2024-09-10 Opiniërende nota gemeenteraad voorlopig standpunt Berenschot

Opiniërende nota Raad

Datum Portefeuillehouder

17 september 2024 Ir. J.N. Rozendaal

Behandelaar:

Directiesecretaris

Zaaknummer: Bijlagen:

268635 2024-09-05 Voorlopig standpunt rapport Berenschot

Onderwerp Voorlopig standpunt college ‘Toekomstperspectief voor de Elburgse organisatie' Voorkeur uit te spreken voor Wensen en bedenken ten aanzien van het voorlopig standpunt van het college mee te geven. Inleiding In het bestuursakkoord 2022-2024 staat dat de gemeente Elburg met een open blik wil onderzoeken wat voor soort organisatie het beste past bij de opgaven waar de gemeente Elburg de komende jaren voor staat. Voor dit onderzoek is Bureau Berenschot in opdracht van het college van de gemeente Elburg aan de slag gegaan. Bureau Berenschot heeft gekeken welke grote opgaven de komende jaren voor de deur staan en welk antwoord daarop passend kan zijn. In april 2024 heeft het college het rapport ‘Toekomstperspectief voor de Elburgse organisatie’ in ontvangst genomen. Het college heeft ervoor gekozen om een duidingsproces uit te voeren rondom het rapport. Het duidingsproces had als doel om de adviezen van Berenschot te toetsen bij de organisatie en de netwerkpartners. Het college heeft gekeken of er draagvlak voor de adviezen is en hoe de netwerkpartners ten opzichte van de adviezen staan. Nu neemt het college een voorlopig standpunt in. Dit standpunt toetst het college bij de gemeenteraad.

Discussie (wensen en bedenkingen) Het college hoort graag de wensen en bedenkingen van de gemeenteraad ten aanzien van haar voorlopig standpunt over het rapport Berenschot ‘Toekomstperspectief voor de Elburgse organisatie’. Het voorlopig standpunt is in de bijlage opgenomen. De samenvatting van dit voorlopig standpunt is: a.

Zelf te blijven investeren in de directe dienstverlening aan inwoners en ondernemers; Onderbouwing college: • Het college herkent zich in de geschetste opgaven op het gebied van dienstverlening. • Het college ziet dienstverlening in de volle breedte van de gemeentelijke organisatie, breder dan enkel het domein Dienstverlening. • Goede, directe dienstverlening aan inwoners én ondernemers is het bestaansrecht van de gemeente. Het college ziet in de adviezen van Bureau Berenschot de oproep om vooral zelf te investeren in de directe dienstverlening aan inwoners en ondernemers. En op dit terrein dus niet als eerste de samenwerking met andere gemeenten te zoeken of het uit te besteden aan de markt. Het college omarmt dit: dit past volledig in de visie, kernwaarden en de cultuur van de gemeente Elburg. • Bureau Berenschot adviseert werk te maken van inwonerparticipatie. Het college heeft voor de uitvoering hiervan in de zomer van 2024 inmiddels een bestuursopdracht vastgesteld en de organisatie de opdracht gegeven een visie en ambitie op dit onderwerp op te stellen. De provincie Gelderland vindt dit onderwerp ook belangrijk en zal een financiële bijdrage leveren. • Bureau Berenschot adviseert te investeren in een modern gemeentehuis. Het college staat hier volledig achter en is bezig met de uitvoering van het amendement van de gemeenteraad op dit onderwerp.

Vier renovatiescenario’s worden uitgewerkt in 2024/2025. Wat het college betreft is de renovatie een must.

•

•

In de gevoerde gesprekken tijdens de duidingsfase werd dit breed herkend. Alle omliggende gemeenten geven aan zelf te staan voor de directe dienstverlening aan inwoners en ondernemers en het advies van Berenschot volkomen logisch te vinden. Tijdens de duidingsfase is geen enkele aanleiding gevonden hier anders naar te kijken dan geadviseerd. Het college wil kijken waar op onderdelen de markt taken kan oppakken.

b.

Voor de niet vrijblijvende samenwerking op het ruimtelijk en sociaal domein de samenwerking met de gemeente Oldebroek te zoeken; Onderbouwing college: • Het college herkent zich volledig in de door Berenschot geschetste opgaven op het ruimtelijk en sociaal domein. • Binnen het ruimtelijk en sociaal domein komen er de komende 5-7 jaar grote uitdagingen op de gemeenten af. • Het college staat volledig achter het uitgangspunt om daar waar dat mogelijk is binnen het ruimtelijk en sociaal domein de samenwerking met de gemeente Oldebroek op te zoeken. Dit kan kwetsbaarheid verminderen en kwaliteit verhogen. Onder deze samenwerking zouden wat het college betreft heldere en niet-vrijblijvende afspraken moeten liggen. • Bureau Berenschot constateert dat het fundament onder het sociaal domein in de gemeente Elburg sterk is en adviseert dat goed te borgen. Eén van de pijlers onder het fundament van het sociaal domein is de sterke lokale verankering en de samenwerking met lokale partners. Daarnaast wordt er intensief samengewerkt met de gemeenten op de Noord Veluwe waar het de dienstverlening op het gebied van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning betreft. Dit verloopt goed en is een andere pijler onder het fundament van het sociaal domein. Er is op dit moment geen aanleiding om dit te wijzigen. Dat wil niet zeggen dat die aanleiding in de toekomst niet kan ontstaan.

Het college omarmt het advies van Berenschot om bij de invulling van vacatures van kwetsbare functies eerst te kijken of deze in samenwerking met de gemeente Oldebroek ingevuld kunnen worden. Wat het college betreft gaat dit om de invulling van een niet-vrijblijvende samenwerking.

c.

Voor de niet vrijblijvende strategische samenwerking op de ruimtelijke agenda vooral de Kop van de Veluwe als eerste samenwerkingsoptie te bezien; Onderbouwing college: • Het college herkent zich volledig in de door Berenschot geschetste opgaven op het ruimtelijk en sociaal domein. • Binnen het ruimtelijk en sociaal domein komen er de komende 5-7 jaar grote uitdagingen op de gemeenten af. • Eind 2023 heeft de gemeente Elburg haar handtekening gezet onder de samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe. In deze samenwerkingsagenda worden strategische gebiedsopgaven op het niveau van de Kop van de Veluwe benoemd en opgepakt. Een regiobureau is hiervoor inmiddels bemenst. Het college vindt het niet logisch om hierbij of hiernaast een strategische samenwerking met de gemeente Oldebroek te realiseren. Ook de gemeente Oldebroek is onderdeel van de Kop van de Veluwe, de lijnen zijn kort en waar dat nodig is, weten de gemeenten elkaar te vinden. • In de gevoerde gesprekken tijdens de duidingsfase is met de verschillende partijen doorgesproken over de samenwerking tussen de gemeenten Elburg en Oldebroek. In vrijwel alle gesprekken werd de samenwerking op de van de Kop van de Veluwe als logisch benoemd. • In het gesprek met de provincie Gelderland werd nogmaals onderstreept dat het niveau van de Kop van de Veluwe het niveau is waarop de provincie in gesprek is en blijft.

Ook de provincie wijst de richting van de Kop van de Veluwe. • De maatschappelijke partners geven aan dat het voor hen van belang is dat de gemeente toegankelijk en benaderbaar is. Én dat de gemeente vraagstukken integraal benaderd: één aanspreekpunt vanuit de gemeente die de regie voert over het hele vraagstuk. Dat vraagt een professionele organisatie en een integrale aanpak. De maatschappelijke partners geven aan dat de gemeente daarbij meer gebruik mag maken van de kennis en kunde van de markt.

d.

Voor de bedrijfsvoering de niet-vrijblijvende intensieve samenwerking te zoeken met de gemeenten Hattem, Heerde en Oldebroek en daarvoor gebruik te maken van de aangeboden ondersteuning van de provincie Gelderland; Onderbouwing college: • Het college herkent zich volledig in de door Berenschot geschetste ontwikkelingen en opgaven. • Bedrijfsvoering, inclusief de domein specifieke bedrijfsvoering, is de ruggengraat van de dienstverlening. Dit is breder dan de taken van het domein Bedrijfsvoering.

•

• •

•

• •

•

Het college is van mening dat gezien de ontwikkelingen op bijvoorbeeld het gebied van informatisering en automatisering, informatiebeveiliging, juridische zaken of personeel het noodzakelijk is om intensief de samenwerking te zoeken. De gemeente Elburg is te klein om qua bedrijfsvoering die toekomstige opgaven alleen het hoofd te bieden. Wat het college betreft geldt dit ook voor de domein specifieke bedrijfsvoering en de backoffice. Kwetsbaarheid verminderen en kwaliteit verhogen zijn hierbij voor het college belangrijke drijfveren en het college beseft dat samenwerking op bedrijfsvoering niet direct tot kostenbesparing zal leiden. Berenschot geeft aan dat H2O een logisch samenwerkingsverband is om qua bedrijfsvoering voor te kiezen. Het college opent graag het gesprek met de gemeenten Hattem, Heerde en Oldebroek om vanuit gelijkwaardigheid en partnerschap de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisaties te integreren. Wat het college betreft is dit een all-in koers: niet per taakveld een besluit, maar koersen op volledige samenwerking op bedrijfsvoering. In de gesprekken in de duidingsfase is dit onderwerp steeds op tafel gekomen. Omliggende gemeenten staan in meerdere of mindere mate positief ten opzichte van verdere verkenning van samenwerking op bedrijfsvoering. De provincie Gelderland stimuleert de samenwerking op bedrijfsvoering.

In het duidingsgesprek met de provincie is heel helder verwoord dat de provincie deze beweging aan alle kanten zal ondersteunen. Mondeling is de toezegging gedaan dat wanneer deze samenwerking aan de orde komt, de provincie financieel wil ondersteunen vanuit de regeling Versterking Openbaar Bestuur (VOB-regeling). Dit zal dan niet vrijblijvend zijn en gericht op een concreet resultaat binnen een afgesproken termijn.

e.

De bestuurlijke en ambtelijke inzet ten aanzien van regionale samenwerkingsverbanden te herijken conform het advies van Berenschot; Onderbouwing college: • Het college herkent de door Berenschot geschetste opgaven. • Het college herkent de bestuurlijke en ambtelijke drukte die de veelheid en complexiteit aan samenwerkingsverbanden met zich mee brengt. • Op het ruimtelijk domein is op bestuurlijk niveau inmiddels het gesprek geopend over een meer logische indeling van bestuurlijke en ambtelijke overleggen. • Het college staat op het standpunt dat regionale samenwerking niet vrijblijvend is. Als je je in de regio aan elkaar verbindt, dan gaat dat de vrijblijvendheid voorbij. Het college is dan ook bereid om taken en bevoegdheden waar nodig over te dragen aan andere gemeenten.

f.

De prioriteit van de punten a tot en met e voor zover het de inzet van de gemeente Elburg betreft, te leggen bij d en e. Onderbouwing college: • Alle opgaven tegelijk aanpakken, is onmogelijk. • Kwetsbaarheid verminderen en kwaliteit verhogen voor een toekomstbestendige Elburgse organisatie is voor het college van groot belang. • In de duidingsfase is steeds helderder geworden dat samenwerking op bedrijfsvoering de eerste prioriteit verdient. De aanstaande opgaven zijn groot en complex, de individuele gemeenten zijn hiervoor te klein. Wat het college betreft is het opstarten en aanjagen van de volledige samenwerking op bedrijfsvoering met de gemeenten Hattem, Heerde en Oldebroek dan ook prioriteit nummer 1. • Het college beseft daarbij dat de duidingsfase de duidingsfase was van de gemeente Elburg. En dat elke genoemde gemeente haar eigen dynamiek heeft en haar eigen afweging hierin te maken heeft. Om de mogelijkheden verder te verkennen, dit proces te begeleiden en resultaten te behalen, maakt het college graag gebruik van de mogelijke ondersteuning van de provincie Gelderland vanuit de VOB-regeling.

Vraag van het college aan de raad Het college vraagt de raad het voorlopig standpunt van het college over te nemen en indien gewenst wensen en bedenkingen mee te geven aan het college. Communicatie/burgerparticipatie In het onderzoek is uitgebreid gesproken met omliggende gemeenten en netwerkpartners. Vervolg

Na de opiniërende bespreking in de gemeenteraad zal het college haar definitieve koers bepalen. Na besluitvorming zal het college een bestuursopdracht opstellen om te komen tot een uitvoeringsprogramma om verder uitwerking te geven aan de in dit document geschetste koers. Nu eerst de koers, dan de invulling!

Het college van burgemeester en wethouders, de burgemeester,

de secretaris,

ir. J.N. Rozendaal

Mw. mr. A.H. van der Maat-Bosma