CConstaterende datelburg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 624.152.40_StedenbouwkundigPlan_ElburgZuid_OostendorpZuid_260501_DEF_LR

Raadsvergadering 24 juni 2026, gemeente elburgBij agendapunt: Raadsvoorstel Stedenbouwkundig plan en financiële verkenning woningbouwversnelling Elburg-Zuid en Oostendorp-Zuid11.404 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Stedenbouwkundig plan Elburg Zuid en Oostendorp Zuid

Inhoudsopgave 1. Inleiding | 5 | 5. | Beeldkwaliteit bebouwing | 51 1.1 | Aanleiding en voorgeschiedenis | 5 | 5.1 | “Wonen op de Enk en in de Weiden” | 51 1.2 | Doel van het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan | 5 | 5.2 | Drie dragende principes voor Elburg Zuid en Oostendorp Zuid | 51 5.3 | Twee plandelen | 53 2. | Van visie naar ontwerp | 7 | 5.4 | Algemene kwaliteitsprincipes | 57 2.1 | Historische ontwikkeling van Elburg | 7 | 5.5 | Westelijk plandeel – “Op de Enk” | 59 2.2 | Architectuurbeeld van Elburg | 9 | 5.6 | Oostelijk plandeel – “In de Weide” | 63 5.7 | Beeldregie en toetsing | 67 3. | Participatie & advisering | 11 3.1 | Participatieopzet | 11 | 6. Openbare ruimte | 69 3.2 | Participatiebijeenkomsten | 11 | 6.1 | Sfeertekening van landschap en openbare ruimte | 69 3.3 | Planologie, onderzoek en advisering door derden | 15 | 6.2 Beplanting | 69 6.3 | Profielen hoofdontsluiting en woonstraat | 73 4.

Stedenbouwkundig plan | 19 | 6.4 | Staalkaart openbare ruimte | 75 4.1 | Landschappelijk raamwerk | 19 | 6.5 | Afvalinzameling | 77 4.2 | Linten | 21 | 6.6 Nutsvoorzieningen | 79 4.3 | Stedenbouwkundig concept | 23 | 6.7 Eco-passages | 81 1 mei 2026 | 4.4 | Voorbeeld stedenbouwkundig plan | 25 | 6.8 Oeverafwerking | 83 4.5 | Groenstructuur | 27 Opgesteld door: | 4.6 | Waterstructuur | 31 Bronnenlijst | 84 4.7 Ecologie en soortenrijkdom | 33 4.8 | Ontsluiting en parkeren | 35 www.kuiper.nl | 4.9 Spelen | 41 Projectnummer 624.152.40 | 4.10 Woonprogramma | 43 4.11 Bouwhoogten | 47 In opdracht van: | 4.12 Ontwikkelvelden | 49 GEMEENTE ELBURG Stedenbouwkundig plan Elburg Zuid en Oostendorp Zuid 3 4 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 5 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Voorkeursrechtgebied: Elburg Zuid en Oostendorp Zuid 1.1 Aanleiding en voorgeschiedenis Elburg heeft de afgelopen jaren een relatief snelle groei doorgemaakt, in lijn met de regio. Deze groei wordt deels gedreven door de overspannen woningmarkt, waarbij zowel vanuit het zuiden als het noorden van het land mensen naar Elburg verhuizen. Deze trend is toe te schrijven aan betaalbare woningen en de goede bereikbaarheid van de regio.

Met name door de aanwezigheid van een treinstation bij ‘t Harde en de aantrekkelijkheid en nabijheid van Zwolle als onderwijs- en werkgelegenheidscentrum. Een woningmarktonderzoek uit 2019 geeft aan dat het aantal huishoudens in de gemeente Elburg naar verwachting zal toenemen. Tot 2030 wordt geschat dat het aantal huishoudens gemiddeld met 800 zal groeien. Om de ruimte voor groei zeker te stellen heeft de gemeente Elburg op een aanzienlijk deel van het plangebied ten zuiden van de Zuiderzeestraatweg de ‘Wet Voorkeursrecht Gemeenten’ (WVG) gevestigd. Het stedenbouwkundig plan biedt de mogelijkheid om een deel van de woningbouwopgave van Elburg te vervullen. Sociale woningbouw is hier een substantieel onderdeel van. Met bijzondere woonvormen voor starters, ouderen en vormen van suburbaan wonen wordt een invulling gegeven aan deze plek. Er is veel ruimte voor groen, afgewisseld met wonen in en aan het landschap. Het plangebied bestaat uit twee delen: ‘Elburg Zuid’ en ‘Oostendorp Zuid’. Beide delen liggen aan de zuidzijde van Elburg op de overgang van bestaand bebouwd gebied naar een halfopen polderlandschap. Beide delen zijn gelegen ten zuiden van de Zuiderzeestraatweg Oost. Het totale plangebied strekt zich uit van de Gerichtenweg in het westen tot om en nabij de Eperweg in het oosten. Het gebied is circa 75,2 hectare groot.

1.2 Doel van het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan In het stedenbouwkundig plan staan de hoofdstructuur en ruimtelijke samenhang voor de toekomstige ontwikkeling van woningen centraal. Binnen de heldere hoofdstructuur is een flexibele invulling mogelijk, afhankelijk van o.a. tijd, grondverwerving en woonwensen. Om grip te krijgen op het aantal woningen, maar ook op de ontsluiting en de wateropgave, is er een verkavelingsplan gemaakt. Hierin zijn de verschillende sfeergebieden onderscheiden waarin wonen en openbare ruimte elkaar versterken. Het bestaande landschap is de basis voor het stedenbouwkundig ontwerp: lanen, bossages, beeklopen, kavelpatronen, maar ook zichtlijnen, vormen samen met bestaande (lint)bebouwing het raamwerk voor de toekomstige bebouwing. Er is ruimte voor verschillende doelgroepen en vormen van wonen: in een appartement, rijtjeshuis, vrije kavel, op een erf of juist in een hof. Goede fietsverbindingen stimuleren het gebruik van de fiets naar scholen, winkels en het omliggende landschap. In het stedenbouwkundig plan wordt rekening gehouden met ruimte voor bewegen, ontmoeten, klimaatadaptatie, biodiversiteit en duurzaamheid. Het stedenbouwkundig plan en het verkavelingsplan zijn verder uitgewerkt in het beeldkwaliteitsplan.

Dit bevat sfeerbeelden en ontwerprichtlijnen voor de bebouwing en de openbare ruimte ten behoeve van de ontwikkeling van deze locatie. Het beeldkwaliteitsplan beschrijft principes en richtlijnen die als uitgangspunten voor de verdere uitwerking van het plan gebruikt dienen te worden. De principes en richtlijnen zijn er om de architectonische samenhang van het stedenbouwkundig plan te waarborgen, maar geven voldoende creatieve vrijheid en ruimte aan architecten en ontwerpers. Door dit document te koppelen aan het op te stellen omgevingsplan en vast te stellen als onderdeel van de welstandsnota kan de Commissie Omgevingskwaliteit van het Gelders Genootschap de richtlijnen gebruiken bij de begeleiding van de architecten en landschapsarchitecten en de toetsing van hun plannen. 1. Inleiding

6 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 7 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Historische ontwikkeling 1850 1875 1930 2024 2.1 Historische ontwikkeling van Elburg De Hanzestad Elburg ontstond in de 13e eeuw, rond het jaar 1300. De ligging aan het water maakte het een strategisch punt voor handel en vissersactiviteiten. De naam ‘Elburg’ is afgeleid van het woord ‘burg’, wat versterking of burcht betekent. Het kan zijn dat Elburg ooit ontstaan is als een vluchtheuvel (de El Berg) waar mensen zich terugtrokken bij hoog water. Dit geeft aan dat Elburg ooit een belangrijke vesting was. De stad heeft haar oorsprong als vissersdorp, waar de inwoners leefden van de visserij en de landbouw. Na de orkaan uit 1362 en de watervloed in 1367 wordt er door de toenmalige hertog van Gelre een rigoureus besluit genomen. Hij geeft zijn rentmeester Arent thoe Boecop opdracht om Elburg te verplaatsen. Dankzij de welvarendheid als Hanzestad in die tijd kan dit plan worden uitgevoerd en in de periode van 1392 tot 1396 wordt het plan gerealiseerd. In het plan krijgt Elburg zijn unieke rechthoekige patroon. Er zijn gissingen die suggereren dat de vorm is gebaseerd op een oud Romeins marskamp, maar daarvoor zijn verder geen bewijzen. Pas in 1397 verleent de bisschop toestemming voor het verplaatsen van de kerk.

Omdat er alleen in de hoek nog ruimte vrij is, staat in Elburg de kerk (in tegenstelling tot andere steden) niet centraal. Na de herbouw is Elburg een degelijke vesting geworden met verdedigingstorens, stadsmuren, en grachten. Tijdens de tachtigjarige oorlog blijken stadsmuren niet meer aan de eisen van de tijd te voldoen en wordt er overgegaan tot een aanpassing van de verdediging. Rondom de stad komt een aarden wal met kazematten en een natte gracht. De stadsmuur is grotendeels afgebroken, maar de Vischpoort is nog aanwezig evenals de wallen en de grachten. Omdat uitbreiden binnen de vesting niet meer kon, breidde Elburg verder uit in het polderlandschap. In de loop van de twintigste eeuw zijn woonwijken gebouwd op enige afstand van de oude stad, zodat het karakter van de vesting bewaard kon blijven. Bij de buurtschap Nieuwstad, even ten zuiden van Elburg, werd in de 20e eeuw de woonwijk Molendorp gebouwd. De latere uitbreiding van Elburg was aan de oostkant van de stad met de wijken Oosthoek en De Vrijheid. Met de bouw van deze woonwijken groeiden Elburg en Oostendorp tegen elkaar aan. De landgoederenzone bij Elburg, gelegen in het overgangsgebied van de Veluwe naar de Randmeren, herbergt waardevolle historische buitenplaatsen, zoals ‘Old Putten’, ‘Zwaluwenburg’ en ‘Schouwenburg’.

De landgoederenzone is gelegen op de hoger gelegen dekzandgronden en onderling verbonden met routes en zichtlijnen. 2. V an visie naar ontwerp Landgoed ‘Old Putten’ 8 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 9 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 2.2 Architectuurbeeld van Elburg Nieuwbouwlocaties Elburg Zuid en Oostendorp Zuid moeten karakteristieke en leefbare wijken worden die aansluiten bij de identiteit van Elburg. Deze uitbreidingen moeten recht doen aan de ligging op de overgang van de hoger gelegen zandgronden naar het lager gelegen veenweidelandschap. De uitdaging daarbij is een kenmerkend architectuurbeeld te formuleren dat is gebaseerd op stads- en streekeigen kenmerken, het DNA van Elburg. Hierbij is een onderscheid te maken tussen Elburg Zuid en Oostendorp Zuid. Elburg Zuid heeft een sterkere verwantschap met de historische vesting en het coulisselandschap aan de westzijde. Oostendorp Zuid is meer verbonden met het dorpse karakter van Oostendorp en ligt in een open landschap, begrensd door de Eekterbeek. In hoge mate bepalend voor het DNA van Elburg is de historische binnenstad met zijn kleinschalige stedenbouwkundige structuur en afwisselende architectuur. Daarnaast zijn de oude linten (Stoopschaarweg en Jukweg) met erven en lintbebouwing van belang.

Landgoed ‘Old Putten’ met de boskamers, lanen en het netwerk van oude routes (Puttenerpad) en waterlopen (Puttenerbeek, Eekterbeek) is eveneens bepalend voor de uitstraling en beleving. Door de ruimtelijke en architectonische verschijningsvorm van de bebouwing van de historische binnenstad, Oostendorp, de linten, boerderijen en uitbreidingen te ontleden, kunnen stijlkenmerken worden bepaald. Deze kunnen op een eigentijdse manier vertaald inhoud geven aan een onderscheidend architectuurbeeld voor Elburg Zuid en Oostendorp Zuid. Bebouwingscontouren en landschapstype Dragend landschap Bestaand Dragend landschap thema’s bebouwing Boerderij aan de Jukweg Vesting Elburg Boerderij aan de Zuiderzeestraatweg Analyse 10 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 11 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Eerste bewonersavond: inventarisatie: ‘Ophalen ideeën’ 3.1 Participatieopzet Voor gemeente Elburg is participatie een wezenlijk onderdeel van de planvorming. Om tot een breed gedragen plan te komen zijn bewoners, organisaties en de gemeente Elburg betrokken. In het traject van de grondverwerving hebben daarnaast veel één op één gesprekken met eigenaren in het gebied plaatsgevonden. Omdat het stedenbouwkundig plan betekenis heeft voor de gehele gemeente Elburg en de omliggende kernen zijn alle inwoners tweemaal uitgenodigd.

De eerste bewonersbijeenkomst is bezocht door veel bewoners uit het plangebied, naast een aantal bewoners uit Elburg en omgeving. De tweede bijeenkomst is georganiseerd in de vorm van een woonevent waar de actuele plannen voor woningbouw in de gemeente Elburg op een enthousiasmerende manier zijn gepresenteerd. Deze aanpak heeft geresulteerd in een grote en gemeente brede opkomst. Omdat het plangebied gelegen is op de overgang van stad naar landschap, waardevolle landschappelijke structuren heeft en onderdeel is van een landgoederenzone zijn de volgende organisaties betrokken: Oudheidkundige vereniging ‘Arent thoe Boecop’, Stichting Landschapselementen Elburg (SLE), Natuur en Milieu Gelderland en Gelders Landschap & Kastelen. De organisaties Oudheidkundige vereniging ‘Arent thoe Boecop’ en Stichting Landschapselementen Elburg (SLE) zijn al voor de eerste bewonersbijeenkomst betrokken. Alle organisaties zijn geïnformeerd over het stedenbouwkundig plan en hebben hierop kunnen reageren op 12 maart, voor de tweede bijeenkomst met bewoners. De gemeente Elburg, beleidsambtenaren en het college van B&W, hebben kennis ingebracht middels het Regieteam en individuele en informerende gesprekken. Het Regieteam is zevenmaal bij elkaar gekomen in een periode van 14 maanden. De Welstandscommissie heeft haar advies gegeven over het stedenbouwkundig plan en de beeldkwaliteit.

3.2 Participatiebijeenkomsten Eerste bewonersavond: inventarisatie: ‘Ophalen ideeën’ Tijdens de eerste bewonersavond op 19 juni 2025 is er goed naar de bewoners geluisterd. Naast bezorgdheid over de toekomst van de woonomgeving zijn er ideeën opgehaald voor het stedenbouwkundig plan. De avond is opgebouwd uit drie delen: een plenaire presentatie, de inzet van de Mentimeter en een informatiemarkt met panelen. In de presentatie zijn de eerste indrukken met foto’s en kaartbeelden toegelicht. De historie van het gebied en de landschappelijke opbouw en verschijningsvorm zijn benoemd als basis voor de planvorming. In een waarderingskaart en belemmeringenkaart zijn de belangrijkste conclusies weergegeven. In het tweede deel is de interactieve Mentimeter ingezet om de eerste ideeën voor het stedenbouwkundig plan op te halen. Bewoners hebben antwoord gegeven op vragen als: ‘Welk type wijk spreekt het meeste aan: ecologisch of traditioneel?’. De uitkomsten zijn gebruikt om de eerste schetsen voor het plan te maken. De bewonersavond is afgesloten met een informatiemarkt waarbij panelen gebruikt zijn met foto’s van het gebied, de waarderings- en belemmeringenkaart en een luchtfoto. Bewoners zijn in gesprek gegaan met de beleidsambtenaren en stedenbouwkundigen van KuiperCompagnons o.a.

over verkeer, water, landschap en planning, maar ook over de kwaliteiten van het gebied en zorgen die leven in het plangebied. Reacties zijn achtergelaten op de reactieformulieren en post-it’s bij de panelen. De presentatie en uitkomsten zijn gepubliceerd op de website van de gemeente Elburg. 3. P articipatie & advisering Webpagina van gemeente met informatie over de voortgang Eerste bewonersavond in het Buurtgebouw Oostendorp Belangstellenden markeren de plek waar ze wonen

12 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 13 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Tweede bewonersavond: delen van het ‘Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan’ Tweede bewonersavond: delen van het ‘Stedenbouwkundig Plan’ De tweede bewonersavond is opgezet als een woonevent om de bewoners van Elburg en de omliggende kernen te informeren over de woningplannen van de gemeente Elburg. De belangstelling voor het woonevent was groot, er was veel waardering voor het plan door de woningzoekenden. Tijdens deze avond is het stedenbouwkundig plan gedeeld. Bezoekers hebben bij de panelen de tekeningen en sfeerbeelden kunnen zien, vragen en opmerkingen kunnen geven en informatie gekregen. Naast inhoudelijke informatie over het plan is de voorlopige planning gedeeld. De ingevulde reactieformulieren zijn verwerkt in een overzicht, welke reacties wel of niet leiden tot aanpassingen wordt integraal beoordeeld door de gemeente Elburg. Wanneer er aanleiding toe is wordt er contact opgenomen met de betreffende bewoner. De tekeningen, sfeerbeelden, foto’s en uitkomsten zijn gepubliceerd op de website van de gemeente Elburg.

Mijn woondroom in Elburg 14 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 15 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 3.3 Planologie, onderzoek en advisering door derden Planologisch onderzoek Het stedenbouwkundig plan wordt, na vaststelling door de gemeente- raad, onderdeel in een planologische procedure. Resultaat is de planologische verankering in een omgevingsplan. Om voorafgaand aan de planvorming de ‘plan-onafhankelijke’ en ‘plan-afhankelijke’ omgevingsaspecten op hoofdlijnen te kennen, is er door externe adviseurs een voorbereidend planologisch onderzoek uitgevoerd. De uitkomsten zijn vertaald naar een waarderings- en belemmeringenkaart en in het stedenbouwkundig plan verwerkt. De conclusies op de kaarten zijn gebaseerd op bestaand beleid en eigen inzichten. De ‘plan-onafhankelijke’ onderzoeksaspecten staan grotendeels ‘los’ van de uiteindelijke stedenbouwkundige invulling en zijn voor het gehele gebied globaal onderzocht. Dit zijn o.a. archeologie, ecologie, bodemkwaliteit en ontplofbare oorlogsresten. De ‘plan-afhankelijke’ onderzoeksaspecten zijn afhankelijk van de uiteindelijke stedenbouwkundige invulling. Voor deze aspecten is voorafgaand aan de plan vorming een ‘quickscan’ uitgevoerd. Hiermee zijn mogelijke risico’s vooraf in beeld gebracht, waar in de planvorming op is geanticipeerd. Dit zijn o.a.

externe veiligheid, geluid, activiteiten en milieuzonering en luchtkwaliteit. Advisering door derden bij de stedenbouwkundige uitwerking Voor de verdieping en onderbouwing van het stedenbouwkundig plan is gebruik gemaakt van de expertise van derden. De resultaten uit de onderstaande ‘plandeelachtige onderzoeken’ zijn verwerkt in het stedenbouwkundig plan. Verkeer en parkeren Op basis van het stedenbouwkundig plan is de parkeerbehoefte in verschillende scenario’s berekend. In overleg met de gemeentelijk verkeerskundigen zijn de toekomstige aansluitingen op het bovenliggende wegennetwerk en de verkeersafwikkeling bepaald. STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID14 Belemmeringenkaart 16 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 17 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Ecologie Als uitwerking van het planologisch onderzoek naar ecologische waarden (flora en fauna) is een gespecialiseerd bureau gevraagd de doelsoorten voor het plangebied in beeld te brengen. Bij de uitwerking van het stedenbouwkundig plan worden de omstandigheden (abiotische factoren) zo optimaal mogelijk ontworpen voor aanwezige en te verwachten soorten. Gradiënten (hoog/droog, laag/nat) en bezonning zijn hierbij belangrijke factoren, naast bijvoorbeeld fourageergelegenheid (takkenrillen) voor de steenuil.

Molenbiotoop In de planuitwerking is rekening gehouden met de maximale toegestane bouwhoogten in relatie tot de aanwezige molenbiotoop van korenmolen ‘De Tijd’. Aanvullend onderzoek is gedaan om de relatie met bestaande bebouwing en windvang van de molen te onderzoeken. Gezondheid en bewegen Bestaand beleid van de gemeente is onderzocht en als uitgangspunt genomen om een gezonde en veerkrachtige leefomgeving te ontwerpen. De leidraad en het kader DGO geven richting en zijn een toetsingskader om de ambities en doelstellingen te waarborgen. In de stedenbouwkundige uitwerking en verkenning zijn duurzaamheid, energie, gezondheid en klimaatadaptatie integraal meegenomen. Hierbij ligt de focus op het creëren van een gezonde en veerkrachtige leefomgeving, met aandacht voor duurzame energieoplossingen, groenvoorzieningen, waterbeheer en klimaatbestendigheid. Waterstructuurplan en watertoets In het stedenbouwkundig plan is rekening gehouden met voldoende ruimte voor waterberging en klimaatadaptieve maatregelen. In nauw overleg met de gemeente Elburg en Waterschap Vallei en Veluwe is een watertoets uitgevoerd. In samenspraak zijn de mogelijkheden bepaald om tot een klimaatrobuuste inrichting van het plangebied te komen.

Waarderingskaart STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID16 18 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 19 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 4.1 Landschappelijk raamwerk Voor het stedenbouwkundig plan is gebruik gemaakt van twee ontwerpende principes: ‘bodem en water sturend’ en de ‘lagen- benadering’. Door de bodem en de opbouw van de ondergrond als uitgangspunt te nemen is er gekozen voor samenwerking met het landschap. Dat betekent dat we overwegend op de hoger gelegen delen bouwen; hier is het droger en infiltreert het hemelwater beter in de ondergrond. Wanneer het niet anders kan bouwen we ook in lager gelegen gedeelten, maar dan wel in lagere dichtheden met voldoende groene ruimte voor infiltratie van hemelwater. De ‘lagen-benadering’ gaat uit van drie verschillende lagen in het plangebied: de ondergrond, de netwerken en de occupatielaag. De ondergrond zijn de bodem en de dieper gelegen geomorfologische lagen, zoals de dekzandruggen. Op deze lagen liggen de netwerken: de linten, de wegen en waterlopen, routes die het plangebied toegankelijk maken en overtollig water afvoeren. De bovenste en meest zichtbare laag is de occupatielaag: bebouwing, lanen, bos en het gebruik van het land voor bijvoorbeeld akkerbouw of veeteelt.

Met de keuze voor deze twee ontwerpprincipes is de draagkracht van het landschap bepalend voor de toekomstige bebouwing. Het stelsel van lanen, bosschages, waterlopen en routes vormt een samenhangende structuur: het landschappelijk raamwerk. Een landschappelijk raamwerk waarin ecologische inrichtingsprincipes leidend zijn. Met de toevoeging van bebouwing is versteviging en uitbreiding van het bestaande raamwerk noodzakelijk. Het bestaande raamwerk is de basis van de waarderingskaart. 4. Stedenbouwkundig plan Elburg Zuid Boskamers ‘Old Putten’ Oostendorp Zuid Verbeelding globaal hoogteverloop 20 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 21 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 4.2 Linten In het plangebied zijn twee historische routes: de Stoopschaarweg en de Jukweg. Beide routes vormen nog steeds een verbinding tussen Oostendorp, de vesting, en het landschap. Langs beide routes zijn beplanting en bebouwing, de boerenerven, de zichtbare elementen die zorgen voor herkenning en verwijzen naar de ontstaansgeschiedenis. De Stoopschaarweg is een slingerend lint en heeft twee ‘gezichten’: de westzijde met woonbebouwing, boerenerven, kassen, een tuinderij en weides naast de oostzijde met boskamers als onderdeel van het landgoed ‘Old Putten’.

De boskamers vormen mooie open ruimtes in een structuur van lanen en bosschages en worden gebruikt als weide of kleine akkers. Aan de zuidoostzijde verdicht het lint door de aanwezigheid van laanbeplanting en beplante erven. Hier ligt ook het boerenerf aan de Stoopschaarweg nr. 9 met de boerderij uit 1863 op een circa 1 meter hoge terp met bakhuis en een houten, zwartgeteerde wagenschuur. De boerderij heeft een rieten wolfdak met in de voorgevel vensters met luiken (rood, wit en groen) en een zolderluik. De Stoopschaarweg gaat ten noorden van de Zuiderzeestraatweg (N309) over in de Molenweg en is een route voor bestemmingsverkeer en fietsers richting de historische vesting van Elburg. De Jukweg is een oude route in noordzuid-richting die in noordelijke richting uitkomt op korenmolen ‘De Tijd’. Waar de Jukweg het Puttenerpad kruist staan twee historische boerderijen. De boerderij aan de oostzijde staat op een circa 1 meter hoge terp, gelijk aan de boerderij aan de Stoopschaarweg. De boerderij staat parallel aan de Jukweg en heeft een rieten wolfdak en aan de zijde van de Jukweg een latere uitbouw. Aan de noordzijde van de boerderij is de oorspronkelijke boomgaard herplant. De boerderij aan de westzijde is een nieuw volume dat is herbouwd op de plek van de oorspronkelijke boerderij met de hierbij behorende stijlkenmerken.

Onderdeel van het erf zijn een gepotdekselde zwarte schuur en het oorspronkelijke bakhuisje. In tegenstelling tot de Stoopschaarweg is de Jukweg een rechte lijn met minder begeleidende beplanting, passend bij het karakter van het zuidelijker gelegen grootschalige veenweidelandschap. Stoopschaarweg Puttenerallee Jukweg Verbeelding bebouwingslinten en groene kamers 22 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 23 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 4.3 Stedenbouwkundig concept Het stedenbouwkundig concept is gebaseerd op het landschappelijk raamwerk en wordt gekenmerkt door een losse opzet met een sterke relatie tot de natuurlijke omgeving. Ten zuiden van de Zuiderzeestraatweg zijn twee plandelen met ieder een eigen opzet, van elkaar gescheiden door Landgoed ‘Old Putten’. Beide plandelen houden geruime afstand tot het landgoed en de bijhorende landschappelijke structuren. Stedenbouwkundig concept STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID22 24 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 25 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Voorbeelduitwerking stedenbouwkundig plan 4.4 Voorbeeld stedenbouwkundig plan Het westelijk plandeel ligt in het overwegend besloten landschap behorend bij het karakter van lanen en boskamers.

Het landschap wordt bepaald door de hoger gelegen dekzandgronden en heeft een licht reliëf waarvan gebruik wordt gemaakt bij de verdeling van de bebouwing, met meer bebouwing op de hogere delen. Bestaande lanen lopen door of begrenzen dit deel van het plangebied op een vanzelfsprekende manier. De centraal gelegen ‘Groene Wig’ geeft ruimte en zicht in noordzuid- richting, in natte periodes kunnen delen onder water staan. Haaks op de ‘Groene Wig’ liggen groene ruimtes tussen de buurtjes waardoor bijna alle woningen in verbinding staan met het omliggende landschap. Aan de noordzijde vormt een grote groene ruimte de buffer tussen de Zuiderzeestraatweg en de bebouwing. Ook hier is volop ruimte voor wateropvang. Aan de oostzijde wordt het plandeel begeleid door het lint van de Stoopschaarweg. Hierlangs ontstaan nieuwe erven tussen de bestaande bebouwing aan de westzijde van het lint. Onderdeel van het stedenbouwkundig concept is de auto uit het straatbeeld te houden door te parkeren in hoven. Het oostelijk deel van het plangebied ligt in de overgang van de dorpskern naar het grootschalige veenweidelandschap en heeft een overwegend orthogonale opzet. Opvallend is het nieuw ontworpen landgoed, gekoppeld aan de laanstructuur en het Puttenerpad als ontsluiting voor langzaam verkeer.

Een groene en open ruimte, gevormd door weides, is de overgang naar het overige deel van het stedenbouwkundig plan. Aan de noordzijde van het Puttenerpad en de oostzijde van de Jukweg liggen de twee andere buurten. Aan de noordzijde van het Puttenerpad is gekozen voor een losse opzet met lagere bebouwing in de richting van korenmolen ‘De Tijd’. Bestaande lanen worden verstevigd en voorzien van onderbeplanting om de huidige woonbebouwing de mogelijke privacy te geven. Aan de oostzijde van de Jukweg liggen twee buurten met een groene tussenruimte waarin ruimte is voor waterberging, spelen en zicht op het omliggende landschap. Parallel aan het lint van de Jukweg ligt de ontsluiting van dit deel van het plangebied richting de Broekdijk en een toekomstige aansluiting op de Eperweg. Centraal gelegen is de historische boerderij met boomgaard op het scharnierpunt van de Jukweg, Puttenerpad en de Korte Jukweg. STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID24 26 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 27 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Groenstructuur Puttenerallee 4.5 Groenstructuur De groenstructuur van Elburg Zuid en Oostendorp Zuid heeft drie doelen: • Een landschappelijke setting van de toekomstige woningbouw; • Een recreatief netwerk dat uitnodigt tot bewegen; • Het vormen van ecologische corridors.

De groenstructuur in het plangebied is gebaseerd op de bestaande lanen, bosschages, houtwallen, veelal als begeleiding van paden en waterlopen. Het gebruik en de historie van het gebied zijn leesbaar door deze structuren, evenals de ondergrond. De beplanting geeft aan waar het nat of droog is, waar groeiomstandigheden gunstig zijn of waar welk gebruik aanwezig is. In Elburg Zuid en Oostendorp Zuid is het landschap een belangrijk onderdeel van de woonomgeving. Dat betekent een zo natuurlijk mogelijke inrichting, met gebruik van inheemse soorten. Geen ‘aangeharkte’ buitenruimtes, maar een plan waarin een robuuste woon- en leefomgeving naadloos overgaat in het landschap. Het accent in Elburg Zuid ligt op hoog en droog, wonen op het dekzand met bijvoorbeeld eiken als kenmerkende boomsoort. Voor Oostendorp Zuid is de inrichting meer verbonden met het zuiderlijker gelegen veenweidelandschap, natter en weidser met bijvoorbeeld wilg en populier als kenmerkende boomsoorten. Bij de aanleg zal niet alle beplanting worden aangebracht op de traditionele manier, maar worden de omstandigheden zodanig gemaakt dat er sprake is van spontane ontwikkeling van vegetatie. Deze benadering zal een andere vorm van beheer en onderhoud vragen. Hiervoor zullen gemeente en waterschap passende afspraken moeten maken.

Een landschappelijke setting van de toekomstige woningbouw Om woningen in een bestaand en deels open landschap een kader te geven, op te nemen in het landschap, worden de bestaande structuren versterkt en aangevuld. Dat betekent dat er nieuwe lanen worden aangeplant, onderbeplanting (struiken) wordt toegevoegd langs bomenlanen en houtwallen worden aangelegd. Landschapselementen die thuishoren op de dekzandgronden en in het veenweidegebied. Hierdoor wordt het zicht op de nieuwe woningen verzacht. Zo wordt er bijvoorbeeld aan de zuidzijde van de Korte Jukweg voldoende ruimte gereserveerd voor de aanplant van een houtwal die het zicht op de eerste woningen ten zuiden daarvan camoufleert. Zo ook wordt met nieuwe landschapselementen een kader geboden aan het zicht vanaf de Eekterbeek richting het noorden en het zicht vanaf de Stoopschaarweg richting de ‘Groene Wig’. Door het aanplanten van lanen worden routes zichtbaar en kunnen bewoners en gebruikers van het landschap en de woonbuurten zich beter oriënteren. Een recreatief netwerk dat uitnodigt tot bewegen Het stimuleren van bewegen en ontmoeten is één van de doelstellingen van het stedenbouwkundig plan. Door de aanleg van verbindingen voor wandelaars en fietsers met bomen, houtwallen en andere landschapselementen ontstaan aantrekkelijke routes. Bomen en grotere struiken geven beschutting tegen wind en zon.

Verschillende soorten beplanting zorgen voor afwisseling en beleving van de seizoenen. Uitwisseling tussen de buurten, het aanliggende landschap en Elburg en Oostendorp met de fiets of te voet wordt gestimuleerd.Puttenerallee Zicht vanaf de Puttenerallee Zicht vanaf het Puttenerpad Puttenerpad 28 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 29 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Het vormen van ecologische corridors Het plangebied is onderdeel van de groene ontwikkelingszone ‘Randmeerkust’ van de Provincie Gelderland. Nieuwe ontwikkelingen dienen de kernkwaliteiten van het gebied te versterken en nabijgelegen natuurgebieden te ondersteunen. Bijvoorbeeld door de ontwikkeling van poelen, moerasjes en schrale graslanden. In het plangebied zijn in de huidige situatie een aantal habitats aanwezig, gebieden waar verschillende planten- en dierensoorten leven. Achtereenvolgens zijn er de volgende habitats: • Gebouwen; • Boerenerven; • Akkers; • Grasland; • Weiland; • Bomenrijen, bosschages en heggen; • Watergangen, vijvers en poelen; Het doel van het stedenbouwkundig plan is om de negatieve effecten op beschermde soorten te voorkomen door maatregelen in het plan, bestaande natuurwaarden te behouden, versterken of te faciliteren in de woonwijken.

Om de uitwisseling tussen de planten- en dierensoorten uit de verschillende habitats zoveel mogelijk te stimuleren, wordt de groenstructuur zo ingericht dat er ecologische corridors ontstaan. Bijvoorbeeld voor vleermuizen, steenmarters, ringslangen, vossen en steenuilen. Onderbrekingen of barrières moeten voorkomen of opgeheven worden, bijvoorbeeld door aanleg van een passage onder een weg voor reptielen en amfibieën. Takkenril Vlonderpad Poelen Faunapassage Wadi Regionale corridors

30 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 31 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Waterstructuur Puttenerbeek 4.6 Waterstructuur Het uitgangspunt voor het watersysteem is het gescheiden inzamelen van afvalwater en regenwater. Het afvalwater wordt via een DWA- rioolstelsel ingezameld en afgevoerd naar een in de Zuiderzeestraatweg gelegen riolering. Het regenwater wordt zoveel mogelijk over maaiveld afgevoerd naar wadi’s en oppervlaktewater, gebruikmakend van de aanwezige hoogteverschillen. Voor het ontwerp van het watersysteem zijn de uitgangspunten van de gemeente Elburg en het Waterschap Vallei en Veluwe samengevoegd (zie bijlage). Het waterschap gaat uit van een functionerend watersysteem bij een piekbui van eens per 100 jaar (T=100). Het water moet dan binnen de oevers blijven. Hiervoor wordt de norm van 60 mm per m2 verhard oppervlak aangehouden, dit water kan middels een dynamische berging over 48 uur afgevoerd worden en/of infiltreren. Op basis van de grondwatermodellen vindt de grondwaterstroming plaats in noordwestelijke richting, vanaf de Veluwe naar de randmeren. De grondwaterpeilen variëren van +0.90 NAP in het oostelijke deel tot +0.30 in het westelijk deel (noordwestzijde) en +0.70 NAP aan de zuidoostzijde. Het plangebied ligt op een scheidsvlak tussen kwel en wegzijging.

De kwel is zichtbaar bij de laaggelegen percelen rond de Puttener- en Eekterbeek. Uit de klimaateffectatlas zijn er geen noemenswaardige knelpunten in de bovengrondse afvoer van hemelwater (bij 70 mm in één uur, T=100 in 2050). In het westelijke deel blijft wat water op het maaiveld staan door lokale laagten en het gebrek aan een watergang in de nabijheid. In het plangebied zijn twee beeklopen aanwezig: de Eekterbeek en de Puttenerbeek, beide A-watergangen. De Eekterbeek voert af op de Puttenerbeek, door landgoed ‘Old Putten’ richting de stadsgracht van de vesting van Elburg. In het plangebied zijn drie verschillende peilgebieden met onderling minimale verschillen. De peilen worden gecontroleerd door een gemaal en twee stuwen. Voor Elburg Zuid als ook voor Oostendorp Zuid zijn dezelfde uitgangspunten en principes gehanteerd. Wanneer we van klein naar groot de afvoer van hemelwater omschrijven beginnen we in de directe woonomgeving; de (woon)straten, parkeerhoven en wandel- en fietsroutes. De verharding is zoveel mogelijk waterdoorlatend en ligt op afschot om het hemelwater te laten infiltreren in de ondergrond. Bij piekbuien wordt het water met (mol)goten of oppervlakkig afgevoerd over de verharding. Dit water wordt opgevangen in wadi’s en lager gelegen plandelen om vervolgens te infiltreren in de ondergrond.

De wadi’s en dieper gelegen plandelen staan in verbinding met de watergangen in de verschillende peilgebieden. Via watergangen wordt het overtollige water afgevoerd richting Eekterbeek en Puttenerbeek en vervolgens richting de randmeren. Voor de groei van vegetatie en het maken van verschillende gradiënten is het van belang het water zoveel mogelijk in het plangebied te houden. De wadi worden zo ingericht de er dubbelgebruik ontstaat door lokale hoogteverschillen. Brug over de Puttenerbeek Stuw tussen de Puttenerbeek en de Eekterbeek Eekterbeek Eekterbeek

32 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 33 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Impressie van mantel-zoom vegetatie 4.7 Ecologie en soortenrijkdom Inrichting van het plangebied is gericht op het behoud en de versterking van de soortenrijkdom. Voor zowel bestaande plant- als diersoorten betekent de bouw van woningen, de aanleg van straten en de komst van de mens een beperking van het huidige leefgebied. Bestaande leefgebieden worden kleiner of doorsneden. Tegelijkertijd ontstaat de kans om nieuwe leefgebieden toe te voegen en zijn de voorwaarden voor soortenrijkdom in de huidige situatie op een aantal plekken gering. Het uitgangspunt is om maatregelen te treffen die het plangebied geschikt maken voor doelsoorten, en bijgevolg ook voor een hele reeks aan meeliftende soorten. Er is nog geen uitgebreide lijst aan doelsoorten, wel zijn de bestaande habitats bekend en welke soorten daar mogelijk in voorkomen. Voor een optimaal pakket aan maatregelen voor de inrichting van de woonbuurten en het omliggende landschap is samenhang belangrijk. Het optimale pakket voorziet in alle eisen die de beoogde doelsoorten stellen aan hun habitat.

Deze eisen worden samengevat onder de vier ‘V’s’: • Voedsel (fourageer- of jachtgebied); • Veiligheid (schuilplaats, verblijfplaats); • Voortplanting (genenpool, broed/nestplaats); • Verbinding (corridors, geleidende elementen, veilige passages); De eisen van de doelsoort(groep) zijn dus vanuit ecologie en soortenrijkdom leidend voor het ontwerp. Wanneer het om een beschermde soort gaat moet tevens voldaan worden aan het beschermingsregime (wet- en regelgeving), bijvoorbeeld de Vogelrichtlijn voor de steenuil of de Habitatrichtlijn voor de dwergvleermuis. Dit is verder uitgewerkt in de rapportage ‘Ecologische corridors – kansen en knelpunten’ door Witteveen+Bos (zie bijlage). Als voorbeeld nemen we de doelsoort steenuil, een vogelsoort die voorkomt in het plangebied. Voor deze soort geldt de Vogelrichtlijn. Het leefgebied is kleinschalig agrarisch open tot halfopen cultuurlandschap. Veelal landschappen waar (oude) boerderijen voorkomen, gepaard met gestrekte kruidenrijke graslanden en afgewisseld met verruigde vegetatie in de vorm van houtwallen, heggen of bomen. Een territorium is meestal 5 tot 30 hectare groot. Het voedsel bestaat uit veldmuizen en andere kleine zoogdieren te vinden op de akkerlanden. Daarnaast ook in mindere mate kleine vogels en reptielen en amfibieën, afhankelijk van de prooibeschikbaarheid.

Voor de voortplanting is de steenuil afhankelijk van een vaste rust- of verblijfplaats (zie ook ‘Veiligheid’). Voor de veiligheid heeft de steenuil behoefte aan kleine holtes in gebouwen of bomen die voldoende schuilgelegenheid bieden. Vaak bevinden nestplaatsen zich in oude gebouwen, zoals schuren, zolders of onder dakpannen; of in boomholtes van knotbomen of oudere hoogstamfruitbomen. Wanneer er te weinig nestplaatsen zijn gebruikt de steenuil ook nestkasten. Als laatste ‘V’ is de verbinding of corridor belangrijk. Steenuilen blijven het hele jaar door in hun territorium. Jonge steenuilen vestigen zich meestal dicht bij hun geboorteplek, op minder dan 10 km afstand. Bij verplaatsing volgen ze over het algemeen de beschutte lijnen van ruige vegetatie of gebouwen. Hoogstamfruitboom Steenuil Distelvlinder Egel Rugstreeppad Ringslang Bloemrijk gras Natuurvriendelijke oever PoelenAaneengesloten dichte groenstructuur 34 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 35 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Ontsluiting 4.8 Ontsluiting en parkeren In het volledige plangebied wordt ingezet op het realiseren van een Duurzaam Veilig verkeerssysteem met een maximale snelheid van 30 km/u en een inrichting met autoluwe straten, parkeren in hoven en veel ruimte voor wandelaars en fietsers.

Het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service/deelauto’s en Parkeren) wordt zoveel als mogelijk toegepast. Dat betekent dat er ingezet wordt op snelle fietsverbindingen naar de bestaande voorzieningen van Elburg en Oostendorp, met veilige oversteken op de Zuiderzeestraatweg. Een boodschap doen of kinderen naar school brengen gaat sneller met de fiets dan de auto. Door de toepassing van dit principe verwachten we minder autobezit en meer ruimte voor groen en spelen. Om duurzame verkeersvormen te stimuleren is het belangrijk dat bestaande voorzieningen in Elburg en Oostendorp goed bereikbaar zijn. Dat vergt aandacht voor de oversteekbaarheid van de Zuiderzeestraatweg Oost. Ter hoogte van de Zwolscheweg en de Klokbekerweg zijn al goede oversteekvoorzieningen. De gemeente werkt samen met de provincie aan verbetering van de oversteek bij de Stoopschaarweg. De oversteek nabij de Jukweg moet nog worden uitgewerkt. Voor de voetgangers is er een stelsel van voetpaden dat de buurten onderling verbindt, maar ook uitnodigt het landschap in te wandelen. Voetpaden liggen deels op bestaande paden in het landschap (o.a. het Puttenerpad en het pad ten zuiden van de Eekterbeek) en worden deels nieuw aangelegd.

Bestaande linten en wegen, zoals de Stoopschaarweg, de Jukweg en het Puttenerpad, worden ontlast en zijn in de eindsituatie waar mogelijk geen onderdeel van de ontsluitingsstructuur voor de nieuwe woningen. Voor een goede circulatie en de bereikbaarheid voor de afvalophaaldienst en nood- en hulpdiensten worden doodlopende straten voorkomen. Ontsluitingsstructuur en entrees Elburg Zuid Elburg Zuid en Oostendorp Zuid hebben ieder een eigen entree voor het autoverkeer die aansluit op het bestaande bovenliggende verkeersnetwerk. Elburg Zuid sluit aan de zuidwestzijde via de Gerichtenweg aan op de Zuiderzeestraatweg. Dat gebeurt mogelijk niet middels een rotonde zoals is aangegeven op de tekening. Een ringvormige structuur ontsluit de verschillende buurten, vanaf deze buurtontsluiting zijn de parkeerhoven bereikbaar. Voor de fiets is er een entree aan zowel de noord- als zuidzijde van de Stoopschaarweg: richting de binnenstad en richting het landschap. De Stoopschaarweg is hiermee alleen nog te gebruiken voor langzaam verkeer en bestemmingsverkeer. Aan de westzijde maakt de fiets gebruik van het pad dat parallel aan de Gerichtenweg ligt, dit moet doorgetrokken worden naar het fietspad langs de Zuiderzeestraatweg. Hiervoor zijn afspraken nodig met de huidige eigenaren. Voor een veilige fietsroute zal dit fietspad verbreed worden naar een fietspad in twee richtingen.

Aan de oostzijde komt de fietser Elburg Zuid binnen vanaf de Puttenerbeek. Hier wordt de verbinding met Oostendorp Zuid en beide bushaltes gemaakt. 36 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 37 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Ontsluitingsstructuur en entrees Oostendorp Zuid Oostendorp Zuid wordt in de eindsituatie ontsloten via een entree aan de zuidzijde van het plangebied. Parallel aan de Jukweg wordt voorzien in een nieuwe weg richting het zuiden, deze weg buigt voor de Broekdijk af naar het oosten en sluit aan op de Eperweg. Deze auto-ontsluiting verbindt de verschillende buurten en ontziet de bestaande Jukweg, het Puttenerpad en de Korte Jukweg. Vanaf deze buurtontsluiting zijn de woonstraten en parkeerhoven bereikbaar. Fietsers en bestemmingsverkeer gebruiken de Jukweg richting Oostendorp en het landschap ten zuiden van het plangebied. Voor de fiets is er ook een entree aan de oostzijde, via de bestaande Korte Jukweg wordt er aangesloten op het fietspad langs de Zuiderzeestraatweg. Hier zijn aanpassingen aan het parallel liggende fietspad en/of de oversteek naar de Oostendorperstraatweg noodzakelijk. Aan de westzijde komt de fietser Oostendorp Zuid binnen vanaf de Puttenerbeek en landgoed ‘Old Putten’. Hier wordt de verbinding met Elburg Zuid gemaakt.

Bereikbaarheid plangebied De bereikbaarheid van het plangebied is onderzocht in samenwerking met de provincie. De Zuiderzeestraatweg Oost die aan de noordzijde van het plangebied loopt is een provinciale weg. Op basis van dit onderzoek kunnen een aantal conclusies getrokken worden. De voorgestelde ontsluiting is verkeerstechnisch de juiste. Namelijk geen extra ontsluiting direct op de provinciale weg. We zien op basis van de prognoses een knelpunt ontstaan rondom de capaciteit van de provinciale weg. Dit knelpunt wordt met name veroorzaakt door de autonome groei van het verkeer. De woningbouw heeft hier in beperkte mate invloed op. Gezien de beperkte ruimte in het profiel en de leefbaarheid die rond de weg onder druk staan zal de oplossing niet liggen op het huidige tracé. Dit benadrukt de urgentie van de corridorstudie die momenteel vanuit de Regio Noord Veluwe wordt uitgevoerd. In de bijlage is het volledige rapport opgenomen (Onderzoek bereikbaarheid Elburg Oostendorp met kenmerk R01-D01-31070253- sws2).

STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID36 Zicht over de Eekterbeek richting Oostendorp 38 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 39 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Parkeren Back-alley Parkeerpockets Langsparkeren Haaksparkeren Reservering Parkeren Voor het parkeren wordt de parkeernormering van de gemeente Elburg toegepast, met de mogelijke afwijking dat vooralsnog niet alle parkeerplaatsen daadwerkelijk gerealiseerd worden en er een terugvaloptie is. Het doel is het meer sturend toepassen van parkeerbeleid waarbij de mate van afwijking afhankelijk is van de interpretatie van het STOMP-principe; goede bereikbaarheid van bushaltes, optimale fietsverbindingen met veilige oversteken en de beschikbaarheid van deelauto’s. Door het toepassen van parkeerhoven of back-alleys wordt de auto zoveel mogelijk uit het straatbeeld gehouden. In de parkeerhoven worden de parkeerplekken toebedeeld aan de woningen. Om het bezoekersparkeren en incidenteel kort parkeren te faciliteren, zijn er langsparkeervakken in het straatprofiel aangebracht. Voor een passende parkeerbalans is op een aantal plekken ook haaksparkeren mogelijk. Bij de appartementen en rug-aan-rugwoningen zijn zogeheten parkeerpockets voorzien, groen ingerichte parkeergelegenheden op geringe afstand van de woningen.

Vrijstaande woningen en twee-onder- een-kapwoningen parkeren op eigen erf. Op meerdere plekken in het plangebied zijn reserveringen voor parkeerplaatsen voorzien als terugvaloptie. 40 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 41 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Spelen Speelvoorziening 0-8 jaar Groene autovrije speelplek Speelvoorziening 8-12 jaar Natuurlijke speelplaats Speelaanleidingen in het landschap 4.9 Spelen Voor kinderen biedt de ruime en groene opzet van het plan verschillende speelmogelijkheden verspreid over de wijk: van dicht bij huis tot avontuurlijk verder weg. Natuur en landschap zijn dichtbij en geven aanleiding voor educatie en initiatieven van school, bewoners en natuurorganisaties. Omdat iedere leeftijdsgroep eigen wensen heeft en een eigen plek om te spelen vraagt, wordt onderscheid gemaakt in speelvoorzieningen voor kinderen van 0-8 jaar, 8-12 jaar en 12 jaar en ouder. Naar verwachting zullen de kinderen van 0-8 jaar voornamelijk spelen op de plekken dichtbij huis, bijvoorbeeld in de groene ruimtes tussen de buurten. Dat zal op een aantal plekken in combinatie met een wadi zijn waarin verhoogde ‘eilanden’ ook in natte periodes toegankelijk zijn.

Voor de leeftijdsgroep van 8-12 jaar worden in de ‘Groene Wig’ en in de randen op de overgang met het landschap plekken gemaakt die speciaal voor de behoeften van deze leeftijdsgroep zijn ingericht. Voor de oudste leeftijdsgroep worden trapveldjes en ontmoetingsplekken (JOP’s) ingericht op daarvoor geschikte plekken. De goede fietsverbindingen maken het voor deze leeftijdsgroep mogelijk om naar de binnenstad of Oostendorp te gaan. In de basis worden speelplekken met natuurlijke materialen ingericht, zoals bij een natuurspeeltuin. Elementen, zoals zwerfkeien, zandondergronden, wilgentunnels, struiken, bloemen, water of boomstammen, kunnen gebruikt worden bij de inrichting van de speelplek. De natuurlijke elementen zorgen voor vrij spel en stimuleren verbeelding en ontdekking. Ook de reguliere toestellen, zoals een glijbaan en schommel, kunnen uitgevoerd worden in een natuurlijke uitstraling. Landelijk wonen op de Enk 4.10 Woonprogramma De hoofdstructuur is de kapstok voor een variatie aan woonmilieus | Elburg over het algemeen een positieve ontwikkeling. De bouwopgave in een landschappelijke context. In Elburg Zuid droger en hoger, | van circa 1.000 extra woningen lijkt gerechtvaardigd gezien de groeiende georiënteerd op Elburg en dorps-stedelijk. In Oostendorp Zuid lager en | vraag en de demografische ontwikkelingen in de gemeente Elburg.

Dit natter, georiënteerd op Oostendorp en dorps-landelijk. De basis voor het | biedt kansen voor verdere ontwikkeling en versterking van de lokale woonprogramma is de rapportage van KAW, naast de planeconomische | gemeenschap. onderbouwing van de gemeente Elburg. Het stedenbouwkundig plan kent verschillende woningtypologieën. Er Het aantal inwoners en huishoudens in Elburg is tussen 2013 | wordt een mix toegepast van vrijstaande woningen, twee-onder-een- en 2023 gestaag gegroeid. Deze groei, voornamelijk door | kapwoningen, rijwoningen, rug-aan-rugwoningen en appartementen. huishoudensverdunning, instroom uit andere gemeenten en immigratie, | De verdeling van het woonprogramma is globaal 30% goedkoop, 40% heeft geleid tot een jaarlijkse toename van 100 huishoudens, wat | midden en 30% duur (zie addendum woonvisie). overeenkomt met een groeipercentage van circa 1,15% per jaar. Een opmerkelijke verandering is de verschuiving van bevolkingskrimp naar | Uitgangspunt is dat in de wijk een goede sociale mix van de groei, vooral onder de leeftijdsgroepen die gezinnen stichten. | verschillende woningtypologieën en marktsegmenten ontstaat. Per buurt wordt bepaald welke mix wordt ontwikkeld. Binnen de wijk Dit is gunstig voor de demografische dynamiek.

Ook het aantal jongeren | moet het mogelijk zijn een wooncarrière te doorlopen: van goedkoop, (15 tot 25 jaar) is de laatste jaren aanzienlijk toegenomen. Hoewel | naar middelduur, naar duur en van starter, naar gezin, naar senior. vergrijzing ook in Elburg een rol speelt, is de toename van ouderen | Een deel van de woningen zal als huurwoning beschikbaar komen. de afgelopen vijf jaar minder sterk dan in voorgaande jaren. De | De woningbouwcoöperaties in Elburg gelden daarbij, op grond van verwachting is echter wel dat het percentage ouderen in de komende | prestatieafspraken, als preferente partner. Met de corporaties zal jaren toeneemt. Daarnaast kan de inzet op woningen voor senioren | worden bekeken hoe het precieze huurprogramma kan worden ingevuld: een positief effect hebben op het vrijkomen van (oudere en niet | grondgebonden of in appartementen. verduurzaamde) eengezinswoningen, die vervolgens verduurzaamd kunnen worden. Tijdens de ontwikkeling is een herijking van het programma aan te bevelen. De prognose tot 2050 laat zien dat deze groeitrend zich naar verwachting zal voortzetten, met een toenemende behoefte aan woningen, met name onder alleenstaanden en paren.

Hoewel de voortgang van de bouwplannen in 2023 achterbleef bij de ambitie, toont 42 | 43 44 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 45 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Het precieze woonprogramma wordt telkens vraaggericht ingevuld op basis van actuele marktanalyses of concrete vragen van initiatiefnemers. Hierbij gelden de volgende aandachtspunten: • Een gemengde leeftijdsopbouw passend bij de natuurlijke groei van Elburg; • Een passend bouwtempo om telkens flexibel in te spelen op de vraag; • Ruimte binnen de woonmilieus voor kleinschalige en innovatieve samengestelde woonconcepten zoals woonzorg, woongroep, thuiswerken, ondernemerschap aan huis; • Ruimte voor maatschappelijke voorzieningen. De ontwikkeling van Elburg Zuid en Oostendorp Zuid zal onder regie van de gemeente plaatsvinden, deels projectmatig, deels door de woningbouwcorporatie en deels onder collectief of individueel particulier opdrachtgeverschap. De ontwikkelvelden vormen de basis voor een gelijkmatige ontwikkeling, afhankelijk van ligging, woonbehoefte en verwerving.

Wonen op een erf aan de Stoopschaarweg Sociale huur Betaalbaar Duur Totaal aantal woningen 34,7% 46,2% 19% 331 Sociale huur Betaalbaar Duur Totaal aantal woningen 32,3% 48% 19,8% 344 Sociale huur Betaalbaar Duur Totaal aantal woningen 33,5% 47,1% 19,4% 675 Elburg Zuid Oostendorp Zuid Totaal 46 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 47 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Wonen in de Bakens 4.11 Bouwhoogten Als uitgangspunt voor de bouwhoogten in Elburg Zuid en Oostendorp Zuid is drie bouwlagen de maximale hoogte, dat is circa 9 meter. Voor de directe omgeving van korenmolen ‘De Tijd’ is de molenbiotoop van toepassing. Hier kan tot een maximale hoogte van 7.10 meter tot 8.43 meter gebouwd worden. In het stedenbouwkundig ontwerp zijn op de overgang met het open polderlandschap een drietal appartementengebouwen gepositioneerd. Dit zijn de ‘bakens’, gebouwen die de ligging van het nieuwe woongebied markeren. Hun positionering is bewust gekozen als scharnierpunt tussen stad en open polderlandschap. Daarmee markeren ze letterlijk de overgang van de nieuwbouwontwikkeling, die voornamelijk bestaat uit laagbouw, naar het lege horizontale polderland. Ze werken tevens als accentuering van de entree van de nieuwe wijk.

Daarmee krijgt de stadsrand een duidelijke en herkenbare grens, wat de leesbaarheid daarvan versterkt en bijdraagt aan de identiteit van Elburg als hedendaagse gemeente. De beoogde hoogte van vier tot vijf bouwlagen vormt een contrast met de achterliggende laagbouw, waardoor de gebouwen als accenten fungeren, die enerzijds voldoende zichtbaar zijn vanaf de Broekdijk en vanuit het landschap en anderzijds niet zo hoog dat ze loskomen van de wijk. Molenbiotoop Molen De Tijd 48 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 49 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Ontwikkelvelden Elburg Zuid Oostendorp Zuid 4.12 Ontwikkelvelden De voorbeelduitwerking van een mogelijk stedenbouwkundig plan is vertaald naar een ontwikkelplan. Het ontwikkelplan geeft ruimte aan 700 tot 750 woningen in verschillende typologieën en marktsegmenten. Binnen de ontwikkelvelden of bouwvelden is naast wonen voldoende parkeergelegenheid en wordt gedeeltelijk voorzien in de groen- en wateropgave. Omdat de ontwikkeling van Elburg Zuid en Oostendorp Zuid meerdere jaren in beslag zal nemen is flexibiliteit nodig. Afhankelijk van de woonbehoefte, maar ook van het tempo van bouwen en grondverwerving, wordt het plan stap voor stap ontwikkeld. Dat betekent dat per bouwveld de mix van woontypologieën kan wijzigen.

Hierbij wordt er steeds gestreefd naar een verhouding van 30/40/30 binnen de verschillende marktsegmenten, van sociale huur of koop tot vrije kavels. De bouwvelden zijn onderdeel van het groenblauwe raamwerk, het landschappelijke casco waarin gewoond wordt. Hierin wordt ook een gedeelte van de water- en groenopgave opgelost waardoor een goede afstemming nodig is met het ontwikkeltempo van de bouwvelden. Waar mogelijk en afhankelijk van grondverweving en financiële middelen wordt gestart met de aanleg van het groenblauwe raamwerk. Samen met natuur- en landschapsorganisaties en toekomstige bewoners kan uitvoering gegeven worden aan de inrichting. De eerste bewoners zijn dan de egel en de distelvlinder, de eerste nieuwe woningen staan aan het landschap. Deze manier van ontwikkelen geeft de mogelijkheid om de ontsluiting stap voor stap aan te leggen en benodigde aanpassingen aan de bestaande infrastructuur geleidelijk te realiseren. Vanuit het STOMP- principe heeft het de voorkeur om eerst de maatregelen voor het fietsverkeer op te pakken, bijvoorbeeld de oversteken van de Zuiderzeestraatweg. Bestaande bewoners in het plangebied zullen afhankelijk van de plek hun woonomgeving geleidelijk zien veranderen.

50 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 51 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID50 “De wijk wordt een gelaagde woonomgeving waarin de precisie van de Elburgse vesting, de informaliteit van de erven en de rust van het landgoedlandschap samenkomen in twee complementaire werelden: “Dorps-stedelijk wonen op de Enk en dorps-landelijk wonen in de Weiden.” 5.1 “Wonen op de Enk en in de Weiden” Elburg Zuid en Oostendorp Zuid zijn opgezet als een geleidelijke overgang tussen de historische vesting van Elburg en het dorpse Oostendorp. Wonen in twee verschillende landschapstypen: de Enk verbonden met Elburg en de Weiden verbonden met Oostendorp. Twee woonsferen waarin het groenblauwe raamwerk bepalend is voor de identiteit en beleving. Het bestaande landschap wordt versterkt en uitgebreid en is de drager voor de toekomstige bebouwing, naast een aantrekkelijke woonomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. De relatie tussen Elburg enerzijds en Oostendorp anderzijds komt tot uitdrukking in twee verschillende benaderingen van de architectuur, in de verschijningsvorm van de bebouwing, maar ook in gebruik van kleur en materiaal.

Elburg Zuid en Oostendorp Zuid zijn geen standaard uitbreidingswijken, maar vormen gelaagde woonmilieus waarin: • De stedelijke precisie en maat van de historische vestingstad voelbaar blijft; • De bestaande linten en erven oriëntatie geven, routes vormen en de ontstaansgeschiedenis tonen; • En de boskamers, lanen en waterlopen zorgen voor rust, ritme en beleving van het landschap en de seizoenen. De twee plandelen krijgen een identiteit die passend is bij de bestaande bebouwing van Elburg en Oostendorp en aansluit op de verschillende landschappen. 5.2 Drie dragende principes voor Elburg Zuid en Oostendorp Zuid Voor beide plandelen zijn drie generieke en dragende principes van toepassing: landschappelijke structuren, linten en erven en stedelijke verfijning. 1. Landschappelijke structuren: Geïnspireerd op de nabijgelegen landgoederen o.a. ‘Old Putten’: • De stedenbouwkundige structuur is opgebouwd uit landschappelijke eenheden (boskamers, open weides) en zichtlijnen; • Overgangen zijn zorgvuldig: hagen, houtwallen, lanen, wadi’s en watergangen met brede oevers; • Elke landschappelijke structuur heeft een eigen sfeer, dichtheid en architectuuraccent. 2.

Linten en erven: Geïnspireerd op de erven langs Stoopschaarweg en Jukweg: • Bebouwing gegroepeerd rond erven en in kleine clusters; • Informele positionering: geen strakke rooilijnen, verspreidde bebouwing; • Bijgebouwen, schuren en overige volumes zijn onderdeel van het ensemble. 3. Stedelijke verfijning: Geïnspireerd op de vestingstructuur van Elburg: • Heldere maatvoering, ritme en verticale geleding; • Zorgvuldig materiaalgebruik: baksteen, kapvormen, ambachtelijke details; • Openbare ruimte is compact en betekenisvol (hofjes, paden, zichtlijnen). 5. Beeldkwaliteit bebouwing 52 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 53 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Woonsferen Dorps-stedelijk wonen op de Enk 5.3 Twee plandelen De stedenbouwkundige opzet bestaat uit een westelijk en oostelijk plandeel. Beide gelegen ten zuiden van de Zuiderzeestraatweg in een bestaand landschap. 1. Westelijk plandeel – “Op de Enk” (dorps-stedelijk) (refererend aan de historische binnenstad, op de hoger gelegen enk) Ruimtelijk karakter • Compact, hogere dichtheid; • Sterkere ordening en stedelijke helderheid; • Kamers zijn kleiner, meer omsloten. Stedenbouw • Fijnmazig netwerk van woonpaden, fietsroutes en straten; • Zichtlijnen en assen (subtiel verwijzend naar vestingstructuur); • Groene ruimtes als schakels tussen kamers.

Sfeer • Intiem, verfijnd, stedelijk maar niet druk; • “Nieuwe binnenstad in het groen”. Architectuurbeeld • Stedelijke interpretatie van historische typologieën: • Smalle kavels, verticale geleding; • Variatie binnen samenhang (geen repetitie); • Kapvormen dominant (zadeldaken, soms schilddaken); • Materialen: • Baksteen in warme, donkere tinten; • Accenten in natuursteen of keramiek; • Details: • Rijke gevelritmiek; • Ambachtelijke uitstraling, maar eigentijds vertaald. Erfstructuur • Semi-private binnenhoven; • Collectieve tuinen als “groene kamers”. 54 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID 55 STEDENBOUWKUNDIG PLAN • ELBURG ZUID EN OOSTENDORP ZUID Woonsferen Wonen aan de Jukweg Oostelijk plandeel – “In de Weide” (dorps-landelijk) (refererend aan het dorpse karakter van Oostendorp, en relatief lager gelegen langs Eekterbeek op de overgang naar de veenweidepolder) Ruimtelijk karakter • Ruimer opgezet, lagere dichtheden; • Sterkere relatie met landschap en water; • Grotere kamers, langere zichtlijnen. Stedenbouw • Linten en losse erven; • Wegen volgen het landschap (orthogonaal, licht slingerend); • Waterstructuur leidend (sloten, beekzones). Sfeer • Landelijk, ontspannen, informeel; • Licht en lucht.

Architectuurbeeld • Dorps en agrarisch geïnspireerd: • Losse volumes, schuurachtige typologieën; • Grotere kapvormen, eenvoudige hoofdvormen; • Materialen: • Lichte baksteen, hout, eventueel riet; • Bijgebouwen expliciet zichtbaar (schuren, bijhuizen); • Meer variatie in oriëntatie en plaatsing. Erfstructuur • Individuele erven met: • Hoofdgebouw + bijgebouwen; • Boomgroepen/-gaarden, hagen, ervenstructuur; • Overgang privé–openbaar geleidelijk. Water en landschap • Wonen in een waterrijk gebied wordt identiteitsdrager; • Natuurvriendelijke oevers; • Beekzone als recreatieve en ecologische identiteitsdrager. Wat maakt de verschijningsvorm van Elburg Zuid en Oostendorp Zuid onderscheidend: 1. Geen kopie van historie: maar een eigentijdse vertaling op twee schaalniveaus: • stad (west); • dorp/erf (oost); 2. Sterke landschappelijke drager De landschappelijke structuur maakt de wijk leesbaar en uniek; 3. Dubbele identiteit binnen één stedenbouwkundige uitbreiding Twee duidelijke sferen die toch familie van elkaar zijn; 4. Architectuur als onderdeel van het landschap Geen losse objecten, maar onderdeel van kamers, lanen, bossages en erven.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://elburg.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/83a01f02-f292-497b-b843-ed9c32160239?agendaItemId=09598d9b-35b6-4003-91a7-1069b2443342