Reactie op inbreng niet-formerende partijen

Reactie inbreng niet-formerende partijen Op 11 juni hebben we het bestuursakkoord Samen Vooruit, Samen Thuis gepresenteerd. De informateur adviseerde om in het formatieproces te zoeken naar actieve betrokkenheid van alle fracties in de gemeenteraad. Daarom hebben wij met vertegenwoordigers van Eindhoven voor Elkaar, Ouderen Appèl, 50Plus, Volt, VVD, Forum voor Democratie, Partij voor de Dieren en SP gesproken om inbreng op te halen op inhoud en over de onderlinge samenwerking. De verslagen van deze gesprekken deelden we op 23 mei. We hebben deze gesprekken als open en constructief ervaren. Tijdens de formatie hebben we de inhoudelijke inbreng en ideeën over verbeterde samenwerking van de niet-formerende partijen besproken. De suggesties over samenwerking tussen raad en college hebben we in het akkoord opgenomen. Graag werken we deze met alle fracties verder uit. Via deze brief delen we, zoals afgesproken, welke afwegingen we gemaakt hebben met betrekking tot de inhoudelijke punten van niet-formerende partijen, ook in relatie tot alle andere ontvangen informatie. Uitvoering en keuzes In de gesprekken kwam duidelijk naar voren dat komende jaren de uitvoering van de bestaande plannen en grote besluiten van de afgelopen jaren centraal moet staan. Breed haalden we op dat schaarste om keuzes vraagt, dat niet alles kan en zeker niet tegelijk.

De verschillende partijen gaven aan dat we niet blind moeten zijn voor de stapeling van ambities en wezen ons op behoedzaamheid voor onrealistische doelen. Wel werden daarbij verschillende inhoudelijke prioriteiten genoemd. Focus op de uitvoering en het versterken daarvan is de basis van ons akkoord. Graag gaan we ook met de raad in gesprek over een aantal onderdelen in de onderlinge samenwerking die hier betrekking op hebben, zoals de lange termijn agenda, spelregels voor begrotingswijzigingen en mandaten onder de Omgevingswet. Klimaat en energie Het belang van het naleven van wettelijke verplichtingen ten aanzien van natuur- en klimaatbeleid werd in de gesprekken ingebracht. Diverse partijen hebben daarnaast prioriteit gevraagd voor oplossingen van netcongestie. We onderschrijven het belang van de wettelijke verplichtingen, dit is als uitgangspunt in het akkoord opgenomen. We hebben bij verschillende besprekingen stilgestaan bij de impact van netcongestie op de opgaven van de stad. Rond wonen, gebiedsontwikkeling en mobiliteit zien we netcongestie als knelpunt voor het realiseren van de genoemde doelen. Daarom benoemen we een aantal maatregelen waarmee we lokaal verantwoordelijkheid nemen. Ook blijven we via het Bestuurlijk Overleg Brainport de noodzaak van oplossingen van netcongestie in deze regio bij het Rijk agenderen.

Mobiliteit Verschillende partijen noemden het belang van diverse vormen van mobiliteit in de stad, en het eventueel experimenteren met nieuwe mogelijkheden als metro of tram. Niet-formerende partijen hadden in de gesprekken verschillende beelden over ruimte voor de auto en specifiek in de binnenstad. Daarnaast werd aandacht gevraagd voor de kwaliteit van het openbaar vervoer. Er is meegegeven om signalen vanuit omwonenden zwaarder mee te wegen bij veranderingen in infrastructuur. In de gesprekken is ook aandacht gevraagd voor doorstroming op de Ring. Tenslotte is als suggestie meegegeven om het aflopen van vergunningen van parkeergarages aan te grijpen om deze te sluiten. In het akkoord zetten we in op het verbeteren van het OV als goed alternatief voor de auto, door meer treinverbindingen en door te zorgen dat de bus dichtbij, frequent en betaalbaar is. Ook hebben we afgesproken te onderzoeken hoe we in de toekomst meer sturing en zeggenschap over het openbaar vervoer kunnen krijgen. Hierbij nemen we ook innovatieve nieuwe vormen van vervoer mee.

1

In lijn met eerdere plannen investeren we verder in de Ring en de radialen om het verkeer beter te laten doorstromen. We gaan voor de noordoostkant het vervolg van de MIRT-studie starten en daarbij zowel korte als middellange termijn oplossingen meenemen. Daarbij houden we oog voor de natuurwaarden. Er is politiek onvoldoende draagvlak voor oude discussies over de Ruit (groot of klein). Op gebied van parkeren gaan we een publiek mobiliteitsbedrijf verkennen en kijken we naar collectieve wijkparkeervoorzieningen in combinatie met parkeerregulering. Belangrijk onderdeel van deze aanpak is een positieve draagvlakmeting vooraf en bijpassende tarieven. Eindhoven Airport In de gesprekken is de wens uitgesproken dat Eindhoven Airport het meest duurzame vliegveld van Europa wordt. Daarbij is aandacht gevraagd voor geluidsreductie rond het vliegveld. In het akkoord is te lezen dat het onze ambitie is dat de luchthaven aantoonbaar stiller en schoner wordt, en dat Eindhoven Airport een voortrekkersrol heeft op reductie van CO2-uitstoot, zowel op de grond als in de lucht, ook na 2030. Wonen en gebiedsontwikkelingen Net als in de informatiegesprekken deelden de niet-formerende partijen breed dat woningbouw de belangrijkste opgave voor komende jaren is. Zo is aandacht gevraagd voor het bevorderen van doorstroming op de woningmarkt en aanpakken van scheefwonen.

Een deel noemde expliciet de bouw van woningen voor ouderen, inclusief alternatieve woonvormen. Ook is genoemd om bij gebiedsontwikkelingen naast woningbouw oog te houden voor groen, veiligheid, sociale cohesie, voorzieningen en het vergroten van de leefbaarheid in de wijken en hier integraal op sturen. De betaalbaarheid van woningen is veel genoemd in de gesprekken, waarbij voorkeur voor de eisen hierop van niet-formerende partijen sterk uiteenlopen. Sommige partijen vragen vast te houden aan de landelijke normen en geen hogere eisen te stellen. Andere partijen willen zo sociaal mogelijk bouwen en noemden daarbij een norm van 85% betaalbaar, of 40% sociale huur bij nieuwbouw. Ook horen we bij sommige partijen dat de behoefte in de wijk leidend moet zijn en dat normen per project kunnen verschillen zolang het totaalbeeld in de stad en het gebied optelt. In bredere zin is aandacht gevraagd voor de stapeling van andere ambities, bijvoorbeeld rond duurzaamheid, parkeren en technische eisen. Waarbij ook genoemd is dat het schrappen van regels en eisen aantrekkelijk klinkt, maar regels doorgaans zijn ingevoerd om bijvoorbeeld kwetsbare groepen te beschermen. In de gesprekken is gevraagd meer regie te nemen, bijvoorbeeld door zelf te bouwen of actiever grondbeleid te voeren.

Tot slot is aandacht gevraagd voor de inclusiviteit van participatieprocessen bij nieuwbouw en bestaande bouw zowel voor gemeente als voor corporaties, waarbij zowel nieuwe als een diversiteit aan huidige bewoners betrokken moet worden. Onze ambitie is dat iedereen een passende en betaalbare woning kan vinden. Ons doel is om 21.500 woningen te realiseren in de periode 2026-2030. Daarvoor zetten we in op het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en bouwen naar behoefte. Met een goede mix aan woningen maken we het makkelijker om door te stromen: voor studenten, voor jongeren die zelfstandig willen wonen, voor starters en gezinnen, en voor ouderen die willen verhuizen in hun eigen buurt. We bouwen aan levendige buurten en sterke gemeenschappen waar mensen zich thuis voelen. Ons doel is dan ook dat nieuwbouwontwikkelingen leiden tot een merkbare verbetering van de leefbaarheid en extra voorzieningen, ook in de omliggende bestaande buurten. Om te bouwen naar behoefte, spreken we in het akkoord af om van alle nieuwbouwwoningen gemiddeld 72% betaalbaar te bouwen en 30% sociaal, ook voor de bestaande gebiedskaders en gebiedsontwikkelingen. We geven ruimte aan maatwerk per wijk of gebied door in te spelen op de bestaande omgeving: dit kan ook betekenen dat het soms meer betaalbaar of sociaal kan zijn en andersom.

2

We hebben in het akkoord afgesproken om te focussen op de uitvoering en meer regie te nemen bij woningbouw en gebiedsontwikkelingen onder meer door het actief voeren van grondbeleid en een doorbraak-aanpak. Goede participatie is voor ons de norm. We streven ernaar om bij woningbouw en gebiedsontwikkeling waarde toe te voegen voor bestaande en nieuwe inwoners. Hiervoor hebben we verschillende maatregelen opgenomen, zoals de aanpak van verouderde buurt- en wijkwinkelcentra. Ook is het Eindhovens Statuut als uitgangspunt opgenomen, dat vormgeeft aan participatie met huurders bij renovatie- en sloopprojecten. Armoede In de gesprekken met niet-formerende partijen zijn zorgen geuit over het verschil tussen arm en rijk in de stad, over mensen die in armoede leven en de gevolgen daarvan. De wens om de toegang tot armoederegelingen voor inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum structureel in te regelen, is uitgesproken. Daarbij is ook gevraagd om aandacht te hebben voor de toegankelijkheid van deze regelingen en mensen proactief te benaderen. Onze ambitie is dat alle Eindhovenaren mee moeten kunnen doen. We zien dat de kloof tussen inwoners die vooruitkomen en inwoners die achterblijven toeneemt. We zetten daarom de huidige minimaregelen door en vereenvoudigen deze.

De Meedoenbijdrage (inclusief gratis met de bus) blijft beschikbaar voor inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum, we verkorten de wachttijd voor de individuele inkomenstoeslag blijvend van vijf naar vier jaar, en we verlengen de huidige mondzorgregeling. We treffen daarnaast maatregelen om het bereik ervan te verhogen. Hierin werken we vanuit vertrouwen. Jeugd en Wmo In brede zin vroegen niet-formerende partijen om aandacht voor keuzes in het sociaal domein, gezien de landelijke ontwikkelingen. Ook de werkwijze van WIJeindhoven en het Servicebureau zijn als aandachtspunt genoemd, evenals de wens om elk gezin met een zorgvraag één aanspreekpunt te geven voor alle hulpverlening. Een aantal partijen gaven aan geen bezuinigingen op zorg te willen en aandacht te hebben voor zorgfraude. Verder is de wens uitgesproken dat het ouderenbeleid tot uitvoering komt. Ontwikkelingen in het sociaal domein nopen ons tot ingrijpende keuzes binnen jeugd en Wmo, zodat het systeem voor de lange termijn duurzaam houdbaar blijft. We herkennen de vraag om aandacht voor ontwikkelingen in het sociaal domein. In het akkoord beschrijven we maatregelen om het zorglandschap anders in te richten (o.a. door de nieuwe zorginkoop), actief in te zetten op de sociale basis, en de zorgkosten omlaag te brengen. Daarbij kijken we ook naar de opdracht van WIJeindhoven en het Servicebureau.

We zetten de uitvoering van ‘Vitale Ouderen in (2)040’ door en treffen specifieke maatregelen voor ouderen. Internationalisering De vergrote diversiteit in de samenleving wordt door niet-formerende partijen als positief genoemd. Er wordt aandacht gevraagd voor het meedoen en betrekken van statushouders, nieuwkomers en arbeidsmigranten, om integratie en verbinding te bevorderen. We stellen ons ten doel om de ontmoeting tussen internationals en andere Eindhovenaren te vergroten en daardoor bij te dragen aan een sterke cohesie in de stad. Daarom treffen we onder andere maatregelen zodat het leren van de Nederlandse taal toegankelijk en betaalbaar is, en stimuleren en faciliteren we initiatieven en evenementen gericht op het verbinden van oude en nieuwe Eindhovenaren.

3

Voorzieningen en cultuur We hebben als aandachtspunt het sturen op sociale voorzieningen gehoord. Ook is genoemd dat extra cultuurgeld en cultuuronderwijs hierin kan helpen. Ons uitgangspunt is een stad die in balans blijft, onder meer door toegankelijke en sociale voorzieningen in alle buurten. We kiezen er dan ook voor om te investeren in sociaalmaatschappelijke voorzieningen, zowel in nieuwe gebieden als in de bestaande stad. Daarbij verhogen we het cultuurbudget deze periode stapsgewijs naar het niveau van de grote steden. Financiën Er zijn in de gesprekken door de niet-formerende partijen een aantal financiële aandachtspunten ingebracht. Aangegeven werd dat plannen die structureel geld kosten, op dit moment alleen door kunnen gaan als hier vooraf structurele dekking tegenover staat. Daarnaast is het loslaten van de 10%- norm voor het weerstandsvermogen genoemd, om geld vrij te maken voor investeringen. Tot slot werd geopperd om positieve rekeningresultaten in te zetten voor eventueel tijdelijke lastenverlichting. In het akkoord hebben we de financiële spelregels herijkt. De begroting moet reëel en structureel sluitend zijn, waarbij langdurige uitgaven structureel gedekt worden. Omdat het risicoprofiel de komende jaren toeneemt, is een solide algemene buffer noodzakelijk. Daarom vullen we het weerstandsvermogen aan tot 118 miljoen euro.

We hebben afgesproken om de risico’s te monitoren op basis van een dynamisch model en te sturen op een weerstandsratio van 1,0 (waarbij deze nooit lager wordt dan 0,9). Met betrekking tot de lokale lasten is de basisafspraak voor woningen en nietwoningen om deze jaarlijks maximaal te laten stijgen met de verwachte inflatie. In het akkoord noemen we concrete bestedingsrichtingen voor het rekeningresultaat 2025. Samenwerking Een aantal niet-formerende partijen noemden het belang van regionale en Europese samenwerking. En specifiek dat we de kracht van de economische ontwikkeling in en rond Eindhoven in moet zetten om intensiever te lobbyen bij de Rijksoverheid en de Europese Unie. We hebben hier nadrukkelijk bij stil gestaan en gaan samen met onze partners in gesprek met het Rijk en kijken naar kansen in Europa over onder andere oplossingen voor netcongestie, armoederegelingen, de herverdeling gemeentefonds en de schaalsprong van sociaal-maatschappelijke voorzieningen. Ook is in de gesprekken gevraagd om sterkere betrokkenheid van ouderen, bijvoorbeeld door een adviesorgaan vergelijkbaar met Jong040. In het akkoord hebben we afgesproken te leren van initiatieven van de Jeugdraad en Jong040 en in het licht van de vergrijzing te kijken hoe we ook ouderen meer stem kunnen geven.

Tot slot Wij vinden het belangrijk dat er in deze periode ruimte is voor een goed en inhoudelijk debat in de raad, waarin alle partijen hun rol kunnen vervullen. De grote opgaven waar onze stad voor staat, kunnen alleen worden aangepakt met samenwerking. Dit vraagt om een open en constructieve houding, zowel in formele bijeenkomsten als in informele contacten. De nieuwe bestuursperiode, met veel nieuwe raadsleden, biedt hiervoor een uitgelezen kans. Met dit akkoord werken we vanuit ambities en doelstellingen, met afspraken over maatregelen die we daarvoor ‘ten minste’ nemen. Daarin nodigen we de raad en de stad uit om met eigen ideeën en voorstellen te komen, en deze in de raad te bespreken.

PRO, CDA en D66 11 Juni 2026

4