Raadsvoorstel Vestiging Wvg Kastelenplein

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01482 Dossiernummer 23.45.251 B&W beslisdatum 07 november 2023

Raadsvoorstel Aanwijzing van gronden op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten in het gebied Kastelenplein

Inleiding Het Kastelenplein is strategisch gelegen aan de toekomstige HOV-as (HOV 4) tussen Eindhoven CS en Veldhoven De Run/MMC/ASML. Deze as moet voorzien in een snelle, robuuste en conflictvrije HOV-as in combinatie met stedelijke verdichting. Het Kastelenplein ligt aan deze as en leent zich bij uitstek voor een sterke verdichting met woningen in combinatie met een concentratie van voorzieningen. De vernieuwing van het Kastelenplein is zeer wenselijk. Het winkelcentrum functioneert onvoldoende en het openbaargebied is verwaarloosd. Tegelijkertijd is het centrum van grote betekenis voor de wijk. Het kan de fijne plek in de wijk worden waar bewoners elkaar ontmoeten, samen dingen ondernemen, op een toegankelijke manier kunnen werken en ontspannen, met ruimte voor zaken die het dagelijks leven in de wijk aangenamer maken. Om die reden is voor het gebied Kastelenplein op 14 februari 2023 door de gemeenteraad het ‘Ontwikkelkader Kastelenplein’ (hierna: Ontwikkelkader) vastgesteld. Dit document is de basis voor de herontwikkeling van het gebied. Vanuit stedenbouwkundige-, ruimtelijke en economische optiek wordt ingezet op een hoogstedelijke ontwikkeling, gericht op een mix van stedelijke functies met wonen, werken, detailhandel, horeca en leisure. Het gaat om de combinatie van functies en het bieden van beleving.

Door de herontwikkeling van het Kastelenplein en de ligging aan de nieuwe HOV-as is er een unieke kans om met dit project een positieve impact te realiseren op heel Gestel buiten de ring. De herontwikkeling van het Kastelenplein levert een belangrijke bijdrage aan de stedelijke woningbouwopgave. Het voorziet in de toevoeging van minimaal 800 woningen. Daarbij wordt ingezet op een grote mate van betaalbaarheid en doorstroming in de buurt en biedt de ontwikkeling de mogelijkheid om Kastelenplein groener, duurzamer en klimaatadaptief te maken. In verband met deze gebiedsontwikkeling hebben wij op 26 september 2023 besloten tot het vestigen van het voorkeursrecht op basis van artikel 6 van de Wet voorkeursrecht gemeenten op percelen grond gelegen in het gebied Kastelenplein.

Inboeknummer

23bst01482

Met de invoering van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) heeft de wetgever beoogd om de positie van gemeenten bij de grondverwerving ten behoeve van de verwezenlijking van het ruimtelijk beleid te versterken door het college en de raad een middel te geven waarmee speculatie kan worden tegengegaan en de regie bij de verwezenlijking van de voorgestane ruimtelijke ontwikkelingen kan worden behouden. Gemeenten verkrijgen bij de te koop aanbieding van onroerend goed door eigenaren een voorkeurspositie. De wet verschaft hiermee in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke plannen een passief verwervingsinstrument. Gedurende het planproces dient het voorkeursrecht tevens als beschermingsinstrument, waardoor ongewenste verkopen kunnen worden tegengegaan. Het voorkomt prijsopdrijving van tegen elkaar opbiedende marktpartijen waardoor de financieel economische uitvoerbaarheid van plannen nadelig wordt beïnvloed. Het voorkeursrecht geeft de gemeente het recht van eerste koop met betrekking tot de percelen waarop het voorkeursrecht is gevestigd. Het op basis van artikel 6 Wvg door ons gevestigde voorkeursrecht heeft een werkingsduur van maximaal drie maanden. Om het gevestigde voorkeursrecht op basis van artikel 6 Wvg te laten voortduren (te bestendigen) dient uw raad binnen drie maanden een openbaar raadsbesluit te nemen op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wvg.

Het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit heeft met ingang van 29 september 2023 gedurende twee weken ter inzage gelegen bij het Inwonersplein in het stadhuis. Gedurende de termijn van terinzagelegging zijn belanghebbenden ingevolge artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in de gelegenheid gesteld om mondeling of schriftelijk hun zienswijzen bij uw raad naar voren te brengen. Van deze mogelijkheid is geen gebruik gemaakt.   Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Uitvoering Woondeal, Verstedelijkingsakkoord, het Bestuursakkoord 2022-2026 waarin is opgenomen dat we regie nemen door meer actief grondbeleid te voeren, waarbij we alle beschikbare publieke instrumenten kunnen inzetten, alsmede de Nota Grondbeleid 2023 waarin is uitgesproken dat de gemeente bij ontwikkelingen ‘Grip door Regie’ wil hebben .   Onvermijdelijk Doelstelling Door toepassing van de Wvg kan de gemeente een betere regierol vervullen bij de verwezenlijking van het gemeentelijke ruimtelijke beleid, zoals onder andere neergelegd in het Ontwikkelkader, en worden ongewenste verkopen en grondspeculaties tegengegaan.

2

Inboeknummer

23bst01482

Voorstel 1. Op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) overeenkomstig bijgaand ontwerp raadsbesluit te besluiten tot aanwijzing van percelen grond waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn, een en ander zoals aangegeven op het bij dit besluit behorende kadastraal overzicht met nummer GRB-20230105 en de bijbehorende perceellijst, vermeldende de kadastrale aanduidingen, de perceelgrootte en de namen van de eigenaren en beperkt gerechtigden, een en ander volgens de openbare registers van het Kadaster naar de stand per 25 september 2023; 2. Te bepalen dat aan deze gronden gelegen in het gebied Kastelenplein van de gemeente Eindhoven, alsmede gelet op het door de gemeenteraad op 14 februari 2023 vastgestelde ‘Ontwikkelkader Kastelenplein’, in de toekomst een andere dan een agrarische bestemming wordt toegedacht, te weten een gebruik met de bestemmingen wonen, werken, detailhandel, horeca en leisure, samengevat een gemengd stedelijk milieu en de daarbij behorende voorzieningen, en derhalve van een afwijkend gebruik (intensiever) dan het huidige gebruik kan worden gesproken; 3.

Dat voor afloop van de werkingsduur van het voorkeursrecht – indien de ruimtelijke planvorming nog niet zover is dat voor het gebied Kastelenplein een bestemmingsplan is vastgesteld – zal worden overgegaan tot vaststelling van een structuurvisie (onder de Omgevingswet: omgevingsvisie) als grondslag voor de continuering van het voorkeursrecht; 4. Dit raadsbesluit te publiceren in het Gemeenteblad en in te schrijven in het gemeentelijke beperkingenregister (Wkpb) alsmede de eigenaren en rechthebbenden per aangetekende brief van dit besluit in kennis te stellen, opdat het rechtsgevolg als bedoeld in artikel 5 van de Wvg ontstaat; 5. De uitvoering van dit besluit op te dragen aan het college van burgemeester en wethouders. Argumenten 1.1 De Wvg geeft de gemeente een wettelijk kader om een eerste recht van koop te krijgen. De wetgever heeft met het voorkeursrecht beoogd de regierol van gemeenten bij de verwezenlijking van ruimtelijk beleid te behouden en te versterken. Het is derhalve een logische stap om voor het gebied Kastelenplein van dit instrumentarium gebruik te maken. Mede in verband met deze gebiedsontwikkeling hebben wij op 26 september 2023 besloten tot het vestigen van een voorlopig voorkeursrecht (artikel 6 Wvg) op gronden gelegen in het gebied Kastelenplein.

In artikel 2 van de Wvg is opgenomen dat de gemeenteraad gronden kan aanwijzen waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn. In artikel 5 van de Wvg is de besluitvorming door de raad en de vestigingsgrondslag vastgelegd.

3

Inboeknummer

23bst01482

1.2 Wet voorkeursrecht gemeenten is een beschermingsinstrument. Gedurende het ontwikkelingsproces is het voorkeursrecht een ondersteunend instrument. De wet verschaft hiermee in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke plannen op lange en/of middellange termijn een (passief) verwervingsinstrument, naast de mogelijkheid van onteigening. Daarnaast dient het voorkeursrecht als beschermingsinstrument, waardoor ongewenste verkopen, al dan niet bedoeld als speculatie, kunnen worden tegengegaan. 2.1 Het voorkeursrecht kan worden gevestigd op gronden waaraan een niet-agrarisch gebruik wordt toegedacht, dat afwijkt van het huidige gebruik. Een voorkeursrecht kan gevestigd worden indien er aan de gronden een niet-agrarische bestemming wordt toegedacht en het gebruik afwijkt van de toegedachte toekomstige bestemming. Dit volgt uit de vereisten van artikel 5 van de Wvg. Aangezien de toekomstige ruimtelijke invulling, namelijk een gemengd stedelijk milieu met de bestemmingen wonen, werken, detailhandel, horeca en leisure en de daarbij horende voorzieningen, afwijkend (intensiever) is dan het huidige gebruik, wordt voldaan aan de wettelijke vereisten. 3.1 De wettelijke verplichting opgenomen in artikel 5 Wvg.

In artikel 5 van de Wvg is opgenomen dat in het besluit tot aanwijzing wordt aangegeven of nadien nog zal worden overgegaan tot het vaststellen van een structuurvisie (in de toekomstige Omgevingswet: omgevingsvisie). Aan deze wettelijke verplichting wordt voldaan. 4.1 Een besluit tot het vestigen van een voorkeursrecht moet worden gepubliceerd. Het rechtsgevolg (vestiging voorkeursrecht) van artikel 5 Wvg treedt in werking nadat het besluit is gepubliceerd in het Gemeenteblad. Verder moeten de eigenaren en beperkt gerechtigden een kennisgeving (brief) ontvangen. Dit volgt uit artikel 7 van de Wvg. 5.1 Uitvoering opdragen aan het college van burgemeester en wethouders. Omwille van de werkbaarheid is het raadzaam om de uitvoering van het raadsbesluit op te dragen aan ons college. Kanttekeningen 1.1 Werkingsduur collegebesluit op grond van artikel 6 is beperkt. Het collegebesluit van 26 september 2023 is op 29 september 2023 in werking getreden en heeft een werkingsduur van maximaal drie maanden. Binnen deze termijn zal uw raad een besluit moeten nemen om het voorkeursrecht te bestendigen. Als het collegebesluit niet wordt bestendigd, komt het voorkeursrecht te vervallen. Indien uw raad niet besluit tot het vestigen van het voorkeursrecht kan de eigenaar daarom het perceel weer vrijelijk vervreemden.

Dit kan leiden tot grondspeculaties en prijsopdrijvingen, waardoor het realiseren van de ambities uit onder andere het Ontwikkelkader Kastelenplein onder druk komen te staan.

4

Inboeknummer

23bst01482

3.1

Binnen drie jaar moet een structuurvisie, bestemmingsplan of inpassingplan zijn vastgesteld. Het besluit van uw raad om gronden aan te wijzen op grond van artikelen 2 en 5 Wvg, waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van toepassing zijn, heeft ingevolge artikel 9, lid 3 van de Wvg een maximale werkingsduur van drie jaar tenzij binnen die termijn een structuurvisie, bestemmingsplan of inpassingsplan (onder de toekomstige Omgevingswet: omgevingsvisie, omgevingsplan of programma) is vastgesteld. In dat geval blijft het voorkeursrecht voortduren. Bij tussentijdse vaststelling van een structuurvisie (onder de Omgevingsweg: omgevingsvisie) wordt de werkingsduur met drie jaar verlengd. Na de vaststelling van een bestemmingsplan (onder de Omgevingswet: omgevingsplan) geldt het voorkeursrecht tot maximaal tien jaar na de inwerkingtreding daarvan. Personele consequenties De voor de vestiging van het voorkeursrecht gemaakte uren en nog te maken uren worden ingeschat op 150 uur. In geval er bezwaar wordt gemaakt tegen het college- dan wel raadsbesluit zullen de uren (mogelijk substantieel) oplopen. Ook wanneer eigenaren of rechthebbenden gronden te koop aanbieden aan de gemeente zullen extra uren gemaakt moeten worden. Deze zullen alsdan in de te nemen beginselbesluiten nader worden geraamd.

Financiële consequenties In het geval van een mogelijke aanbieding van gronden waarop een voorkeursrecht rust, zal het college moeten besluiten of de gemeente de gronden in beginsel wenst aan te kopen. Indien het college daartoe besluit en zij bereikt geen overeenstemming met de grondeigenaar is het mogelijk dat de grondeigenaar de gemeente verzoekt om de prijs door de rechtbank te laten vaststellen. Indien de gemeente met de grondeigenaar tot overeenstemming komt, zullen daarvoor middelen moeten worden gealloceerd (bijvoorbeeld uit het krediet strategische verwervingen, een nog nader te open grondexploitatie of een vast te stellen investeringskrediet). Communicatie Het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit is gelijktijdig met het collegebesluit van 26 september 2023 aan de in de openbare registers van het Kadaster vermelde eigenaren en rechthebbenden toegezonden. De belanghebbenden konden bezwaar maken tegen de voorlopige aanwijzing. Bij de voorbereiding van een aanwijzing speelt in beginsel artikel 4:8 van de Awb een rol.

Dit artikel verplicht een gemeente om, voordat zij een beschikking geeft waartegen een belanghebbende, die de beschikking níet heeft aangevraagd, naar verwachting bedenkingen zal hebben, die belanghebbende in de gelegenheid te stellen zijn zienswijze naar voren te brengen, indien de beschikking zou steunen op gegevens over feiten en belangen die de belanghebbende betreffen en die gegevens niet door de belanghebbende zijn verstrekt.

5

Inboeknummer

23bst01482

Nu in ons collegebesluit tot het vestigen van het voorkeursrecht op basis van artikel 6 van de Wet voorkeursrecht gemeenten van 26 september 2023, al gebruik is gemaakt van artikel 4:11, onder a en c van de Awb, en ons besluit door publicatie in het Gemeenteblad al openbaar is, hebben wij de eigenaren en beperkt gerechtigden in de gelegenheid gesteld om zienswijzen tegen het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit naar voren te brengen. Het ontwerp-raadsvoorstel en -besluit tot bestendiging van het voorkeursrecht heeft met ingang van 29 september 2023 gedurende twee weken ter inzage gelegen bij het Inwonersplein in het stadhuis. Gedurende de termijn van terinzagelegging zijn belanghebbenden ingevolge artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in de gelegenheid gesteld om mondeling of schriftelijk hun zienswijzen bij uw raad naar voren te brengen. Van deze mogelijkheid is geen gebruik gemaakt. Nadat uw raad het besluit heeft genomen, zal het raadsbesluit worden gepubliceerd in het Gemeenteblad. Daags na publicatie in het Gemeenteblad heeft het besluit rechtsgevolg. Het raadsbesluit wordt ter inzage gelegd op het Inwonersplein in het stadhuis. Verder moet ingevolge artikel 7 van de Wvg een kennisgeving worden gezonden aan de in het besluit vermelde eigenaren en beperkt gerechtigden.

Tevens moet een registratie plaatsvinden in het gemeentelijke beperkingenregister (Wkpb-register). Dit raadsbesluit betreft een voor bezwaar en beroep vatbaar besluit. Indien bezwaar of beroep aanhangig is tegen het collegebesluit van 26 september 2023 tot voorlopige aanwijzing en dat besluit vervalt omdat een besluit van de gemeenteraad tot aanwijzing in werking is getreden, wordt het bezwaar of beroep geacht te zijn gericht tegen het raadsbesluit (artikel 6, lid 3 Wvg). Gedurende 6 weken, ingaande op de dag nadat het raadsbesluit is gepubliceerd in het Gemeenteblad, is het mogelijk dat belanghebbenden bezwaar maken. Planning en uitvoering Het raadsdossier wordt geagendeerd voor de meningsvormende raadsvergadering(en) van 5 december 2023 en/of 12 december 2023 en de besluitvormende raadsvergadering van 19 december 2023. Evaluatie Niet van toepassing.

6

Inboeknummer Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Collegebesluit d.d. 26 september 2023; • Kadastraal overzicht met nummer GRB-20230105; • Perceellijst; • Publicatie Gemeenteblad; • Voorbeeld brief aan eigenaar / beperkt gerechtigde.

 De bijlagen worden meegestuurd  De bijlagen liggen ter inzage in de leeskamer Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

7

23bst01482

Inboeknummer

23bst01482

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 7 november 2023;

besluit: 1. Op basis van de artikelen 2 en 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) overeenkomstig bijgaand ontwerp raadsbesluit te besluiten tot aanwijzing van percelen grond waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn, een en ander zoals aangegeven op het bij dit besluit behorende kadastraal overzicht met nummer GRB-20230105 en de bijbehorende perceellijst, vermeldende de kadastrale aanduidingen, de perceelgrootte en de namen van de eigenaren en beperkt gerechtigden, een en ander volgens de openbare registers van het Kadaster naar de stand per 25 september 2023; 2. Te bepalen dat aan deze gronden gelegen in het gebied Kastelenplein van de gemeente Eindhoven, alsmede gelet op het door de gemeenteraad op 14 februari 2023 vastgestelde ‘Ontwikkelkader Kastelenplein’, in de toekomst een andere dan een agrarische bestemming wordt toegedacht, te weten een gebruik met de bestemmingen wonen, werken, detailhandel, horeca en leisure, samengevat een gemengd stedelijk milieu en de daarbij behorende voorzieningen, en derhalve van een afwijkend gebruik (intensiever) dan het huidige gebruik kan worden gesproken; 3.

Dat voor afloop van de werkingsduur van het voorkeursrecht – indien de ruimtelijke planvorming nog niet zover is dat voor het gebied Kastelenplein een bestemmingsplan is vastgesteld – zal worden overgegaan tot vaststelling van een structuurvisie (onder de Omgevingswet: omgevingsvisie) als grondslag voor de continuering van het voorkeursrecht; 4. Dit raadsbesluit te publiceren in het Gemeenteblad en in te schrijven in het gemeentelijke beperkingenregister (Wkpb) alsmede de eigenaren en rechthebbenden per aangetekende brief van dit besluit in kennis te stellen, opdat het rechtsgevolg als bedoeld in artikel 5 van de Wvg ontstaat; 5. De uitvoering van dit besluit op te dragen aan het college van burgemeester en wethouders.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 19 december 2023

, griffier.

8