210920 Raadsvoorstel v 1.0 (1).pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Beleids en beheerplan Water en Riolering

Behandelaar:

G. Riezebos

Datum Portefeuillehouder

14 juni 2021 H. Wessel

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen

gerard.riezebos@elburg.nl 109572 2

Onderwerp Beleids- en beheerplan Water en Riolering Te nemen besluit: 1. 2. 3. 4.

Het huidige afvalwaterketenplan (looptijd tot 25 februari 2022) te laten vervallen; Het beleids- en beheerplan water en riolering voor een termijn van 10 jaar vast te stellen van 27 september 2021 tot 27 september 2031; Akkoord te gaan met het bij behorende kostendekkingsplan en de rioolheffing in overeenstemming met het kostendekkingsplan vast te stellen tot 2025; De voorgestelde investeringen op te nemen in de meerjaren investeringsbegroting vanaf 2022.

Inleiding Elke gemeente in Nederland heeft de wettelijke plicht om een beleids- en beheerplan water en riolering te hebben. In dit beleidsplan staat de uitwerking van de drie watertaken, ook wel zorgplichten genoemd: de afvalwaterzorgplicht, de hemelwaterzorgplicht en de grondwaterzorgplicht. Het voorliggende beleidsplan is de opvolger van het afvalwaterketen-, en gemeentelijk rioleringsplan. Dit plan loopt af op 25 februari 2022. Het beleidsplan is een gezamenlijk product van de vier gemeenten (Hattem, Oldebroek, Nunspeet, Elburg) en het Waterschap Vallei en Veluwe. Het rapport is in een tijd van digitaal werken tot stand gekomen (Coronacrises). Alleen in het offerte traject hebben we elkaar ‘live’ gesproken. De samenwerking zowel met de adviseurs als de andere gemeenten is goed verlopen. Samen hebben we onze krachten gebundeld. We zijn blij met het resultaat. Het Beleidsplan water en riolering is een goed leesbaar en toegankelijk rapport waarin de vele gemeentelijke taken op de gebieden water, riolering, klimaatadaptatie en de lokale uitwerking van het regionaal adaptatieplan (RAP) zijn opgenomen.

Beoogd effect Het afvalwaterketenplan heeft als doel:  Het beleidsmatig vastleggen van de water- en rioolbeheertaken;  De taakstellingen vanuit het deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA) zijn beleidsmatig vastgelegd;  Het beleids- en beheerplan water en riolering is voorbereid op de omgevingswet;  De kosten op het gebied van water en riolering voor de gemeente van de komende planperiode zijn bekend evenals de berekende rioolheffing;  Het voldoet aan de zorgplicht voor het afvoeren en zuiveren van het afvalwater.  Creëren van het waterbewustzijn van de inwoners.

2

Argumenten 1.1.

Met het nieuwe beleidsplan voldoen we aan alle (nieuwe) wetgeving

Bevoegdheid/Juridisch kader De genoemde watertaken/zorgplichten vormen de basis voor ons beleid rondom de afvalwaterketen. Dit beleids- en beheerplan Water en Riolering vloeit verder voort uit een aantal nationale wetten en plannen. Namelijk: 

 



De Omgevingswet; Vooruitlopend op de overgang naar de Omgevingswet hebben we dit beleids- en beheerplan Water en Riolering zo ingedeeld dat de onderdelen relatief eenvoudig overgenomen kunnen worden in de nieuwe planvormen; De Waterwet; regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening; Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA); Het plan heeft als doel een klimaatbestendig en water-robuust ingericht Nederland. In 2020 in handelen en in 2050 gerealiseerd in de inrichting. Dit betekent dat vanaf 2020 bij iedere ruimtelijke ingreep rekening wordt gehouden met weersextremen, zoals hevige regen en lange periode van droogte; Het regionale adaptatie plan (RAP); regionale agenda met een dynamische gereedschapskist om samen te werken aan klimaatverandering;

Vorige besluitvorming  Het afvalwaterketenplan NEO is in de raad van 25 februari 2013 vastgesteld. Het voorliggende plan licht toe wat wij gezamenlijk en per gemeente willen bereiken in de komende jaren. De visie en ambitie zijn als volgt:

1.2. Het nieuwe plan bevordert de integrale kwaliteit van werken Wij voeren de zorg voor de afvalwaterketen zó uit dat de volksgezondheid wordt beschermd, een goede leefomgeving wordt bevorderd en schade aan het milieu wordt voorkomen. We streven naar een zo hoog mogelijke kwaliteit, een minimale kwetsbaarheid van de organisaties en houden de maatschappelijke kosten hiervoor zo laag mogelijk. Wij kijken met een integrale blik naar de (afval-)waterketen, we werken met andere (beleids-) disciplines doelmatig samen aan de grote uitdagingen van deze tijd, zoals klimaatverandering (DPRA), wateroverlast en circulariteit. We werken samen aan een toekomstbestendige keten. We verbinden verschillende belangen en oplossingsrichtingen kansrijk met elkaar. Bij ons integrale denken hoort ook de benadering van de afvalwaterketen als ware het één systeem. Dit systeem beheren en onderhouden wij als ware er één beheerder. Wij zien waterpartnerschap tussen de betrokken organisaties als een uitgangspunt. 1.3.

Het nieuwe plan zorgt ervoor dat we up-to-date zijn waardoor de focus/prioriteiten voor de komende tien jaar dat ook zijn. We onderscheiden vier thema’s, die gebaseerd zijn op onze visie. Deze thema’s vormen op hun beurt weer de basis van onze strategie. Ze helpen inzichtelijk te maken waar de komende jaren de focus ligt. 1. 2. 3. 4.

Gezondheid Klimaatadaptatie Communicatie & educatie Energie & grondstoffen

3

Belangrijke wijzigingen ten opzichte van het oude plan zijn: Risicogestuurd rioolbeheer Met risicogestuurd beheer kiest de gemeente voor het optimale moment om te repareren, renoveren of te vervangen. We doen dit in samenhang met de rest van de openbare ruimte. Het oprekken van de levensduur van een klein riool in een woonwijk is minder risicovol dan bij een transportriool in een doorgaande weg. We prioriteren deze leidingen daarom verschillend. Dit leidt naar verwachting tot langere gemiddelde levensduur van het rioolstelsel, waardoor op de lange termijn de rioollasten substantieel minder snel stijgen en we bijdragen aan een duurzamere riolering. Hemelwater Wij bereiden ons op een realistische wijze voor op hevigere buien en langere periodes van droogte als gevolg van de klimaatverandering. Wij hebben de ambitie om in 2050 onze openbare ruimte klimaatbestendig in te richten en op een slimme manier om te gaan met hemelwater. Een belangrijk deel van ons watersysteem ligt niet ondergronds maar bovengronds, de straat, wadi’s en de watergangen. Tijdens hevige regenbuien kunnen de rioleringsbuizen het water niet snel genoeg afvoeren en in droge zomers willen we graag dat water lokaal beschikbaar blijft. Particulier terrein Niet alleen in de openbare maar ook op particulier terrein moet men meer rekening houden met een klimaat adaptieve inrichting.

Dit kan door water beter vast te houden en hittestress tegen te gaan. We willen daarom inwoners en organisaties bewust maken van hun verantwoordelijkheden en de mogelijkheden op hun eigen terrein te benutten. Samen met de 7 Noord-Veluwse gemeenten is daarom een regeling ‘financiële prikkels’ opgesteld. Riolering We anticiperen op klimaatverandering onder andere door ons riool aan te passen. Ons bestaande rioolstelsel kan een ‘standaard’ rekenregenbui die statistisch eens per 2 jaar voorkomt afvoeren zonder dat er tijdelijk water op straat gebufferd wordt. Volgens het KNMI is de verwachting dat buien die ons stelsel niet aan kunnen en die nu eens per 5 jaar vallen, in 2050 eens per twee jaar zullen vallen. Dat betekent dat het rioleringsstelsel van de toekomst vaker heftige buien (bijvoorbeeld op 17 augustus 2020) te verwerken krijgt. Daar moeten we ons stelsel op voorbereiden, zodat in de toekomst een vergelijkbaar beschermingsniveau geboden kan worden. Nieuwe riolering ontwerpen we zo dat het stelsel ook in de toekomst heftige buien aan kan. Aan bestaande riolering stellen we die eis nog niet, daar maken we per geval een doelmatigheidsafweging. Klimaatbestendig (her)ontwikkelen Conform de omgevingsvisies wordt nieuwbouw zoveel mogelijk binnenstedelijk gerealiseerd met respect voor de eigen identiteit van het gebied en met zo min mogelijk verlies aan groen en water.

We houden bij nieuwbouwwijken, (her)ontwikkelingen rekening met de toekomst, door nu klimaatbestending te bouwen en in te richten. Bergingseis (her)ontwikkelingen: Om de kans op wateroverlast tijdens extreme neerslag en/of natte perioden te reduceren, sluiten wij ons wat betreft waterberging bij nieuwbouw aan bij het beleid van Waterschap Vallei en Veluwe. Concreet betekent dat: het realiseren van een waterberging met een inhoud van 60 (mm) voor elke vierkante meter verhard oppervlak. Communicatie in de planperiode Inwoners en organisaties zijn belangrijke partners van de gemeenten en het waterschap als het gaat om de waterketen. Veel van de maatregelen die de gemeenten en het waterschap nemen zijn voor succes ook afhankelijk van inwoners en organisaties. Een deel van de verantwoordelijkheid leggen de gemeenten formeel bij de inwoners en organisaties, zoals de bergingseisen bij het vergroten van verhard oppervlak. Bij andere maatregelen wordt een beroep gedaan op bewustwording en welwillendheid van inwoners en organisaties. In beide gevallen is communicatie tussen de gemeenten, Waterschap, inwoners en organisaties van groot belang. De nog vast te stellen regeling ‘financiële prikkels’ moet deze communicatie ondersteunen. Dit doe we in samenwerking met Veluwe Duurzaam.

4

Financiën De gemeente Elburg kent voor de rioolheffing een gebruikersheffing. Voor woningen geldt een vast tarief en voor niet-woningen is het leidingwaterverbruik (in klassen) maatgevend voor de hoogte van de heffing, waarbij de heffing van de laagste klasse (<200 m3 verbruik) gelijk is aan de heffing voor woningen. In het kostendekkingsplan is uitgerekend wat de heffing voor de komende 30 jaar moet zijn om de kosten uit de riolering te dekken en de totale waarde van de voorziening positief blijft. Heffing In 2021 bedraagt de rioolheffing € 207,00 per woning. Om het beleidsplan water en riolering te kunnen dekken, blijft de heffing tot en met 2034 gelijk (excl. prijsindexatie). In de periode van 2034 tot 2050 zal de heffing jaarlijks stijgen met 0,4 %. Deze lichte stijging is met name nodig om de verwachte vervangingspiek tussen 2040 en 2050 op te vangen en de extra inspanning die de klimaatadaptie van ons vraagt. Nieuwe investeringen planperiode In het kostendekkingsplan is het volgende opgenomen: 





Vervanging- en verbetering investeringen Vrijverval riolering. Op basis van de inspecties en beoordeling van de beelden (risico gestuurd) zijn de vervangingsinvesteringen berekend. De verwachting is dat tussen 2040 en 2050 de uitgaven hoog zijn. Nieuwe inspectie bepalen tegen die tijd of dit werkelijkheid wordt. Mechanische riolering. Op basis van leeftijd en toename van storingen wordt geld gereserveerd om pompputten te vervangen of te renoveren. Afkoppelinvesteringen in planperiode  Herinrichting Oostendorp  Herinrichting ’t Harde fase 3  Terbekerweg P-terrein ’t Huiken  Vale Ouwelaan/Stuifzandsteenstraat  Beekenkampweg  Herinrichting de Vesting DPRA, lokale en regionale (RAP) maatregelen In 2021 werkt de gemeente de maatregelen verder uit. Om deze planperiode wel maatregelen te kunnen uitvoeren is de eerste 30 jaar een bedrag begroot van € 100.000,=. Uit dit bedrag zullen extra maatregelen worden betaald zoals:  De regeling financiële prikkels voor het vergroenen en duurzaam inrichten van particuliere terreinen.  Verbeteren afwatering op de locaties waar overlast wordt ervaren.  Plan- en onderzoekskosten

Met deze investeringen blijft de gemeente Elburg de komende jaren haar ambities waarmaken en zorgt voor een goed werkend rioolsysteem dat op de toekomst is voorbereid. De door de raad nog vast te stellen meerjarig investeringsplannen 2021-2025 zijn in overeenstemming met het nu voorliggende kostendekkingsplan.

5

Communicatie/burgerparticipatie Het beleids- en beheerplan water en riolering is vooral uitwerking van regelgeving en de zorgplichten die de gemeente uitvoert. Alle uit te voeren maatregelen die invloed hebben op de leef- en woonomgeving worden participatief voorbereid. Zo gaan wij in gesprek met de wijken waar wij water op straat verwachten of waar hittestress of droogte kan optreden. Bij herinrichting en het gelijktijdig afkoppelen van regenwater betrekken we, zoals we inmiddels gewoon zijn, de omgeving actief. Er zijn 3 interne (4 gemeenten en waterschap samen) sessies gehouden met de verschillende vakdisciplines:   

Communicatie en educatie; Groen wegen en riolering/ herinrichting; Integrale ontwikkeling; afstemming RO, Duurzaamheid en klimaatadaptatie.

Nadat het beleids- en beheerplan Water en Riolering is vastgesteld door de raad wordt het I-report gepubliceerd op de website van de gemeente. Daarnaast vragen wij ook aandacht voor het plan, zowel in- als extern.

Vervolg Wat gaan we doen? In hoofdstuk 5 van het beleids- en beheerplan water en riolering zijn de maatregelen opgenomen die wij in de komende planperiode willen voortzetten en/of oppakken. We zijn ons ervan bewust dat het veel maatregelen zijn. Weliswaar behoort een groot aantal van de maatregelen nu al tot het standaard takenpakket van de gemeenten. Na besluitvorming in de gemeenten wordt samen met de gemeenten Nunspeet, Hattem en Oldebroek een uitvoeringsplan opgesteld voor de komende planperiode. De reservering in het kostendekkingsplan voor DPRA zal worden ingezet om deze maatregelen voor te bereiden en waar mogelijk uit te voeren. Deze middelen zullen ook worden ingezet om integraal mee te kunnen liften op andere projecten of waar kansen zich voordoen.

Bijlage(n) 1. 2.

Beleids- en beheerplan water en riolering (pdf) Kostendekkingsplan Elburg (pdf)

Elburg, 14 juni 2021 Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

P.W. Wanrooij