellen we voor een ‘bereikbaarheidsbarometer’ op te stellen. We vragen reizigers hoe ze de kwaliteit en beschikbaarheid van mobiliteitsalternatieven ervaren. We benaderen daarvoor forenzen/scholieren, inwoners en recreanten in de regio Noord-Veluwe. We stellen de vragen aan de reizigers via de eigen doelgroepen van ons programma. De bereikbaarheidsbarometer is eventueel ook op te schalen naar de gehele A28-corridor.

23

Structureel ander reisgedrag gericht op opvang 5-10% groei automobiliteit en doorstroming A28-corridor We streven met het programma NVB naar 5%-25% meer reizigers die structureel slimmer (minder autoritten) en daarmee ook duurzamer reizen (schonere ritten). Door gericht mobiliteitsmanagement zijn we in staat om een deel van de groei van de automobiliteit inclusief logistiek op te vangen. Maar die groei is vermoedelijk te groot om te kunnen opvangen met meer thuiswerken, modal shift naar fiets/e-bike, OV-gebruik, samen rijden of deelmobiliteit. Ook zullen we een deel van de verwachte groei moeten opvangen met een betere doorstroming op het bestaande infra-netwerk van de regio (verkeersmanagement, smart-mobility). Dit kan ondersteund worden met gerichte inframaatregelen (mobiliteitshubs, fietsnetwerk, OV-voorzieningen, kleinschalige weginfra). Om de subdoelstelling ‘structureel ander reisgedrag/opvang groei automobiliteit en doorstroming A28’ te kunnen realiseren, zetten we met het programma NVB de komende jaren in met de volgende ambitie: •

• • •

Opvang van de verwachte 5-25% groei aan automobiliteit met minimaal 5% minder autoritten en een ambitie om dit te verhogen naar 10% eind 2025. Deze opvang betekent met name dat maatregelen binnen programmalijnen B.4, B.5 en C.7 hoge prioriteit krijgen (zie hoofdstuk 5); Opvang van de resterende groei met name door robuuster maken van de bestaande netwerken, zoals uitgewerkt in programmalijn A. Maximale focus op maatregelen die groei afvangen/doorstroming bevorderen op de A28-corridor, in nauwe afstemming met maatregelen uit andere projecten en programma’s (zie paragraaf 6.3); Op basis van de eerste monitor NVB en de monitor van RWS voor de korte termijn inframaatregelen MIIRT-A28 zullen we eind 2021 bepalen of aanscherping en/of aanvulling van de geplande maatregelen nodig is om de groei na de Covid-periode te kunnen opvangen.

4.2.2.

Duurzamer

Forse reductie van CO 2 in mobiliteit Subdoel Bijdrage aan 20% CO2-reductie op de A28-corridor in 2030 t.o.v. 2020 (tussendoel richting 2050)

Indicatoren In 2030 heeft het programma een bijdrage geleverd aan minimaal 20 % CO2-reductie mobiliteit (ambitie A28 corridor t.o.v. 2019)

Regio Noord-Veluwe levert een eigen bijdrage aan de regionale CO2-reductie voor de A28corridor Grootschalige realisatie van ander reisgedrag (minder reizen, modal shift, duurzamer vervoer) is direct te vertalen naar een meetbaar effect van gedragsmaatregelen op de regionale reductie van CO2-uitstoot door mobiliteit. In aansluiting op meerjarige CO2-reductieplannen mobiliteit in andere regio’s (lit.12) neemt de regio Noord-Veluwe het initiatief om te komen tot een regionale reductie van CO2-uitstoot door mobiliteit voor de regio Noord-Veluwe/corridor A28. Dit kunnen we niet alleen en daarom is de verbinding gemaakt met andere overheden langs de A28-corridor om met afgestemde werkgeversaanpakken en inzet van logistieke makelaars deze aanpak kansrijker en kosteneffectiever te maken. We sluiten daarbij aan bij de aanpak zoals die in andere regio’s zoals de Clean Tech Regio (Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen), Regio Zwolle en Regio ArnhemNijmegen is ingezet.

24

Als eerste doelstelling is vanuit het Ministerie van IenW in 2018 een indicatieve CO2reductiedoelstelling voor alle regio’s in Nederland aangehouden van 1 Mton CO2-reductie wegverkeer eind 2021 en 7 Mton in 2030. Inschattingen voor de regio Zwolle-Kampen en de Stedendriehoek kwamen toen grofweg uit op 30 respectievelijk 50 Kton CO2-reductie voor de regio (lit.14). Voor de gehele regio Noord-Holland/Flevoland is een ambitie ingezet voor reductie van ruim 50Kton CO2reductie in 2022 met een groeipad naar een reductie van 240 Kton in 2030 (zie figuur, lit.14)

Figuur: voorbeeld CO2-reductie mobiliteit in provincies Noord Holland/Flevoland (lit.14) Voor de corridor A28 is op dit moment nog geen betrouwbare inschatting te maken van de haalbare CO2-reductie. Voorlopig is uitgegaan van 5-10% reductie in 2025 (tussenmeting) en 20% reductie in 2030 t.o.v. 2019. De absolute aantallen zullen eerst met een goede nulmeting moeten worden vastgelegd, bij voorkeur op het schaalniveau van de gehele A28-corridor. Noord-Veluwe wil daarin haar bijdrage leveren aanvullend op CO2-reductie op (inter)nationale schaal en maatregelen door andere overheden langs de A28-corridor. Uit het ontwerp RES-Gelderland (lit.8) komt naar voren dat voor de CO2-reductie mobiliteit in 2030 een bijdrage van 17% haalbaar is. Dit is lijn met de ambitie om vanuit de Noord-Veluwe een bijdrage te leveren aan 20% reductie van CO2-uitstoot door mobiliteit voor de gehele A28-corridor. Tijdens de uitvoering van het programma NVB en nadere monitoringssystematiek zal moeten blijken in welke mate deze doelstellingen wel of niet gehaald (kunnen) worden. Na vaststelling van een nulmeting en mogelijk beleidseffect van het maatregelenpakket uit dit programma, kan jaarlijks dit subdoel worden gemonitord.

De regio start nu toch al met maatregelen gericht op duurzamer vervoer en zet zich in om met de partners in de A28-corridor een technische berekening/nulmeting uit te voeren in 2021, met een eerste inschatting van het effect van de regionale maatregelen op de mobiliteitsgerelateerde CO2-uitstoot op de A28-corridor. Maatregelen als minder reizen/thuiswerken, spitsmijden, modal-shift, samenrijden en duurzamer vervoer zijn om te rekenen naar CO2-reductie. Diverse serviceproviders en ervaringen met werkgeversaanpakken/logistieke makelaars leveren data en inzichten op wat het CO2-reductie effect van deze maatregelen is. De specifieke duurzaamheidsmaatregelen komen met name terug in programmalijn B: Duurzaam Reizen, zie verder paragraaf 5.2.

25

4.2.3. Betere bereikbaarheid in de regio NoordVeluwe

Bereikbaarheid

Subdoel Reistijdverliezen binnen de regio NoordVeluwe nemen niet toe in 2030, lokaal wel de bereikbaarheid verbeteren ten opzichte van 2020

Indicatoren Op peil houden interne bereikbaarheid Noord-Veluwe

Verbetering bereikbaarheid toeristisch-recreatieve locaties

Op peil houden bereikbaarheid regio Noord-Veluwe Bewoners, forensen en bezoekers van de regio Noord-Veluwe moeten hun diverse bestemmingen in de regio goed kunnen bereiken. Naast gedragsmaatregelen (zie boven) kunnen hier vooral maatregelen bij helpen die zorgen voor optimale doorstroming (verkeersmanagement OWN) maar ook het robuuster maken van de regionale infrastructuur, met name voor fiets en OV. Deze accenten komen terug in de diverse maatregelen, waarbij de regio primair – vanuit een goed beheer en onderhoud van het wegennetwerk (regulier takenpakket wegbeheerders) – zorgt voor aanvullende maatregelen voor doorstroming op dit wegennetwerk (smart mobility) en/of robuuste infrastructuur (fiets, OV, mobiliteitshubs) om het wegennetwerk waar nodig te ontlasten. Bij dit subdoel ligt de focus op de dwarsverbindingen op de Veluwe (weg, OV, fiets) en kijken we vooral naar de interne bereikbaarheid van De Veluwe. Voor de Veluwe is daarbij een aantal verbindingen relevant. Focus ligt op de verbindingen LelystadApeldoorn (N302) met als 1e prioriteit een hoogwaardige OV-verbinding en de verbinding LelystadDronten-Elburg-Epe (N309). Daarnaast zijn ook andere wegverbindingen van belang om de bereikbaarheid van de regio op peil te houden: N979, N303 en N310.

Voor deze wegcorridors overleggen de regiogemeenten met de provincie Gelderland op welke wijze de doorstroming en verkeersveiligheid van deze wegen in het provinciale wegbeheer prioriteit kunnen krijgen. Daarnaast geeft de regio Noord-Veluwe prioriteit aan de recreatieve (fiets)verbindingen in de regio. Jaarlijks kijken we naar de ontwikkeling van de bereikbaarheid op de regionale netwerken (weg, fiets, OV, mobiliteitshubs) en vergelijken de reistijden van bewoners en forensen ten opzichte van 1-12021. Hiervoor maken we gebruik van regionale verkeersmodellen, floating car-data, OV-data . In de stedelijke kernen gebruiken we data uit meetlussen en VRI’s om de vertragingstijden op kruispunten te evalueren. Met name de maatregelen uit de programmalijnen A2 (interne bereikbaarheid), A3 (OV-netwerken) en C7 t/m 9 (Slimme Mobiliteit) zullen een sterke bijdrage leveren aan de realisatie van deze subdoelstelling.

26

Verbetering bereikbaarheid toeristisch-recreatieve locaties Gelet op de ambities van de regio Noord-Veluwe voor de toeristische-recreatieve sector is specifieke aandacht voor de verbetering van de bereikbaarheid van de toeristisch-recreatieve locaties van belang. Hierbij sluiten we nauw aan bij het programma Veluwe-op-1, waarin bereikbaarheid voor deze doelgroep en de ontsluiting van de diverse recreatieve poorten van de Veluwe centraal staan.

Figuur: voorbeelden recreatieve poorten Noord-Veluwe Voor de voorziene recreatieve poorten (nog geen besluitvorming) is de inzet om te komen tot een verbetering van de huidige bereikbaarheid. Dit gaat op 2 manieren worden gemeten: 1. Meten van de reistijden van bezoekers vanaf de rand van de Veluwe naar de diverse recreatieve locaties. Die reistijden blijven minimaal op het niveau van 2020, waar mogelijk beter. Bij de reistijden nemen we ook de tijd die nodig is voor parkeren mee; 2. Specifieke bereikbaarheidsenquêtes onder bezoekers/recreanten over de bereikbaarheid van de diverse toeristisch-recreatieve locaties in de regio (Noord)-Veluwe. Maatregelen die bijdragen aan dit subdoel zijn met name opgenomen in programmalijnen A.2 (interne bereikbaarheid), B.5 (fietsnetwerken en fietscampagnes) en C.7 (mobiliteitshubs). Zie hoofdstuk 5 voor een uitwerking daarvan.

4.2.4.

Behoud doorstroming A28

Behoud doorstroming

Subdoel Op peil houden doorstroming/bereikbaarheid A28 corridor, afvang groei automobiliteit, A28 niet in nationale file top-50

Indicatoren Doorstroming autoverkeer A28

Doorstroming logistiek verkeer A28 A28 en Onderliggend Wegennet verkeersveiliger en minder calamiteiten

Subdoel

Indicatoren

27

Doorstroming autoverkeer A28 In het MIRT-A28 onderzoek (lit.4) is gebleken dat bij een laag groei-scenario het aantal knelpunten m.b.t. doorstroming beperkt kan blijven; bij een hoog groei scenario (5-25%) zal het aantal knelpunten op het gedeelte Harderwijk-Zwolle dusdanig toenemen dat er sprake is van een regionaal knelpunt. In die situatie komt dit deel van de A28-corridor in de file top-50. Regio Zwolle en regio Noord-Veluwe hebben gezamenlijk gepleit voor het aanhouden van het hoge groeiscenario. Aangezien dit niet als uitgangspunt is gehanteerd in de MIRT-voorstellen is goede monitoring van groot belang voor onze regio. Recente groeicijfers (2018-2019) laten zien dat in de regio Noord-Veluwe op de A28 corridor in 2019 de groei aan mobiliteit al op het niveau ligt van het hoge groeiscenario dat in 2018 is genoemd in het MIRT-onderzoek. Hoewel door de reisbeperkingen in de COVID-crisis de huidige intensiteiten minder zijn, mag verwacht worden dat zonder aanvullende maatregelen het hoge groeiscenario de komende 10 jaar zal doorzetten. Dit zal tot grote congestie leiden en met name voor het deel van de A28 corridor in de Noord-Veluwe tot grote dagelijkse congestie en permanente files (file top 50).