210705 Raadsvoorstel IHP.docx

Raadsvoorstel

Onderwerp

Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting (IHP)

Behandelaar:

N. de Vries

Datum Portefeuillehouder

5 juli 2021 S.W. Krooneman

Emailadres: Zaaknummer: Bijlagen

niels.de.vries@elburg.nl 129859 4

Onderwerp Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting 2021 - 2041 (IHP) Te nemen besluit: 1.

2.

3. 4.

In te stemmen met het Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting 2021 - 2041 (IHP). Met het IHP stemt u concreet in met het uitvoeringsplan en daarbij behorende uitvoeringskrediet 20212026 en neemt u kennis van de voorgenomen plannen voor de periode van 2027 - 2041. Ons college de opdracht geven om de in het plan genoemde voorzieningen in samenwerking met de betrokken schoolbesturen in businesscases uit te werken op de geplande momenten en die uitwerking per geval voor te leggen aan uw raad. Een bedrag van € 1 miljoen over te hevelen vanuit de reserve precarioheffing naar de reserve onderwijshuisvesting en hiertoe de 20 e begrotingswijziging 2021 vast te stellen. Beleidsregel ‘Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting’ vast te stellen (bijlage 4).

Inleiding Op 29 juni 2020 stelde uw raad het accommodatiebeleidsplan ‘Vastgoed voor elkaar’ vast. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat onderwijshuisvesting deel zou uitmaken van het accommodatiebeleidsplan, maar lopende het traject in verband met dat plan hebben we in overleg met uw raad besloten om onderwijshuisvesting later middels en separaat voorstel in de vorm van een IHP (bijlage 1) aan uw raad voor te leggen. De belangrijkste reden om onderwijsbeleid te ontwikkelen is dat de gemeente ambieert een Onderwijsstad te zijn. Dit betekent dat zij haar zorgplicht voor onderwijshuisvesting niet als ‘slechts’ een taak- en objectgerichte’ opdracht ziet maar kiest voor een beleidsmatige marktgerichte langjarige aanpak. Met alle belanghebbenden rondom onderwijshuisvesting is er samengewerkt met een maximaal gedragen IHP als resultaat. Met dit Elburgs IHP wordt ook voorruit gelopen op de in ontwikkeling zijnde wetswijziging (verwachting 2022/2023). Na de feitelijke wetswijziging zal ook de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Elburg 2015 hierop worden aangepast. Het doel van deze wetswijziging is de verdeling van de verantwoordelijkheid tussen gemeenten en schoolbesturen te verhelderen en de samenwerking te verbeteren: 1. De nieuwe wetgeving verplicht gemeenten om in overleg met de schoolbesturen een IHP op te stellen met een scope van tenminste 16 jaar.

Ook als het geen verplichting is heeft een IHP meerwaarde. Langjarig duidelijkheid, zicht op de opgaven van de totale portefeuille onderwijs en de kans om de samenwerking te verbeteren.

2

2.

3.

In de nieuwe wet wordt ook renovatie als huisvestingsvoorziening opgenomen. Het uitgangspunt is dat renovatie wordt beschouwd als volwaardig alternatief voor nieuwbouw, dat ingezet kan worden als mogelijke maatregel om de levensduur van een schoolgebouw met ten minste 25 jaar te verlengen. Tenslotte worden in de wet de investeringsmogelijkheden voor schoolbesturen (PO) mogelijk versoepeld, zodat gemeente en schoolbesturen samen kunnen en mogen investeren in de kwaliteit van onderwijshuisvesting. De schoolbesturen blijven verantwoordelijk voor het Meerjarenonderhoudsplan. De gemeente is verantwoordelijk voor het IHP. Schoolbesturen blijven aandacht en prioriteit geven aan alle (wettelijke) verplichtingen waarvoor zij verantwoordelijk zijn gesteld.

In het afgelopen anderhalf jaar hebben vertegenwoordigers van de schoolbesturen van het primair en voortgezet onderwijs, de gemeente en kinderopvangorganisaties in een werkgroep op constructieve wijze gewerkt aan de totstandkoming van dit gezamenlijke en gedragen IHP. Voor het opstellen van het IHP werd de werkgroep ondersteund door adviseurs van bureau HEVO. Vanaf begin 2019 is er op regelmatige basis afstemming geweest met het college, bent u als raad op de hoogte gehouden door middel van raadsbrieven en zijn er een aantal keren werksessies geweest met de raad. Beoogd effect 1.1

1.2

Een vastgesteld IHP dat voldoet aan de in ontwikkeling zijnde wetswijziging, waarin de benodigde maatregelen voor een planmatige, duurzame en toekomstgerichte aanpak voor onderwijshuisvesting voor de jaren 2020 - 2040 binnen de gemeente Elburg in kaart zijn gebracht én dat als basis dient voor de lopende en toekomstige opgaven op het gebied van onderwijshuisvesting. Hierdoor hebben we een meerjarig perspectief op de onderwijshuisvestingsopgave die voor ons ligt en kunnen alle betrokkenen hun rol hierin vervullen. In het IHP is ook een meerjarig financieel perspectief opgenomen gerelateerd aan de huidige beschikbare middelen, zodat er ook sprake is van een realistisch en haalbaar plan. Het IHP heeft een reikwijdte van 20 jaar waarbij telkens per ommekomst van 5 jaar concrete afspraken worden gemaakt Goedkeuring realisatie en uitvoeringskrediet (periode 2021 – 2026) om de renovatiewerkzaamheden van het Nuborgh College Lambert Franckens (Nuborgh LF) op te starten.

Argumenten 1.1

Het is van groot belang een beleidsplan specifiek voor onderwijshuisvesting te hebben Bij het vaststellen van het Accommodatiebeleidsplan in 2020 is afgesproken dat er daarna een voorstel voor beleid op het gebied van onderwijshuisvesting aan uw raad voorgelegd zou worden. De onderwijshuisvestingsplannen zijn gebaseerd op: Een gezamenlijk (alle belanghebbenden rondom “opgroeien en ontwikkelen van jeugd” in Elburg en de gemeente) ontwikkelde visie op het onderwijs en de onderwijshuisvesting Ruimtebehoefte bepaald op basis van onderzoek naar leerling prognoses (peildatum 1 oktober 2019) Onderzoek naar de technische (waaronder ook binnenklimaat), functionele en duurzaamheidsprestaties van de bestaande onderwijshuisvesting Daarmee is er sprake van een toekomstbestendig IHP: een brede, integrale afweging die ruimer is dan onze gemeentelijke Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2015. De Verordening beoordeelt bijv. vervangende huisvesting enkel vanuit de technische conditie van het bestaande gebouw (mate van veroudering) en kijkt niet naar de mate waarin de huisvesting het huidige en toekomstige onderwijs faciliteert en evenmin naar de energieprestatie en het binnenklimaat van de schoolgebouwen (Frisse Scholen). De noodzaak van een gezond binnenklimaat en goede gebouwventilatie is het afgelopen jaar heel duidelijk geworden.

Naast een overzicht van de benodigde maatregelen, doet het plan ook een voorstel voor prioritering van deze maatregelen.

3

1.2

Draagvlak scholen en college Het voorliggende IHP is in een intensief proces met de schoolbesturen en opvangorganisaties tot stand gekomen. In het college-overleg van 8 februari 2021 heeft het college ook haar akkoord gegeven. Tijdens de vergadering van 10 juni 2021 heeft het OOGO ingestemd met het IHP. Het IHP wordt breed gedragen onder de schoolbesturen en het college, zowel qua inhoud als volgordelijkheid van de uit te voeren planning en businesscases. Alle deelnemende partijen hebben het tot stand komen van het IHP als een zeer geslaagd participatieproces ervaren.

1.3

Vaststelling IHP voorziet in bestuurlijke visie Het IHP is een beleidsdocument en daarnaast ook een planningsdocument. Het plan biedt handvatten bij het beschikbaar stellen van de financiële middelen bij een verzoek van een schoolbestuur op de afgesproken momenten. Het IHP heeft een formele status als beleidsdocument. Met het IHP wordt onderwijshuisvestingsbeleid voor de komende jaren beschreven en gepland met de daarbij behorende reservering van financiële ruimte in de gemeentelijke meerjarenbegroting. Met het IHP worden niet direct financiële middelen beschikbaar gesteld. Jaarlijks dient het college het huisvestingsprogramma (op basis van de verordening VHO) voor het daaropvolgende jaar vast te stellen waarbij, op basis van een businesscase die op dat geplande moment dient te worden opgesteld, financiële middelen beschikbaar worden gesteld waar al in de meerjarenbegroting rekening mee is gehouden. De verordening VHO dient als een juridisch vangnet voor situaties waarin het IHP niet voorziet. Het vastgestelde IHP is de opmaat naar diverse businesscases waarin de voorgenomen activiteiten geconcretiseerd worden en specifiek worden vastgesteld. Na de vaststelling wordt het gesprek aangegaan met elk schoolbestuur over de in het IHP geplande benodigde voorzieningen voor haar schoolgebouwen. Dit leidt tot een businesscase per gewenste voorziening.

Onderdeel van deze businesscase is de financiering en de verdeling van kosten tussen bestuur en gemeente. Door het IHP inhoudelijk vast te stellen krijgt het plan de bestuurlijke status die benodigd is voor het vervolgtraject.

2.1

Voorgenomen activiteiten concretiseren Voor elk van de in het IHP genoemde huisvestingsvoorzieningen zal een businesscase worden uitgewerkt in samenwerking met de schoolbesturen. Er zal een integrale afweging worden gemaakt tussen renovatie of nieuwbouw vanuit diverse invalshoeken. Hierbij spelen diverse aspecten een rol, waaronder het financiële, kwalitatieve, cultuurhistorische, duurzaamheids-, tijds- en procedurele aspect. De business case van het Nuborgh LF (bijlage) wordt nu als eerste aan u voorgelegd. In de volgende planperiode (2026-2031) zullen te zijner tijd businesscases van de dan geplande projecten aan uw raad ter besluitvorming worden voorgelegd. Meestal doen wij uw raad een inhoudelijk voorstel, inclusief beschikbaarstelling van de benodigde financiële middelen. In dit geval wijken wij hiervan af (zie kanttekeningen). Door het IHP nu vast te stellen, geeft uw raad een procesmatige markering aan: een goed en gedragen plan dat voor zowel schoolbesturen als ons college de grondslag en de kader stellende richting bepaalt voor de vervolggesprekken.

2.2

Budgetrecht blijft bij gemeenteraad Met dit voorstel vragen wij uw raad een besluit te nemen over de inhoud van het IHP en een realisatiebesluit met bijbehorend uitvoeringskrediet voor de realisatie van de renovatie van het Nuborgh LF, welke binnen de uitvoeringsperiode 2021-2026 valt. Met het besluit doet u nog geen financiële uitspraak voor projecten na 2026. Het beschikbaar stellen van de benodigde gelden voor andere onderwijshuisvestingsvoorzieningen zal per businesscase (huisvestingsvoorziening) met een separaat voorstel aan uw raad worden voorgelegd. Met het doen van een separaat voorstel per businesscase borgen wij dat uw raad telkens over de inhoudelijke vertaling van het IHP en de financiële bijdrage van de gemeente een afweging kan maken.

4

Kanttekeningen 2.1

Voorgenomen activiteiten concretiseren Gezien de looptijd van het IHP en de benodigde uitwerking per businesscase is het niet realistisch om nu een besluit te nemen over de inhoud en de totale financiering over de gehele planperiode. In het IHP is weliswaar een raming opgenomen van de totale investeringskosten gedurende de planperiode. De exacte bijdrage van schoolbesturen en eventuele opbrengsten van vrijkomende gronden zijn nog niet bekend en zullen per businesscase worden uitgewerkt.

2.2

Beschikbaarheid financiële middelen gemeente Onder Financiën vindt u de onderbouwing van de dekking van het IHP welke gebaseerd is op de beschikbare informatie. Op de in de planning aangegeven momenten zal er aan businesscases gewerkt worden voor de alsdan nodige onderwijsvoorzieningen. Gedurende de looptijd van het IHP kunnen diverse factoren de hoogte van de benodigde gemeentelijke middelen beïnvloeden. Hierbij kan gedacht worden aan rentewijzigingen, bouwkosten, subsidiemogelijkheden, wijzigingen in de plannen die onderlegger zijn voor de in het IHP genoemde maatregelen, wetswijzigingen, etc. Iedere businesscase wordt op basis van dezelfde criteria uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd, waarbij de uitvoering van elke businesscase afhankelijk is van de op dat moment beschikbare informatie en financiële middelen.

Financiën Reserve onderwijshuisvesting In de gemeente Elburg worden de kapitaallasten van renovatie en nieuwbouw onderwijshuisvesting gedekt uit de reserve onderwijshuisvesting. De stortingen en onttrekkingen uit de reserve worden langjarig doorgerekend. Als uitgangspunt is afgesproken dat de reserve de komende 25 jaar niet negatief mag worden. Het IHP 2021-2041 is voor wat betreft de reserve onderwijshuisvesting doorgerekend voor de komende 25 jaar, tot en met het jaar 2046 (in de jaren 2041 tot 2046 zijn geen investeringen gepland). Het is mogelijk om de onderwijsplannen uit het IHP te realiseren en tegelijkertijd de reserve onderwijshuisvesting op peil te houden (bijlage 2). Investeringskosten Doordat de investeringen op basis van ENG (Energie Neutraal Gebouw) zijn geraamd betekent dat een flinke toename van de geraamde investeringskosten en dus van de kapitaallasten. Binnen de huidig beschikbare onderwijsmiddelen kon dit niet opgevangen worden. Vanuit HEVO-adviseurs is het advies gekomen om renovaties af te schrijven in 40 jaar, omdat tevens sprake is van verduurzaming van gebouwen (vernieuwbouw). Nieuwbouw kan dan afgeschreven worden in 50 jaar (voorheen was dit 25 respectievelijk 40 jaar).

Vervolgens is uit financiële overwegingen ervoor gekozen alle renovaties/nieuwbouw met 4 jaar uit te stellen (met uitzondering van Nuborgh LF omdat hier al een businesscase voor is uitgewerkt). Deze maatregelen/oplossingen hebben het financiële tekort niet helemaal op kunnen lossen. Dekkingsvoorstel Wanneer het IHP met bovenstaande randvoorwaarden wordt doorgerekend ontstaat er na 25 jaar een tekort op de reserve onderwijshuisvesting van ca. € 1 miljoen. Voorgesteld wordt om de reserve onderwijshuisvesting met € 1 miljoen aan te vullen vanuit de reserve precarioheffing. De middelen worden daarmee immers ingezet voor verduurzaming van de schoolgebouwen wat aansluit bij de afgesproken inzet van deze gelden. Uw raad wordt voorgesteld hiertoe de 20 e begrotingswijziging 2021 vast te stellen. Nuborgh College Lambert Franckens Bij vaststelling van het IHP zal de geraamde investering van € 8.245.000 voor de renovatie van het Nuborgh LF voor het jaar 2022 (ad € 4.125.000) en 2023 (ad € 4.120.000) in de MPB 2022-2025 worden opgenomen. Dit is conform de uitgewerkte businesscase Nuborgh LF (ref. 916244/20200629, v4.0, 12 mei 2021, bijlage 3).

5

Communicatie/burgerparticipatie Na besluitvorming door uw raad geeft het college regelmatig een terugkoppeling over de uitrol van de projecten (binnen de uitvoeringsperiode) uit het IHP. De verantwoording vindt plaats via de reguliere jaarlijkse cyclus van Programma & Overzicht onderwijshuisvesting. Jaarlijks wordt uw raad geïnformeerd over de huisvestingsbehoefte en plannen op basis van de planning van het IHP voor het komende schooljaar. Per goedgekeurd project wordt de rol en mate van burgerparticipatie bepaald. Vervolg Na vaststelling van het IHP en het realisatiebesluit met bijbehorend uitvoeringskrediet, wordt gestart met de realisatie van de projecten binnen de eerste uitvoeringsperiode volgens het IHP. Voor de periode 2021-2026 is dat de renovatie van het Nuborgh LF. Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting 2021 – 2041 (ref. 1680402-0038.2.0 d.d. 25 mei 2021) Overzicht reserve onderwijshuisvesting (2021 – 2046) Businesscase Nuborgh Lambert Franckens (ref. 916244/20200629, v4.0, 12 mei 2021) Beleidsregel: Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting (d.d. 5 juli 2021)

Elburg, 5 juli 2021 Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

P.W. Wanrooij