03 Bijlage Rapport WachtVerzachter in de gemeente Elburg

WachtVerzachter in de gemeente Elburg

December 2023

Inhoud 1. Inleiding 2. De WachtVerzachter 3. Ervaringen van gemeente. 4. Visie van het CJG en de GGZ-aanbieders. 5. Wachtlijstbeheer. 6. Aanbod en investering. 7. Conclusie.

1. Inleiding Het rapport ‘WachtVerzachter in de gemeente Elburg’ gaat in op de vraag of de werkwijze van de WachtVerzachter van betekenis kan zijn voor inwoners van de gemeente Elburg. De gemeenteraad van de gemeente Elburg heeft met een motie het college van B&W de opdracht gegeven om dit te onderzoeken. De aanleiding is de wachttijd bij het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Wie en wat de WachtVerzachter is staat in hoofdstuk 2 beschreven. Vervolgens beschrijft hoofdstuk 3 de ervaringen van drie gemeenten die werken met de inzet van de WachtVerzachter. De motie van de gemeenteraad is gericht op het CJG en de GGZ-aanbieders. In hoofdstuk 4 is de visie van deze partners op de inzet van ervaringsdeskundigen beschreven. In hoofdstuk 5 is beschreven wat de huidige afspraken zijn over wachtlijsbeheer en wie welke verantwoordelijkheden heeft ten opzichte van de huidige wachttijden. Het aanbod van de WachtVerzachter bestaat uit een aantal onderdelen en vraagt een ambtelijke en financiële inzet. In hoofdstuk 6 is de investering die nodig is beschreven. Hoofdstuk 7 beschrijft de conclusies en beantwoord de vraag of de werkwijze van de WachtVerzachter passend is voor de gemeente Elburg.

2. De WachtVerzachter Doel van de WachtVerzachter is dat inwoners naar elkaar omzien wanneer zij wachten op een hulpverleningstraject. Met de inzet van ervaringsdeskundigen willen zij de wachttijd verzachten. Door in gesprek te zijn met een andere inwoner die bekend is met de problematiek en de belevingswereld van de wachtende inwoner is er afleiding, voorkomt het eenzaamheid en worden inwoners weer in hun kracht gezet. De werkwijze van de WachtVerzachter bestaat uit het koppelen van wachtende inwoners aan ervaringsdeskundigen. Zowel de wachtende inwoner als de ervaringsdeskundige wonen in de dezelfde gemeente. Samen trekken de twee inwoners met elkaar op en ondersteunt de ervaringsdeskundige de wachtende inwoner gedurende de wachtperiode. De WachtVerzachter is geen hulpverleningstraject en de ervaringsdeskundige gaat niet op de stoel van de hulpverlener zitten. Wel worden de ervaringsdeskundigen opgeleid om tijdig te signaleren en het maken van passende inschattingen. Bureau LPWC en Eigenwijze Company zijn de uitvoerende partners van de WachtVerzachter. Zij zien de werkwijze niet als de oplossing voor wachttijden. Doel is om van waarde te zijn in het voorliggende veld door inwoners aan elkaar te koppelen daar waar dat niet vanzelf ontstaat.

Voor meer informatie: www.wachtverzachter.nu

3. Ervaringen van gemeenten

Gemeente Dronten •

Doelgroep: 18 jaar en ouder.

•

Resultaat: Na 1 jaar zijn 70-80 inwoners gekoppeld aan een ervaringsdeskundige.

In de gemeente Dronten is de werkwijze van de WachtVerzachter gericht op inwoners die wachten op een GGZ behandeling. Maar ook tijdens en na de behandeling wordt de meerwaarde gezien van de inzet van de ervaringsdeskundigen. De werkwijze wordt positief gewaardeerd door inwoners, ervaringsdeskundigen, aanbieders, huisartsen en de gemeentelijke organisatie. Een goede uitleg en lobby hebben er voor gezorgd dat partners akkoord gingen. De gemeente Dronten ervaart de organisatie en de inzet van de Wachtverzachter als professioneel en constructief. Gemeente Eindhoven •

Doelgroep: 12-18 jaar en hun ouders.

•

Resultaat: Opstartfase is gerealiseerd, doelstelling is om 50 jeugdigen te koppelen.

De werkwijze van de WachtVerzachter loopt nu 10 maanden en is naast de jeugdigen ook gericht op de ouder(s). In de gemeente Eindhoven ervaren ze dat wanneer een jeugdige wacht, het hele gezin wacht. Daarom willen ze ook voor de ouder(s) de wachttijd verzachten. De opstartfase bestond uit het informeren van de betrokken partners. Dat is gerealiseerd en de partners zijn de samenwerking met de gemeente Eindhoven en de WachtVerzachter aangegaan. Het resultaat is dat de samenwerkingspartners zelf inwoners adviseren om gebruik te maken van de WachtVerzachter. Partners als de toegangsteams, (GGZ)zorgaanbieders en de huisartsen (POH-ers) ontdekken het belang van de werkwijze voor de inwoners maar ook voor zichzelf. Het onderhoud van de wachtlijst vraagt veel tijd en wordt nu (deels) overgenomen door de ervaringsdeskundigen. De gemeente Eindhoven ervaart de WachtVerzachter als een goed doordachte werkwijze en is blij met de goed georganiseerde organisatie die daar achter staat. Gemeente Utrecht

•

Doelgroep: 18 -25 jaar

•

Resultaat: 75 gekoppelde jeugdigen, een sterk studentennetwerk en een stevige samenwerking met netwerkpartners.

In de gemeente Utrecht wordt de WachtVerzachter veel gebruikt door studenten. Na de coronamatregelen was er veel vraag naar ondersteuning en de koppeling aan medestudenten. Naast de mentale problemen worden veel ondersteuningsvragen gesteld rondom LHBTIQA+. Ook zijn er veel studenten die zich aanmelden als ervaringsdeskundige. In de gemeente Utrecht is er sterk ingezet op een groot bestand van ervaringsdeskundigen. Hierdoor konden de koppelingen gelijk bij de start plaatsvinden. De organisatie van de WachtVerzachter wordt als professional ervaren. De werkwijze is grondig opgezet, wordt adequaat uitgevoerd en de gemeente ontvangt rapportages van de voortgang.

4. Visie van het CJG en de GGZ-aanbieders. Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Het CJG staat positief tegenover de inzet van ervaringsdeskundigen. Het past bij de visie dat een inwoner zelf de regio heeft over de ondersteuningsbehoefte. Maar het CJG ziet de werkwijze van de WachtVerzachter niet als de oplossing voor de wachttijden. Ook moet het niet leiden tot een extra hulpverleningstraject. Het CJG gaat voor in één keer goed en passende ondersteuning en wil een extra schakel in het proces voorkomen. Het CJG ziet de werkwijze met ervaringsdeskundigen wel als een toegevoegde waarde in het voorliggende veld. Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) Er zijn vier GGZ-aanbieders gevraagd naar de inzet van ervaringsdeskundigen. Daaruit blijkt dat er wel gebruik gemaakt wordt van ervaringsdeskundigen gedurende het behandeltraject. De behandelaar houdt de regie en stemt af met de inwoner en de ervaringsdeskundige. Dat is belangrijk omdat de problematiek complex en kwetsbaar kan zijn. Voor de GGZ-aanbieders is het daarom belangrijk dat zij weten wie de ervaringsdeskundige is en wat zij daarvan kunnen verwachten. Voor het verzachten van de wachttijd zetten de GGZ-aanbieders nog minimaal ervaringsdeskundigen in. Wel zien de aanbieders daarin mogelijkheden. Voornamelijk als voorbereiding op de behandeling.

5. Wachtlijstbeheer. Zowel de WachtVerzachter als het CJG en de GGZ-aanbieders zien de inzet van ervaringsdeskundigen niet als de oplossing voor de wachttijden. Het kan die periode wel verzachten en ter voorbereiding zijn op het hulpverleningstraject. Tussen de gemeente Elburg en de partners zijn contractuele afspraken over wachttijden en is daarover voortdurend afstemming. Daarbij wordt allereerst gekeken naar de huidige wachtende inwoners. Door de partners wordt een duidelijke vorm van wachtlijstbeheer gehanteerd waarbij wachtende inwoners worden gebeld en gevraagd naar de situatie. Op basis daarvan wordt elke keer een inschatting gemaakt van de urgentie. Die verantwoordelijkheid ligt contractueel bij de partners. Samen met de gemeente wordt ook nadrukkelijk gekeken naar mogelijke oplossingen voor de wachttijd. Voor de korte termijn en naar structurele oplossingen. Onderdeel daarvan is een goede analyse naar de oorzaak van de wachttijden.

6. Aanbod en investering. Aanbod De werkwijze van de WachtVerzachter bestaat uit: • Opstartfase De bestaande partners in het voorliggende veld worden geïnformeerd over de werkwijze en gevraagd deel te nemen. Daarnaast begint de werving van ervaringsdeskundigen. Ervaringsdeskundigen worden geselecteerd en opgeleid om passende inschattingen te maken. De Wachtverzachter organiseert deze fase in samenwerking met de gemeente. • Uitvoeringsfase Wachtende inwoners worden gekoppeld aan ervaringsdeskundigen. Naast de individuele trajecten worden groepsactiviteiten georganiseerd. De WachtVerzachter stimuleert de wachtende inwoners om deel te nemen en coacht de ervaringsdeskundigen. De ervaringsdeskundigen ontvangen een vrijwilligersbijdrage. Doel is om 50 koppelingen per jaar te maken. De WachtVerzachter monitort de voortgang en rapporteert deze aan de gemeente. Investering De inzet van de WachtVerzachter kost de gemeente €100.000 per jaar. De minimale duur is twee jaar. Daarnaast vraagt het ambtelijke inzet van de gemeente. Voornamelijk in de opstartfase zal de gemeente de samenwerkingspartners moeten informeren over de reden waarom de WachtVerzachter wordt ingezet.

7. Conclusie Uit de gesprekken met de WachtVerzachter, de gemeente Dronten, Eindhoven, Utrecht, het CJG en de GGZaanbieders zijn de volgende conclusies getrokken: • De WachtVerzachter is een werkwijze die ter ondersteuning is gedurende de wachttijd maar de wachttijd niet oplost. • De WachtVerzachter is passend voor de gemeente Elburg en sluit aan bij de visie op het sociaal domein. De werkwijze kan van meerwaarde zijn in het voorliggende veld doordat het omzien van inwoners naar elkaar wordt gestimuleerd. Het effect is het versterken van de eigen kracht van inwoners en de samenredzaamheid in de samenleving. • Gemeenten die al werken met de WachtVerzachter ervaren de werkwijze en de organisatie als zeer positief. Er is een duidelijke visie aanwezig, de uitvoering is adequaat en er worden resultaten geboekt en gemonitord. • Het CJG en de GGZ-aanbieders staan positief tegenover de inzet van ervaringsdeskundigen in het voorliggende veld maar niet ter vervanging van het hulpverleningstraject of als extra schakel in het ondersteuningsproces. • In het betrekken van de samenwerkingspartners is het belangrijk dat de gemeente duidelijk communiceert waarom er voor de WachtVerzachter wordt gekozen en dat daarbij de samenwerkingspartners nodig zijn. • De inzet van de WachtVerzachter vraagt een investering van €200.000 voor een periode van twee jaar.

Er zijn geen extra of incidentele middelen beschikbaar. Wanneer er gekozen wordt voor de inzet van de WachtVerzachter zal dit ten koste gaan van andere onderdelen in de gemeentelijke begroting of gedekt moeten worden uit de reserve sociaal domein.

December 2023 Alrik Aalbers, beleidsmedewerker team Samenleving