210220 Adviesrapport Elburg_DEFINITIEF.pdf

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

Camperplaatsen Elburg Adviesrapport

20 februari 2021 Aurora Projecten B.V. Opgesteld door: Saskia Croes, Sandra Duits en Gerard Horst 1

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

Adviesrapport Camperplaatsen Elburg

Uitgebracht aan:

Gemeente Elburg Wethouder A. Klein

Uitgebracht door:

Aurora Projecten B.V. Emmastraat 4, 7001 HJ Doetinchem

Contactpersoon:

Saskia Croes

Auteurs:

Saskia Croes Sandra Duits

Versie:

Definitief

Datum:

20 februari 2021

„Gezamenlijk op weg, naar camperplaatsen bij de Vesting” 2

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

5.

Inleiding.................................................................................................................................. 4 1.1

De opdracht ....................................................................................................................... 4

1.2

Doel ................................................................................................................................... 4

1.3

Vragen ............................................................................................................................... 4

1.4

Aanpak .............................................................................................................................. 5

Uitgangspunten ...................................................................................................................... 8 2.1

Gebiedsomschrijving .......................................................................................................... 8

2.2

Voorgeschiedenis ............................................................................................................... 9

2.3

Huidige situatie ................................................................................................................ 10

2.4

Doelgroepen .................................................................................................................... 10

2.5

Trends en ontwikkelingen ................................................................................................ 11

2.6

Huidige beleidskaders ...................................................................................................... 13

2.7

Juridische kaders.............................................................................................................. 16

2.8

Kostprijsberekening ......................................................................................................... 18

Marktanalyse ........................................................................................................................ 19 3.1

Marktsegmentering camperaars ...................................................................................... 19

3.2

Resultaten uit Elburg ........................................................................................................ 19

3.3

Rondje langs de velden .................................................................................................... 22

3.4

SWOT analyse van Elburg ................................................................................................. 24

3.5

SWOT analyse van camperplaatsen op De Oude Vos ........................................................ 25

Scenario’s ............................................................................................................................. 26 4.1

SWOT analyse van camperplaatsen op De Oude Vos ........................................................ 26

4.2

Inrichting van De Oude Vos .............................................................................................. 27

4.3

Scenario 1 – exploitatie door gemeente van De Oude Vos ................................................ 29

4.4

Scenario 2 – exploitatie door ondernemer van De Oude Vos ............................................. 29

4.5

Kostprijsberekening van camperplekken op De Oude Vos ................................................. 30

4.6

Juridische procedures en haken en ogen .......................................................................... 32

Conclusies en Aanbevelingen ................................................................................................ 35

3

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

1. Inleiding Vrijetijdseconomie is belangrijk voor Elburg, het is een belangrijke bron van inkomsten. De gemeente wil het aantal overnachtingsmogelijkheden uitbreiden en is hier actief naar op zoek. Zij geeft aan dat er behoefte lijkt aan camperplaatsen op loopafstand van de Vesting, vrij liggende staanplaatsen met beperkte voorzieningen. Dit is in beginsel een taak voor de markt, maar volgens de gemeente blijkt de markt hier niet in te kunnen voorzien. In aanvulling op het bestaande aanbod worden sobere camperplaatsen dicht bij de Vesting beoogd. Zij heeft aangegeven camperplaatsen te willen inrichten op het achterste deel van parkeerplaats De Oude Vos. De gemeente Elburg wil camperplaatsen op loopafstand van de Vesting aanbieden omdat zij graag een gastvrije gemeente wil zijn en wil voldoen aan de vraag hieromtrent van de camperaars. Camperaars dragen bovendien bij aan een toename van de bestedingen in de Vesting en in de gemeente als geheel. Beoogd neveneffect is dat het aantal illegale camperaars in de stad afneemt.

1.1 De opdracht Voer een marktonderzoek uit naar de exploitatie van camperplaatsen op parkeerplaats De Oude Vos, met als doel te komen tot een advies over de haalbaarheid van het inrichten van camperplaatsen op parkeerplaats De Oude Vos, al dan niet vrij toegankelijk en bij voorkeur geëxploiteerd door de gemeente, binnen de wettelijke en juridische kaders, met daarin meegenomen de tariefstelling.

1.2 Doel Een uitgewerkt advies – duidelijk en zorgvuldig opgebouwd – waarop de gemeente in staat is om een gedegen besluit te nemen omtrent de haalbaarheid en wenselijkheid van het inrichten van camperplaatsen op parkeerplaats De Oude Vos.

1.3 Vragen • • • • • •

Hoe groot is de (stijgende) vraag naar camperplaatsen? Hoe groot is de vraag naar camperplaatsen buiten reguliere campings? Hoe groot is het probleem van illegale overnachtingen door camperaars op grondgebied van de gemeente? Wat is de juridische- en financiële haalbaarheid van het exploiteren van parkeerplaats De Oude Vos als camperlocatie door de gemeente of door een ondernemer? Wat zijn de gevolgen voor marktpartijen als de gemeente zelf tot permanente exploitatie van camperplaatsen overgaat? Bij de tariefstelling moet aan de richtlijnen van de ACM worden voldaan. Wat houdt dat in?

4

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

1.4 Aanpak Vanuit deze opdracht en bijbehorende vragen heeft Aurora Projecten1 een plan van aanpak in vier fasen voorgesteld; deze worden hieronder beschreven. De gemeente heeft opdracht gegeven voor het uitvoeren van de fasen één tot en met drie. Tijdens de verkenning bleek dat er vanuit de markt animo is om camperplaatsen op loopafstand van de Vesting te exploiteren. Dit had gevolgen voor de opdracht: de markt blijkt dus wél te willen voorzien in de exploitatie van de beoogde camperplekken. Deze recente informatie hebben we meegenomen bij het advies ten aanzien van de kostprijsberekening conform de Wet Markt en Overheid; daarin is ook exploitatie door een ondernemer meegenomen. Deze kostprijsberekening is noodzakelijk om tot een onderbouwing van de tariefstelling te komen. Gedurende het proces is van meet af aan contact geweest met zowel de gemeente Elburg als met deskundigen en ondernemers. Binnen de gemeente is hoofdzakelijk overleg gepleegd met de projectgroep van de gemeente Elburg, bestaande uit: Arjan Klein (wethouder) Peter van Grootheest (beleidsmedewerker Recreatie & Toerisme) Theo Heldoorn (projectondersteuner/-medewerker

Fase 1: oog voor problematiek Deze fase geeft inzicht in de problematiek vanuit een breed perspectief door oriëntatie en analyse. Het doel was kennismaken met verschillende partijen door het voeren van gesprekken met wethouder, ambtenaren, belangenvertegenwoordigers, marktpartijen en deskundigen, en de partijen meenemen in de aanpak (bijlage II). Vanaf de start hebben marktpartijen ook mee kunnen acteren op de inhoud en de aanpak. Onderdeel van deze fase is ook het inlezen en het doornemen van de diverse stukken om een indruk te krijgen van economie, landschap, politiek bestuur in / rond de gemeente Elburg, het toerisme en recreatie binnen de gemeente, het toeristisch beleid op gemeentelijk en bovengemeentelijk niveau, de trends en ontwikkelingen in de campermarkt en de juridische kaders met betrekking tot het exploiteren van camperplekken door publieke partijen. Dit heeft geresulteerd in een 1e analyse, een plan van aanpak voor het vervolg en een eerste terugkoppeling naar de opdrachtgever.

Fase 2: handen op elkaar Deze fase omvat twee marktverkenningen, waarvan een binnen de gemeente Elburg en een in een straal van 20 km om Elburg heen, een stakeholderanalyse en een oplossingsrichting voor een goede afstemming tussen gemeente en private partijen. Het doel was om stakeholders daadwerkelijk te betrekken en gezamenlijk tot een hoger doel te komen. Bij de start van het marktonderzoek hebben we alle commerciële partijen binnen Elburg per mail geïnformeerd over het doel van het onderzoek, en hebben hen allen uitgenodigd deel te nemen aan het marktonderzoek. Naast deze uitnodiging per mail hebben we een bericht op de gemeentepagina van de plaatselijke krant gepubliceerd (bijlage III), waarin wij de inwoners van de gemeente Elburg hebben geïnformeerd over de opdracht aan Feniks Consult, waaronder het marktonderzoek.

5

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG Geïnteresseerden zijn uitgenodigd om contact met ons op te nemen. 8 Partijen hebben hierop gereageerd. Zij zijn allen geïnterviewd. Om de betrouwbaarheid van deze kwalitatieve analyse zo groot mogelijk te maken hebben we alle interviews schriftelijk uitgewerkt, en voor commentaar teruggelegd bij de geïnterviewden. Hun reacties hebben we verwerkt om tot een definitief verslag te komen dat gedeeld is met de geïnterviewde perso(o)n(en). Tenslotte hebben wij na een tussentijdse rapportage aan het college van B&W de voorlopige resultaten in een bijeenkomst teruggekoppeld aan alle geïnterviewde partijen: ondernemers van mini-campings, ondernemers die lid zijn van HISWARECRON, deskundigen en vertegenwoordigers van belangenorganisaties (Visit Veluwe, Nederlandse Kampeerauto Club (NKC), HISWA-RECRON), andere deelnemers aan het marktonderzoek en vertegenwoordigers van de gemeente. Aan hen is gevraagd te reageren op deze resultaten, hun bevindingen zijn verwerkt in dit adviesrapport. De partijen die interesse hebben in de inrichting en exploitatie van camperplaatsen bij de Vesting, aangevuld met vertegenwoordigers van Visit Veluwe, NKC en gemeente (projectgroep én havenmeester), hebben vervolgens in een werkatelier gebrainstormd over de inrichting van camperplekken nabij de Vesting.

Om het marktonderzoek te completeren hebben we ook de markt van de camperplekken in een straal van 20 kilometer rond Elburg door middel van een telefonische enquête aan de hand van een korte vragenlijst in beeld gebracht. Hiermee is een beeld verkregen van de camperaars die geïnteresseerd kunnen zijn in een bezoek aan de stad Elburg, en die potentiële gebruikers van mogelijke camperplekken bij de Vesting kunnen worden. Daarnaast geeft het inzicht in campings, hun voorzieningen en tarieven die als overloop (kunnen) fungeren voor camperaars die nu niet terecht kunnen op camperplekken in Elburg. Dit kan bovendien als nuttige “bijvangst” ten behoeve van andere beleidsnotities gebruikt worden. De uitkomsten van deze fase zijn verwerkt in de analyse (Hoofdstuk 3), de scenario’s (Hoofdstuk 4) en de conclusies en aanbevelingen (Hoofdstuk 5). In de analyse is gebruik gemaakt van de SWOTmethode: een bedrijfskundig model dat intern de sterktes en zwaktes en in de omgeving de kansen en bedreigingen analyseert; op basis hiervan wordt vervolgens de strategie bepaald. Het model levert daarmee een analyse van de huidige stand van zaken en legt de basis voor de toekomst. Het vormt daarmee een degelijke afronding van het marktonderzoek.

De scenario’s zijn gebaseerd op exploitatie door de gemeente dan wel een commerciële partij van camperplekken op parkeerplaats De Oude Vos; deze geven inzicht in de kostprijsberekeningen voor de inrichting, het beheer en onderhoud en de exploitatie van camperplaatsen op parkeerplaats De Oude Vos op loopafstand van de Vesting.

1

Een deel van de activiteiten van Feniks Consult B.V. is over gegaan naar Aurora Projecten B.V. De personele invulling van de opdracht is ongewijzigd gebleven.

6

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG Fase 3: samen aan de slag Deze fase omvat het voorbereiden en uitwerken van de inrichting van camperplaatsen en het opstellen van een notitie van uitgangspunten. Het doel is te komen tot gedragen inrichtingsplannen voor parkeerplaats De Oude Vos, ondersteunend voor het bepalen van de tariefstelling en tot een notitie van uitgangspunten op die locatie. We hebben hiervoor gesprekken gevoerd met potentiële exploitanten.

Fase 4: toekomstige samenwerking Na het doorlopen van fase 1 tot en met 3 kan er gestart worden met het opstellen van een beleidskader voor camperplaatsen. Dit kader kan ingezet worden als handvat voor het realiseren van camperplaatsen in samenwerking met marktpartijen. Deze fase maakt geen onderdeel uit van de uitgevoerde opdracht.

7

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

2. Uitgangspunten De uitgangspunten in dit hoofdstuk zijn de resultante van deskresearch. Na een korte beschrijving van het gebied en de achtergronden van de camperplaatsen, wordt de huidige situatie met betrekking tot de camperplaatsen aangestipt. Dan volgt een beschrijving van de toeristische doelgroepen waar de gemeente zich op richt, de trends en ontwikkelingen in de toeristische sector en de campermarkt daarbinnen. Vervolgens komt het toeristisch beleid van de gemeente aan de orde. Het hoofdstuk sluit af met de juridische kaders waaraan de gemeente moet voldoen als zij zelf camperplekken wil exploiteren en een beschrijving van de kostprijsberekening.

2.1 Gebiedsomschrijving Centraal in Nederland, tussen Zwolle en Harderwijk, ligt de gemeente Elburg. De gemeente Elburg is een groene gemeente die op de rand van de Veluwe ligt. Het fraaie landschap op de overgang tussen de hooggelegen Veluwe en het laaggelegen open veenweidegebied heeft veel aantrekkingskracht. Veel toeristen, maar ook bewoners maken een fietstocht door dit landschap, waar historische boerderijen en landgoederen opvallende elementen vormen. De gemeente bestaat uit vijf kernen, de Vesting Elburg, 't Harde, Doornspijk, Hoge Enk en Oostendorp. Verder zijn er prachtige buitenplaatsen, landgoederen en de bekende A. Vogeltuinen en is er veel waterrecreatie te vinden langs de kust van het Veluwemeer.

Elburg Elburg staat ook wel bekend als dé Vesting van de Veluwe en trekt als historische (Hanze)stad met zijn zeshonderd monumenten en acht musea jaarlijks vele bezoekers. Met volop activiteiten en evenementen. Elburg is een bijzondere en goed bewaarde middeleeuwse stad aan het water, wie in de stad loopt waant zich in de middeleeuwen. De oude wallen met hun schitterende bomen, de smalle steegjes, de keitjesstoepen en prachtige doorkijkjes maken van de Vesting een sfeervolle omgeving waar men heerlijk kan vertoeven.

8

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

2.2 Voorgeschiedenis Van 2013 tot medio 2017 exploiteerde de gemeente Elburg eerst 10 en later 18 camperplaatsen aan de Havenkade. Van die camperplaatsen werd veel gebruik gemaakt. De exploitatie is beëindigd vanwege de herinrichting van het havengebied. In 2016 besloot de gemeenteraad om bij de herinrichting van het havengebied geen nieuwe camperplaatsen aan te leggen.

2.2.1 Pilot De coalitiepartijen hebben in het coalitieakkoord 2018-2022 vastgelegd dat zij wel camperplaatsen willen inrichten op het achterste deel van parkeerplaats De Oude Vos. Op 3 juni 2019 heeft het college besloten om als pilot 15 (tijdelijke) camperplaatsen te realiseren op parkeerplaats De Oude Vos en hiervoor de parkeerplaatsen achter de heg op het parkeerterrein aan te wijzen. In de pilotperiode mochten de camperaars die verbleven op de aangewezen camperplaatsen gebruikmaken van de sanitaire voorzieningen bij de haven. De gemeenteraad heeft vervolgens op voorstel van het college de ‘Verordening op de heffing en invordering van campergeld 2019’ en de ‘1e Wijziging verordening toeristenbelasting 2019’ vastgesteld. De havenmeester was belast met de heffing van deze gelden en met het toezicht op het gebruik van de camperplaatsen.

2.2.2 Evaluatie pilot Uit de evaluatie van de pilot, uitgevoerd in januari 2020 door T.M. Weeda, is naar voren gekomen dat: de gemeente camperplaatsen ‘mag’ exploiteren, wettelijk verplicht is om alle kosten in het tarief door te rekenen ongeacht of het een pilot locatie dan wel een permanente locatie betreft en ongeacht of er nu wel of geen voorzieningen worden aangeboden. Daarnaast is geconstateerd dat het aantal camperplaatsen voldoende was voor de op dat moment aanwezige vraag. Van de totale capaciteit van 1.365 nachten zijn tijdens de pilotperiode slechts 115 nachten gebruikt. In het rapport wordt benoemd dat het ontbreken van voorzieningen hier naar alle waarschijnlijkheid een rol heeft gespeeld. Het evaluatierapport geeft aan dat indien de gemeente wenst over te gaan tot een permanente voorziening van publieke camperplaatsen zij eerst een marktonderzoek moet verrichten. De uitkomsten van het marktonderzoek kunnen worden gebruikt om te komen tot een zorgvuldige besluitvorming. De gemeente is geadviseerd een aantal stappen te volgen om een goede afweging te kunnen maken over de haalbaarheid en wenselijkheid van een permanente camperlocatie op parkeerplaats De Oude Vos waarbij de gemeente Elburg exploitant is. De geadviseerde stappen waren: 1. Bereken het tarief, 2. Doe (markt)onderzoek en 3. Neem een besluit.

Bron paragraaf 2.2: Evaluatierapport ‘Evaluatie pilot camperplaatsen 2019’

9

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

2.3 Huidige situatie Om de gemeente nog aantrekkelijker en gastvrijer te maken en zichzelf sterk te profileren én te onderscheiden van andere aantrekkelijke gebieden is de beleidsnotitie ‘Spots op Elburg’ opgesteld. De ambitie met betrekking tot verblijfstoerisme is het realiseren van een langere verblijfsduur en meer bestedingen (zie verder paragraaf 2.6.2). Deze ambitie heeft het college vertaald in haar coalitieakkoord 2018-2022. In paragraaf 4.3 van het coalitieakkoord staat hierover dat de gemeente streeft naar meer hoogwaardige verblijfsaccommodaties én het inrichten van camperplaatsen op het achterste deel van parkeerplaats De Oude Vos.

2.3.1 Aanbod (publieke) camperplaatsen In de huidige situatie zijn er geen publieke camperplaatsen nabij de Vesting én niet in de rest van de gemeente Elburg. Ongeveer één kilometer van de Vesting liggen twee bedrijven die camperplaatsen aanbieden op hun accommodatie, te weten Veluwe Strandbad (jaarrond geopend) en Landgoed Old Putten (geopend van medio april tot medio september). Verder worden binnen de gemeente Elburg bij circa 7 andere bedrijven camperplaatsen aangeboden, als onderdeel van het bedrijf en allemaal op de eigen accommodatie. Voor alle camperplaatsen in de gemeente geldt dat deze achter slagbomen zijn gelegen.

2.4 Doelgroepen De gemeente heeft zich ten aanzien van de Nederlandse toerist voor de doelgroepenbenadering gebaseerd op het onderzoek ‘Elburg op de kaart’ en het Gastvrij Nederland model dat de Recron samen met Smart Agent Company in 2008 heeft ontwikkeld. Dit model is in 2010 gekoppeld aan het Continu Vakantie Onderzoek en het Continu Vrijetijds Onderzoek. Het onderzoek ‘Elburg op de kaart’ uit 2011 ging over op welke doelgroepen Elburg zich moet richten om succesvol, aantrekkelijk en uitvoerbaar beleid te maken. Voor de buitenlandse toeristen gaat gemeente Elburg uit van het lifestyle-segmentatiemodel van het Nederlands Bureau voor Toerisme &Congressen (verder: NBTC). Dit model deelt consumenten niet alleen in op basis van socio-demografische gegevens, maar ook op basis van levensstijlen en reisbehoeften. Bron: Spots op Elburg 2017-2020

2.4.1 Doelgroepen van Elburg De gemeente heeft in haar nota Toerisme en Recreatie Gemeente Elburg 2010 bepaald dat er meerdere doelgroepen – types/personages – zijn die goed passen bij Elburg. In het beleidsplan ‘Spots op Elburg 2017 – 2020’ is die benadering bevestigd en uitgebreid met de doelgroepenbenadering van de buitenlandse toeristen. Ten aanzien van de Nederlandse toerist gaat het om de types ‘Rustig groen’, ‘Ingetogen aqua’ en ‘Gezellig lime’. Als men kijkt naar de buitenlandse toerist, dan passen het type ‘Mary’ en ‘Peter’ het beste bij Elburg. De gemeente wil zich ook graag richten op andere personages, zoals het type ‘Paul’ en ‘Nora’.

10

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG De typering van de Nederlandse toerist is dat het gaat om de rustige, vaak oudere toerist, die op zoek is naar wat de gemeente te bieden heeft: kwaliteit in de omgeving, cultuurhistorie, rust en ruimte en de lokale bevolking. De typering van de buitenlandse toerist is ook de wat oudere toerist, op zoek naar wat Elburg en omgeving te bieden heeft, en ook de familieman, die samen met zijn gezin vermaakt wil worden op vakantie. De bestemming mag niet te duur zijn en moet zeker voor iedereen wat bieden. Daarnaast wil Elburg zich richten op personages die door het aanbod van cultuur (zeker als dat meer uitgenut wordt) geneigd zullen zijn naar Elburg te komen.

2.5 Trends en ontwikkelingen In 2019 werden er ruim 1,7 miljoen binnenlandse vakanties gevierd op de Veluwe. Dat is 16,3% meer dan het voorgaande jaar 2018. Daarmee is de Veluwe de populairste binnenlandse vakantiebestemming voor Nederlanders. De groei zit vooral in de stijging van bezoek in de herfst (+34,4%) en in de winter (+30%). Tijdens deze binnenlandse vakanties op de Veluwe werd in 2019 ruim €330 miljoen uitgegeven volgens het Continu Vakantie Onderzoek. Dat is een groei van 7,8% ten opzichte van 2018. Gemiddeld komt dat neer op een gemiddelde uitgave van bijna €30 per dag per persoon. Bron: Nederland Vakantie Onderzoek van NBTC NIPO

2.5.1 Trends camperaars De camperaars laten een enigszins vergelijkend, deels ook een ander beeld zien. Gemiddeld waren er 120.000 campervakanties per jaar in de afgelopen jaren. Omdat het aantal campervakanties sterk fluctueert is er geen duidelijke groei of afname te zien. De gemiddelde verblijfsduur van camperaars op de Veluwe is 4 à 5 dagen in de afgelopen jaren. In 2019 was het gemiddelde 3,5 dag. Dit betreft een verblijf op de gehele Veluwe, bijvoorbeeld 1 nacht Elburg, 1 nacht Ermelo en 1 nacht Apeldoorn. De besteding is landelijk toegenomen met 2 miljoen voor de volledige markt. De gemiddelde uitgave is €15 per dag per persoon, hierin zijn de verblijfskosten en de supermarkt uitgaves niet meegenomen. Bron: Continue Vakantie Onderzoek van NBTC NIPO.

In bovengenoemde cijfers, ontvangen via Visit Veluwe, zijn de cijfers van 2020 buiten beschouwing gelaten in verband met het Corona virus. De verwachting is dat het binnenlands (verblijfs)toerisme ten gevolge van Corona in 2020 een sterke groei heeft gekend en dat dit effect zeker in 2021 doorzet. In de media wordt geschreven dat 1 op de 4 Nederlanders een caravan of camper heeft en dat de verkoop en verhuur van campers in 2020 enorm is gestegen door de binnenlandse vakanties. De NKC spreekt een verwachting uit van een explosieve groei van camperaars in 2020 en 2021. De NKC geeft ook aan dat de gemiddelde besteding per camper per dag €67 is (dit bestaat uit 8% shopping, 12% gastronomie en 10% activiteiten). Het NBTC verwacht een groei van het aandeel toerisme in het BNP van 4,5% in 2020 naar 10% in 2030.

11

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

12

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

2.6 Huidige beleidskaders Een marktonderzoek bevat altijd een korte beschrijving van het toeristisch beleid. We hebben ons voor dit onderzoek gefocust op de lokale beleidskaders. Deze kaders zijn geborgd door regionale, provinciale of landelijke kaders. Daarnaast zijn er nog wettelijke kaders voor de exploitatie van camperplaatsen. De volgende beleidskaders worden kort aangestipt: 1. 2. 3. 4.

Collegeprogramma 2018-2022 gemeente Elburg Beleidsplan Spots op Elburg 2017-2020 Beleidsplan Vitale Vakantieparken Ruimtelijk kader

2.6.1 Collegeprogramma 2018 – 2022

13

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG 2.6.2 Spots op Elburg 2017 – 2020 Het beleidsplan ‘Spots op Elburg 2017 - 2020' is een toekomstvisie die ingaat op ambities van de drie thema’s: Recreatie & Toerisme, Cultuur & Erfgoed en Evenementen. Het beleidsplan wordt in 2021 geactualiseerd. De ambitie voor het thema Recreatie & Toerisme is dat de gemeente meer gasten verwelkomt, zowel dag- als verblijfstoeristen. Verder worden er particuliere en zakelijke bezoekers van buitenaf aangetrokken. Daarnaast is de ambitie dat de verblijfstoeristen hun verblijfsduur verlengen en zij meerdere dagen verblijven in de gemeente Elburg. Zij zullen meer besteden en hierdoor zal er direct meer omzet zijn binnen de sector en aanverwante sectoren als de middenstand. De initiatieven worden gezamenlijk opgepakt door bedrijven, instellingen, vrijwilligers en de gemeente. Zij zullen actief inspelen op de kansen die de toeristische markt biedt, waardoor deze kansen beter benut worden. De nadruk ligt op versterking van de kernkwaliteiten: landschap, natuur, water, ruimte, rust, monumenten, plattelandskernen, evenementen, landgoederen, cultuurhistorie, infrastructuur en gastvrijheid.

14

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG 2.6.3 Vitale Vakantieparken Eind 2015 is het Elburgse beleidsplan Vitale Vakantieparken vastgesteld. Een actualisatie van dit plan vindt plaats in 2021 met als motto ‘één park, één plan’. De gemeente werkt hierbij samen met andere Veluwse gemeenten in het regionale programma Vitale Vakantieparken. Het doel is het bevorderen van een gevarieerd en hoogwaardig aanbod van verblijfsrecreatieve voorzieningen op vakantieparken, dat goed aansluit bij de vraag van de consument. Om de consument te bieden wat hij zoekt, is het nodig de kwaliteit van het aanbod te verbeteren. De gemeente Elburg wil in beginsel medewerking verlenen aan plannen die leiden tot een verhoging van de kwaliteit van vakantieparken. Parken die willen investeren in nieuwe concepten verdienen daarvoor ruimte. De medewerking van de gemeente bestaat uit het eventueel wegnemen van (planologische) belemmeringen door aan de locatie een passende bestemming te geven, en daarbinnen voldoende planologische ruimte voor bebouwing en ontwikkeling te bieden. Nieuwe verblijfsrecreatieve voorzieningen zullen bij voorkeur op terreinen die al als zodanig bestemd zijn ontwikkeld worden.

2.6.4 Ruimtelijk kader Het is mogelijk om binnen de gemeente Elburg campings en minicampings te exploiteren. De gemeente heeft als richtlijn dat er maximaal 250 kampeerplaatsen voor toeristische plekken binnen de gemeente Elburg aanwezig mogen/kunnen zijn. Per minicamping kunnen maximaal 25 kampeerplaatsen ingericht worden. Immers, het karakter van een minicamping is dat het een nevenfunctie biedt naast andere, (veelal) agrarische bedrijfsvoering. Voor de ontwikkeling van minicampings gelden eenvoudige ruimtelijke ordeningsprocedures. Daarboven is sprake van een ‘reguliere’ camping, om deze te mogen exploiteren dient een zwaardere bestemmingsplanprocedure gevolgd te worden. De gemeente Elburg heeft een aantal voorwaarden voor het mogen exploiteren van een minicamping of een reguliere camping. Deze voorwaarden zorgen ervoor dat een dergelijke ontwikkeling in meerdere opzichten goed en landschappelijk ingepast wordt in de omgeving.

15

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

2.7 Juridische kaders De Wet Markt en Overheid (2012) is geen afzonderlijke wet, maar een hoofdstuk (4b) van de Mededingingswet (Mw). Dit hoofdstuk bevat gedragsregels voor overheden die economische activiteiten verrichten. Onder overheden worden gemeenten en provincies verstaan, maar ook de staat, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen. De wet Markt en Overheid kent vier gedragsregels: 1. Het gebod tot integrale kostendoorberekening (artikel 25i Mw) Overheden mogen een product of dienst niet onder de kostprijs aanbieden. 2. Het bevoordelingsverbod (artikel 25j Mw) Overheden mogen hun eigen overheidsbedrijf niet bevoordelen boven andere overheidsbedrijven. 3. Het verbod op exclusief gegevensgebruik (artikel 25k Mw) Overheden die beschikken over informatie waarmee zij economische activiteiten verrichten, moeten deze informatie ook aan derden ter beschikking stellen. 4. Het gebod tot functiescheiding (artikel 25l Mw) Overheden moeten zorgen dat er een strikte scheiding blijft bestaan tussen bestuurlijke taken en economische activiteiten. De belangrijkste regel uit die wet houdt in dat overheden hun economische activiteiten niet onder de kostprijs mogen uitoefenen. Dit betekent dat overheden minimaal kostendekkende tarieven hanteren.

Een integrale kostprijs is niet gelijk aan een marktconform tarief of een redelijk tarief! Deze gedragsregel heeft als doel om concurrentievervalsing tegen te gaan en lokale ondernemers te beschermen. Gemeenten gebruiken gemeenschapsgeld om lagere tarieven te rekenen. De belastingbetaler betaalt dus mee aan de economische activiteiten van de gemeente. Ondernemers hebben dat voordeel niet. Zij kunnen onmogelijk concurreren met overheden die zulke lage tarieven rekenen. Deze gedragsregel zorgt dus voor eerlijke concurrentie. Als een economische activiteit in het algemeen belang wordt uitgevoerd, is het hanteren van tarief lager dan de zogenoemde “integrale kostprijs” wél toegestaan. Inmiddels hebben overheden en marktpartijen een aantal jaren ervaring met de Wet Markt en Overheid opgedaan. Het blijkt niet eenvoudig om voor alle economische activiteiten een integrale kostprijs vast te stellen. De markt is bovendien kritisch op het aantal algemeen-belang-besluiten dat door overheden wordt genomen en de inhoud daarvan. Daarnaast worden die besluiten ook steeds indringender door bestuursrechters getoetst. Houdt een overheid zich niet aan de verplichting tot doorberekening van de integrale kostprijs, dan kan de Autoriteit Consument en Markt (ACM) handhavend optreden. De ACM kan in een beschikking vaststellen dat in strijd met de Wet Markt en Overheid wordt gehandeld.

Daarbij kan de ACM ook een last onder dwangsom opleggen.

16

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG De Wet Markt en Overheid bevat een aantal uitzonderingen op de gedragsregels. De belangrijkste zijn de aanwezigheid van staatssteun in de zin van artikel 107 VWEU en de aanwezigheid van een algemeen belang-besluit. Een toets aan de gedragsregels van de Wet Markt en Overheid is dus pas aan de orde, als vast is komen te staan dat er géén sprake is van staatssteun. Dit moet de betreffende overheid zelf vaststellen. Wanneer een economische activiteit wordt uitgevoerd in het algemeen belang, hoeven de gedragsregels niet in acht genomen te worden. Dan is het toegestaan dat voor de betreffende economische activiteiten een tarief wordt gerekend dat onder de integrale kostprijs ligt. Hiervoor moet een algemeen-belang-besluit worden genomen. Dit besluit wordt bij gemeenten genomen door de raad. De overheid moet daartoe eerst onderzoeken en onderbouwen of commerciële aanbieders kunnen voldoen aan de vraag (in dit geval campervraag) van de gemeente. Ook dan moet de overheid nog de integrale kostprijs berekenen. Bovendien moet de overheid dan onderbouwen waarom een eventuele exploitatie niet tegen de integrale kostprijs kan plaatsvinden. Tenslotte moet de overheid dan nog onderzoeken wat de gevolgen zijn voor de overige belanghebbenden en waarom zijn deze gevolgen gerechtvaardigd zijn.

Kortom, overheden mogen economische activiteiten uitvoeren, maar niet onder de kostprijs. Hierop kan een uitzondering gemaakt worden indien de overheid een algemeen-belang-besluit neemt. Een dergelijk besluit vraagt een zorgvuldig onderzoek waarin als eerste onderzocht dient te worden of commerciële partijen kunnen voldoen aan de vraag van de overheid. NB: In het besluit van 25-11-2019 doet de ACM uitspraak over de exploitatie van camperplaatsen door de gemeente Stadskanaal. Zij rekende een te laag tarief voor camperplaatsen. Dit leverde oneerlijke concurrentie op voor een commerciële camping in de gemeente. In eerste instantie kon de ACM geen overtreding van de wet vaststellen, omdat er een algemeen-belang-besluit van kracht was. Dit algemeen-belang-besluit werd echter door de rechtbank Rotterdam vernietigd. Daarna heeft de ACM alsnog, met terugwerkende kracht, een overtreding van de Wet Markt en Overheid vastgesteld.

17

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

2.8 Kostprijsberekening In het Besluit Markt en Overheid wordt toegelicht hoe de integrale kostprijs moet worden berekend. In de eerste plaats moeten objectief te rechtvaardigen bedrijfseconomische principes consequent worden toegepast. Dat betekent dat een overheid in beginsel steeds dezelfde methode van kostprijsberekening moet hanteren. Bij de kostendoorberekening moeten in ieder geval de operationele kosten, de afschrijvings- en onderhoudskosten en de vermogenskosten in aanmerking worden genomen. De kosten van beleidsvoorbereiding en inspraak, toezicht en handhaving en bezwaar en beroep hoeven niet te worden meegerekend. Sommige kosten hangen volledig samen met de activiteit. Die kosten moeten voor 100% worden meegenomen in de berekening. Kostenposten die deels samenhangen met de activiteit moeten voor een kleiner percentage worden meegenomen. Dit moet naar rato en tevens moet de toerekening goed worden gemotiveerd. De optelsom van al deze kosten resulteert in de uiteindelijke ‘kostprijs’ van de activiteit. Stappen om een kostprijs te berekenen, zijn: 1. Bepaal om welke activiteit het gaat 2. Inventariseer welke kosten meegerekend moeten worden: a. Operationele kosten: dit zijn de meest zichtbare kosten, zoals personeelskosten en huisvestingskosten. b.

Afschrijvings- en onderhoudskosten: dit zijn bijvoorbeeld kosten voor onderhoud van machines of afschrijving van de waarde van een gebouw. c. Vermogenskosten: de kosten van eigen vermogen en van vreemd vermogen. 3. Bereken nu de kostprijs. Sommige kosten hangen volledig samen met de activiteit. Die kosten worden voor 100% meegerekend. Kostenposten die deels samenhangen met de activiteit worden voor een kleiner percentage meegenomen. Dit gebeurt naar rato en moet gemotiveerd worden. De optelling van deze kostprijs leidt tot een uiteindelijke ‘kostprijs’ van de activiteit. 4. Reken minimaal de kostprijs voor de activiteit. Zorg voor een kostendekkend tarief. De opbrengsten uit de activiteit moeten de kosten dekken. Daarmee wordt voldaan aan de Wet Markt en Overheid.

NB: In de uitspraak van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven van 11-06-2019 doet de rechter uitspraak over het doorberekenen van integrale kosten voor ligplaatsen in een gemeentelijke jachthaven. De uitspraak biedt duidelijkheid over de manier hoe kosten toegerekend moeten worden bij economische activiteiten van overheden. Verder staat vast dat overheden die economische activiteiten verrichten ook moeten bewijzen en onderbouwen dat zij alle relevante kosten in rekening brengen.

18

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

3. Marktanalyse Na het bepalen van de uitgangspunten: gebiedsomschrijving, huidige situatie, doelgroep bepaling, trends & ontwikkelingen en de wettelijke- en beleidskaders volgt de analyse. De analyse start met een beschrijving van de markt van de camperaars. Als onderdeel van de analyse zijn twee marktverkenningen uitgevoerd naar het aanbod van camperplaatsen: in Elburg zelf en binnen een straal van 20 km rondom Elburg. De marktanalyse sluiten we af met een SWOT-analyse van Elburg en een van De Oude Vos als camperlocatie: deze brengen de sterke en zwakke punten en kansen en bedreigingen van het gebied in het algemeen van Elburg en specifiek voor parkeerterrein De Oude Vos in beeld. Beide SWOT-analyses worden afgesloten met een strategie voor doorontwikkeling.

3.1 Marktsegmentering camperaars Uit de gesprekken die gevoerd zijn met de huidige exploitanten van verblijfsaccommodaties, met deskundigen en vertegenwoordigers van de brancheorganisaties en de mogelijke nieuwe exploitanten van (publieke) camperplaatsen hebben wij geconcludeerd dat er drie soorten camperaars zijn. 1. De camperaar die op doorreis is en voor één overnachting een camperplaats nodig heeft. 2. De camperaar die gericht op bezoek wil komen naar de Vesting Elburg, een soort stedentrip doet en kort verblijft (ca. 2 dagen). 3. De camperaar die langer dan twee dagen verblijft en Elburg én de omgeving komt beleven. Het blijkt dat steeds meer camperaars camperplaatsen zoeken met meer voorzieningen. 55% Van de camperaars geeft aan graag op een camping te willen staan, 39% op een camperplaats (met voorzieningen) en 6% elders. Bron: Website NKC.

3.2 Resultaten uit Elburg Resultaten uit de gesprekken met ondernemers in Elburg Bij de start van het marktonderzoek hebben we (potentieel) betrokkenen per mail en via berichtgeving in de plaatselijke krant uitgenodigd om deel te nemen aan het marktonderzoek. Met name de minicampinghouders en mensen die overwegen een mini-camping te ontwikkelen hebben hierop gereageerd. De eigenaren van Veluwe Strandbad en van Landgoed Old Putten plus alle ondernemers van de minicampings die wij hebben gesproken is gevraagd of zij interesse hebben in de exploitatie van camperplaatsen op parkeerplaats (verder: locatie) De Oude Vos. Allen hebben aangegeven geen interesse te hebben in het zelf exploiteren van camperplekken op deze locatie. Alle gesproken ondernemers staan negatief in de exploitatie van camperplekken door de gemeente hier of op een andere locatie. De helft van de ondernemers geeft aan in het verleden in haar tariefstelling rekening te hebben gehouden met het tarief van de camperplekken aan de Haven, hierdoor zouden de marges op het tarief onder druk hebben gestaan.

19

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG Tegelijkertijd geven de minicampinghouders, en zij die een mini-camping willen starten, aan dat zij bij de vaststelling van hun tarief niet zo zeer kijken naar de prijzen in de omgeving. De minicampinghouders geven aan met name aan te sluiten bij de adviestarieven van de SVR (Stichting Vrije Recreatie). Het opmerkelijke is dat het tarief dat zij hanteren in lijn ligt met het tarief van de (mini)campinghouders die zeggen concurrentie te ondervinden van de camperplekken aan de Haven. Ten aanzien van exploitatie door een toeristisch ondernemer zijn de meningen meer verdeeld. Ongeveer 2/3 geeft aan weinig of geen concurrentie te verwachten van exploitatie door een ondernemer, omdat hun doelgroep een andere is dan de doelgroep van camperaars die op locatie De Oude Vos zal overnachten. De camperaar op de mini-camping blijft in het algemeen langer dan 2-3 dagen staan, is geïnteresseerd in Elburg en omgeving, zoekt een rustige, mooie plek op een camping met alle voorzieningen waar het goed toeven is. Terwijl de camperaar op locatie De Oude Vos naar verwachting kort verblijft, minder behoefte heeft aan sanitaire voorzieningen en veelal buiten de deur dineert. Een enkele ondernemer verwacht wel dat het aanbieden van camperplekken van invloed zal zijn op het aantal camperaars op de eigen camping.

De meeste ondernemers denken dat er ruimte is voor de exploitatie van camperplekken op een locatie dicht bij de Vesting. Overigens is geen enkele verblijfsaccommodatie in de gemeente Elburg voor het merendeel van haar inkomsten afhankelijk van de camperaars. De ‘reguliere’ campinggast met caravan en op sommige plekken met tent zorgt voor het grootste deel van de bezetting op de (mini-)campings. Een aantal van de (mini-)campings clustert de camperaars op de camping, omdat deze een behoefte (zouden) hebben om zich met andere camperaars te verbinden. Andere ondernemers zetten de campers met name op locaties waar zij wat meer manoeuvreerruimte hebben, waar de ondergrond stevig is of waar de camper weer snel kan vertrekken. Zij zien geen duidelijk onderscheid tussen de caravan-houder en de camperaar. De meeste mini-campings kennen met name in het kampeerseizoen een goede tot zeer goede bezetting. Tijdens de feestdagen en bij evenementen zitten de meeste (mini-)campings die wij gesproken hebben vol. De ondernemers verwijzen al dan niet spontaan camperaars dan door naar locaties in de omgeving van Elburg. Zij verwachten dat een camperaar die moet uitwijken naar een alternatieve plek, dit zal doen op maximaal 20 km afstand van Elburg.

Ook merken de ondernemers dat het toeristisch seizoen steeds langer wordt, en de camperaar neemt een behoorlijk aandeel in juist het verlengen van het seizoen voor zijn rekening. In dit onderzoek hebben twee ondernemers in Elburg de wens geuit een mini-camping te starten, twee hebben de wens de mini-camping uit te breiden. En twee niet-camping ondernemers hebben de wens geuit om camperplekken op loopafstand van de Vesting te exploiteren. Geen enkele ondernemer die nu reeds plekken voor camperaars aanbiedt, heeft belangstelling om een locatie met camperplekken op korte afstand (circa 30 meter) van de Vesting te exploiteren.

20

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG Alle ondernemers zien een groeiende markt van de camperaars in het verschiet. Evenals een groeiende markt voor het binnenlands toerisme. Over de mate van groei van zowel de campermarkt als de toeristische sector in het algemeen kunnen de ondernemers geen uitspraken doen. Het NKC schat dat er ruimte is voor de inrichting en exploitatie van ten minste 70 camperplekken op loopafstand van de Vesting. De ondernemers is tijdens de interviews en tijdens de bijeenkomst gevraagd naar de ontwikkelingskansen die zij zien voor hun sector op de Noord-Veluwe. Zij geven zonder uitzondering aan dat hun onderneming in een prachtig gebied gelegen is, landschappelijk, cultuur-historisch, in de buurt van het Veluwemeer, en met Elburg als een prachtige parel. Daarmee is het mogelijk de gast een totaalbeleving te bieden. Er lijken meer kansen te liggen in de aansluiting bij het totale programma dat de Veluwe te bieden heeft. Een enkele ondernemer vult dit aan met een thematische beleving. Naast deze totaalbeleving zien de ondernemers ook dat hun gast steeds meer gastheerschap vraagt en waardeert. De campinghouder is ook een mini-VVV gids die zijn gasten informeert over kleine en grote bezienswaardigheden, over wat Elburg en omgeving bijzonder maakt, over mooie fiets- en wandelroutes en over evenementen en activiteiten die Elburg te bieden heeft.

Een broodje van de echte bakker op de camping, plaatselijke lekkernijen en streekproducten, dit geeft de gast een rijk gevoel. Dit koppelt de campinghouder direct aan de kleinschaligheid die hij/zij kan bieden, waarin zij excelleert ten opzichte van de grote vakantieparken. In een aantal gesprekken is het illegaal kamperen van camperaars aan de orde geweest. Geen van de partijen kan een goede inschatting maken van de omvang van dit vraagstuk. Ook de motivatie van deze camperaars om ‘wild’ te kamperen is onduidelijk: zijn zij op zoek geweest naar een goed toegankelijke camperplek op loopafstand van de Vesting? Waren zij überhaupt aan het overnachten of hadden zij toevallig aan het begin of eind van de dag hun camper geparkeerd op een van de parkeerplekken nabij het centrum? Daarmee is de omvang van het vraagstuk niet inzichtelijk. In de gesprekken met de potentiële ondernemers van de exploitatie van camperplekken op loopafstand van het centrum is naar voren gekomen dat zij de exploitatie zonder de plaatsing van een slagboom niet mogelijk achten. Wel overwegen zij om het digitaal betalen van de camperplekken mogelijk te maken. Hierdoor kan de goedwillende ‘wilde’ camperaar altijd op de camperlocatie terecht. Een van beide partijen overweegt zelfs een parkeersysteem in te voeren waarbij je van tevoren een specifieke plek kunt reserveren én betalen.

Zo kun je als camperaar in ieder geval altijd vooraf zekerheid krijgen of er nog camperplekken beschikbaar zijn.

21

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG Tenslotte de rol van de gemeente: handhaving op het wild kamperen is lastig zolang de BOA’s buiten werktijden beperkt / niet inzetbaar zijn. In andere gemeenten werkt een systeem waarbij inwoners buiten openingstijden een nummer met voicemail kunnen bellen. ’s Ochtends vroeg worden de voicemails door de BOA’s beluisterd en kan snel actie worden ondernomen. Ervaring leert dat een aantal van deze handhavingsacties resultaat oplevert. Camperaars maken grootschalig gebruik van communities waarop zij met elkaar de ervaringen van bepaalde locaties delen. Overigens is het vertrek- en aankomst gedrag van camperaars veel wisselender dan dat van een caravan: zij komen en gaan op alle momenten van de dag, ook ’s ochtends en ’s avonds.

3.3 Rondje langs de velden Door middel van een telefonische enquête is marktverkenning gedaan bij 20 verblijfsaccommodaties in de omgeving van Elburg die camperplaatsen aanbieden. Het doel is met name dat het inzicht geeft in campings, hun voorzieningen en tarieven. Bovendien verschaft het inzicht in beschikbare accommodaties die als overloop (kunnen) fungeren voor camperaars die nu niet terecht kunnen op camperplekken in Elburg. Enquêtevragen - Hoeveel camperplaatsen heeft uw bedrijf? - Zijn de camperplaatsen op het terrein of buiten het terrein (oftewel voor of achter de slagboom)? - Welke voorzieningen biedt u aan voor de camperaars? - Sinds wanneer biedt u camperplaatsen aan? - Wat is het tarief voor camperplaatsen? - Wat is de gemiddelde bezettingsgraad per jaar van de camperplaatsen? - Welke plannen heeft u op de korte- en lange termijn t.b.v. de camperplaatsen? Wat valt op - 64% van de verblijfsaccommodaties biedt aparte camperplaatsen aan op zijn terrein - 93% van de camperplaatsen bevinden zich achter de slagboom (bij één verblijfsaccommodatie is dit niet het geval) - 43% van de bedrijven heeft (ook) een camperservicestation - 57% van de bedrijven hanteert seizoen afhankelijke tarieven - 29% van de bedrijven hanteert speciale tarieven voor locatie en aanvullende voorzieningen - De seizoen afhankelijke tarieven variëren tussen €15 - €55 per overnachting.

22

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

Bovenstaande figuur geeft aan hoe de spreiding van de campertarieven bij 20 ondernemers rond de gemeente Elburg is opgebouwd. De prijzen fluctueren aanzienlijk van toeristisch laag- en hoogseizoen. Met name in de zomervakantie en in mindere mate in de meivakantie liggen de prijzen van een camperplek hoog. Er is sprake van één uitschieter naar boven en één uitschieter naar beneden. De gemiddelde prijs voor een camperplek ligt buiten het hoogseizoen rond de €21,50, in het hoogseizoen op €27. Deze prijzen zijn exclusief toeristenbelasting. De prijzen binnen de gemeente Elburg zijn niet meegenomen. Hier is een gangbare prijs voor een camperplek bij de mini-campings €15, er is nauwelijks sprake van prijsdifferentiatie door het jaar heen.

23

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

3.4 SWOT analyse van Elburg

S ER E P N EN

A E P N EN

Aantrekkelijke ves ngstad Mooie haven Veluwe: natuur en landschap Bestaand aanbod achter de slagboom Evenementen Groot en divers aanbod in horeca Monumenten andgoederen

Verdwijnen van camperplekken haven Communica e van gemeente met haar ondernemers Binnen stad en Ves ng weinig groeimogelijkheden voor toerisme Beperkte gemeentelijke capaciteit voor toerisme en recrea e

S O

Elburg BEDREIGINGEN

ANSEN ot 2030 groei van 4,5% naar 10% binnenlands toerisme itbreiding aanbod aan camperplaatsen bij recrea eondernemers, voor en achter de slagboom Samenwerking tussen ondernemers en met gemeente Groei van campermarkt ook meer dan verwachte groei van binnenlands toerisme Binnen toerisme groeiende vraag naar beleving Groei in het kort binnenlands verblijf toerisme

Veel aanbieders in de nabije omgeving S jging toeristenbelas ng Gebrek aan basisvoorzieningen Slechte recente publiciteit rond camperplekken

Koppelen we de sterke kanten en de kansen in bovengenoemde SWOT dan kunnen we daaruit een strategie formuleren. Deze is als volgt: gezien de diversiteit aan het aanbod van Elburg en omgeving, de verwachte sterke groei van de toeristische sector en daarbinnen de verwachte groei van plekken met een grote belevingswaarde, de groei van het kort binnenlands verblijf én de toename van de campermarkt, liggen er ruimschoots mogelijkheden voor een verdere ontwikkeling van de campermarkt in Elburg. Daarbij is het wel noodzakelijk dat marktpartijen, lokale overheid en toeristische organisaties als Visit Veluwe en NBTC de handen ineenslaan om de Veluwe én Elburg bij de toerist te promoten als aantrekkelijke plek bij uitstek voor een korte vakantie. Slimme keuzes zijn noodzakelijk en dienen gezamenlijk gemaakt te worden. Bij de promotie van de camperplaatsen dienen de gastvrijheid van de campinghouders en de kwaliteiten van de basisvoorzieningen benadrukt te worden. In het algemeen is de vraag of de gemeente met haar beperkte ambtelijke capaciteit voor toerisme en recreatie voldoende in staat is om aan te haken bij en te profiteren van regionale samenwerkingsverbanden binnen de toeristische sector en het groeiend aanbod aan verblijfsaccommodaties. Een eventuele exploitatie van camperplekken door de gemeente zal een nog groter beslag leggen op de ambtelijke capaciteit.

24

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

3.5 SWOT analyse van camperplaatsen op De Oude Vos

S ER E P N EN

A

Semi verhard én gedraineerd terrein Groo e van het terrein geschikt voor ca. 50 camperplekken Beperkte investeringen Mogelijkheid voor aparte in en uitgang Op loopafstand van ves ng en toch niet opgesloten in woonwijk igging vlak bij haven, extra a rac eve loca e igging nabij provinciale weg (voordeel voor zwaardere campers) igging niet in woonwijk Overzichtelijke loca e

E P N EN

Geen basisvoorzieningen op loca e Afstand tot sanitaire voorzieningen bij havenkantoor te groot Geen landschappelijke inpassing Geen gastheerschap age beze ngsgraad

S O

Oude Vos ANSEN

BEDREIGINGEN

Voldoende ontwikkelingsruimte Ondernemers die camperplekken willen exploiteren Meer kort binnenlands verblijf en daarbinnen een groeiend aandeel camperaars Marktsegmenta e binnen campermarkt dus aanvullend aanbod

Oneerlijke concurren e bij exploita e door gemeente Aanwezigheid camperplekken binnen 1 km. van de Ves ng. Beeldvorming bij camperaars Geladenheid rond eventuele exploita e door gemeente

Gezien de aanwezige basisinfrastructuur op De Oude Vos, de omvang van het terrein en de ligging van het terrein ten opzichte van de Vesting in combinatie met de groeimarkt voor kort binnenlands verblijf en daarbinnen het groeiende aandeel camperaars, is het strategisch aantrekkelijk om De Oude Vos te gaan exploiteren als locatie van camperplekken. Vanwege de aanwezige marktsegmentatie is er slechts in beperkte mate sprake van concurrentie met vooral de mini-campings (maar ook de landgoederen) in en rond de gemeente Elburg. Alleen met twee campings op ca. 1 km van de Vesting kan enige concurrentie optreden, zij bedienen echter een ander marktsegment. Het is strategisch van belang om gebruik te maken van de marktsegregatie en dus een complementair aanbod te ontwikkelen wat zich kan vertalen in een echte camperlocatie met gastheerschap, beperkte basisvoorzieningen, een kwalitatief hoogwaardige basisinfrastructuur en een goede landschappelijke aankleding van de locatie. Exploitatie door een ondernemer met ervaring in toeristische sector die ambitie heeft om iets kwalitatief hoogwaardigs te bieden, heeft de voorkeur en zal bijdragen aan de slagingskans van exploitatie van camperplekken op De Oude Vos.

Bij de inrichting van de Oude Vos dient een afweging gemaakt te worden ten aanzien van het gebruik van het overloopterrein als parkeervoorziening bij grootschalige evenementen – conform het gemeentelijk beleid – om te willen voorzien in de parkeerbehoefte op de 10de drukste dag van het jaar. Daarbij zal bij de inrichting van het aantal camperplekken rekening gehouden kunnen worden met de functie als parkeervoorziening bij grootschalige evenementen.

25

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

4. Scenario’s Het allerbelangrijkste (en tegelijkertijd het aller moeilijkste) is om keuzes te maken. In de marketing geldt: wie kiest, wordt gekozen! Om een volwaardige afweging ten aanzien van de exploitatie van De Oude Vos te kunnen maken hebben we ervoor gekozen twee scenario’s te formuleren voor de inrichting en exploitatie van De Oude Vos: inrichting en exploitatie door de gemeente enerzijds en inrichting en exploitatie door een ondernemer anderzijds. Inrichting door de gemeente en exploitatie door een ondernemer is niet als scenario uitgewerkt. Immers, dit zou leiden tot een situatie waarin de investeringen voor rekening van de gemeente komen; een van de risico’s die kleven aan het ondernemerschap, namelijk dat uit de exploitatie de investeringen niet gedekt worden, komt dan bij de gemeente te liggen. Bovendien kan de ondernemer dan niet naar eigen inzicht de camperplekken inrichten, terwijl hij deze wel dient te exploiteren. De actuele situatie op De Oude Vos is beschreven in paragraaf 4.1. In paragraaf 4.2 volgt de invulling van de locatie door de gemeente, in paragraaf 4.3 de invulling van de locatie door de ondernemer. Beide invullingen zijn geen theoretische exercities, maar tot stand gekomen in samenspraak met de gemeente en met de ondernemer die camperplekken op De Oude Vos wil gaan exploiteren.

4.1 SWOT analyse van camperplaatsen op De Oude Vos De Oude Vos beslaat in totaal 8.400 m2. Het voorste deel is ingericht als verhard parkeerterrein. Het achterste deel, 4.800 m2, is een gedraineerde, verstevigde grasmat (geen halfverharding!). Langs de randen van het achterste deel loopt een weg die is afgezet met paaltjes. In geval van grote parkeerdrukte, tijdens festiviteiten in de Vesting, worden de paaltjes verwijderd en doet het achterste deel dienst als overloop parkeerterrein. In de praktijk betekent dit dat dit terrein tijdens 2-3 evenementen gedurende in totaal ongeveer 10-15 dagen per jaar daadwerkelijk in gebruik is; dit kan voor het grootste deel zo blijven. Het totale terrein heeft het predicaat ‘openbaar’. Gemeente opteert voor de inrichting van 20 camperplaatsen. De gemiddelde grootte van een camperplek inclusief infrastructuur bedraagt 110 m2. Met 20 camperplaatsen moet grofweg 50% van het overloopterrein voor campers worden ingericht. Indien de rest als overloop P-terrein wordt gebruikt, vraagt dit een scheiding van functies, een locatie-bepaling voor deze 20 camperplaatsen én een goede afscheiding van de camperlocatie van het overloop parkeren.

26

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG

4.2 Inrichting van De Oude Vos De mogelijke exploitatie van het achterste deel van De Oude Vos, het overloopterrein, vraagt aanpassingen in de infrastructuur en inrichting van een aantal basisvoorzieningen. Uit het vorige hoofdstuk is gebleken aan welke condities een camperlocatie op loopafstand van de Vesting dient te voldoen: een kwalitatief hoogwaardige basisinfrastructuur, beperkte basisvoorzieningen, en een goede landschappelijke aankleding van de locatie. Daarnaast is gastheerschap een succesfactor voor een goede exploitatie. De basisinfrastructuur vraagt een goede uitsluiting, bij voorkeur een gescheiden in- en uitgang, een constructief stevige doorgaande route over de locatie, hemelwaterafvoer, en semiverharde grasveldjes als staplaatsen. Uit het marktonderzoek is ook gebleken dat de camperaar in ieder geval de volgende basisvoorzieningen wil: een elektrische aansluiting op max. 10-15 meter van de camper, op een centrale plek een of meer drinkwatertappunten, een lozingspunt voor spoelwater, een centraal lozingspunt voor rioolwater en een verzamelpunt voor huishoudelijk afval (containerplaats). Met name de hoeveelheid elektriciteit stelt eisen aan de inrichting; voor deze hoeveelheden stroom zal op een centraal punt onder dak een installatie geplaatst te worden. De beheerder / parkeerwachter / gastheer heeft een plek nodig voor het kunnen uitoefenen van zijn functie.

Dit (semi-)permanente gebouw(tje) dient ook als opslag voor bijvoorbeeld gereedschap en een zitmaaier. Daarnaast is een goede wifi ontvangst belangrijk voor de camperaar. In de beoogde basisvoorzieningen zijn geen douche-, toilet en (af)wasvoorzieningen opgenomen: de meeste campers beschikken zelf over een douche, toilet en keuken. Een goede landschappelijke inpassing bestaat enerzijds uit een omlijsting van de gehele camperlocatie met groenaanplant; dit vergroot de belevingswaarde van de camperlocatie. Daarnaast vragen de camperplekken zelf om een groene inpassing, hoogte ongeveer 1.20 meter als afscheiding met de buren. Hoge bomen beperken de ontvangst van de wifi en zullen daarom alleen op enige plekken als solitair element worden geplaatst.

27

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG Bovenstaande resulteert in de volgende begroting voor de inrichting van 20 camperplekken op De Oude Vos: Begroting inrichting camperplaatsen locatie De Oude Vos, Elburg

Beheergebouwtje incl. aansluitingen Slagboominstallaties Toegangscontrole (in- en uitgang) Inrichten serviceplaats Stroomzuilen camperplaatsen Rijpaden Hagen

Gemeente € 59.500,00 € 0,00 € 0,00 € 8.500,00 € 14.000,00 € 19.500,00 € 33.831,00

Ondernemer € 59.500,00 € 22.800,00 € 28.350,00 € 8.500,00 € 14.000,00 € 19.500,00 € 33.831,00

Totaal, excl. btw

€ 135.331,00

€ 186.481,00

In de volgende twee paragrafen volgt een toelichting op de keuzes van gemeente respectievelijk ondernemer voor aantal voorzieningen in bovenstaande tabel. Omdat de gemeente bij een eventuele inrichting en exploitatie opereert als een private partij moet zij alle kosten die zij maakt ten behoeve van die ontwikkeling ook doorberekenen aan die ontwikkeling. Dat verklaart waarom de inrichtingskosten voor de gemeente niet afwijken van die van de ondernemer, met uitzondering van de kosten voor de extra investeringen als slagbomen en toegangscontrole. Naast de investeringskosten dienen ook de exploitatie en de afschrijvings- en onderhoudskosten en de vermogenskosten inzichtelijk gemaakt te worden. De exploitatiekosten (waaronder personeels- en huisvestingskosten en de afschrijvings- en onderhoudskosten) zijn in onderstaande tabel uitgewerkt. Operationele, afschrijvings- en onderhoudskosten

Personeelskosten Toegangscontrole incl. innen stageld Onderhoud gras, groen, verhardingen, gastheerschap Beheer afvoer van afvalstoffen en schoon houden terrein Beheer van de slagbomen Beheer van de tappunten (electra en water) en drainage Aansturing en management Vervanging en afschrijving: Totaal, excl. btw

Gemeente

Ondernemer

€ 7.665,00 € 6.633,00

€ 0,00 € 6.633,00

€ 3.150,00

€ 3.150,00 € 2.000,00

€ 7.500,00 € 7.493,10

€ 7.500,00 € 13.888,10

€ 39.093,60

€ 39.823,60

28

ADVIESRAPPORT – CAMPERPLAATSEN ELBURG Uit bovenstaande tabel volgt duidelijk dat de extra kosten die de gemeente spendeert aan het innen van de camperplekken bij benadering even groot zijn als de kosten die de ondernemer kwijt is voor beheer van de slagbomen en de afschrijvingen op de slagbomen en toegangscontrole. Op het moment dat er met andere aantallen camperplekken gerekend wordt, gaan beide financiële plaatjes wel uiteen lopen. Bij minder camperplekken zal wellicht het innen van de gelden door de gemeente iets goedkoper worden; de kosten voor de ondernemer blijven gelijk. Bij meer camperplekken krijgt de gemeente wel extra personeelskosten, maar de ondernemer geen extra exploitatie- en afschrijvingskosten.

4.3 Scenario 1 – exploitatie door gemeente van De Oude Vos De gemeente kiest ervoor om de campergelden zelf te innen zonder gebruik te maken van een slagboom. Dit vraagt om een redelijke mate van personele invulling. Immers, in tegenstelling tot een caravan, komt een camperaar op ieder moment van de dag en vertrekt hij ook op wisselende tijdstippen van de dag. Deze camperaar is op doorreis of blijft 1-2 dagen in Elburg om de stad zelf te bekijken. Hij zal doorgaans in de stad eten en zijn vertier zoeken. Daardoor is hij het grootste deel van de dag niet bij zijn camper. Dit vraagt van een gastheer / controleur / parkeerwachter dat hij minimaal 2-3 keer per dag op de camperlocatie aanwezig is. Daar tegenover staat dat de afschrijvingskosten voor de gemeente lager zullen uitvallen dan die van de ondernemer vanwege de investeringen in een slagboom en bijbehorend toegangscontrole systeem. De gemeente heeft (zichzelf) de vraag gesteld of zij vooruitlopend op de exploitatie van 20 camperplekken, op basis van voornoemd aanwijzingsbesluit wellicht één rij campers pal achter de heg, die als afscheiding dient tussen parkeerterrein en overloopterrein, kan plaatsen. In totaal zouden daar maximaal 12 camperplekken kunnen staan.