4. Preventie en Handhavingsplan alcohol 2022-2026 gemeente Elburg.docx

Preventie- en handhavingsplan alcohol

2022 - 2026

Inhoudsopgave

1

Inleiding ...................................................................................................................3

2

Huidige situatie ........................................................................................................4

3

Beleidsfocus .............................................................................................................6

4

Acties preventie en handhaving ................................................................................8

2

1

Inleiding

Aanleiding Op grond van de Alcoholwet (artikel 43a) is de gemeente onder andere de verantwoordelijkheid voor de controle op de naleving van de Alcoholwet en heeft de wetgever bepaald dat de gemeenteraad iedere vier jaar een preventie- en handhavingsplan alcohol vaststelt. Artikel 43a van de Alcoholwet geeft aan dat het preventie- en handhavingsplan alcohol (PHP) in ieder geval moet bevatten: a) wat de doelstellingen zijn van het preventie- en handhavingsbeleid alcohol; b) welke acties worden ondernomen om alcoholgebruik, vooral onder jongeren, te voorkomen, al dan niet in samenhang met andere preventieprogramma’s, zoals de gezondheidsnota; c) de wijze waarop het handhavingsbeleid wordt uitgevoerd en welke handhavingsacties in de door het plan bestreken periode worden ondernomen; d) welke resultaten in de door het plan bestreken periode minimaal behaald dienen te worden. Gemeenten zijn de belangrijkste uitvoerders van de Alcoholwet geworden. Zowel op juridisch-, handhavings-, en educatief vlak is de gemeente de regisseur van het alcoholbeleid. De gemeente is dus verantwoordelijk voor het gehele proces van vergunningverlening tot aan het toezicht op de naleving van de Alcoholwet. Integraal beleid De Alcoholwet raakt verschillende beleidsterreinen, onder meer: • Gezondheidsbeleid • Jeugdbeleid • Horecabeleid • Openbare orde en Veiligheid.

Om invulling te kunnen geven aan de doelen van de Alcoholwet is een integrale benadering vanuit deze beleidsvelden noodzakelijk. NEO De gemeenten Nunspeet, Elburg en Oldebroek hebben de afspraak gemaakt om deze nota zoveel mogelijk gezamenlijk op te stellen. Wij werken al samen voor zover het gaat over de publieke gezondheid. Tegelijk met deze nota verschijnt de nieuwe gezondheidsnota 2022-2025. In deze nota wordt aandacht besteed aan een gezonde leefstijl, preventie en middelengebruik. Bij de uitvoering van het PHP volgen we het activiteitenprogramma van de gezondheidsnota. Ook is er sprake van samenwerking op het gebied van Handhaving. Dit geldt vooral voor de BOA’s van de gemeenten Elburg en Oldebroek. De handhavingsprotocollen van de 3 gemeenten verschillen nog wel van elkaar. Het is de bedoeling om op termijn ook die protocollen beter op elkaar af te stemmen. De meerwaarde van een gezamenlijk preventie- en handhavingsplan alcohol is dat de preventieve aanpak beter aansluit op de handhavingsmaatregelen.

3

2 Huidige situatie Landelijke ontwikkelingen Sinds 1 juli 2021 vervangt de Alcoholwet de voorgaande Alcoholwet. Hierin zijn verdere verscherpingen aangebracht om jongeren zo laat mogelijk in aanraking te laten komen met alcohol. Niet alleen het openbaar nuttigen van alcohol als minderjarige is nu strafbaar, maar ook het bezitten van alcohol. Daarnaast zijn ook volwassen strafbaar die alcohol op een openbare plek doorgeven aan minderjarigen. Op deze manier wil de overheid het gebruik van alcohol onder minderjarigen nog verder terugdringen. Deze verscherpingen zijn in lijn met de vermindering van alcoholgebruik over het algemeen. De Gezondheidsraad adviseert maximaal één glas alcohol per dag te nuttigen. Het percentage volwassenen wat zich hieraan houdt stijgt sinds 2014: van 37,4% tot 44,4% (2020).1 Dit is ook terug te zien in de verkoop van alcohol. Sinds 2000 daalt de totale verkoop van alcohol. Cijfers jongeren2 Sinds 2003 is het alcoholgebruik onder jongeren fors gedaald, zowel bij jongens als bij meisjes. Ook het aantal scholieren dat heeft gebinged (vijf of meer glazen bij één gelegenheid) neemt sindsdien flink af. Het percentage wat ooit gedronken heeft is teruggelopen van 84% (2003) tot 45% (2015). Vanaf 2015 zien we echter dat de daling is gestabiliseerd. De alcoholvrije drankjes zijn onder de jongeren populair.

Bijna één op de 10 (9%) van de scholieren van 12 t/m 16 jaar drinkt tenminste wekelijks alcoholvrije dranken als bier, wijn of cider. Jongeren kunnen na overmatig alcoholgebruik in het ziekenhuis belanden. Het aantal ziekenhuisopnames nam jaarlijks toe tot 2012. In 2017 was het aantal meldingen het laagst met 166, waarna dit weer steeg tot 279 in 2019. Het aantal ongevallen op de spoedeisende hulp, waar zover bekend alcohol bij betrokken was, is in 2019 geschat op bijna 19 duizend. Verkrijgen van alcohol door minderjarigen Alcohol mag alleen verkocht worden aan volwassenen, maar het nalevingsonderzoek van deze regels laat zien dat minder dan 2 op de 5 pogingen mislukt. In horecagelegenheden, cafetaria’s en sportkantines komt het aantal mislukte pogingen niet hoger dan 30%. Naast dat jongeren het nog lukt om alcohol zelf te kopen geeft meer dan de helft aan het te krijgen van ouders (24%) of vrienden (34%). De Noord-Veluwe In vergelijking met de regio Noordoost-Gelderland scoort de Noord-Veluwe in alle opzichten gunstiger. Zowel het aantal jongeren wat ooit heeft gedronken of recent bingedrinker was als het aantal recente en zware drinkers ligt lager. Daarbij stemmen minder ouders in met alcoholgebruik.

Alcoholgebruik jongeren

Heeft ooit alcohol gedronken (een glas of meer) Heeft recent alcohol gedronken Is recent bingedrinker Ouders stemmen in met alcoholgebruik Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag Is een zware drinker

(GGD NOG, 2019)

Scholieren

NoordVeluwe 28%

NoordoostGelderland 35%

Scholieren Scholieren Scholieren

24% 17% 18%

31% 23% 25%

Jongvolwassenen

22%

20%

Jongvolwassenen

27%

29%

1 Gezondheidsenquête CBS, 2020 2 Trimbos, 2021

4

3. Beleidsfocus

3.1 Doelstellingen De gemeente streeft ernaar dat haar jonge inwoners gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Alcohol hoort daar niet bij, in elk geval niet tot het 18e jaar. Voor (jong)volwassenen adviseert de Gezondheidsraad (Gezondheidsraad, 2015) zowel mannen als vrouwen om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één standaardglas alcohol per dag. Een sociale en fysieke omgeving die uitnodigt en stimuleert tot het gewenste gedrag is ondersteunend aan deze ambitie. Daarom zetten wij in op een adequate naleving van de Alcoholwet, het versterken van de sociale omgeving rondom jongeren en het faciliteren van een fysieke omgeving die gezond gedrag stimuleert. Op basis van de Alcoholwet kunnen drie algemene hoofddoelstellingen worden onderscheiden: 1. Afname alcoholgebruik en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik onder de 18 jaar. 2. Afname ‘binge drinken’ voor de jeugd tot 24 jaar. 3. Afname dronkenschap (met name tijdens uitgaansavonden in het publieke domein). Het accent ligt nadrukkelijk op de groep onder de 18 jaar. Voor de leeftijdsgroep 18 tot 24 jaar ligt de nadruk op het ‘binge drinken’. Het is bekend dat de gezondheidsschade van alcoholgebruik het grootst is onder de 18 jaar. Jongeren onder de 18 jaar zijn fysiek nog niet geheel volwassen en vooral de hersenen zijn nog volop in ontwikkeling. Alcohol kan deze ontwikkeling schaden.

Met dit gegeven in het achterhoofd heeft de centrale overheid de leeftijdsgrens voor verkoop én bezit van alcohol gesteld op 18 jaar. Het toezicht op de naleving van deze leeftijdsgrens wordt als een belangrijke prioriteit Figuur X beschouwd binnen het gemeentelijk preventie- en handhavingsbeleid. Voor 18-24 jarigen gaat het vooral om het voorkomen van overmatig alcoholgebruik, ook wel ‘binge drinken’. De uitgaansavonden zijn hierbij een belangrijk risico moment gezien de oververtegenwoordiging van de leeftijdsklasse tot 24 jaar in het uitgaansleven én de relatie van alcohol met het uitgaansleven (met de daarbij behorende risico’s op dronkenschap, soms uitmondend in een intoxicatie) blijft dit een belangrijk aandachtspunt. Naast gezondheidsproblematiek is veiligheidsproblematiek een belangrijke motivatie om aandacht te besteden aan deze leeftijdsgroep. De ambitie van dit beleidsplan is dat jongeren op een zo gezonde en veilig mogelijke wijze kunnen opgroeien, zodat hun talenten zo optimaal mogelijk tot ontwikkeling kunnen komen. Kort gezegd: terugdringen van het alcoholgebruik onder jongeren. 3.2 Uitgangspunten voor beleid 3.2.1 Community building In dit plan beschrijven we hoe wij de jeugd willen beschermen tegen de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik.

Om resultaat te bereiken is de bijdrage van iedereen in de gemeenschap nodig: scholen, sportverenigingen, ouders, ondernemers. Daarom betrekken we deze partijen bij de uitvoering. Dit doen wij o.a. binnen het lokaal Preventieakkoord. Gezamenlijk zetten we in op een gezonde bevolking, zonder alcoholgebruik onder de 18 jaar en met verantwoorde alcoholverstrekking aan en verantwoord alcoholgebruik door jongvolwassenen. 3.3.2 Omgevingsbenadering De systeemtheorie van Holder (1998) maakt duidelijk dat alcoholgebruik altijd het resultaat is van een combinatie van factoren. De persoon, zijn sociale omgeving en het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk de keuze van de gebruiker bepaalt. Holder laat daarmee zien dat alcoholpreventie nooit alleen op het individu gericht kan zijn. Het meest succesvol zijn strategieën die vooral de fysieke en sociale omgeving van de drinker beïnvloeden. In de omgeving van de jonge drinker spelen locaties waar alcohol verstrekt wordt, alcoholverstrekkers, scholen en ouders een belangrijke rol. Het Preventie- en handhavingsplan richt zich op deze omgevingsinvloeden.

5

3.3.3 Integrale beleidsvisie Het preventiemodel van Reynolds (2003) borduurt voort op de systeemtheorie van Holder (zie 3.2.2.) Het preventiemodel kent drie beleidspijlers: 1. 2. 3.

Educatie Regelgeving Handhaving.

De pijlers staan deels op zichzelf maar overlappen elkaar ook (figuur X). Juist in de overlap is het integrale preventiebeleid terug te zien: het model maakt duidelijk dat niet alleen educatie maar ook regelgeving en handhaving bijdragen aan het voorkómen van (problemen door) alcoholgebruik. Dit Preventie- en handhavingsplan is gebaseerd op deze integrale beleidsvisie. Doelgroepen Einddoelgroep van dit preventie- en handhavingsplan zijn jongeren en jongvolwassenen tot 24 jaar. In dit plan onderscheiden we 3 hoofddoelgroepen, die ieder verdeeld zijn in onderstaande subgroepen: 1. Gebruikers a. b.

Jongeren onder de 18 jaar Jongvolwassenen van 18 jaar t/m 24 jaar

2. Verstrekkers a. Commerciële horeca (zoals cafés) b. Paracommerciële horeca en verstrekkers zonder winstoogmerk (zoals sportverenigingen) 3. Niet-vergunningplichtige verstrekkers (zoals supermarkten) a. Andere betrokkenen b. Professionele betrokkenen (zoals openbare instellingen) c. Persoonlijk betrokken (zoals ouders)

Doelstellingen gezondheidsnota 2022-2025 Gelijktijdig met de uitwerking van dit preventie- en handhavingsplan wordt er door de NoordVeluwse regiogemeenten gewerkt aan regionaal gezondheidsbeleid. Eén van de speerpunten is de gezamenlijke oriëntatie op de implementatie van het IJslandse preventiemodel. Het IJslandse preventiemodel is een primaire preventieaanpak gericht op het creëren van een positieve leefomgeving, waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien, zonder middelengebruik. De uitgangspunten hierbij zijn om als volgt te werken: 1. Evidence based: onderzoek stuurt de praktijk aan. 2. Community based: organisaties en personen in de omgeving van jongeren worden zoveel mogelijk betrokken. 3. In dialoog: continue dialoog tussen onderzoek, beleid en praktijk. 4. Duurzaam: lange termijn commitment en investering is nodig. Het model focust op belangrijkste omgevingsfactoren die het risico op middelengebruik verkleinen of juist vergroten, te weten gezin, peergroep, school en vrije tijd. Het onderschrijft de communitybased aanpak die beschreven staat bij de uitgangspunten voor beleid (3.2.1). Na vaststelling van de regionota wordt onderzocht óf het IJslandsmodel toepasbaar is voor de regio. Indien hiertoe wordt besloten zal de uitwerking lokaal worden vormgegeven samen met lokale partners. Eind 2022 is hier meer duidelijkheid over.

6

4

Acties preventie en handhaving

In dit hoofdstuk wordt inzichtelijk gemaakt welke preventie- en handhavingsacties de gemeente, aan de hand van de beschreven pijlers, gaat uitvoeren om de doelstellingen te bereiken. Hierbij wordt een sterk accent gelegd op preventie-activiteiten. Met een positieve benadering van de omgeving van jongeren, zoals ouders, scholen en sportverenigingen, kan de handhavingsinzet waarschijnlijk worden beperkt. Pijler 1: Educatie en bewustwording Het creëren van publiek draagvlak voor de doelen van het gewenste alcoholmatigingsbeleid is een belangrijke voorwaarde voor een succesvol beleid. Een belangrijke factor daarbij is de omgeving van de drinker, die door tal van sociale, culturele en religieuze aspecten gestalte krijgt in bepaalde normen. Kernbegrippen binnen deze pijler zijn bewustwording en communicatie. Het gaat er niet slechts om brede steun en begrip voor het beleid te verkrijgen, maar ook om te bevorderen dat burgers het beleid naleven. Daarbij is van belang: 1. Het vergroten van kennis over de ernst van de risico’s; bewustwording daarvan bij het algemene publiek of bij specifieke doelgroepen. 2. De inhoud van de beleidsmaatregelen en de normen bekend maken die aan het gewenste beleid ten grondslag liggen. 3. De resultaten van het gevoerde beleid bekend maken aan het publiek. Actie Organiseren van verschillende activiteiten en (voorlichtings)- bijeenkomsten over alcohol

Doelgroep Jongeren en hun ouders / verzorgers

Informatie en voorlichting over alcohol tijdens PGO (preventief gezondheidsonderzoek)

Leerlingen groep 7 basisschool en hun ouders en klas 2 voortgezet onderwijs

Aanbieden van IVA trainingen (instructie verantwoord alcohol schenken) aan barvrijwilligers

Barvrijwilligers sportverenigingen en multifunctionele accommodaties

Brievenactie aan ouders van 12-jarigen met informatie waar zij terecht kunnen met vragen over alcoholgebruik door hun kind

Ouders van kinderen die net beginnen op het voortgezet onderwijs

Preventieprojecten gericht op het weerbaar maken van jongeren. Inzet op het maken van gezonde keuzes.

Groep 7 en 8 basisschool

Preventielessen middelengebruik (o.a. alchohol en drugs) voortgezet onderwijs

Voortgezet onderwijs (klas 2)

Communicatiecampagne NIX18: lokaal aanhaken met onder andere artikelen in lokale kranten en vrijblijvend hulpmiddelen bieden aan sportverenigingen voor ondersteuning van de campagne

Inwoners gemeente Elburg, sportverenigingen

Pijler 2: Vroegsignalering / preventie Het ontdekken van alcoholproblemen in een vroeg stadium biedt de meeste kans op herstel en voorkomt ernstiger alcoholschade. Hoe eerder hulp wordt geboden, hoe groter het effect en hoe lager de kosten.

7

Actie Bespreken van risicojongeren (op meerdere gebieden) en jongeren die in aanraking zijn gekomen in het NOG Veiligerhuis Opzoeken van jongeren op straat en in gesprek gaan met deze jongeren en hun ouders / verzorgers over onder andere alcoholgebruik

Doelgroep Risicojongeren

Regulier overleg gemeenten, jongerenwerk en wijkagent. Bespreken van de “probleemjongeren”. Ouders worden benaderd als er sprake is van alcoholgebruik/misbruik. Toepassen en evalueren convenanten met dorps en gemeenschapshuizen (met sportgelegenheid) en sportclubs (met kantine) Overleg ambtenaren volksgezondheid. Bespreken gezamenlijke acties en bijsturing

Risicojongeren

Jongeren

Dorps- en gemeenschapshuizen, sportverenigingen Inwoners gemeente Elburg

Pijler 3: Beleid en regelgeving Regels stellen, naleven en handhaven blijken van grote invloed te zijn op het alcoholgebruik. De kracht van goede regelgeving zit niet zozeer in het stellen van een regel als wel in de naleving en de handhaving ervan. De gemeentelijke beleidsintenties met betrekking tot beleid- en regelgeving zijn: • Bevorderen van de alcoholmatiging • Balans vinden tussen belangen van paracommercie en commerciële ondernemers • Alcohol gerelateerde verstoringen van de openbare orde tegengaan Samenwerking met politie, ondernemers, bestuursleden van para commerciële instellingen, GGD, Koninklijk Horeca Nederland enz. is essentieel.

Actie Toepassen lokaal horecaconvenant Voorlichting over beleid, regelgeving tijdens toezicht en handhaving Periodiek overleg met de horeca Alcoholmatiging paracommercie: de verkrijgbaarheid van alcohol voor jongeren in (sport)kantines en dorpshuizen moeilijker maken Informeren over naleving Alcoholwet en dranken horecaverordening

Doelgroep Horeca Alcoholverstrekkers en gebruikers KHN afdeling Noord Veluwe Paracommercie (dorpshuizen, sportkantines)

Inwoners gemeente Elburg, horeca, paracommercie

Pijler 4: Handhaving Algemeen Het primaire doel van handhaving op het gebied van alcohol is bevordering van de naleving van de regels omtrent het verstrekken en consumeren van alcohol. Dit ter voorkoming van schadelijk alcoholgebruik (onder jongeren) en alcohol gerelateerde openbare ordeproblemen. De gemeente wil met dit plan de gezondheid van haar inwoners bevorderen en de openbare orde en veiligheid waarborgen door middel van het uitoefenen van toezicht en daar waar nodig te sanctioneren. De gemeentelijke prioriteit ligt in dit plan bij de problemen rondom alcoholverstrekking aan minderjarigen èn het voorkomen van dronkenschap onder jongvolwassenen. Handhaving van overtredingen van regels bij of krachtens de Alcoholwet gesteld vindt plaats op grond van het handhavingsprotocol gemeente Elburg. In het handhavingsprotocol wordt beschreven

8

wanneer welke handhavingsinstrumenten uit de Alcoholwet zullen worden ingezet ter handhaving van overtredingen en welk stappenplan daarbij gevolgd wordt. De gemeente kan niet alles controleren. Er is ook een grote rol weggelegd voor ondernemers en paracommerciële rechtspersonen zelf. Zij hebben een eigen verantwoordelijkheid om de regels van de Alcoholwet na te leven en moeten in de eerste plaats zelf het toezicht op zich nemen. De gemeente zal hen stimuleren en de ruimte geven om zelf maatregelen te treffen om de naleving van de Alcoholwet te verbeteren. Jaarlijks worden de toezichtstaken en handhavingsprioriteiten geconcretiseerd in het Handhaving uitvoeringsprogramma (HUP). In het HUP staat beschreven hoe praktisch uitvoering wordt gegeven aan de handhaving. Specifiek Hieronder is weergegeven hoe uitvoering wordt gegeven aan de handhaving van de Alcoholwet. Hierbij werken de handhavers nauw samen met de politie, justitie, Tactus Verslavingszorg, Bureau Halt en jongerenwerk.

Actie Basiscontroles naleving DHW op aanwezigheid en actualiteit vergunning of ontheffing en het voldoen aan de voorschriften Controle bij grootschalige evenementen (ontheffing art 35 DHW): • Drankverstrekking aan minderjarigen • Doorschenken van alcohol aan personen die zich in een kennelijke staat van dronkenschap bevinden • Alcoholgebruik op straat • Wederverkoop Leeftijdsgrenzen-controles op verstrekking alcoholhoudende drank aan jongeren onder 18 jaar Toezicht illegale horeca-activiteiten (jeugdketen, strijd met DHW of bestemmingsplan of oneerlijke concurrentie) Communicatie over handhavingsacties en communicatie over de uitkomsten hiervan via lokale/sociale media Hotspots (gelegenheden waar veel jongeren komen). Hotspots worden vaker gecontroleerd dan andere locaties. Hieronder vallen bijvoorbeeld de handplekken. Controle specifieke maatregelen APV en Alcoholwet • Verbod op hinderlijk drankgebruik op de openbare weg (op aangewezen plekken). • Verbod op samenscholing en het zonder redelijk doel aanwezig zijn in publieke ruimten • Maatregelen tegen baldadigheid • Sluitingsuur voor horecabedrijven Controles jeugdketen. Alleen controle indien hier daadwerkelijk behoefte aan is. Klachten omwonenden, signalen van politie of jongerenwerker Mysterie-onderzoek.

Dit onderzoek wordt uitgevoerd met behulp van MysteryKids die, zonder dat de ondernemer hiervan op de hoogte is, een leeftijdsgebonden product proberen te kopen. De uitkomsten van deze aankooppogingen bieden inzicht in mate waarin ondernemers de wet naleven en in de directe beschikbaarheid van producten voor minderjarige jongeren.

9

Doelgroep (para)commerciële horecainrichtingen. Worden minimaal 2 maal per jaar bezocht. Bezoekers en organisatie evenementen

(para)commerciële horecainrichtingen, supermarkten en evenementen Hele gemeente Inwoners, (para)commerciële horeca-inrichtingen en supermarkten Jongeren onder de 18 jaar Inwoners en jongeren onder de 18 jaar.

Jongeren onder de 18 jaar.

Jongeren onder de 18 jaar

Sanctiemaatregelen De sanctiestrategie is een belangrijk onderdeel van de handhaving. In de sanctiestrategie (handhavingsprotocol) is vastgelegd hoe de gemeente reageert wanneer zij constateert dat regels uit de DHW of voorschriften die verbonden zijn aan de DHW-vergunningen en ontheffingen niet worden nageleefd. Het belang van een sanctiestrategie is dat een gemeente vooraf kenbaar maakt hoe ze gebruik maakt van de bevoegdheid tot het opleggen van sancties. Daarbij is van belang deze bevoegdheid te gebruiken met inachtneming van wettelijke bepalingen en algemene beginselen van behoorlijk bestuur). Degene die de regels niet naleeft kan in ons handhavingsprotocol lezen welke overheidsreactie hij kan verwachten. In het handhavingsprotocol is beschreven welke bestuurlijke sancties worden genomen als de regels worden overtreden. Daarmee is bij een bepaalde overtreding duidelijk welke sanctie er geldt en wat eventuele vervolgstappen in het traject zijn. De sancties zijn bij herhaling van de overtredingen oplopend van aard. Naast toezicht en handhaving op de directe artikelen uit de Alcoholwet is er ook toezicht op artikelen die in de APV zijn vastgelegd. Kortheidshalve wordt voor de nadere inhoud en toepassing van het handhavingsprotocol verwezen naar de bijlage

10

Protocol handhaving

Alcoholwet

11

Protocol handhaving Alcoholwet Inleiding: In 2013 en 2015 hebben onderzoeken plaatsgevonden naar de naleving van artikel 20 van de toenmalige Drank- en Horecawet. Dit betreft de verplichte leeftijdsvaststelling, aan de hand van een ID-bewijs, bij verkoop van alcoholhoudende dranken. Tenzij de koper de leeftijd van 18 jaren onmiskenbaar heeft bereikt (geen enkele twijfel mogelijk) moet de leeftijd aan de hand van een ID-bewijs worden vastgesteld. Uit deze onderzoeken is gebleken dat het nalevingspercentage erg laag was. In 2017 is begonnen met reguliere controles door aangewezen toezichthouders vergezeld van een mysteryshopper. In 2017 hebben 90 controlebezoeken plaatsgevonden en zijn 26 schriftelijke waarschuwingen verzonden. De controles hebben geresulteerd in 5 opgelegde bestuurlijke boetes. Omdat er enige discussie is ontstaan over de wijze van controle is het uitwerkingsprotocol handhaving Drank- en Horecawet opgesteld. Het voorliggend protocol borduurt hierop voor met aanpassing gelet op de nieuwe Alcoholwet die op 1 juli 2021 inwerking is getreden. In dit protocol worden de te nemen sanctiemiddelen na constatering van een overtreding verduidelijkt, ook wordt hierin de werkwijze bij controle op art. 20 Alcoholwet vastgelegd. Dit protocol kan als bijlage bij het nog vast te stellen Preventie- en handhavingsplan Alcohol 2022-2026 worden gevoegd. Wijze van controle art.

20, eerste lid Alcoholwet (leeftijdscontrole/schenken <18): Onderstaande werkwijze vindt plaats in reguliere horecagelegenheden en paracommerciële horecagelegenheden. Bij evenementen en in bijzondere gevallen kan controle plaatsvinden door constatering van schenken aan minderjarige bezoekers van de horecagelegenheid omdat de omstandigheden zodanig zijn dat jonge Buitengewoon opsporingsambtenaren (hierna: Boa) langdurig in de gelegenheid of op het evenement aanwezig kunnen zijn zonder dat hun aanwezigheid opvallend is. Controle vindt plaats door een jongere, de mysteryshopper, welke minderjarig is, en een Boa/toezichthouder (jong maar wel meerderjarig en bevoegd Boa voor onze gemeente). Voorafgaand aan de controle is de jongere door de Boa beoordeeld op leeftijd door middel van de klug-methode (kleding, lichaamstaal, uiterlijk en gedrag) en is de uitstraling van de jongere beoordeeld om te garanderen dat hij/zij tijdens de uitvoering normale/doorsnee kleding draagt (bv. Jeans en trui/t-shirt) en geen opvallende/overmatige make-up (meisjes) op heeft of baardgroei (jongens) heeft. Uitdrukkelijk wordt niet beoogd de horecamedewerker te misleiden. Tijdens de controle is het de jongere die de aankooppoging doet, aan de bar waar mogelijk, waarbij de Boa/toezichthouder op afstand blijft en waarneemt.

Bij het doen van de aankoop gedraagt de mysteryshopper zich niet anders dan normaal, als om een ID-Bewijs wordt gevraagd wordt dit getoond en er zal niet op verkoop van alcohol worden aangedrongen (dit is het beoogd resultaat). Als alcohol wordt verstrekt zal de jongere dit in ontvangst nemen en de betaling doen waarna de Boa/toezichthouder zich direct kenbaar maakt. De alcoholhoudende drank wordt na betaling en ontvangst door de jongere weer teruggezet/teruggegeven. De jongere zal de alcoholhoudende drank niet meenemen of tot zich nemen. In artikel 45, tweede lid, onder b, van de Alcoholwet is een uitzondering opgenomen voor het verbod om als minderjarige alcoholhoudende drank aanwezig of voor consumptie gereed te hebben als het een persoon van 16 of 17 jaar betreft die handelt in opdracht van een toezichthouder. Hiermee is in de wet de ruimte geboden om met behulp van minderjarige mystery-shoppers deze controles uit te voeren zonder dat zij zelf strafbaar worden op het moment dat zij de alcoholhoudende drank ontvangen. Waarschuwingen In principe wordt voorafgaand aan het opleggen van een sanctie éénmalig een waarschuwingsbrief verzonden. Ingeval van verzwarende omstandigheden of samenloop van meerdere overtredingen kan worden gekozen de waarschuwing achterwege te laten.

12

Een waarschuwing voor de overtredingen is twee jaar geldig. Als na twee jaar een overtreding wordt geconstateerd start handhaving weer met een waarschuwingsbrief.

13

Als een sanctiemiddel is ingezet zal weer met een waarschuwing voor deze categorieën worden gestart twee jaar na het onherroepelijk worden van het sanctiebesluit. Schriftelijke waarschuwingen en opgelegde boetes die zijn gegeven dan wel opgelegd voorafgaand aan de inwerkingtreding van dit protocol worden geacht in overeenstemming met de termijnen in dit protocol te verlopen. Toe te passen sanctiemiddelen handhaving Alcoholwet Voor het toe te passen handhavingsmiddel wordt voornamelijk gekozen voor de bestuurlijke boete, waarbij de overige middelen optioneel toe te passen zijn. De bestuurlijke boete is relatief eenvoudig toe te passen en levert de minste administratieve handelingen op. Het intrekken van een vergunning (art. 31 lid 2 en 3) of het opleggen van een last onder bestuursdwang of dwangsom zijn middelen welke kunnen worden toegepast bij herhaalde overtredingen, en spoedeisende situaties. Denk hierbij aan de horecaondernemer die aankondigt open te gaan terwijl er nog geen vergunning is verleend. Bij de in artikel 31 lid 1 Alcoholwet benoemde gevallen moet de vergunning worden ingetrokken. De verschillende overtredingen genoemd in de Alcoholwet hebben wij in drie categorieën verdeeld: Categorie 0 (spoedeisend): Bij Categorie 0-overtredingen gaat het om urgente, ernstige zaken die direct dienen te worden beëindigd.

Er is sprake van acuut gevaar voor natuur en milieu en/of de volksgezondheid is in gevaar en/of de veiligheid is in het geding. Er is snelheid vereist om tot beëindiging van de overtreding te komen. Bij deze categorie zijn de volgende acties mogelijk en/of gewenst: Verplicht intrekken vergunning Last onder bestuursdwang korte of geen begunstigingstermijn Afschrift aan Politie. Categorie 1: Categorie 1-overtredingen zijn ernstige overtredingen maar er is geen sprake van een acute (gevaar)situatie. Een overtreding kan ook als categorie 1 worden aangemerkt als er verzwarende omstandigheden met betrekking tot de overtreder aan de orde zijn. Bij deze categorie zijn de volgende acties mogelijk en/of gewenst: Waarschuwing of bij herhaling bestuurlijke boete Last onder dwangsom / last onder bestuursdwang Bedrag dwangsom is gebaseerd op de bestuurlijke boete. Ervan uitgaande dat er bij bestuurlijk boete 1 keer wordt gewaarschuwd en 2 keer is geïnd lijkt het redelijk het bedrag op 2x de bestuurlijke boete, afgerond naar boven als kleine extra prikkel voor herstel. Categorie 2: Categorie 2-overtredingen zijn de overige overtredingen. Deze overtredingen zijn van minder belangrijke aard, bijvoorbeeld administratieve vereisten, signaleringen en gedragingen.

Bij deze categorie zijn de volgende acties mogelijk en/of gewenst: Waarschuwing of bij herhaling bestuurlijke boete Last onder dwangsom / last onder bestuursdwang Bedrag dwangsom is gebaseerd op de bestuurlijke boete. Ervan uitgaande dat er bij bestuurlijk boete 1 keer wordt gewaarschuwd en 2 keer is geïnd lijkt het redelijk het bedrag op 2x de bestuurlijke boete, afgerond naar boven als kleine extra prikkel voor herstel. De in onderstaande tabel genoemde handhavingsacties zijn niet uitputtend, bij niet naleving kan, als de genoemde sancties niet toereikend blijken te zijn, verdere stappen worden genomen zoals intrekking of schorsing van de vergunning.

14

Onderstaande sanctiemiddelen zijn overeenkomstig met de in het door de gemeenteraad vastgestelde Preventie- en handhavingsplan alcohol 2017-2021 aangegeven sanctiemogelijkheden. Dit protocol zal als bijlage bij het nog vast te stellen Preventie- en handhavingsplan alcohol 2022-2026 worden gevoegd. De hoogte van dwangsommen is in overeenstemming met de categorieën zoals hierboven is weergegeven afhankelijk van de hoogte van de bestuurlijke boete voor dezelfde overtreding. De hoogte van de bestuurlijke boete is overeenkomstig de bijlage van het Alcoholbesluit, geldend op het moment van opleggen van de boete.

Tabel sancties Alcoholwet Regelgeving

Overtreding

Categorie

Handhavingsacties

Art. 3

Bedrijf exploiteert zonder

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing en last onder

Alcoholwet

(rechtsgeldige vergunning), geen zicht op legalisatie

Art. 3

Bedrijf exploiteert zonder

Alcoholwet

(rechtsgeldige vergunning), wel zicht op legalisatie

Art. 4 5 e lid Alcoholwet

Ontheffing op grond van art. 2.34f Apv is niet in de inrichting aanwezig.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 8 Alcoholwet

Leidinggevende voldoet niet (langer) aan de door de wet gestelde eisen.

0

Verplicht intrekken vergunning op grond van art. 31 Alcoholwet.

Art. 9 3 e lid Alcoholwet

Registratie of afschrift barvrijwilligers paracommerciële rechtspersoon niet aanwezig in de inrichting

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 9 4 e lid Alcoholwet

Het reglement op grond van art. 9, 1 e lid Alcoholwet, van een paracommerciële rechtspersoon is niet in de inrichting aanwezig

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 10 Alcoholwet

Inrichting voldoet niet langer aan één of meerdere inrichtingsvereisten.

0

Verplicht intrekken vergunning op grond van art. 31 lid 1 Alcoholwet.

Art. 12 1 e en 2 e lid Alcoholwet

Verstrekken alcoholhoudende drank in een niet op de vergunning vermelde lokaliteit (m.u.v. roomservice in hotels en minibars).

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 13 1 e lid Alcoholwet

Verbod op verstrekken alcoholhoudende drank in een horecalokaliteit of op een terras voor gebruik elders dan ter plaatse.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 13 2 e lid Alcoholwet

Verbod verstrekken alcoholhoudende drank in slijterij voor gebruik ter plaatse (m.u.v.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

bestuursdwang of dwangsom gericht op sluiting illegale horecagelegenheid. Maximaal 1 week begunstigingstermijn. 1

Bestuurlijke boete na waarschuwing en last onder dwangsom gericht op sluiting tot vergunningverlening. Begunstigingstermijn 2 weken mits ontvankelijke aanvraag is ingediend en het aannemelijk is dat wordt voldaan aan indieningsvereisten.

15

proeven wijn op verzoek klant i.v.m. aankoop). Art. 14 1 e lid Alcoholwet

Verbod verrichten andere bedrijfsactiviteiten in slijtersbedrijf.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 14 2 e lid en art. 15 Alcoholwet

Verbod kleinhandel in horecalokaliteit of op terras.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 16 Alcoholwet

Verbod automatenverkoop alcoholhoudende dranken (m.u.v. in hotelkamers).

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 17 Alcoholwet

Verbod verstrekking alcoholhoudende drank anders dan in gesloten verpakking (snackbar, supermarkt, slijterij, geldt niet voor horecabedrijf).

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 18 1 e lid Alcoholwet

Verbod verkoop zwakalcoholhoudende drank anders dan bij een slijter voor gebruik elders dan ter plaatse.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 18 3 e lid Alcoholwet

Geen duidelijk onderscheid tussen zwak alcoholhoudende dranken en alcoholvrije dranken.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 19 1 e lid Alcoholwet

Verbod op bestelservice voor sterke drank anders dan slijterijbedrijf of partijencateraar.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 19 2 e lid Alcoholwet

Verbod bestelservice zwakalcoholhoudende drank behoudens de in het artikel genoemde uitzonderingen.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 20 1 e lid Alcoholwet

Verkoop alcoholhoudende drank aan personen van wie niet is vastgesteld dat zij de leeftijd van 18 jaren hebben bereikt.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing. Bij driemaal overtreding binnen 12 maanden is sanctie ex art. 44 lid 1 Alcoholwet mogelijk (tijdelijke ontzegging alcoholverkoop)

Art. 20 3 e lid Alcoholwet

Niet duidelijk aangeven leeftijdsgrenzen.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 20 4 e lid Alcoholwet

Toelaten in een slijt- of horecalokaliteit of op een terras van personen die in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen verkeert.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 20 5 e lid Alcoholwet

Dienstdoen in een slijt- of horecalokaliteit in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 21 Alcoholwet

Alcohol verstrekken als redelijkerwijs moet worden vermoed dat dit tot een verstoring van openbare orde, veiligheid of zedelijkheid zal leiden.

0

Last onder bestuursdwang: sluiting alcoholverkoop. Zeer korte termijn.

Art. 22 1 e en 2 e lid Alcoholwet

Verbod alcoholhoudende drank te verstrekken in tankstations e.d.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 24 1 e en 2 e lid Alcoholwet

Geen leidinggevende of vereiste persoon aanwezig in horeca- of slijtersbedrijf.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

16

Art. 24 3 e lid Alcoholwet

Verbod personen jonger dan 16 jaar dienst te laten doen in een bedrijf waar alcohol wordt verstrekt.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 25 1 e lid Alcoholwet

Verbod aanwezig hebben van alcoholhoudende dranken anders dan in horeca- of slijtersbedrijf behoudens een aantal in dit artikel genoemde uitzonderingen.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 25 2 e lid Alcoholwet

Verbod nuttigen van alcoholhoudende dranken anders dan in horeca- of slijtersbedrijf behoudens een aantal in dit artikel genoemde uitzonderingen.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 25 3 e lid Alcoholwet

Verbod alcoholhoudende drank in vervoermiddel wat in gebruik is voor het uitoefenen van kleinhandel.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 29 3 e lid Alcoholwet

Vergunning en aanhangsel niet aanwezig in het horeca- of slijtersbedrijf.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 30 Alcoholwet

Vergunninghouder heeft geen melding gedaan van wijziging in inrichting.

0

Verplicht intrekken vergunning op grond van art. 31 Alcoholwet.

Art. 30a 1 e lid Alcoholwet

Geen melding nieuwe leidinggevende of doorhaling van leidinggevende dat deze geen bemoeienis heeft met de bedrijfsvoering.

0

Verplicht intrekken vergunning op grond van art. 31 Alcoholwet.

Art. 31 1 e lid onder c Alcoholwet

Vrees dat het van kracht blijven van de vergunning gevaar oplevert voor de openbare orde, veiligheid of zedelijkheid.

0

Verplicht intrekken vergunning op grond van art. 31 Alcoholwet.

Art. 35 2 e lid Alcoholwet

Niet voldoen aan beperkingen/voorschriften art. 35 ontheffing.

1

Bestuurlijke boete na waarschuwing. Als niet naleving direct gevolg heeft voor openbare orde/veiligheid bestuursdwang mogelijk.

Art. 35 4 e lid Alcoholwet

Art. 35 ontheffing of afschrift niet ter plaatse aanwezig.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 38 Alcoholwet

Verboden ter zake van een vergunning of ontheffing onjuiste of onvolledige gegevens te verstrekken.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing of zonder waarschuwing bij kennelijk opzettelijk onjuiste informatie verstrekking

Art. 44 lid 1 Alcoholwet

Bevoegdheid alcoholverkoop ontzeggen aan de natuurlijke persoon of de rechtspersoon die in een periode van 12 maanden ter plaatse driemaal art. 20 lid 1 heeft overtreden.

1

Bevel – indien nodig op grond van art. 44 lid 4 met toepassing van een last onder bestuursdwang.

Art. 45 lid 1 Alcoholwet

Alcoholhoudende drank aanwezig hebben of voor consumptie gereed bij zich hebben op publiek toegankelijke plaatsen m.u.v. winkels door <18

1

Strafrechtelijk (PV)

Art. 45a Alcoholwet

Het is personen die de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt, verboden op voor publiek toegankelijke plaatsen anders dan bedrijfsmatig alcoholhoudende drank te verstrekken aan een persoon die de

1

Strafrechtelijk (PV)

17

leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt Art. 2.34b Apv en Art. 4 Alcoholwet

Paracommerciëel bedrijf houdt zich niet aan schenktijden.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 2.34c 1 e lid Apv en Art. 4 Alcoholwet

Paracommerciëel bedrijf schenkt alcoholhoudende drank tijdens verboden genoemde bijeenkomsten of boven het maximumaantal genoemde bijeenkomsten

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 2.34c 3 e lid APV en Art. 4 Alcoholwet

Paracommerciëel bedrijf doet geen of te laat melding van het schenken tijdens bijeenkomsten.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 2.34d APV en Art. 4 Alcoholwet

Schenken van sterke drank in een paracommerciële inrichting.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

Art. 2.34e Apv en Art. 25d Alcoholwet

Horecabedrijf past happy hours toe.

2

Bestuurlijke boete na waarschuwing.

18