Raadsvoorstel Wegenbeheerplan 2025-2028

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst00623 Dossiernummer 24.22.252 B&W beslisdatum 28 mei 2024

Raadsvoorstel Wegenbeheerplan 2025-2028

Inleiding De gemeente heeft de wettelijke taak om haar wegen op de juiste manier te beheren en onderhouden. Dit betekent dat de wegbeheerder moet zorgen dat het kapitaal dat in de wegen is geïnvesteerd in stand blijft door het tijdig plegen van onderhoud, waardoor kapitaalvernietiging en gevaarlijke situaties worden voorkomen. Met het onderhoud van wegen kan ook een belangrijke bijdrage geleverd worden aan de kwaliteit en leefbaarheid van de openbare ruimte. Denk hierbij aan klimaatadaptatie, mobiliteit, toegankelijkheid, en duurzaamheid. In 2016 heeft de gemeenteraad het wegenbeheerplan 2017-2020 vastgesteld. Hierbij is het kwaliteitsniveau vastgesteld dat nu van toepassing is (kwaliteitsniveau C met maximaal 9,6% D). In de afgelopen twee beheerplannen (2017-2020 en 2021-2024) is aangegeven op welke manier we werken om de vastgestelde kwaliteit te bereiken en op welke manier we ook andere doelstellingen meenemen. Voor de periode 2025-2028 moet een nieuw wegenbeheerplan worden vastgesteld. In dit nieuwe wegenbeheerplan blikken we terug op de afgelopen 4 jaar en is onderzocht of de doelstellingen en kaders die vastgesteld zijn van toepassing kunnen blijven of dat ze moeten worden bijgesteld. In het nieuwe wegenbeheerplan geven we aan op welke manier we invulling geven aan de na te streven beleidsdoelstellingen en welke middelen hiervoor nodig zijn.

Wettelijke taak De gemeente heeft de wettelijke taak haar wegen te onderhouden. Doelstelling Het doel van het wegenbeheerplan is om duidelijke kaders, uitgangspunten en werkwijze vast te stellen voor het beheer van de wegverhardingen in de gemeente Eindhoven voor de komende vier jaren.

Inboeknummer 24bst00623

Voorstel 1. Het wegenbeheerplan 2025-2028 vast te stellen: a. Het vastgestelde kwaliteitsniveau van 2016 te handhaven: kwaliteitsniveau C, met maximaal 9,6% D. b. De beschikbare middelen in de meerjarenbegroting voor onderhoud en vervanging de komende vier jaar in te zetten voor het vervangen van wegen en het uitvoeren van groot onderhoud, waarbij we bij blijven bijdragen aan een toekomstbestendige stad en we naast groot onderhoud ons richten op het voorzetten van de impuls op voetpaden, het uitvoeren van kleinschalig onderhoud en het gebiedsgericht aanpakken van straten in Lievendaal en ‘t Ven.

Argumenten 1.1 De kwaliteit van het onderhoud aan wegen is nagenoeg hetzelfde gebleven. De tevredenheid over het onderhoud van wegen is gestegen. Het kwaliteitsniveau van het onderhoud van wegen is de afgelopen periode zo goed als stabiel gebleven: in 2020 voldeed 89,6% aan het vastgestelde kwaliteitsniveau C, in 2023 voldeed 89,7%. De tevredenheid van bewoners over het onderhoud van wegen is in dezelfde periode gestegen, alleen de tevredenheid over de aanpak van voetpaden is (ondanks extra inzet) gedaald. 2014

2019

2023

Tevredenheid*** bewoners over onderhoud hoofdwegen

84%

89%

92%

Tevredenheid*** bewoners over aanpak fietsroutes

74%

82%

83%

Tevredenheid*** bewoners over aanpak voetpaden

63%

69%

65%**

Rapportcijfer*** onderhoud openbare ruimte

6,8

6,9

7,1

13,60%

11,1%/10,4%*

15,3%/10,3%*

Kwaliteitsniveau (max 9,6% D)

* kwaliteitsniveau gemeten/kwaliteitsniveau met aftrek van reeds geplande projecten. **na daling in de voorgaande jaren, stijgt de tevredenheid weer: in 2020 was de tevredenheid: 66%, in 2021 62%, in 2022 60% en in 2023 65% *** Bron: inwonersenquête

Op basis van deze cijfers kan geconcludeerd worden dat bewoners tevreden zijn over het onderhoud van de wegen en dat we zo goed als voldoen aan het vastgestelde kwaliteitsniveau. Op dit moment is de achterstand nog niet volledig weggewerkt en zien we ook dat we de achterstand nauwelijks inhalen. Om deze reden is extra budget nodig ten opzichte van de voorgaande jaren. Toen kon er nog een gedeelte van de beschikbare onderhoudsmiddelen terugvloeien naar de algemene middelen als gevolg van de stelselwijziging van de BBV (vervangingen worden voortaan geactiveerd).

2

Inboeknummer 24bst00623 Naar aanleiding van de resultaten blijven we de komende jaren aandacht houden voor de aanpak van voetpaden. Onder andere als gevolg van lange perioden van droogte zien we steeds meer wortelopdruk. 1.2 Met de uitvoering van projecten uit het wegenbeheerplan is een belangrijke invulling gegeven aan het toekomstbestendig inrichten van de openbare ruimte, dit zetten we voort. Doelstelling is om het onderhoud van wegen zo uit te voeren dat de veiligheid wordt gewaarborgd, kapitaalvernietiging wordt voorkomen en bewoners tevreden zijn, tegen zo laag mogelijke kosten. Bij de uitvoering van reconstructies wordt nadrukkelijk invulling gegeven aan doelstellingen op het gebied van toegankelijkheid, klimaatadaptatie (vergroenen en ontharden), mobiliteit en duurzaamheid. Hierdoor wordt de kwaliteit van de openbare ruimte op steeds meer plekken verbeterd. Zo hebben we in de periode 20222023 vanuit het onderhoudsprogramma bijgedragen aan het vergroenen van 16 straten, diverse fietsverbindingen verbeterd door tegelfietspaden om te vormen naar asfalt en fietsstraten aan te leggen. Daarnaast hebben we bij de herinrichtingen de 30 km wegen conform de bijbehorende inrichting ingericht. Dit heeft een positief effect op de beleving en de leefbaarheid in de wijken en buurten. Het nieuwe wegenbeheerplan geven we hier een vervolg aan.

Met het uitvoeren van herinrichtingen blijven we impulsen geven in de openbare ruimte die het karakter en beleving van de wijk aantrekkelijker maken. Denk hierbij aan het omvormen van verharding naar groen, het creëren van meer of andere functies in de openbare ruimte (bv meer ruimte voor bewegen) en dus het treffen van maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren bijvoorbeeld in 30 km-gebieden. 1.3 Om aan de uitdagingen (trends en ontwikkelingen) en het vastgestelde kwaliteitsniveau te kunnen voldoen dient het volledige budget voor groot onderhoud en vervanging te worden ingezet. Als gevolg van klimaatverandering, prijsstijgingen en om het kwaliteitsniveau van wegen buiten op straat te verhogen en daarmee te kunnen voldoen aan het vastgestelde kwaliteitsniveau. Dient het volledige budget voor groot onderhoud en vervanging van wegen te worden ingezet. Om invulling te kunnen geven aan de doelstellingen blijven we ons de komende vier jaar inzetten op voetpaden en kijken waar we werk met werk kunnen maken met partners. We gaan ons de komende jaren meer richten op de aanpak van woonstraten, waarbij we ook meer plaatselijk onderhoud gaan uitvoeren, om zo sneller de vastgestelde kwaliteit te behalen. We stoppen met de impuls voor het vervangen van tegelfietspaden door asfalt. Dit wordt voortaan meegenomen op het moment dat een fietspad aan onderhoud toe is.

De voorgaande jaren is gebleken dat het bijna onmogelijk is om uitsluitend fietspaden te asfalteren zonder aanvullende maatregelen mee te nemen, zoals maatregelen ter verbetering van groeiplaats van de bomen. Het is efficiënter om de werkzaamheden mee te nemen bij een totale reconstructie. Alleen als een tegelfietspad niet meer voldoet aan het kwaliteitsniveau, zullen we het solitair aanpakken en proberen het dan om te vormen naar asfalt (afhankelijk van bomen en kabels en leidingen).

3

Inboeknummer 24bst00623 Wij verwachten dat met de voorgestelde inzet van middelen en aanpak het kwaliteitsniveau wordt behaald/verder wordt ingelopen. 1.4 Diverse scenario’s met betrekking tot de kwaliteitsniveaus zijn onderzocht. Verhogen van het kwaliteitsniveau is niet mogelijk zonder dat hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld worden. Bij het vaststellen van het wegenbeheerplan 2021-2024 is uw raad toegezegd dat we een doorkijk/scenario’s tot 2035 in beeld zouden brengen. Voor de verschillende kwaliteitsniveaus zijn de extra kosten (structureel en incidenteel) in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat er op dit moment binnen de beschikbare middelen geen ruimte is om het kwaliteitsniveau te verhogen. We hebben daarom ook geen andere scenario’s verder uitgewerkt. Het verhogen van het kwaliteitsniveau heeft ook gevolgen voor de uitvoerbaarheid. Met de beschikbare capaciteit, maar nog meer als gevolg van alle andere werkzaamheden in de stad is het praktisch ook zo goed als onmogelijk om het niveau te verhogen. Gezien tevredenheid over het onderhoud, de huidige kwaliteit van de wegen en de druk op de uitvoering gaan we uit van het voorzetten van het huidige kwaliteitsniveau. Kanttekeningen/Rekenkameronderzoek In de periode maart-juli 2020 heeft een rekenkameronderzoek plaatsgevonden naar het onderhoud van wegen en vastgoed.

Geconcludeerd werd dat uw raad op hoofdlijnen zicht heeft op de kwaliteit van wegen, de prestaties rondom onderhoud en dat er voor belangrijke projecten zicht is op de voortgang. Geconstateerd wordt dat uw raad haar controlerende taak goed kan invullen. Vanuit het rekenkameronderzoek zijn 2 aanbevelingen gedaan: 1. Sturen op samenhang tussen het nieuwe wegenbeheerplan, Omgevingsvisie en de (herijkte) visie op de openbare ruimte. Door de rekenkamer is een aanbeveling gedaan met betrekking tot het leggen van een link met de omgevingsvisie en het herijken van de Visie Openbare Ruimte 2006. In het wegenbeheerplan 2021-2024 is de samenhang met de Omgevingsvisie geborgd, door hier in op te nemen op welke manier het nieuwe wegenbeheerplan bijdraagt aan de invulling van de doelen en ambities in de Omgevingsvisie. In het wegenbeheerplan 2025-2028 geven we aan op welke manier we dit doen ten aanzien van de Omgevingsvisie 2.0. Er wordt door de rekenkamer ook aanbevolen om de Visie Openbare Ruimte te herijken. Hier is invulling aan gegeven door het opstellen van de Leidraad Openbare Ruimte (2023) en wordt verder geborgd in de Omgevingsvisie 2.0. 2. Het ontwikkelen van een innovatieve werkwijze voor een integrale aanpak van groot onderhoud van wegen.

4

Inboeknummer 24bst00623 Zoals in onze eerdere reactie op het rekenkameronderzoek al is aangegeven, wordt het onderhoud al jaren integraal geprogrammeerd. Dit proces is zowel in het wegenbeheerplan 2021-2024 als in het nieuwe wegenbeheerplan opgenomen: jaarlijks wordt een proces doorlopen om te komen tot een integraal onderhoudsprogramma, waar de werkzaamheden vanuit groen, verkeer, en water op elkaar zijn afgestemd, waarbij werk met werk gemaakt wordt en waarbij aan elkaars doelstellingen wordt bijgedragen. Afstemming vindt ook plaats als het gaat om de werkzaamheden in het kader van de energietransitie en in het algemeen met de kabel- en leidingbedrijven. Personele consequenties Er is in de begroting 2024-2027 dekking opgenomen voor de personele consequenties tot en met 2027. Aangezien het zwaartepunt van de planvorming en voorbereiding voor uitvoering van dit wegenbeheerplan in de periode 2025-2027 ligt, kan er hiermee uitvoering gegeven worden aan het plan. Financiële consequenties Om de wegen op het aangegeven kwaliteitsniveau (C met maximaal 9,6% D) te kunnen onderhouden is jaarlijks structureel budget nodig. Hiervoor wordt onderscheid gemaakt in twee soorten kosten: het jaarlijks doen van investeringen (het vervangen van wegen) en jaarlijkse groot onderhoudskosten. De investeringen resulteren in kapitaallasten die, structureel gedekt zijn binnen de begroting.

De geplande groot onderhoudskosten worden gedekt uit de exploitatie. Een bedrag ad € 40.800.000,- wordt de komende 4 jaar geactiveerd in vervanging van wegen. De investeringen en de hieruit voortvloeiende kapitaallasten van ongeveer € 350.000,- per jaar worden ingebracht bij de begroting via de bijlage investeringsplanning 2025 e.v. Deze kosten zijn gedekt door het structureel beschikbaar gestelde budget voor groot onderhoud en kapitaallasten. De kosten voor groot onderhoud voor de komende vier jaar bedragen € 19.992.000,-. Dekking van dit groot onderhoud vindt plaats vanuit de structurele exploitatiemiddelen die beschikbaar zijn in de begroting. Deze middelen zijn vooralsnog toereikend om de geplande groot onderhoudsprojecten te kunnen dekken.

* Overzicht op basis van het laatste jaar van de betreffende periode

Door de geleidelijke invoering van vervanging van de huidige wegen worden de structurele kapitaallasten elk jaar hoger. Volgens de huidige inzichten zijn vanaf 2032 de structurele middelen niet meer toereikend om het vastgestelde kwaliteitsniveau te

5

Inboeknummer 24bst00623 behalen. Dit tekort zal met ongeveer € 350.000,- elk jaar toenemen. Op dit moment hoeft hiervoor de begroting nog niet te worden opgehoogd. Er kan al eerder een tekort ontstaan op het gebied van onderhoud. Vanaf 2028 tot en met 2032 is er nog beperkte ruimte om de voorgestelde inzet voort te zetten. Deze ruimte wordt wel jaarlijks minder. Uit de inspecties rond die tijd moet blijken wat de gevolgen hiervan zijn. We zullen uw raad tijdig informeren over de benodigde middelen en eventuele oplossingsrichtingen (zoals het aanpassen van de structurele begroting of het aanpassen van de doelstellingen), zodat we tijdig op dit tekort kunnen anticiperen. In het vorige beheerplan was de inschatting dat er vanaf 2035 onvoldoende structurele middelen beschikbaar zouden zijn. Als gevolg van de forse prijsstijgingen van de afgelopen jaren is dit van 2035 naar 2032 verschoven. Communicatie Bewoners en andere belanghebbenden worden geïnformeerd wanneer onderhoud aan hun straat wordt uitgevoerd. Bij vervangingen/herinrichtingen worden zij bij de planvorming betrokken. Planning en uitvoering Het wegenbeheerplan heeft betrekking op de periode 2025-2028. Met de voorbereiding van de eerste projecten is al gestart. De uitvoering vindt plaats in 2025 en verder. Evaluatie In 2027 wordt het wegenbeheerplan 2025-2028 geëvalueerd.

De uitkomsten worden gebruikt voor het opstellen van het wegenbeheerplan 2029-2032. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • wegenbeheerplan 2025-2028 Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

6

Inboeknummer 24bst00623

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;

besluit: 1. Het wegenbeheerplan 2025-2028 vast te stellen: a. Het vastgestelde kwaliteitsniveau van 2016 handhaven: kwaliteitsniveau C, met maximaal 9,6% D. b. De beschikbare middelen in de meerjarenbegroting voor onderhoud en vervanging de komende vier jaar in te zetten voor het vervangen van wegen het uitvoeren van groot onderhoud, waarbij we bij blijven bijdragen aan een toekomstbestendige stad en we naast groot onderhoud ons richten op het voorzetten van de impuls op voetpaden, het uitvoeren van kleinschalig onderhoud en het gebiedsgericht aanpakken van straten in Lievendaal en ‘t Ven. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

7