20240115 Botterstichting InspraakHavenvisie def_ (002)

Memo Onderwerp: Beeldvormende vergadering De Nieuwe Haven Datum: 15 januari 2024 Leden van de Raad, Bedankt voor de uitnodiging om in deze vergadering een meer genuanceerd beeld te mogen geven over het concrete plan, met betrekking tot grote stedenbouwkundige ontwikkelingen aan de historische haven in Elburg. Dit doe ik als voorzitter van de Botterstichting. Voor degene die mij niet kennen, mijn naam is Henk Walles. Statement Laat ik één ding vooraf vooral heel helder en nadrukkelijk vermelden; als Botterstichting zijn wij geenszins tegen welke ontwikkeling aan de haven dan ook, zolang die betrekking hebben op het verder verfraaien van de historische haven en de directe omgeving. En al zeker niet als het gaat om het realiseren van woningbouw in de huidige tijd van woningnood. Waarom hebben wij dan wel een Zienswijze ingediend op het plan ‘De Nieuwe Haven’. Dat leg ik u uit aan de hand van het gelopen ontwikkelproces tot nu toe en daarna op inhoudelijke en juridische onvolkomenheden. Proces Vanaf februari 2011 is het Stedenbouwkundig plan ‘Havengebied Elburg en omgeving’ van Royal Haskoning, leidend in alle plannen die in dit gebied worden bedacht en gerealiseerd.

De toenmalige Gemeenteraad heeft toen besloten dat document te omarmen en heeft in het kader van burgerparticipatie zelfs een Klankbordgroep in het leven geroepen om draagvlak voor toekomstige ontwikkelingen te vergroten. In alles wat er uit dat rapport tot nu toe in goede onderlinge verhoudingen is gerealiseerd, heeft de Botterstichting, naast de gemeente, een hele leidende rol gespeeld. We mogen trots zijn op wat tot 2018 is gerealiseerd op basis van dat rapport: een nieuw en modern gefaciliteerd havenkantoor, een grote uitbreiding van de jachthaven, een mooie publieke verblijfsruimte met waterelementen, een kinderspeelplaats, verplaatsing van het parkeerterrein aan 1

de haven naar de huidige locatie van ‘De Oude Vos’ en als laatste concrete plannen voor woningbouw aan de Kop van de Haven bij de Flevobrug. In afwachting van verdere plannen voor stedenbouwkundige ontwikkelingen aan de Oostzijde van de haven (het gebied tussen de Botterwerf en industrieterrein Kruismaten) besloot de gemeente vanaf 2018 een terughoudende rol te spelen. Juist om particulier initiatief ruimte te geven. De door de Gemeenteraad ingestelde Klankbordgroep ging ook op rust in afwachting van verdere particuliere en/of gemeentelijke initiatieven. Hoe groot is dan ook onze verbazing wanneer plotseling door projectontwikkelaar Prins Bouw, in 2021 via hun website met trots een volledig uitgewerkt plan van een groot woningbouwcomplex bij de Botterwerf werd gepresenteerd. Vanaf 2018 tot 2021 is het over die planontwikkeling naar de Botterstichting, oorverdovend stil geweest. Noch door de gemeente, noch door Prins Bouw heeft hierover op enige manier communicatie plaatsgevonden. Wij zijn niet eens geïnformeerd, laat staan dat wij hebben kunnen meedenken over situering, volume, hoogte en vorm van de nieuw te bouwen woningen.

Na enkele korte gesprekken met de verantwoordelijk wethouder en Prins Bouw, heeft de Botterstichting op 7 juli 2021, dan ook direct via een brief aan het College van B&W, kenbaar gemaakt dat zij zich zorgen maakt over de gepresenteerde nieuwbouw aan de haven, zo dicht op de Botterwerf. Hoezo, burgerparticipatie?? Omdat de toegewezen spreektijd slechts kort is, beperk ik mij nu tot enkele feitelijkheden op de inhoud van de hartgrondige bezwaren van de Botterstichting op het plan ‘De Nieuwe Haven’. Zorgvuldigheid Wij kunnen in het algemeen stellen dat de procedures en uitwerkingen van het initiatief niet met de juiste zorgvuldigheid zijn uitgevoerd. Als basis voor alle ontwikkelingen aan de Oostkade van de haven dient nog steeds het eerder gememoreerde stedenbouwkundig plan, Royal Haskoning. Daarin staat vermeld dat er sprake moet zijn van: a. Zorgvuldig vormgegeven overgang van bedrijventerrein naar het havenfront. b. Een aansprekende kadebebouwing langs de haven die past bij het karakter van de haven, de bestaande bebouwing erlangs en bij het oude stadscentrum. c. Een aantrekkelijke en levendige openbare ruimte op de Havenkade d. Gemengde functies, bij voorkeur Langs de Havenkade zoals detailhandel en horeca. e. Geen milieubelastende functies/bestemmingen langs de Havenkade f.

‘And last but not least’: alle woonfuncties passen binnen milieuwetgeving in verband met de nabijheid van bedrijven. In 2011 heeft de Gemeenteraad dit rapport goedgekeurd en als basis genomen voor alle verdere ontwikkelingen in het havengebied. Waarom is het college van B&W daarvan afgeweken?

2

Inhoud a. Geluid: de diverse onderzoeken en conclusies t.a.v het aspect geluid [ verkeer en bedrijven] zijn gebaseerd op het eerste plan van Prins Bouw uit 2021. Bij de tekening van het nú voorliggend plan d.d. 28-11-23, staat het bouwblok ‘De Nieuwe Haven’ pal tegenover de Botterwerf, nog veel dichter op de werf en de maatgevende wegen. Dit heeft tot gevolg dat er bij werkzaamheden op de Botterwerf sprake is van een veel hogere geluidsbelasting op de gevels van de nieuw te bouwen woningen, dan toen berekend. Nergens is terug te vinden dat die berekeningen en conclusies door Prins Bouw aangepast zijn. Gezien het feit dat enkele uitkomsten van onder andere geluidbelasting van werkzaamheden op de Botterwerf, op het randje balanceren van wat wettelijk is toegestaan, is het meer dan aannemelijk dat die grenzen bij de gevels van de woningen van ‘De Nieuwe Haven’ worden overschreden. b. De geluidshinder vanuit de Botterwerf is beschreven in een rapport van SWECO d.d. 13-122018, waarbij de gehanteerde uitgangspunten zijn ontleend aan de milieuvergunning. Dat betekent dat die uitgangspunten zijn vastgelegd ten opzichte van de reeds bestaande woningen op de Havenkade aan de zuidzijde van de Botterwerf. Om deze normen nu te hanteren voor het nieuwbouwplan ‘De Nieuwe Haven’ aan de noordzijde van de werf, is onzorgvuldig , ongewenst en niet correct.

Vanuit de historie is de bedrijfsvoering van de werf juist gebaseerd op de bestaande woningen aan de zuidkant (Havenkade) van de Botterwerf en de meest geluid producerende bewerkingen worden daarom bewust en consequent uitgevoerd in de loods die tegenovergesteld is gesitueerd, namelijk aan de noordzijde van de Botterwerf. De nieuwbouwwoningen van het plan ‘De Nieuwe Haven’ zijn daarmee veel te dicht gesitueerd op het terrein en de timmerloodsen van de Botterwerf. c. Bij de ter visie legging van het Ontwerp Bestemmingsplan ontbrak het rapport van Sweco, bijlage 1 (rapportage van DGMR d.d. 24-12-2010), gemaakt in opdracht van de Botterstichting. Wij hebben in ons bezwaarschrift dan ook niet inhoudelijk kunnen reageren op de stukken van Sweco. Om nu in de zienswijzenota onze opmerkingen af te doen als “het nalaten om onze stelling te onderbouwen” geeft blijk van onvoldoende inlevingsvermogen vanuit de gemeente. d. De opmerking dat vanuit de VNG-brochure de werf als milieu categorie 2 aangemerkt wordt is discutabel . In de genoemde brochure wordt een scheepswerf aangemerkt als milieu klasse 3.1 . Dit losstaand van het feit dat de werf zich nu nadrukkelijk houdt aan de bepalingen van de milieuvergunning tav de bestaande woningen aan de zuidzijde van de Botterwerf. e.

Discutabel zijn ook de uitgangspunten dat het gebied aangemerkt wordt als “gemengd gebied” waarbij de milieu afstanden met 1 categorie teruggebracht kunnen worden. Op basis van het Bestemmingsplan 2012 is het géén gemengd gebied. Het is nu een Industrieel Gebied met Bedrijfsbestemming. En om nu woningbouw te kunnen realiseren, het ook meteen een gemengd gebied te gaan noemen, is onjuist. De gemeente had dit kunnen doen als de plannen binnen de Vrijstellingsbevoegdheid van het College waren gebleven, maar hiervan is bewust afgeweken. De gemeente heeft gekozen voor een Bestemmingsplan procedure. f. De wijziging van het ontwerpplan ‘De Nieuwe Haven’ om direct tegenover de Botterwerf de commerciële ruimten op de begane grond te wijzigen in woongedeelten [ appartementen] 3

brengt de werf in een nog een nadeliger positie. Juist appartementen op de begane grond hebben nog meer hinder van alle restauratieactiviteiten en geluidshinder vanaf de Botterwerf. Dit kan het aantal klachten van toekomstige bewoners alleen maar vergroten.

Beleid Soms is het ook goed om iets verder te kijken dan onze eigen gemeentegrenzen. Om precies te weten hoe het maritiem erfgoed ervoor staat in de provincie Utrecht, is in 2022 een inventarisatie uitgevoerd naar dit bijzondere erfgoed. Daaruit is het boek ‘Voor de Boeg’ voortgekomen. Dit is een openbare bron. De link naar dat document zal ik straks in een naslag document aan u overhandigen. https://www.scheepspost.info/boekpresentatie-voor-de-boeg-over-maritiem-erfgoed-in-deprovincie-utrecht/ Met deze inventarisatie is vervolgens bepaald welke rol de Overheid kan spelen voor de toekomst, aan de hand van enkele aanbevelingen: a. Zorg voor een goede borging van maritiem erfgoed in het gemeentelijk beleid - Elburg doet dat al jaren heel goed door historische schepen aan te wijzen als gemeentelijk varend monument. b. Benoem het versterken van het historische maritieme ensemble als de kern van het gemeentelijk beleid, zodat zowel het erfgoed als de gemeenschap als bezoekers en toeristen er optimaal van kunnen genieten. c. Zorg voor voldoende ruimte om werven en werkplaatsen heen, en voor voldoende afstand tot woningen, zodat bewoners geen geluidsoverlast ervaren. Plaats horeca en maritieme detailhandel liefst dichtbij werven en werkplaatsen, omdat die activiteiten elkaar versterken. Goed voorbeeld is de Veilinghaven in Utrecht stad. d.

Zorg voor ruime vergunningen voor ambachtelijk werk en zorg dat nieuwe bewoners hiervan op de hoogte zijn. Dit is niet goed gegaan bij de Museumwerf Vreeswijk: de woningen staan te dicht op de werf en de woningen zijn door de projectontwikkelaar verkocht zonder eerlijke informatie aan de nieuwe bewoners. Door de ontstane, gespannen situatie staat het voortbestaan van de Museumwerf nu op losse schroeven. Toekomst Dan kom ik nu tot het einde van mijn betoog met een korte toekomstblik vanuit de Botterstichting. In het beleid van de Botterstichting zijn de oprichtingsstatuten altijd leidend geweest: • behoud van het varend cultureel erfgoed van de gemeente Elburg, • & het terugbrengen van de vissershaven in zijn oude glorie. Daarom neemt het bestuur nu ook haar verantwoordelijkheid en plicht om hier vanavond bij u in te spreken. Allereerst; het gaat hier om een directe en heftige bedreiging van het voortbestaan van de Botterstichting. Na alles wat er in bijna 50 jaar met veel passie en overtuiging door vrijwilligers is opgebouwd. U hoort het goed; als deze ontwikkeling in deze vorm doorgaat en wordt gerealiseerd, dan wordt de Botterstichting de nek omgedraaid: 4

➢ géén 200 vrijwilligers meer die zorgen voor grote sociaal-maatschappelijke cohesie in de gemeente Elburg, en die nodig zijn om alle botters varende en de Botterwerf draaiende te houden ➢ géén nationaal kennis- & kunde centrum op het gebied van houten scheepsbouw meer in Elburg ➢ géén Leer-werk project meer voor stagiares ➢ géén Bottermuseum meer ➢ géén Botterdagen meer ➢ géén….. en zo kan ik nog wel even doorgaan……. Na tien jaar vanaf nu, is de historische haven van Elburg een groot zwart gat. Een Hanzehaven zonder monumentale vissersvaartuigen, de Botterwerf in desolate toestand en de gemeente Elburg kan niet meer pronken met een rijk historisch verleden als oude Hanzestad aan de voormalige Zuiderzee. En dan praat ik nog niet over het weggooien van de vele geïnvesteerde miljoenen aan gemeenschapsgeld (gemeente & provincie), sponsorgelden van het lokale bedrijfsleven en subsidies van nationale fondsinstellingen voor het in de vaart houden van de grootste historische Bottervloot van Nederland (in beheer bij een Stichting), en het vernietigen van de (inter-)nationale recreatieve waarde voor ons oude vestingstadje.

Hoe denkt u als Gemeenteraad te kunnen voldoen aan de vraag om garantstelling in het voortbestaan van de Botterstichting binnen de huidige bedrijfsvoering, inclusief een goed woon en leefklimaat voor nieuwe bewoners? Laten wij leren van elkaar: ‘wie zijn historie niet kent, heeft ook geen toekomst’!!

Henk Walles Bestuurslid Voorzitter T 06 13 37 99 44 E hendrikwalles@hetnet.nl

5

Dank u wel!

6