Vraag V2 - Bijlage - veiligheid versie 1.3 (003)

Waarom hebben we zorgen over de verkeersveiligheid als de snelfietsroute (SFR) De Run-HTCE door de Hanevoet en het Ooievaarsnest komt? Inleiding

Zoals de verkeerskundige zou zeggen: er wordt gezondigd tegen principes van Duurzaam Veilig1) • Iedere weg dient ontworpen te worden voor een specifieke functie: bv een erftoegangsweg (zoals Hunenborg, Backenhagen en Ulenpas) is om erven, parkeerplaatsen e.d. te bereiken en niet bedoeld voor doorgaand verkeer (doorstromende fietsers of auto’s). Dat is één van de 5 principes van Duurzaam Veilig. Deze luistert naar de naam functionaliteit. • Verschillen tussen soorten verkeersdeelnemers in massa (bv vrachtauto-fiets), richting (tegenliggers, kruisingen) en snelheid (bv tussen auto en voetganger) moeten worden beperkt. Dat is een ander principe van Duurzaam Veilig, met naam: homogeniteit.

Bij lage snelheden kunnen auto's en fietsers veilig van dezelfde weg gebruikmaken, maar hogere snelheden zijn alleen veilig als er geen tegenliggers zijn op dezelfde rijbaan, er geen kruisend verkeer is en als motorvoertuigen niet van dezelfde rijbaan gebruikmaken als langzaam verkeer • Duurzaam veilig2) zegt over fietsstraten: ”Het mengen van functies (erftoegangsweg voor auto en stroom functie voor fiets) blijkt echter tot veiligheidsconflicten te kunnen leiden die vooral nadelig uitpakken voor de minst beschermde verkeersdeelnemer: in dit geval de fietser en de overstekende voetganger.” We schatten dat bij realisatie van de SFR als schakel in de regionale snelfietsroutes zoals beschreven in provinciale en gemeentelijke plannen meer dan 6000 fietsers/etmaal (resulterend in meer dan 1000/uur tijdens de spitsuren gebruik zullen maken van de route3). Dus elke 3 a 4 seconden passeren (snelle) fietsers. Ook zal de gemiddelde snelheid van de fietsers omhooggaan door een sterke toename van het aandeel elektrische fietsen.

Voor de situatie in de Hanevoet en het Ooievaarsnest zien we volgende probleemsituaties voor de veiligheid In- en uitritten •

Bij bijna alle opritten bij de woningen aan de Ulenpas en Hunenborg is het niet mogelijk de auto op de oprit te keren en is het nodig om met de auto op de straat stoppen en dan bijvoorbeeld achteruit de uitrit op te rijden. Daarbij komt de auto even dwars op de weg te staan. De automobilist moet daarbij zowel het verkeer links en rechts in de straat in de gaten houden als naar achteren kijken om de uitrit op te rijden met risico dat hij een fietser even niet ziet die op dat moment voor of achter langs een haaks op de weg staande auto wil passeren. Indien vooruit ingeparkeerd wordt, dan is achteruit de oprit afrijden ook aan de orde. Bij deze manoeuvre is er een nog grotere risico op ongevallen. o Bij de verwachte verdubbeling van het aantal fietsers worden deze risico’s alleen maar groter (elke paar seconden komt een fietser voorbij in de spits). o Als gekozen wordt voor een fietsstraat die smaller is dan de huidige rijbaan (bv om ruimte voor parkeervakken te creëren) wordt de manoeuvreerruimte voor een auto en uitwijkruimte voor een fietser alleen maar kleine met groter risico op ongelukken. o Gemeente Amsterdam hanteert de regel4) dat in drukke fietsstraten (met meer dan 2000 fietsers/ etmaal) geen haaksparkeren dient plaats te vinden om

•

bovengenoemde redenen (door de Ulenpas/ Hunenborg verwachten we 6000/ 4000 fietsers per etmaal). o De ervaringen met de Kruisstraat in Eindhoven geven aan dat bovengenoemde regel nodig is: Deze fietsstraat met dwarsparkeer vakken staat in de top 5 van straten met veel ongevallen.6) Met name voor de woningen aan de Hunenborg 1 en 3 is er nog een extra probleem dat er links en rechts van deze percelen achtertuinen met hoge hagen aan de straat grenzen die het uitzicht bijna volledig wegnemen. Bovendien zijn fietsers pas te zien als ze vanuit de Ulenpas de Hunenborg indraaien of vanaf de andere kant voorbij de kruising Backenhagen naderen, waardoor ze pas in het zicht zijn enkele secondes voordat ze bij de betreffende uitrit langskomen.

Kruisingen •

• •

•

De fietsstraat zal een voorrangsweg worden, wat betekent dat ook auto’s in de fietsstraat op deze voorrangskruisingen eerder geneigd zijn met hogere snelheid door te rijden. o Dit probleem is niet eenvoudig op te lossen met snelheid remmende maatregelen voor de auto daar deze ongemakkelijk en soms gevaarlijk zijn voor de fietsers. De enige oplossing die voorgesteld wordt zijn sinusdrempels. o Voor een bus route zijn deze drempels onacceptabel. Dat betekent dat snelheid remmende maatregelen niet beschikbaar zijn en de fietsstaat een racebaan wordt De fietsstraat komende vanaf Veldhoven over de Ulenpas dient naar rechts af te buigen naar de Hunenborg ofwel iets verderop langs het hondenuitlaatterrein. Het is zeer twijfelachtig of deze Y- respectievelijk T-splitsingen veilig in te richten zijn. Dit stukje Ulenpas heeft daarnaast nog 3 kruisingen, te weten met Binckhorst, met Herinkhave/Twickel en met Weldam: plaatsen van snelheid verlagende drempels zou betekenen dat er op enkele honderden meters weg al 4 drempels moeten komen: niet bepaald fijn voor fietsers en onacceptabel voor de bus. Er is geen uitzicht op de kruising Hunenborg-Backenhagen o.a. vanwege achtertuinen met hoge hagen die aan de straat grenzen, en beperkt uitzicht op de kruising HunenborgUlenpas, met ook nog een in- en uitrit op deze kruising (Hunenborg 2).

Voetgangers •

•

•

In geval de SFR door de Hunenborg zou lopen, dan wordt ook de veiligheid voor voetgangers problematisch: o Er blijft maar heel weinig ruimte over voor een trottoir, terwijl het stuk straat bij Hunenborg 1-4 de enige ontsluitingsweg vormt voor de straten Backenhagen en Hunenborg. o Er is maar aan 1 zijde trottoir: voetgangers komende uit Backenhagen dienen 2x de Hunenborg over te steken op eerdergenoemde onoverzichtelijke kruisingen om van dit trottoir gebruik te kunnen maken. o Daar er slechts aan 1 zijde trottoir is, moet er op veel plaatsen door voetgangers overgestoken worden dan wel over de straat gelopen worden. De drukke avondspits van 16-18 uur valt samen met de tijd dat kinderen na schooltijd wellicht ook op het trottoir spelen of zich verplaatsen. Indien het trottoir direct aan de fietsstraat grenst is een misstap voldoende om een ongeluk te krijgen. Ook oversteken van de fietsstaat levert gevaren op 2). De huidige fietsroute langs de zuidzijde van de Hanevoetvijver wordt een aantal malen doorkruist door wandelpaden. Dus ook hier zijn gevaren bij het oversteken van de SFR. Indien de SFR noordelijk langs de Hanevoetvijver zou gaan lopen doorkruist deze het recreatiegebied/park aldaar, zodat overal de SFR overgestoken moet worden door wandelaars, recreanten en spelende kinderen en er ook dicht langs de route waar door

kinderen gespeeld wordt. Ook kunnen loslopende dieren (honden, ganzen) problemen geven voor de fietsers.

En wat verder nog speelt •

Er zijn richtlijnen voor een veilige breedte van een fietsstraat afhankelijk van het aantal fietsers/ auto’s per uur5). Daar er in de beschikbare rapporten van de gemeente geen indicaties zijn gegeven over huidige of toekomstige aantallen weggebruikers, is onduidelijk of hier in voldoende mate rekening mee gehouden gaat worden: o Inrichtingseisen volgens fietsersbond Amsterdam: Bij tweerichtingverkeer auto en tweerichtingverkeer fiets tenminste 6,00 m breed met middenbelijning. Geen middenstrook. In de doelstellingen voor het snelfiets tracé door de wijk staat dat er rekening gehouden moet worden met smart mobility zoals ultrasnelle fietsen en zelfs zelfrijdende voertuigen. Als we dit tracé nu met deze voorkennis toestaan dan kunnen we in de toekomst moeilijk meer protesteren als blijkt dat we ons minder veilig voelen als het tracé gebruikt gaat worden als proeftuin voor (te) snelle voertuigen, zeker daar handhaven van eventuele snelheidsbeperkingen moeilijk haalbaar is. In de richtlijnen van Amsterdam wordt ook gesteld dat er geen bussen dienen te rijden over een drukke fietsstaat. Over de Ulenpas is een bus route. In Eindhoven is de kans op een ongeval het grootste in de 30 km-zones.

Voor Woensel-zuid is het risicocijfer voor de 30 km-zones het hoogst, gevolgd door Gestel.6) In het “Actieplan Verkeersveiligheid Eindhoven 2020” 6) komt het beeld naar voren dat er reactief op ongevallen gereageerd wordt, maar het is niet terug te vinden dat er acties zijn om richtlijnen of inrichtingseisen op te stellen of aan te passen: er zijn geen inrichtingseisen voor fietsstraten te vinden.

•

• • •

Conclusie • •

Ombouwen van erftoegangswegen in het Ooievaarsnest naar fietsstraten als schakel in zeer drukke regionale snelfietsroutes gaat leiden tot meer verkeersslachtoffers. Een snelfietsroute (breedte 4 à 5 meter) door een park verstoort de groenbalans, is esthetisch van laag niveau, maar vooral zeer verkeersonveilig. Dat gaat dus ook daar leiden tot meer verkeersslachtoffers.

Opgesteld door: Mike en Peter

Referenties 1) Wikipedia “Duurzaam veilig” 2) DV3 – Achtergronden en uitwerking van de verkeersveiligheidsvisie (De visie Duurzaam Veilig Wegverkeer voor de periode 2018-2030 onderbouwd R-2018-6B), SWOV.

3) Basis: fietstelling 2019, Agenda fiets 2016-205, verdere inschattingen op basis beschreven plannen van gemeentes. 4) Gemeente Amsterdam: Leidraad Centrale Verkeerscommissie 5) Crow: Fietsberaadnotitie aanbevelingen fietsstraten binnen de kom 6) Actieplan Verkeersveiligheid Eindhoven 2020