Reactie burgemeester onderhandelingsresultaat

J.A. Jorritsma Burgemeester

Retouradres Postbus 90150, 5600 RB Eindhoven

gemeente Eindhoven 4 juni 2022

Leden van de raad

Betreft: coalitieakkoord

Geachte leden van de raad,

Met veel belangstelling heb ik kennisgenomen van de resultaten van de onderhandelingen van GroenLinks, CDA, PvdA en D66 om te komen tot een nieuw bestuur voor Eindhoven en de wijze waarop deze partijen de komende jaren de opgaven van de stad aan willen pakken. In lijn met artikel 35 van de Gemeentewet ben ik geïnformeerd over de uitkomsten van de collegeonderhandelingen en maak ik graag gebruik van de gelegenheid om mijn opvattingen over de voorstellen kenbaar te maken ten behoeve van de verdere uitwerking in een collegeprogramma. Allereerst wil ik de (in)formateur danken dat hij mij gedurende het proces periodiek geïnformeerd heeft en mij de gelegenheid heeft gegeven om regelmatig met hem van gedachten te wisselen over de opgaven waar Eindhoven de komende jaren voor staat. En deze opgaven zijn niet gering. Eindhoven groeit en deze groei zal de komende tijd verder in een stroomversnelling komen. Dat biedt kansen, maar vergroot de complexiteit van onze opgaven. Complexiteit op het gebied van de ‘hardware’ van de stad zoals voldoende woningen, een goede bereikbaarheid, klimaatbestendigheid en het vasthouden van een aangenaam verblijfsklimaat met bijbehorende voorzieningen in de breedste zin.

En complexiteit op het gebied van de ‘software’: hoe zorgen we ervoor dat niemand buiten de boot valt, dat iedereen profiteert van het (economisch) succes van de regio en het vasthouden van de sociale samenhang en wijken en buurten en tussen generaties. Een voor Eindhoven onderscheidende kwaliteit met zijn wortels in de rijke historie als ‘company town’. Deze opgaven komen herkenbaar terug in het coalitieakkoord. Het zoeken en vinden van een nieuwe balans tussen ecologie, inclusiviteit, sociale samenhang en economie is inderdaad één van de belangrijkste opgaven voor een nieuw stadsbestuur. Ik herken in de beoogde aanpak de rijke en bewezen succesvolle Eindhovense traditie dat dit niet alleen een zaak van de overheid is, maar van ons samen: overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en iedere inwoner van onze stad. Goed dat die gezamenlijke verantwoordelijkheid benadrukt wordt en voor het nieuwe college leidraad van haar handelen gaat zijn.

Bezoekadres Stadhuisplein 10 5611 EM Eindhoven www.eindhoven.nl

Postadres Postbus 90150 5600 RB Eindhoven gemeente@eindhoven.nl Telefoon 14 040

Tegelijkertijd is dit niet eenvoudig. Het samenbrengen van belangen, het richten van agenda’s en het bereiken van gedeelde resultaten is geen triviale opgave. De manier waarop het nieuwe stadsbestuur de samenleving tegemoet gaat treden, is bepalend voor het te bereiken succes. De kunst van het verleiden op basis van een gedeeld en urgent toekomstperspectief: dat zal het succes bepalen. Ik vind de gekozen insteek wervend, ‘c’est le ton qui fait la musique’ en het is een zaak van lange adem. Dat kunnen we leren van het succes van de bewezen Brainport-samenwerking en dat zal ook zijn waarde bewijzen om partners in de stad te activeren op de maatschappelijke opgaven. Dit brengt mij op een andere observatie. Terecht stelt het akkoord dat samenwerking met partners zoals regio, provincie, rijk en Europa noodzakelijk is om resultaten te bereiken. Dat creëert daarmee ook een afhankelijkheid om deze partijen te binden op onze ambities en opgaven. Dat is niet vanzelfsprekend en zal veel inzet en overtuigingskracht vragen. Partijen zullen ‘boter bij de vis’ moeten geven en dat is geen garantie. Onze verhouding met omliggende gemeenten is een belangrijke succesfactor, naast partnerschap met rijk en provincie. Daar zal stevig op ingezet moeten worden om te voorkomen dat het coalitieakkoord een ‘dode letter’ wordt.

Met name in de verbinding in de regio en het vergroten van de regionale slagkracht is werk aan de winkel. Als burgemeester zal ik mij hiervoor vol blijven inzetten vanuit de overtuiging dat alleen door een gezamenlijke inzet van alle overheidslagen de (inter)nationale potentie van Eindhoven op een verantwoorde manier verzilverd kan worden. Maar het resultaat daarvan is niet gegarandeerd en zal daarmee ook invloed hebben op de mate waarin ambities gerealiseerd kunnen worden. Hetzelfde geldt voor de invloed van de maatschappelijke en geopolitieke context. De snel oplopende inflatie, schaarste aan materialen, arbeidskrachten en groeiende schaarste op het stroomnetwerk zijn bedreigingen voor de (betaalbaarheid van de) ambities, net als de worsteling met het stikstofvraagstuk. Dat vraagt om goed vinger aan de pols te houden en flexibiliteit in de uitvoering. Bij deze reflectie kan de gemeentelijke organisatie niet onbenoemd blijven. Niet voor niets hebben we het afgelopen jaar een peilstokonderzoek laten uitvoeren. Ik zie de belangrijkste observaties daarvan terug in het coalitieakkoord. Naar mijn mening kunnen de bevindingen niet onderschat worden. Een vitale en daadkrachtige gemeentelijke organisatie is een noodzakelijke randvoorwaarde voor realisatie van de geformuleerde ambities.

Ik vraag daarom aandacht voor de realistische doorvertaling naar de ambtelijke organisatie met oog voor de geconstateerde kwetsbaarheid van deze organisatie. Prioriteren in doorlooptijd en kiezen voor afschalen van minder prioritaire zaken hoort mijns inziens net zo goed bij de verdere uitwerking van dit akkoord. Het zal randvoorwaardelijk zijn voor realisatie van de geformuleerde ambities. Ik meen dit terug te lezen en met genoegen heb ik kennisgenomen van het voorgenomen proces om te komen tot een collegeprogramma, inclusief de daarbij aangekondigde midterm review. Juist in dit proces en het gesprek tussen raad en college en tussen college en ambtelijke organisatie zal scherpte en evenwicht gevonden moeten worden in de balans tussen ambities, de haalbaarheid daarvan en de randvoorwaarden om deze in te kunnen vullen. Het vraagt goed bestuurlijk-ambtelijk samenspel om de stad te besturen en te kunnen leveren op de ambities. Het is daarmee dan ook randvoorwaardelijk om het vertrouwen van Eindhovenaren in hun democratisch gekozen bestuur te versterken en te schragen.

2

Tenslotte – en dat zal u vanuit mijn rol niet verbazen – wil ik aandacht vragen voor de weerbaarheid van de lokale overheid. Daar hebben we de afgelopen jaren in geïnvesteerd en zal ook de komende jaren (in welke vorm dan ook) aandacht blijven vragen. Vertrouwen in de overheid en overheidsgezag komt te voet en gaat te paard. Integriteit, betrouwbaarheid, voorspelbaarheid en transparantie zijn noodzakelijke randvoorwaarden voor een vitale democratie. Ook in onze stad is dat geen gegeven, maar iets waar iedere dag hard voor gewerkt moet worden. Ik vertrouw erop dat dit – expliciet of impliciet – uw aandacht heeft en een belangrijke leidraad voor uw handelen zal zijn. In uw burgemeester vindt u daarin een bondgenoot. Met uw intentie om te komen tot een concreet en goed uitvoerbaar collegeprogramma, met goede en concrete afspraken met partners in de stad, met goede afspraken met mede-overheden en met realisme over wat gevraagd kan worden van de gemeentelijke organisatie, zijn de randvoorwaarden voor succes aanwezig. Met veel genoegen heb ik daarnaast kennisgenomen van uw intentie om te komen tot een samenwerkingsakkoord met de raad. Dat straalt verbinding uit. Dat weerspiegelt het voornemen om grenzen tussen oppositie en coalitie te laten vervagen en geeft invulling aan de intentie om het echt samen te doen in de rijke Eindhovense traditie.

Goed dat u secretaris en griffier vraagt om hiervoor met voorstellen te komen. Tegelijkertijd raakt dit het hart van de politiek en de lokale democratie. Hier zult u dus vooral zelf ook mee aan de slag moeten. De recent gemaakte afspraken over nieuw elan en werkwijze van de raad kunnen hierbij behulpzaam zijn en daar kan op voortgebouwd worden. Alles overziend heb ik er vertrouwen in dat we de opgaven van de stad en regio Eindhoven op een goede manier tegemoet gaan treden. We staan aan de vooravond van een nieuwe fase van de ontwikkeling van ons Eindhoven. Ik zal daar vanuit mijn rol naar mijn beste vermogen aan bijdragen.

Met vriendelijke groet,

J.A. Jorritsma Burgemeester

3