Schriftelijke reactie - zienswijze de heer Van der Horst, Henri van Abbestichting - werkgroep religieus erfgoed
Tekst van het document
Eindhoven, 23 april 2022 Betreft :
voordracht tot aanwijzing bouwaanduiding "karakteristiek"
Objecten : het Post 65-complex met honingraatgebouwen in de Woenselse wijk Vaartbroek met adressen: -
De Koppele 2 (Jenaplan basisschool De Bijenkorf) Suikerpeerstraat 1 (Matteuskerk, nu fysiotherapeut en sportschool) Tarwelaan 109 (gemeenschapshuis De Landing, nu Korein Kinderplein, gymzaal en danscentrum)
De Koppele 2 is ontworpen in 1969 door Clement-B.H. Reintjes HBO Architekt BNA uit Eindhoven, J. Luiten, J. Vaessen Architekten HBO uit Eindhoven met projektmedewerker M. v. Teeffelen Architekt HBO. De bouw vond plaats van 1970 tot 1971. Suikerpeerstraat 1 is ontworpen in 1971 door Werkgroep 4 Architektensamenwerking NV uit Eindhoven met projektmedewerker M. v. Teeffelen Architekt HBO. De bouw vond plaats van 1971 tot 1971. Tarwelaan 109 is ontworpen in 1978 door Werkgroep 4 Architektensamenwerking NV uit Eindhoven met projektmedewerker J. Vaessen. De bouw vond plaats van 1978 tot 1979.
Motivering voor deze voordracht: Het gehele complex is in dezelfde stijl ontworpen in een typerend honingraat-ontwerp, waarbij de diverse gebouwen in het complex een zeshoekige plattegrond hebben. Deze manier van bouwen is kenmerkend voor het begin van de jaren '70, vergelijk ook de honingraatgebouwtjes uit 1973 (inmiddels gesloopt) aan het 18 Septemberplein in Eindhoven en is gebouwd volgens de principes van het Structuralisme. Het gehele complex is opgetrokken in een eveneens voor de jaren '70 typerende steensoort, namelijk de MBI betonsteen 1250. In Eindhoven zijn diverse gebouwen in de jaren '70 gebouwd met deze betonsteen. Een voorbeeld is het Eckart-College aan de Damocleslaan omstreeks 1976. Bovendien zijn de vloeren in het voormalige kerkgebouw van gewassen grind vervaardigd, opnieuw een zeer specifieke materiaalkeuze die met name in de jaren '70 floreerde. Voorbeelden zijn de panden van Leo de Bever met gevels van gewassen grindtegels, zoals het WTC aan de Fellenoord en het vroegere Suurland-Falkplaan aan de Baltesakker. Vorm en materiaalkeuze zijn dus zeer kenmerkend voor de periode waarin het complex is opgetrokken. Daarbij is de ensemblewerking van de onderlinge gebouwen door deze vorm en materiaalkeuze eveneens erg sterk. De voormalige Matteuskerk aan Suikerpeerstraat 1 tenslotte, is gebouwd met een zogenaamde centrale zitkuil.
Die zitkuilgedachte is eveneens een zeer typerende filosofie uit de jaren '70, die in de jaren '80 alweer afgestoten werd. Ook het welbekende Karregat in het stadsdeel Tongelre (1973) heeft zo'n centrale zitkuil. Het Karregat is overigens ook vergelijkbaar voor wat betreft de vorm van de massa. Waar in het Vaartbroek-complex gewerkt is met zeshoeken, is bij het Karregat gewerkt met driehoeken. Een volgende vergelijking van een weliswaar ouder complex (1959) is de voormalige W-hal van het TU/e-complex. Hier is in een schaakbordpatroon gebouwd.
Leo Heijdenrijk (1932-1999) was winnaar van de ldeeënprijsvraag Kerkbouw (1968). Hij droeg als een van de weinige architecten in deze periode bij aan de theorievorming met verschillende artikelen over kerkbouw. In de media : Van Abbe Stichting, 18 juli 2018
Het kerkbestuur van de Petrusparochie in Woensel heeft voor bijna al haar vastgoed een nieuwe invulling kunnen vinden. Alleen de St. Jan Evange/istkerk aan de Koning Arthur/aan wil het slopen om met de opbrengst de andere kerken in stand te houden. De architect van deze kerk is Joost van der Grinten, een zeer gerenommeerd architect die onder andere Hoog Catharijne in Utrecht heeft ontworpen en de faculteit industrieel ontwerpen in Delft heeft opgezet. De kerk lijkt daarom een nader onderzoek waard. Ook de Stichting Wederopbouw vindt dit een belangrijke kerk.
Motivering voor deze voordracht: De Sint Jan Evangelistkerk is landelijk nog één van de drie nog bestaande kerken van deze gerenommeerde architecten en een kenmerkend voorbeeld van de ideeën die architect Leo Heijdenrijk omtrent kerkenbouw had, samen met architect Joost van der Grinten, die in dit kerkgebouw uiting gaf aan de opvattingen uit de zestiger jaren over de veranderde positie van mens tegenover God. In de constructie is gebruik gemaakt van metalen kolommen waarop het dak rust. Daardoor ontstond er ruimte om rondom een rand van ramen aan te brengen. Een unieke gegeven in de Nederlandse architectuur. Het gebouw dient daarom beschermd te worden tegen mogelijke plannen om het te slopen en te vervangen door een appartementengebouw. Bovendien is het pand door de constructie goed te gebruiken voor een zinvolle herbestemming.