Raadsvoorstel wensen en bedenkingen oprichting MRE Fondsbeheer BV etc

gemeente Eindhoven Inboeknummer 8073046_02 Dossiernummer 25.47.752 B&W beslisdatum 18 november 2025

Raadsvoorstel wensen en bedenkingen oprichting MRE Fondsbeheer BV, Woonfonds BV en Bestuursstichting Woonfonds Inleiding Op 28 maart 2024 is het Beethovenconvenant tussen rijk en regio gesloten. De versnelde realisatie van de woningbouwopgave tot 2030 in de hele Metropoolregio Eindhoven (MRE) is hierin een speerpunt. Eén van de afgesproken maatregelen daarbij is het afdekken van onrendabele toppen in vastgoedexploitatie door middel van een bijdrage uit het zogenaamd MRE Woonfonds Vastgoedexploitatie (VEX). Dit fonds wordt door een private partij gevoed en kent een omvang van €61,25 miljoen. Alleen gemeenten kunnen aanvragen doen. Er wordt een cofinanciering gevraagd van 25% om in aanmerking te komen voor een bijdrage uit het fonds. Hierdoor kunnen 17.000 extra woningen en 2.280 aanvullende studenteneenheden versneld worden gerealiseerd. De uitwerking van de benodigde subsidieverordeningen en het juridisch/fiscaal/technisch inregelen van het fondsbeheer zijn bij de MRE-samenwerking belegd. MRE heeft de raden van de deelnemende gemeenten op 24 juli 2025 via een nieuwsbrief geïnformeerd over de op Subsidieregeling Woningbouwversnelling Beethoven Vastgoed Exploitatie Metropoolregio Eindhoven: VEX (vastgoedexploitatie). Op 17 september jl. zijn de raden bijgepraat tijdens de Regiobijeenkomst Beethoven: Verstedelijking, Mobiliteit en Wonen.

Het Algemeen Bestuur MRE heeft het voornemen om twee BV’s en een stichting op te richten voor het beheer van (private) middelen die bedoeld zijn voor (1) de versnelde realisatie van eerdergenoemde woningaantallen en (2) het komen tot een opschaalbare en eenduidige fondsbeheerstructuur binnen de MRE-samenwerking voor het geval toekomstige afspraken met het rijk en private partners vragen om toevoeging van nieuwe fondsen. Het Algemeen Bestuur MRE is bevoegd tot deze oprichting, maar dient voorafgaand aan het besluit de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid te stellen hun wensen en bedenkingen ter kennis van het Algemeen Bestuur te brengen. Dit

Inboeknummer

8073046_02

raadsvoorstel is om uw wensen en bedenkingen middels een zienswijzebrief aan de MRE kenbaar te maken. Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Samenwerking regionaal Onvermijdelijk Inrichting van fondsbeheer bij MRE Doelstelling Wensen en bedenkingen naar voor brengen bij het door het Algemeen Bestuur MRE oprichten van: a) de Fondsbeheer B.V.; b) de Woonfonds B.V; en c) de Bestuursstichting Woonfonds. Daarmee input leveren voor de beraadslaging en besluitvorming in het Dagelijks Bestuur en het Algemeen Bestuur van de MRE. Voorstel Wensen en bedenkingen op het door het Algemeen Bestuur MRE oprichten van de Fondsbeheer B.V., de Woonfonds B.V. en de Bestuursstichting Woonfonds door bijgevoegde concept-zienswijzebrief naar voren te brengen bij het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven. Argumenten 1.1 Er ontstaan een opschaalbare en eenduidige fondsbeheerstructuur binnen de MREsamenwerking. Mochten er in de toekomst vergelijkbare deals volgen, dan maakt de oprichting van de moedermaatschappij Fondsbeheer BV het gemakkelijk(er) om ook het beheer van toekomstige fondsen in deze structuur onder te brengen. Er kan dan een nieuwe dochtermaatschappij (BV) toegevoegd worden. Er is overigens momenteel nog geen zicht op een dergelijk fonds.

2

Inboeknummer

8073046_02

Zie voor meer toelichting het bijgevoegde memo Voorgenomen BV-structuur Fondsen MRE. 1.2 De inhoudelijke kaders zijn/worden vastgelegd door het AB-MRE. De inhoudelijke criteria en voorwaarden voor het verlenen van bijdragen uit het MREWoonfonds VEX zijn voor de 1e tranche vastgelegd in de op 2 juli 2025 door het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven vastgestelde Verordening 1e tranche Woningbouwversnelling Beethoven Vastgoed Exploitatie (VEX) MRE. De gemeente Eindhoven heeft voor deze, op woningbouwcorporaties gerichte, 1e tranche meerdere projecten ingediend. De inhoudelijke toetsing van deze projecten aan eerdergenoemde verordening loopt nog. Zodra het resultaat hiervan bekend is zullen wij uw raad hierover informeren. De voor de, ook op private ontwikkelaars gerichte, 2e tranche benodigde verordening ligt op 17 december 2025 in het AB-MRE ter besluitvorming voor. Openstelling van deze 2e tranche is in het voorjaar van 2026 voorzien. 1.3 De voorgestelde structuur van het fondsbeheer faciliteert het doorgeleiden van private cofinanciering naar de MRE-gemeenten. De middelen voor MRE Woonfonds VEX komen tot stand door bijdragen van het regionale bedrijfsleven, in dit specifieke geval betreft dit één private partner, te weten ASML.

De voorgestelde structuur is er onder andere op gericht om de private cofinanciering onder zo optimaal mogelijke juridische en fiscale condities voor de MRE-gemeenten beschikbaar te krijgen. De gesprekken over fiscaliteit met de belastingdienst zijn opgestart. De gesprekspartners bij de belastingdienst zijn ook betrokken bij de eerder gemaakte vergelijkbare afspraken over het Brainport Partnerfonds en het Regionaal Mobiliteitsfonds MRE.

3

Inboeknummer

8073046_02

1.4 De publieke zeggenschap is geborgd. Het realiseren van woningen is een maatschappelijke opgave, waarbij publieke zeggenschap van de MRE-gemeenten vereist is. De voor de opeenvolgende tranches van het MRE-Woonfonds benodigde verordeningen zijn/worden in het Algemeen Bestuur MRE ter besluitvorming voorgelegd. Voor wat betreft het doen van aanvragen zijn de gemeenten in de lead. Zij zijn namelijk de aanvrager in het proces om tot financiële bijdragen te komen. Het niet vrijgeven van de vereiste 25% cofinanciering op projectniveau, resulteert in het niet kunnen aanvragen van de financiële bijdrage uit het fonds. Een directe aanvraag vanuit een ontwikkelende partij (corporatie en/of commercieel) is niet mogelijk. Ook in de voorgestelde structuur voor het (technisch) fondsbeheer is de betrokkenheid van de MRE-gemeenten geborgd. Het eigendom van de beide BV’s ligt volledig bij het Openbaar Lichaam MRE. Het benoemingsrecht voor de besturen van beide BV’s ligt bij het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven. Dat geldt ook voor 4 van de 5 bestuurszetels van de Bestuursstichting Woonfonds. Eén van de zetels is gereserveerd voor ASML. Gezien de forse bijdrage van ASML is het reëel om ASML inzage te geven in de bestedingen van het fonds. Met 1 bestuurszetel leidt dit niet tot doorslaggevende invloed op de selectie en prioritering van projecten.

1.5 De voorgestelde structuur minimaliseert het risico voor de MRE-gemeenten. Door onderbrenging van elk (potentieel) fonds in een separate BV worden financiële en juridische risico’s geïsoleerd. Daardoor kunnen potentiële andere fondsen niet worden geraakt. Ook minimaliseert het eventuele risico’s voor de MRE-samenwerking (met een beperkte begrotingsomvang) en daarmee voor de 21 in de MRE samenwerkende gemeenten. Overigens is in het specifieke geval van het Woonfonds VEX het financiële risico sowieso beperkt omdat iedere aanvragende gemeente zelf 25% financiert en cofinanciering pas na gereedkomen van het project worden verstrekt. Dat voedt de verwachting dat de desbetreffende projecten “hard” zijn. 1.6 Alternatieve constructies zijn verkend Art 31a Wgr stelt dat de oprichting van (onder andere) vennootschappen en stichtingen in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. De volgende alternatieve constructies zijn verkend en afgevallen: a)

b)

Onderbrenging van de private bijdrage voor de VEX-maatregel in het Brainport Partnerfonds: Het Brainport Partnerfonds is er onder andere op gericht om bijdragen van meerdere regionale bedrijven bijeen te brengen. In het geval van het Woonfonds VEX is de private bijdrage afkomstig van één bedrijf, waardoor onderbrenging in de Brainport Partnerfonds-systematiek geen meerwaarde heeft. Geen overkoepelende BV. Dat betekent dat voor iedere toe te voegen te beheren fonds opnieuw een juridische, fiscale en administratieve toetsing plaats zou moeten vinden. Daarnaast zou dit betekenen dat eventuele geschillen direct

4

Inboeknummer

c)

8073046_02

doorwerken naar de MRE, waar daar met een overkoepelende BV een buffer tussen zit. Directe BV-structuur met Raad van Commissarissen. Het betrekken van (private) parners in een raad van commissarissen (RvC) biedt in de praktijk een indirecte en weinig gedetailleerde vorm van inzicht. Het toevoegen van een bestuursstichting en het daarin beschikbaar stellen van één zetel in het stichtingsbestuur aan een (private) partners maakt het mogelijk om inzicht te geven, zonder dat dit doorslaggevende invloed impliceert.

1.7 De raden van de MRE worden gevraagd om wensen en bedenkingen naar voren te brengen bij de voorgenomen oprichting van beide BV’s en de stichting. Het Algemeen Bestuur MRE is bevoegd om (onder andere) vennootschappen en stichtingen op te richten (art 5.1.c GR MRE). Art 31a Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) stelt dat een besluit hiertoe niet wordt genomen dan nadat de raden van de deelnemende gemeenten een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid zijn gesteld hun wensen en bedenkingen ter kennis van het algemeen bestuur van het openbaar lichaam te brengen. Art 25.2.b GR MRE stelt hetzelfde en verbindt hieraan een termijn van minimaal 8 weken. Kanttekeningen 1.1 Er zijn bij de MRE-samenwerking nog andere fondsen in beheer. De MRE heeft op het moment van dit schrijven een brief in voorbereiding aan alle 21 raden. Hierin zal overzicht worden geboden van alle fondsen binnen de MRE, inclusief de fondsen die voortkomen uit de Brainportdeal en het convenant Beethoven. Daarbij zal ook in worden gegaan op de status en voorwaarden van deze fondsen, en de rol van de raad ten opzichte van deze fondsen. Deze brief geeft daarmee invulling aan de op 3 juni 2025 bij de meningsvorming over het Raadsvoorstel zienswijze conceptbegroting 2026 Metropoolregio Eindhoven (MRE) gedane toezegging.

Vooruitlopend op deze brief positioneren we de bij MRE in beheer zijnde fondsen ten opzichte van de voorgestelde beheersstructuur. De Metropoolregio Eindhoven beheert al jaren het Stimuleringsfonds. Dit fonds is beperkt van omvang en wordt jaarlijks gevoed door de MRE-gemeenten. Via de MRE begroting en jaarrekening oefenen de MRE gemeenten “controle” uit op dit fonds. Het is niet gewenst dat deze middelen vermengd worden met andere fondsen. De BV structuur in het voorstel is daarentegen juist bedoeld om vermenging van financiële stromen te voorkomen. Vrij recentelijk zijn nog twee fondsen onder beheer van de MRE gekomen. De RegioDeal “Thuis in Brainport” is een fonds dat zich richt op een beperkte set concrete projecten en heeft een beperkte looptijd. De relatief beperkte omvang en het karakter van de Regio Deal “Thuis in Brainport” maken het eveneens niet logisch en noodzakelijk om dit onder te brengen de voorgestelde beheersstructuur.

5

Inboeknummer

8073046_02

Het Regionaal Bereikbaarheidsfonds MRE is een fonds gevoed door de MRE-gemeenten, dat ook dienstdoet als “doorgeefluik” naar gemeenten van middelen die beschikbaar worden gesteld vanuit het door het regionale bedrijfsleven, via het Brainport Partnerfonds, gevoede Bereikbaarheidsfonds Brainport. Gezien de financiële omvang in relatie tot de reguliere MRE-begroting en de potentiële looptijd van het Regionaal Bereikbaarheidsfonds MRE ligt een verkenning naar de meerwaarde van onderbrenging van dit fonds in de voorgestelde BV-beheerstructuur voor de hand. 1.2 Het risico is niet gekwantificeerd. In het door de MRE opgestelde memo wordt onder “7.3 Financiële aandachtspunten” het volgende genoemd: “Risico’s van de verschillende fondsen mogen niet landen bij de MRE of haar gemeenten. De structuur borgt dat financiële risico’s worden geïsoleerd van de MRE en haar gemeenten”. Dit aandachtpunt wordt onderschreven. Niettemin vraagt dit aandacht omdat het voorstel de eventuele risico’s niet nader kwantificeert. De MRE wordt 100% eigenaar van de “moeder” BV en de “dochter” BV. Het is niet wenselijk dat de risico’s in deze BV via de risicoparagraaf in de MRE-begroting worden afgedekt. 1.3 Verantwoording van de financiële middelen uit het fonds en het beheer van het fonds is gewenst om de controlerende rol uit te kunnen oefenen. De raad heeft een controlerende rol.

Om hier goed invulling aan te kunnen geven mag verwacht worden dat er periodiek gerapporteerd wordt over het beheerfonds en de financiële stromen die daarbinnen plaatsvinden. Het is wenselijk dat dit gebeurt door de agendering van de jaarstukken van de beide BV’s en de bestuursstichting in het Algemeen Bestuur MRE en verzending van deze stukken naar de raden. 1.4 De manier van invulling van de bestuursposities in beide BV’s en de stichting is nog niet bekend. De oprichting van twee BV’s en de bestuursstichting brengt de nodige bestuursposities met zich mee die door het Algemeen Bestuur MRE, in verbinding tot de MRE-gemeenten moeten worden ingevuld. Bij de bestuursstichting betreft dat vier zetels (de vijfde wordt ingevuld door de private partner), bij beide BV’s wordt het aantal bestuurszetels nog door het Algemeen Bestuur van de MRE nader bepaald. De MRE kent geen vastgesteld deelnemingenbeleid. Ook de door de MRE bij dit voorstel beschikbare documentatie geeft geen uitsluitsel over de selectiecriteria (expertise, diversiteit, etc) waarop kandidaat bestuurders zullen worden geselecteerd en benoemd. Het is naar onze mening van belang om bij (her)benoeming te kiezen voor kwalitatief hoogwaardige bestuurders en toezichthouders, rekening houdend met een diverse samenstelling en sector/functie specifieke ervaring en vaardigheden. Daarbij dient sprake

6

Inboeknummer

8073046_02

te zijn van een transparant wervingsproces. Tot slot dient er sprake te zijn van een helder scheiding tussen aandeelhouder en opdrachtgever. 1.5 Meer inzicht in de samenhang van de uit de Brainportdeal en het Beethovenconvenant voortkomende fondsen en juridische entiteiten is gewenst Op 3 juni heeft het college tijdens de meningsvorming over het Raadsvoorstel zienswijze conceptbegroting 2026 MRE de toezegging gedaan om uw raad te informeren over de fondsen voortkomend uit de Brainportdeal en het convenant Beethoven, met daarbij specifieke aandacht voor de status en voorwaarden van deze fondsen, de daarvoor ingerichte entiteiten en de rol van de raad hierbij. De MRE heeft -mede op verzoek van het college- hiervoor een regionale raadsinformatiebrief in voorbereiding. Deze brief is op het moment van dit schrijven nog niet gereed. Bovengenoemde kanttekeningen vormen de voorgestelde wensen en bedenkingen. Personele consequenties Het geven van opvolging aan de voorgestelde inrichting van het fondsbeheer ligt primair bij de MRE-werkorganisatie. Er zijn geen personele consequenties voor deelnemende gemeenten en dus ook niet voor de gemeente Eindhoven. Financiële consequenties Het uitgangspunt (in het voorstel) is dat de verschillende fondsen moeten kunnen voorzien in hun eigen uitvoeringskosten.

Er zijn geen financiële consequenties voor de gemeente (zoals verhoging van de inwonerbijdrage) verbonden aan de oprichting van beide BV’s en bestuursstichting, c.q. deze inrichting van het fondsbeheer binnen de MRE-samenwerking. Risico’s van de verschillende fondsen mogen niet landen bij de MRE of haar gemeenten. De structuur borgt dat financiële risico’s worden geïsoleerd van de MRE en haar gemeenten. Communicatie De communicatie over deze inrichting van het fondsbeheer wordt in beginsel verzorgd door de Metropoolregio Eindhoven. Op 26 november is/wordt voor college- en raadsleden door de Metropoolregio Eindhoven een webinar georganiseerd waarin het voorstel nader wordt toegelicht en waar eventuele vragen worden beantwoord. Na besluitvorming door uw raad zal uw brief met wensen en bedenkingen naar de Metropoolregio Eindhoven worden verzonden.

7

Inboeknummer

8073046_02

Planning en uitvoering • Zienswijzeperiode: van 23 oktober 2025 tot en met 23 januari 2026 • Webinar voor college- en raadsleden: 26 november 2025 • Raadstafel 21: 27 november 2025 • Raadsavond: 6 of 13 januari 2026 • Raadsvergadering: 20 januari 2026 • Dagelijks Bestuur, verzending overzicht wensen en bedenkingen, reactienota en definitief voorstel aan colleges en raden: 9 februari 2026 • Algemeen Bestuur: 25 februari 2026 Hierna volgt de implementatie, waaronder de formele oprichting van beide BV’s en de bestuursstichting en de bemensing van de benodigde bestuursposities. Evaluatie De door beide BV’s en de bestuursstichting op te stellen jaarstukken worden door het Dagelijks Bestuur ter bespreking in het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven geagendeerd. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Conceptbrief met wensen en bedenkingen • Brief van MRE met verzoek om wensen en bedenkingen inrichting fondsmanagement (d.d. 23 oktober 2025) • Concept akte van oprichting Fondsbeheer BV • Concept akte van oprichting Woonfonds BV • Concept akte van oprichting Bestuursstichting • Memo voorgenomen BV structuur fondsen MRE (d.d. 23 oktober 2025) Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris.

8

Inboeknummer

8073046_02

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 november 2025 ; besluit: Wensen en bedenkingen op het door het Algemeen Bestuur MRE oprichten van de Fondsbeheer B.V., de Woonfonds B.V. en de Bestuursstichting Woonfonds door bijgevoegde concept-zienswijzebrief naar voren te brengen bij het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 20 januari 2026

J. Jongbloed, griffier.

9