Raadsvoorstel Zo werken we in Eindhoven De Sociale 7

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst00736 Dossiernummer 23.22.651 B&W beslisdatum 30 mei 2023

Raadsvoorstel Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7

Inleiding De afgelopen jaren hebben we geïnvesteerd in verbeteringen in het sociaal domein. Niet alleen om financieel beter in control te zijn, maar ook om de ondersteuning aan onze inwoners te verbeteren. Ondanks deze verbeteringen zien we dat nog niet iedereen snel en goed geholpen wordt. Ook vanuit de visie WIJeindhoven (1+1+1 = één gezin, één plan, één aanspreekpunt) blijkt de inrichting van ons sociaal domein nog complex te zijn, waardoor inwoners toch nog te vaak onnodig meerdere keren hun verhaal moeten doen. Juist inwoners die ons het hardst nodig hebben, raken het vaakst verstrikt in de complexiteit. Er bestaan voor inwoners verschillende routes en ondersteuningsplannen naast elkaar. Gezamenlijke sociaal domein brede uitgangspunten vanuit vertrouwen en menselijke maat ontbreken. Dit leidt tot rolonduidelijkheid bij professionals in de uitvoering, hoge administratieve lasten en inefficiëntie. Met de oplopende personeelstekorten en de toenemende behoefte aan ondersteuning vanuit inwoners, staan we voor de opgave om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. Goede ondersteuning bieden aan inwoners binnen de financiële en juridische kaders is onze kerntaak.

Het uitgangspunt is altijd eerst inzet en ondersteuning vanuit de sociale basis en vervolgens eerstelijns en/of aanvullende ondersteuning Ook landelijk is steeds meer aandacht voor een goede uitvoering van ondersteuning aan inwoners. Zo staat in het landelijke regeerakkoord 2021-2025: “De sterke overheid die wij voor ons zien heeft oog voor de menselijke maat, is begrijpelijk, bereikbaar en aanspreekbaar door inwoners, en herstelt op die manier het vertrouwen. Daarom versterken we de uitvoeringsorganisaties van de overheid.”1 Bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ In het bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ is ook de ambitie opgenomen om de organisatie en uitvoering van het sociaal domein te vereenvoudigen en daarmee de ondersteuning aan onze inwoners te verbeteren: “We starten met het definiëren van uitgangspunten om de organisatie van het sociaal domein te vereenvoudigen. Centraal staan: vertrouwen in de inwoner, vertrouwen in de professional, regie zoveel mogelijk bij de inwoner, dichtbij en zoveel mogelijk wijkgericht, verminderen van bureaucratie en rolduidelijkheid van professionals, waaronder de rol en positie van het servicebureau. Nieuw beleid en lopende trajecten worden getoetst aan de uitgangspunten. We stellen daaropvolgend een plan van aanpak vast met duidelijke mijlpalen. We onderzoeken aan

1

Regeerakkoord 2021-2025 Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst (2021), blz. 2.

Inboeknummer 22bst01685

de hand van de vastgestelde uitgangspunten hoe processen heringericht moeten worden en vervolgens welke structuurwijzigingen daarvoor noodzakelijk zijn. We streven naar een besluit in 2023 (‘stip op de horizon’) en zorgen voor een zorgvuldige en gefaseerde implementatie (2024-2026).”2 Conform het bestuursakkoord zijn we daarom gestart met het definiëren van deze uitgangspunten. De uitgangspunten doen nog geen uitspraak over verbeteringen in processen of structuurwijzigingen. Dat volgt in een plan voor de vereenvoudiging van het sociaal domein (“stip op de horizon”). De uitgangspunten waarmee we starten noemen we ‘Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’ en liggen als eerste stap bijgaand ter besluitvorming aan u voor. Belangrijke randvoorwaarden bij ‘Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’ zijn de juridische, personele en financiële kaders.



Wettelijke taak



Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college



Onvermijdelijk

Doelstelling Het doel is om het sociaal domein te vereenvoudigen, startend met het vaststellen met de uitgangspunten: 'Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’. Zo kunnen we in de toekomst consistent en consequent sturen op ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Voorstel Vaststellen van de uitgangspunten ‘Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’: 1. In mijn wijk is er een plek waar ik naartoe kan met mijn verhaal. 2. Ik word door het wijkteam of andere partijen benaderd als dat nodig is. 3. Ik los mijn vragen zoveel mogelijk zelf op, soms met ondersteuning van mijn familie, vrienden of organisaties in mijn wijk. 4. Als ik er zelf niet uit kom, dan kan ik met mijn vragen naar het wijkteam en ondersteunen zij mij met het maken van mijn plan. 5. Als het nodig is wordt de juiste aanvullende ondersteuning er zo snel als mogelijk bijgehaald. 6. Alle partijen die mij ondersteunen kennen mijn plan en dragen bij aan de doelen van mijn plan. 7. Alle partijen die mij ondersteunen werken met elkaar en met mij samen vanuit vertrouwen.

2

Bestuursakkoord Gemeente Eindhoven 2022-2026 Samen morgen mooier maken (2022), blz. 25.

2

Inboeknummer 22bst01685

Argumenten 1.1. De sociale 7 zijn er om onze inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen, waarbij ze niet onnodig vaak hun verhaal hoeven te doen. De sociale 7 zijn geschreven vanuit het perspectief van de inwoner. We denken daarbij vanuit de samenkracht van de stad en hoe we hier gezamenlijk invulling aan geven. In Eindhoven werken we daarom ook samen aan een sterke sociale basis (soms ook wel de nulde lijn genoemd) waarbij we inzetten op het versterken van eigen kracht (zelfredzaamheid) én het sociaal netwerk (samenkracht). Een sterke sociale basis heeft een belangrijke preventieve werking waardoor inwoners gemakkelijk laagdrempelige ondersteuning ontvangen of terecht kunnen in hun eigen netwerk. Wanneer de hulp vanuit de sociale basis onvoldoende toereikend is, kan de inwoner met zijn/haar verhaal terecht bij de wijkteams of andere partijen in de stad. 1.2 Met de sociale 7 werken we aan consequent en consistent beleid en uitvoering in het sociaal domein. ‘Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’ biedt een denkkader om naar het sociaal domein en de dilemma’s die zich voor doen te kijken en handelen. Daardoor maken we keuzes vanuit een meer eenduidig en samenhangend perspectief. Het vaststellen van De sociale 7 leidt ertoe dat beleidskeuzes die binnen het sociaal domein worden genomen eerst getoetst worden aan De sociale 7.

De verbetertrajecten die al lopen worden ook getoetst aan De sociale 7. Daar waar mogelijk sluiten we aan op en daar waar nodig sturen we bij om ervoor te zorgen dat het sociaal domein volgens dezelfde principes werkt. Dit stelt ons in staat om consistent en consequent te sturen vanuit de behoefte van de inwoner. De sociale 7 Per uitgangspunt van De sociale 7 volgt eerst een toelichting op het uitgangspunt vanuit het perspectief van onze inwoners (in het grijze kader). Vervolgens lichten we toe waarom dit uitgangspunt bijdraagt aan goede ondersteuning voor onze inwoners. Tenslotte lichten we toe hoe dit uitgangspunt past in de bredere context van het sociaal domein. 1.

In mijn wijk is er een plek waar ik naartoe kan met mijn verhaal.

Inwonerperspectief Als ik er zelf of met mijn netwerk niet uitkom, kan ik gemakkelijke terecht bij het wijkteam of andere laagdrempelige en toegankelijke organisaties om mijn verhaal te doen en mijn vragen op het gebied van wonen, werken, ontmoeten, opvoeden, vervoer en inkomen te stellen . Daarbij houd ik zoveel mogelijk zelf de regie over mijn vragen en bijbehorende passende oplossingen. Er is oog voor mij en mijn persoonlijke situatie, ook als er sprake is van een dwingend karakter, zoals bijvoorbeeld de regels die horen bij het aanvragen van een bijstandsuitkering. Mijn verhaal kan ook gaan over een ander persoon waar ik me bijvoorbeeld zorgen om maak of wanneer ik graag iets wil betekenen voor een ander of in mijn wijk.

3

Inboeknummer 22bst01685

Bredere context sociaal domein We gaan uit van eigen kracht en samenkracht. We willen dat inwoners die hun hulpvraag zelf kunnen stellen, of hun verhaal kwijt willen, dichtbij terecht kunnen bij wijkteams of organisaties in de sociale basis (nabijheid & toegankelijkheid). Ook zijn er veel mensen die zich in willen zetten voor een ander of voor hun wijk. We werken aan een stevige sociale basisinfrastructuur die als een sociaal weefsel door de stad loopt. Als inwoners zich zorgen maken om iemand in hun omgeving, kunnen ze met hun signalen terecht. De wijkteams en sociale basisorganisaties werken goed met elkaar samen. En de menselijke maat staat centraal in de contacten van professionals in de wijk. 2.

Ik word door het wijkteam3 of andere partners benaderd als dat nodig is.

Inwonerperspectief Wijkteams en ook andere partners pakken in overleg met de gemeente proactief signalen op uit de wijk en nemen (eventueel in samenwerking met de partij of persoon die melding doet) contact op met mij. Dit geldt onder andere voor signalen van bijvoorbeeld overlast of schuldenproblematiek om erger te voorkomen. Het kan ook zijn dat men contact legt met mij, omdat ik iets kan betekenen voor mijn wijk. Ik word gezien en waar nodig ondersteund om erger te voorkomen. Bredere context sociaal domein We gaan uit van het zelfoplossend vermogen van inwoners, individueel maar vooral ook collectief. Deze preventieve rol ligt bij onze partners in de sociale basis breed. Tegelijkertijd reageren we ook proactief als er signalen zijn dat er iets mis dreigt te gaan. De vindplaatsen voor deze signalen zijn divers, onze partners in de sociale basis spelen daar een centrale rol in. Zowel onze wijkteams als onze partners in de sociale basis werken daarom outreachtend en proactief. Om problemen te voorkomen en klein te houden. 3.

Ik los mijn vragen zoveel mogelijk zelf op, soms met ondersteuning van mijn familie, vrienden of organisaties in mijn wijk.

Inwonerperspectief Als ik een vraag heb, waar ik zelf met mijn netwerk niet uit kom, dan kan het wijkteam met mij kijken naar nieuwe oplossingen en weten zij welke organisaties in de wijk mij kunnen ondersteunen. Bredere context sociaal domein Als problemen niet kunnen worden opgelost door de inwoner en zijn netwerk zelf en ook de sociale basis daar onvoldoende antwoord op heeft, dan kan het wijkteam met de inwoner samen kijken naar een oplossing op maat. Mogelijk dat er nog nieuwe oplossingen mogelijk zijn met ondersteuning in de sociale basis die nog onvoldoende verkend waren. We werken volgens de 0-1-2 lijn. Eerst zoeken we naar oplossingen in

3

In Eindhoven hebben we gekozen om te werken met wijkteams en deze zijn ondergebracht bij

Stichting WIJeindhoven.

4

Inboeknummer 22bst01685

het eigen netwerk en in de sociale basis. Als dat onvoldoende blijkt dan is er ondersteuning in de eerste lijn en eventueel aanvullende (specialistische) ondersteuning beschikbaar. Uiteraard geldt dit omgekeerd ook (2-1-0). 4.

Als ik er zelf niet uit kom, dan kan ik met mijn vragen naar het wijkteam en ondersteunen zij mij met het maken van mijn plan.

Inwonerperspectief Ik houd zoveel mogelijk zelf de regie en het wijkteam ondersteunt mij daarbij, zoals ook bij het maken van een plan. In het wijkteam zitten professionals met uiteenlopende deskundigheden en kennis. Ik maak een plan, eventueel samen met mijn netwerk, over hoe ik het beste ondersteund word. Bredere context sociaal domein Welke ondersteuning ook nodig is, de inwoner houdt waar mogelijk zelf regie op de vraag en de oplossing. Dat geldt ook voor het maken van een plan. Gemiddeld in Nederland lossen wijkteams 80% van de ondersteuningsvragen van inwoners zelf op en in 20% verwijzen ze naar aanvullende ondersteuning. Vanuit bijvoorbeeld brede onderzoeken die aan de basis staan van de landelijke hervormingsagenda Jeugd wordt gesteld dat de transformatie het beste gerealiseerd wordt wanneer wijkteams niet enkel doorverwijzen en indiceren, maar juist ook in staat worden gesteld om veel ondersteuning (zo’n 80%) zelf te bieden. We streven hier dan ook naar een stevigere borging van de deskundigheid en kennis in de wijkteams. 5.

Als het nodig is wordt de juiste aanvullende ondersteuning er zo snel als mogelijk bijgehaald.

Inwonerperspectief Omdat het wijkteam goed de weg kent en ook zelf veel inhoudelijke deskundigheid heeft, kunnen zij, samen met mij, bepalen wat ik aan aanvullende zorg nodig heb. Het gesprek met het wijkteam is, binnen kaders, bepalend voor de ondersteuning die wordt ingezet. Eventuele aanvullende ondersteuning wordt zo snel en zo dichtbij als mogelijk ingezet.

Bredere context sociaal domein Om snel en dichtbij ondersteuning te kunnen bieden, hebben professionals mandaat nodig om ondersteuning in te zetten. Dat mandaat kent haar begrenzing door duidelijke van te voren vastgestelde juridische en financiële kaders. Daar hoort stevig opdrachtgeverschap van de gemeente bij. De netwerksamenwerking met andere partners moet zo efficiënt zijn dat het voor inwoners nauwelijks merkbaar is dat meerdere partijen zijn betrokken en er geen onnodige bureaucratie is. Als overdracht tussen professionals nodig is, dan zorgen we in ieder geval dat er zo min mogelijk dubbelingen zijn.

5

Inboeknummer 22bst01685

6.

Alle partijen die mij ondersteunen kennen mijn plan en dragen bij aan de doelen van mijn plan.

Inwonerperspectief In mijn wijk sluiten de aanbieders die mij aanvullende ondersteuning verlenen, andere organisaties en de gemeente aan op mijn plan wat ik gemaakt heb samen met het wijkteam. Zij sluiten aan bij mijn plan. Bredere context sociaal domein De inwoner staat centraal. Dat betekent dat de professionele hulp als een netwerk rondom de inwoner naadloos aansluit. Waar specialisme in de tweede lijn nodig is, wordt deze erbij gehaald in plaats van dat de inwoner een keten moet doorlopen. Er wordt integraal gekeken naar de vragen van de inwoner, waardoor we werken met 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur 7.

Alle partijen die mij ondersteunen werken met elkaar en met mij samen vanuit vertrouwen.

Inwonerperspectief Alle professionals waar ik contact mee heb benaderen mij en elkaar vanuit vertrouwen en daardoor heb ik ook vertrouwen in de oplossingen die we samen bedenken. Ik word niet van het kastje naar de muur gestuurd en val niet tussen wal en schip. Bredere context sociaal domein We zorgen voor een naadloze netwerksamenwerking rondom de inwoner. Dat betekent dat er rolduidelijkheid is, vertrouwen in elkaars professionaliteit en eigenaarschap in gekozen oplossingen.

6

Inboeknummer 22bst01685

Kanttekeningen 1.1 De hoge ambities in de verbetering van de dienstverlening aan onze inwoners kunnen we in de praktijk niet altijd waarmaken In De sociale 7 redeneren we vanuit de 0-1-2 (en 2-1-0) gedachte, waarbij we focussen op het eerst zelf en in de sociale basis oplossen van vragen. Tegelijkertijd zien we dat zowel de vraag naar ondersteuning als de tekorten aan professionals toenemen. Ook blijven de beschikbare middelen voor de middellange termijn onzeker. Dat betekent dat we keuzes moeten maken waar onze focus op ligt. Dit gebeurt via beleidsplannen en begrotingen. De Sociale 7 willen we hierbij als leidraad gebruiken. Vervolgstappen van ‘De sociale 7’ naar de vereenvoudiging van het sociaal domein De sociale 7 zijn kaderstellend voor het sociaal domein en ook specifiek voor de opgave vereenvoudiging. Met ‘De sociale 7’ als kader werken wij aan verschillende scenario’s. In het eerste half jaar van 2024 leggen wij deze scenario’s in de vorm van ‘de stip op de horizon’ aan uw raad voor ter besluitvorming. Centraal staat de klantreis: oftewel de inrichting van het sociaal domein voor de inwoner. Elk scenario beschrijft een mogelijk organisatiemodel waarin de dienstverlening aansluit op de leefwereld van inwoners. Het programma vereenvoudiging sociaal domein richt zich in eerste instantie op het verbeteren van de dienstverlening en uitvoering van de gemeente (o.a.

servicebureau), de wijkteams en het participatiebedrijf. De scenario’s geven helderheid over de rol, positie en taken van organisatieonderdelen, professionals en hoe de onderlinge samenwerking eruitziet. Daarnaast loopt het programma parallel aan de herijking van de sociale basis visie, waar verbinding mee gezocht wordt. Om optimaal vanuit één netwerk te kunnen werken en denken, zullen we daar waar het andere partners bijv. in de aanvullende ondersteuning raakt, hen actief betrekken. Om tot toekomstbestendige scenario’s te komen, verzamelen we input in verschillende werksessies die veelal in de tweede helft van dit jaar plaatsvinden. Daarnaast richten we een klankbordgroep in met het doel om toe te zien op het proces. Worden de juiste mensen betrokken en zijn alle perspectieven gehoord? De klankbordgroep bestaat uit een divers gezelschap van inwoners en professionals uit het brede sociale domein. Het is nadrukkelijk geen stuurgroep, er vindt geen besluitvorming plaats. Besluitvorming aan de hand van de scenario’s vindt plaats in de gemeenteraad, in de eerste helft van 2024. In de tussentijd informeren en betrekken we u graag actief middels een a-avond. Financiële consequenties Aan het vaststellen van ‘Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’ zijn geen financiële consequenties verbonden.

Om het programma vereenvoudiging sociaal domein uit te voeren zijn er wel financiële consequenties. Indien nodig komen we hiervoor bij u terug. Uitgangspunt bij het uitwerken van de scenario's voor vereenvoudiging van het sociaal domein is dat we binnen de financiële kaders blijven. Als er uit de ‘stip op de horizon’ financiële consequenties volgen dan komen we daar in separate voorstellen op terug.

7

Inboeknummer 22bst01685

Communicatie & betrokkenheid externe partijen De eerste basisschets voor De sociale 7 is verder uitgewerkt in samenwerking met onze inwoners, via de cliëntenraad en het WIJ panel, professionals in de uitvoering van de gemeente en Stichting WIJeindhoven, beleidsadviseurs en ontwikkelaars. Daarna zijn ook andere partners in de sociale basis en aanvullende (specialistische) ondersteuning gevraagd om input te geven op De sociale 7. In de bijlage vindt u een terugkoppeling van deze raadpleging en een toelichting op de belangrijkste wijzigingen. Tot slot zijn we nog een keer in gesprek gegaan met de cliëntenraad en het WIJ panel. Zij hebben De sociale 7 mee ontwikkeld en ondersteunen dit aangepaste raadsvoorstel. De participatie en communicatie voor de vervolgstap, het uitwerken van de scenario's van vereenvoudiging van het sociaal domein, wordt in 2023 nog uitgewerkt. Planning en uitvoering Het definiëren en vaststellen van ‘Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’ is een eerste stap in de vereenvoudiging van het sociaal domein. In de tweede helft van 2023 ligt de focus op het ontwikkelen van scenario's en het komen tot een stip op de horizon. Besluitvorming hierover volgt in de gemeenteraad in de eerste helft van 2024.

Om te komen tot de scenario’s halen we input op bij inwoners, professionals in de uitvoering van de gemeente, Stichting WIJeindhoven en het participatiebedrijf (Ergon). We betrekken partners actief daar waar het hen raakt en laten kansen om breder te vereenvoudigen niet liggen, maar we zijn eerst en vooral zelf aan zet. Voor de implementatie op basis van de stip op de horizon en het doorvoeren van mogelijke wijzigingen in processen en structuren nemen we tot 2026 de tijd. Tegelijkertijd toetsen we de keuzes die we maken in het sociaal domein per direct al aan De sociale 7.

Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: Bijlage 1: Terugkoppeling en input gesprekken partners in de stad Bijlage 2: Advies cliëntenraad

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

8

Inboeknummer 22bst01685

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 30 mei 2023; besluit: Vaststellen van de uitgangspunten ‘Zo werken we in Eindhoven: De sociale 7’: 1. In mijn wijk is er een plek waar ik naartoe kan met mijn verhaal. 2. Ik word door het wijkteam of andere partijen benaderd als dat nodig is. 3. Ik los mijn vragen zoveel mogelijk zelf op, soms met ondersteuning van mijn familie, vrienden of organisaties in mijn wijk. 4. Als ik er zelf niet uit kom, dan kan ik met mijn vragen naar het wijkteam en ondersteunen zij mij met het maken van mijn plan. 5. Als het nodig is wordt de juiste aanvullende ondersteuning er zo snel als mogelijk bijgehaald. 6. Alle partijen die mij ondersteunen kennen mijn plan en dragen bij aan de doelen van mijn plan. 7. Alle partijen die mij ondersteunen werken met elkaar en met mij samen vanuit vertrouwen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

9