5 Projectvoorstel Kengetallen en outcome indicatoren

Projectvoorstel: Ontwikkeling van kengetallen en outcome-indicatoren

Ingediend door: GGD NOG, Kaj Boot Datum: 06 – 12 - 2024 Opdrachtgever: AB GGD NOG

1. Inleiding De missie van de GGD is het bewaken, het beschermen en het bevorderen van de gezondheid van de inwoners van de regio. De GGD biedt actief 'Een gezond houvast' en bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de inwoners. Onze GGD is werkzaam voor zowel de hele samenleving in Noord- en Oost-Gelderland, afzonderlijke gemeenten of gedeelten daarvan zoals buurten of scholen. Wij doen dit namens de gemeenten. Hierbij nemen we geen verantwoordelijkheden over, maar signaleren actief, verbinden, geven richting en zo nodig praktische ondersteuning om lokale aanpak te realiseren. De gezondheid van de inwoners zetten wij centraal. De GGD speelt een cruciale rol door kwetsbare groepen in beeld te brengen en inzichten te bieden in de gevolgen van gezondheidsverschillen. Het streven naar gezondheidsgelijkheid vraagt om investeringen, met extra aandacht voor kwetsbare posities. Dit omvat bijvoorbeeld toezicht op de Wmo en ondersteuning van asielzoekers en statushouders. Ook wordt ingezet op preventie en versterking van mentale gezondheid, waarbij onder andere onderzoek en educatieprogramma’s op scholen bijdragen aan veerkracht en verbinding. Naast mentale gezondheid is een gezonde leefstijl essentieel. De GGD stimuleert gezonde keuzes op het gebied van voeding, beweging en sociale interacties en ondersteunt een gezonde fysieke en sociale leefomgeving.

Door onderzoek, voorlichting en beleidsadvies dragen we bij aan duurzame verbeteringen die zowel lokaal als breder toepasbaar zijn. Samen zetten we in op een toekomst waarin iedere inwoner gelijke kansen heeft op gezondheid. Het meten en monitoren van de gezondheid van inwoners is essentieel om beleidsinterventies te evalueren en te verbeteren. Om beleidsmakers te ondersteunen, is het noodzakelijk om inzichtelijke en meetbare outcomeindicatoren te ontwikkelen die trends in gezondheid en mentale gezondheid inzichtelijk maken. Het begint echter met een goed beeld van de al beschikbare cijfers. Welke kengetallen kan de GGD nu al inzichtelijk bundelen? Dit voorstel beschrijft een stappenplan om te komen tot meer gezamenlijk inzicht. Beginnend bij het beter ontsluiten van al beschikbare kengetallen, vervolgens het ontwikkelen van kengetallen per productgroep zoals benoemd in de PDC en tot slot het gezamenlijk ontwikkelen van mogelijke outcomeindicatoren die kunnen helpen bij beleidskeuzes. Het project draagt bij aan een datagedreven aanpak voor gezondheidsbeleid. In januari 2025 wordt het Kompas 2.0 gelanceerd, Op dit platform worden al een aantal kengetallen en outcome indicatoren gepresenteerd. (zie bijlagen)

2. Doelstellingen Koppeling van de PDC, het Kompas en de Bestuursagenda Het project heeft de volgende doelstellingen:  

Het bundelen en inzichtelijk maken van al beschikbare kengetallen; Het ontwikkelen van een set kengetallen per productgroep: 1. Gezond opgroeien; 2. Samenwerken aan kwaliteit bij instellingen en bedrijven; 3. Gezond leven en vitaal oud worden; 4. Omkijken naar elkaar;

   

5. Beschermen tegen infectieziekten; 6. Gezonde leefomgeving realiseren; 7. Inzicht verkrijgen en continu verbeteren; 8. Steunverlening bij crisis; 9. Forensische zorgverlening. Het gezamenlijk ontwikkelen van een set outcome indicatoren die de effecten van de investeringen in tijd, geld en middelen meten; Representatie van de kengetallen op Kompas 2.0 en een verkenning van de mogelijkheden van de outcome indicatoren op Kompas 2.0; Zorgen dat de indicatoren inhoudelijk en beleidsmatig aansluiten bij de bestuursagenda, de diverse gemeentelijke gezondheidsagenda’s en de vier speerpunten uit de bestuursagenda in het bijzonder; Waarborgen van de kwaliteit, bruikbaarheid en de actualiteit van de kengetallen.

3. Aanpak en methode Het project kent op basis van het onderzoek model van Haveman-Nies et al. (figuur 1) twee trajecten. Ten eerste wordt op basis van het model de focus gelegd op een basis set kengetallen. In de eerste fase wordt gefocust op de kengetallen uit de beschikbare data, dit zijn: jeugdgezondheid, seksuele gezondheid, gezonde leefomgeving en forensische geneeskunde. Hiermee is een dwarsdoorsnede van de producten en diensten van de GGD gemaakt. Deze kengetallen geven weer welke activiteiten de GGD inzet en welke absolute prestaties geleverd zijn. Bij een positieve tussentijdse beoordeling door het DB kunnen de kengetallen doorontwikkeld worden voor de andere producten en diensten op het aggregatieniveau van de 9 productgroepen. In het vervolgtraject ligt de focus op de outcome indicatoren, hiermee wordt de (gedeeltelijke) impact gemeten van de activiteiten van de GGD, zoals ingezette interventies die wel of niet leiden tot bewustwording of een, gedragsverandering van inwoners. Outcome geeft weer hoe het gesteld is met de gezondheid van inwoners. Beide trajecten worden simultaan opgestart. Voor de basis set kengetallen kan data ontsloten worden uit bestaande bronnen zoals de herfstrapportage JG en in de toekomst uit bestaande en nog te ontwikkelen bronnen. De outcome indicatoren dienen vastgesteld te worden in gezamenlijkheid van gemeenten en GGD.

Het project beschrijft de twee trajecten en deze kennen daardoor een begin- en eindpunt. Het ontwikkelen van outcome indicatoren is echter een continu en iteratief proces. Het blijft in beweging en is derhalve niet eindig.

Figuur 1. Haveman-Nies, A., Jansen, M., Van Oers, J. A. M., & van ' t Veer, P. (Eds.) (2017). Epidemiology in public health practice. (2e ed.)

Traject 1. Kengetallen(activiteiten en directe opbrengsten) Pilotfase: In de pilotfase ligt de focus op het analyseren en het presenteren van beschikbare kengetallen voor: (december 2024 – januari 2025): 1. 2. 3. 4.

Jeugdgezondheid; Seksuele gezondheid; Gezonde leefomgeving (MMK); Forensische geneeskunde.

Fase 1. Door ontwikkelen kengetallen (februari- mei 2025) 

Ontwikkelen van 9 datasets kengetallen.

Fase 2. Pilot en evaluatie (juni 2025);   

Uitvoering van een pilot om de datasets kengetallen voor te leggen aan algemeen bestuur en betrokken ambtenaren publieke gezondheid; Onderzoek naar de technische haalbaarheid van de representatie van de kengetallen, zoals het koppelen aan de PDC op de website van de GGD NOG; Mogelijke aanpassingen op basis van feedback.

Fase 3. Doorontwikkeling rapportage (juli – september 2025):   

Presentatie kengetallen op Kompas 2.0; Training voor gebruikers (beleidsmedewerkers en andere betrokkenen); Oplevering rapportage.

Fase 4. Het opleveren van een ingericht proces ( oktober 2025)  

Het gehele traject in kaart brengen als proces; Overdragen van de inrichting naar de staande organisatie.

Traject 2. Outcome indicatoren - impact en opbrengsten op korte, middellange en lange termijn In het tweede traject ligt de focus op de gezondheidseffecten op termijn. Hoe kijken we naar de gezondheid van de inwoners in het totale werkgebied. Outcomeindicatoren worden vastgesteld op basis van een gezamenlijke visie op gezondheid van zowel gemeenten als GGD. Hierbij is het van belang om dit traject samen te werken met een afvaardiging van ambtenaren publieke gezondheid en de GGD. Het voorstel is om 6-wekelijks bij elkaar te komen met een minimale afvaardiging van 1 collega ambtenaar publieke gezondheid uit een van de drie sub regio’s. Als onderdeel van de projectgroep leggen we gezamenlijk focus op de outcomeindicatoren en kunnen de adviezen uit de gemeenten meegenomen worden in de uitwerking. Daarnaast is het voorstel om 2 keer per jaar een klankbordsessie te organiseren met enkele leden uit het AB waarbij de ambtenaren en GGD de voortgang en selectie voorleggen aan de klankbordgroep. Het tweede traject wordt uitgevoerd in zes fasen: Fase 1. Analyse en Inventarisatie (februari – mei 2025):   

Analyse van bestaande datasets en rapportages binnen de gemeenten en GGD; Interviews met stakeholders om behoeften en prioriteiten in kaart te brengen; Bepaling focusgebieden.

Fase 2. Ontwerp van outcome indicatoren (juni – augustus 2025):   

Selectie van een set outcome indicatoren; Specificeren van outcome indicatoren, te hanteren definities, meetmethoden en frequentie van dataverzameling; Validatie door klankbordgroep.

Fase 3. Pilot en validatie (september – oktober 2025):   

Uitvoering van een pilot om de set outcome indicatoren te testen in een representatieve steekproef; Evaluatie van de bruikbaarheid en betrouwbaarheid van de data; Aanpassingen op basis van feedback uit de pilot.

Fase 4. Implementatie en rapportage (november – december 2025):    

Ontwikkeling van een gebruiksvriendelijk rapportage voor beleidsmakers; Presentatie op Kompas 2.0 ; Training voor gebruikers (beleidsmedewerkers en andere betrokkenen), onder andere workshops bij de GGD NOG; Oplevering van een eindrapport met aanbevelingen voor duurzame implementatie.

Fase 5. Het opleveren van een ingericht proces (januari 2026)  

Het gehele traject in kaart brengen als proces; Overdragen van de inrichting naar de staande organisatie.

Fase 6. Vervolg: Verdere ontwikkeling van outcome

4. Resultaten en op te leveren producten Het project levert de volgende concrete resultaten op:  Een set goed gedefinieerde indicatoren voor gezondheid;  Een dashboard voor het visualiseren van trends en resultaten;  Een rapport met aanbevelingen voor beleidsmakers;  Een handleiding voor het gebruik van de indicatoren en het dashboard.

5. Verwachte impact Impact is te verwachten op de volgende terreinen:  Beleidsontwikkeling: indicatoren ondersteunen bij het formuleren van effectieve interventies;  Monitoring: mogelijkheid om trends in gezondheid en mentale gezondheid te monitoren;  Preventie: inzicht in risicogroepen en aandachtsgebieden voor preventieve maatregelen;  Effectiviteit: optimalisatie van middelen door datagedreven besluitvorming.

6. Planning en tijdslijnen Traject 1 Kengetallen(activiteiten en directe opbrengsten)

•Pilotfase december •Jeugdgezondheid, Seksuele gezondheid, Gezonde leefomgeving (MMK) en dec 2024 Forensische geneeskunde. jan 2025 •Fase 1. Door ontwikkelen kengetallen feb - mei

juni 2025

juli – sep 2025

okt 2025

•Ontwikkelen van 9 datasets kengetallen.

•Fase 2. Pilot en evaluatie

•Fase 3. Doorontwikkeling rapportage

•Fase 4. Het opleveren van een ingericht proces

Traject 2. Outcome indicatoren - impact en opbrengsten op korte, middellange en lange termijn

feb - mei 2025

jun - aug 2025

sep - okt 2025

nov - dec 2025

jan 2026

...

•Fase 1. Analyse en Inventarisatie

•Fase 2. Ontwerp van outcome indicatoren

•Fase 3. Pilot en validatie

•Fase 4. Implementatie en rapportage

•Fase 5. Het opleveren van een ingericht proces

•Fase 6. Vervolg: Verdere ontwikkeling van outcomeindicatoren

7. Randvoorwaarden     

De succesvolle uitvoering van dit project vereist samenwerking tussen gemeenten en GGD; Beschikbare en kwalitatief goede data; Koppelen van databronnen op een verantwoorde manier; Technische haalbaarheid en compliance; Capaciteit en middelen vanuit de gemeenten en GGD.

8. Conclusie Dit projectvoorstel biedt een routekaart voor het ontwikkelen van bruikbare kengetallen en outcome indicatoren die richting geven aan de benodigde geinvesteringen in publieke gezondheid op populatieniveau, om de gezondheid van de inwoners te bewaken, te beschermen en te bevorderen. De resultaten zullen niet alleen de beleidsontwikkeling verbeteren, maar ook bijdragen aan een gezondere en veerkrachtigere gemeenschap.