Raadsvoorstel Vereenvoudiging Sociaal Domein

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst00392 Dossiernummer 24.19.651 B&W beslisdatum 07 mei 2024

Raadsvoorstel Vereenvoudiging Sociaal Domein

Inleiding In het Bestuursakkoord Eindhoven 2022-2026 is afgesproken dat we de dienstverlening en organisatie van het sociaal domein gaan vereenvoudigen, voor inwoners én professionals. De samenwerking tussen de uitvoerende afdelingen van de gemeente, de wijkteams van Stichting WIJeindhoven en Ergon verloopt vaak te complex. Inwoners moeten vaak meerdere keren hun verhaal doen en professionals ervaren rolonduidelijkheid. Bovendien ontbreekt een heldere toekomstrichting.1 In juni 2023 heeft uw raad een eerste stap in de vereenvoudiging van het sociaal domein gezet door uitgangspunten vast te stellen die zijn opgesteld samen met inwoners: ‘Zo werken we in Eindhoven: ‘De Sociale 7'. Deze zijn daarmee kaderstellend voor het sociaal domein en ook specifiek voor de opgave van vereenvoudiging. Er is besloten om te starten bij de dienstverlening van de gemeentelijke afdelingen (o.a. het servicebureau en de inkomensafdeling), de wijkteams van Stichting WIJeindhoven en Ergon.2 Het programma vereenvoudiging is met deze opgave aan de slag gegaan en heeft daarbij Landelijk bureau RadarAdvies en Eindhovens designbureau Foundation We Are ingeschakeld. Samen met inwoners en professionals is gewerkt aan voorstellen om het sociaal domein te vereenvoudigen en scenario’s voor de toekomstrichting.

Ze maken een verbeterslag voor zowel de inwoner als professional op de aandachtspunten uit de huidige situatie, zoals eerder met u gedeeld tijdens de informatieavond op 24 oktober 2023.3 Naast werksessies met inwoners en professionals, zijn er gesprekken gevoerd met andere gemeenten om van hen te leren. Ook vond een werksessie plaats met partners uit de sociale basis en aanvullende ondersteuning. Een klankbordgroep, bestaande uit inwoners 1 Gemeente Eindhoven (2022). Bestuursakkoord “Samen Morgen Mooier Maken”. 2 Gemeente Eindhoven (juni 2023). Raadsvoorstel “Zo werken we in Eindhoven: De Sociale 7” 3 Zie ook Analyse huidige situatie en de animatievideo vanuit fictieve inwoner Kadir op

www.eindhoven.nl/vereenvoudiging

Inboeknummer 24bst00392 en professionals, zag toe op het proces. Zij zorgden ervoor dat de verschillende perspectieven (bijvoorbeeld van jongeren of anderstaligen4) gehoord werden. In bijgevoegd rapport presenteert RadarAdvies 8 algemene verbetervoorstellen gericht op vereenvoudiging van het sociaal domein én drie scenario’s voor de toekomst. De algemene verbetervoorstellen zijn zaken die we als gemeente sowieso moeten oppakken, ongeacht de keuze voor een scenario. Denk aan het uitbreiden van digitale aanvragen. Nu is het bijvoorbeeld mogelijk om de meedoenbijdrage digitaal aan te vragen, maar dit zou voor meer vormen van ondersteuning moeten kunnen. Dit is gemakkelijker voor veel inwoners en het vermindert administratie voor professionals. Kort samengevat zijn er de volgende 3 scenario’s:5 1. Inwoners kunnen terecht bij teams met aandachtsgebieden. Er komt een team ‘Werk en geld’ en er blijven wijkteams voor ‘Opvoeden en opgroeien’ en ‘Zelfstandig leven en wonen’. 6 Vanuit deze teams wordt op de aandachtsgebieden zelf ondersteuning gegeven en wanneer nodig direct aanvullende ondersteuning ingezet. 2. Inwoners komen terecht bij één toegangsteam. Vanuit dit team wordt door een medewerker bekeken welke ondersteuning past bij de vraag van de inwoner en de medewerker verwijst de inwoner door. 3. Inwoners kunnen terecht bij het wijkteam.

Vanuit dit wijkteam wordt zelf ondersteuning gegeven op alle aandachtsgebieden en als het nodig is direct aanvullende ondersteuning ingezet. Het verschil met de huidige situatie is dat het wijkteam nu zelf geen aanvullende ondersteuning kan inzetten. In dit raadsvoorstel leggen we de algemene verbetervoorstellen ter besluitvorming aan u voor en vragen we u om een toekomstrichting te bepalen aan de hand van de scenario’s. Het college stelt voor om te starten met de uitwerking en uitvoering van de 8 algemene verbetervoorstellen en deze deels te financieren vanuit het programma “Transformatie Sociaal (2)040” en deels vanuit de bestaande organisatie. Met de algemene verbetervoorstellen zetten we een flinke stap in het vereenvoudigen van de dienstverlening voor inwoners. Deze hebben we niet zomaar gerealiseerd. Het vergt veel inzet en capaciteit om deze verbetervoorstellen te realiseren van zowel de gemeente als de betrokken partnerorganisaties. Om dit goed te kunnen doen, is het noodzakelijk om nu ook een heldere toekomstrichting te kiezen. De combinatie van algemene verbetervoorstellen én de keuze voor een scenario is nodig om de aandachtspunten uit de huidige situatie op te lossen en het sociaal domein te vereenvoudigen voor inwoners én professionals. De scenario’s schetsen drie mogelijke toekomstrichtingen.

Ze geven conform de opdracht duidelijkheid over de rol en positie van onder andere het netwerk Werk en Inkomen, het Servicebureau 4 Denk aan Jong040, de Turkse Gemeenschap en het Taalcafé van de Bibliotheek. 5 Zie ook deze animatievideo 6 Ook bij de wijkteams is ondersteuning op het leefgebied ‘geld’, denk aan vroegsignalering

schulden, budgetcoaching. Zie rapport RadarAdvies.

2

Inboeknummer 24bst00392 en de wijkteams. Het college en de directie van de gemeente geven de voorkeur aan scenario 1. Het is een realistisch en haalbaar scenario, waarmee we verwachten betere resultaten te boeken. Door de dienstverlening en organisatie in te richten in teams op aandachtsgebied, verwachten we beter te kunnen sturen op de uitvoering per aandachtsgebied en de bijbehorende geldstromen. Met de aanpak samenwerken in de wijk7 hebben we het afgelopen jaar stappen gezet in de richting van scenario 1. Professionals van het Servicebureau zijn dagdelen in de wijk aanwezig en werken samen met de wijkteams. We zien dan ook kansen om vanuit deze aanpak te verkennen hoe we in lijn met deze toekomstrichting de dienstverlening voor de inwoner en professional verder kunnen vereenvoudigen. Ook als het gaat om de dienstverlening rondom werk en inkomen, zien we kansen om in lijn met de toekomstrichting in een nieuwe aanpak meer samenhang aan te brengen in de uitvoering.

▪ Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Opdracht bestuursakkoord 'Samen morgen mooier maken' om de uitvoering en organisatie van het sociaal domein te vereenvoudigen voor inwoners en professionals. Doelstelling 7 Gemeente Eindhoven (2023). Raadsinformatiebrief Servicebureau

3

Inboeknummer 24bst00392 Het vaststellen van verbetervoorstellen en een richting voor de toekomst voor een vereenvoudigde dienstverlening binnen het sociaal domein voor inwoners én professionals. Voorstel 1. Het college de opdracht te geven om te starten met het uitwerken van de volgende 8 algemene verbetervoorstellen gericht op vereenvoudiging van het sociaal domein (in lijn met de toekomstrichting) vanuit het programma “Transformatie Sociaal (2)040”. Zie hieronder in willekeurige volgorde: 1.1 De Sociale 7 van uitgangspunten naar dagelijkse praktijk brengen; 1.2 Meer mogelijkheden voor digitale aanvragen realiseren; 1.3 Implementeren van de Doorbraakmethode voor casussen waarin inwoners en professionals vastlopen; 1.4 Eenduidige informatie aan inwoners over waar zij terecht kunnen; 1.5 Een digitaal inwonersportaal (MijnEindhoven.nl) waar inwoners zelf zaken regelen en aanvragen wanneer het hen uitkomt; 1.6 Één dossier van de inwoner, waar indien nodig meerdere professionals samen aan werken én waarbij de inwoner bepaalt wie welke informatie mag inzien; 1.7 Taakgericht inkopen van aanvullende ondersteuning jeugd en WMO; 1.8 Verstevigen integrale sturing en informatie-uitwisseling tussen afdelingen en organisaties onderling. 2.

Het scenario 1 ‘Inwoners kunnen terecht bij teams met aandachtsgebieden’ als toekomstrichting vast te stellen en: a) deze toekomstrichting uit te werken samen met inwoners, professionals, de gemeente en betrokken partners Stichting WIJeindhoven en Ergon, met het rapport van RadarAdvies als basis; b) deze uitwerking ter besluitvorming voor te leggen in de eerste helft van 2027 aan de raad; 3. Het college de opdracht geven om voort te bouwen op de aanpak ‘Samenwerken in de wijk’ en vanuit deze aanpak uit te werken wat er nodig is om in lijn met de toekomstrichting het onderzoek én besluit te beleggen bij het wijkteam; 4. Het college de opdracht geven om de dienstverlening Werk en Inkomen te verbeteren in lijn met de toekomstrichting door de uitvoering van de Participatiewet integraal vorm te geven en werk en inkomen samen te brengen. Argumenten 1.1 Door te starten met de algemene verbetervoorstellen zorgen we dat de randvoorwaarden op orde zijn voor het realiseren van de gekozen toekomstrichting.

4

Inboeknummer 24bst00392 Het implementeren van de toekomstrichting is pas mogelijk als een aantal randvoorwaarden zijn ingericht. Een voorbeeld is het verbetervoorstel gericht op de taakgerichte inkoop en bekostiging van aanvullende ondersteuning. Bij andere gemeenten waar het onderzoek en besluit op aanvullende ondersteuning is uitbesteed aan wijkteams (bijv. Utrecht, Leeuwarden), is er vaak sprake van taakgerichte bekostiging. 1.2 De algemene verbetervoorstellen dragen op zichzelf bij aan vereenvoudiging en daarmee het toekomstbestendig maken van het sociaal domein. Het programma “Transformatie Sociaal (2)040” richt zich op een toekomstbestendig sociaal domein en biedt middels het “Transformatiefonds Sociaal Domein” ruimte voor investeringen, bijvoorbeeld op het gebied van digitalisering. Voorgesteld wordt om de algemene verbetervoorstellen vanuit het programma vereenvoudiging te integreren in dit programma en deze vanuit daar, uit te werken in detail, tijd en fasering. In de volgende tranches van het programma “Transformatie Sociaal (2)040” komen de uitgewerkte verbetervoorstellen terug. 2.1 Door de dienstverlening en organisatie in te richten in teams op aandachtsgebied, verwachten we beter te kunnen sturen op de uitvoering per aandachtsgebied en de bijbehorende geldstromen.

De teams op aandachtsgebied, zijn teams van clusters van vragen van inwoners en deze sluiten op de geclusterde financiering vanuit het Rijk. Door te kiezen voor scenario 1 als toekomstrichting verwachten we betere grip en sturing te hebben op de verschillende geldstromen en uitvoering. 2.2 In scenario 1 komt er een aparte ingang voor inwoners voor ondersteuning rondom Werk en Geld en kan direct ondersteuning worden geboden of ingezet. Wanneer een inwoner geen inkomen heeft, is dit vaak een urgente ondersteuningsvraag. Een inwoner kan zich bij dit scenario in de toekomst rechtsreeks melden bij een medewerker van team Werk en Geld. De medewerker kan direct ondersteuning bieden en direct aanvullende ondersteuning inzetten op het gebied van Werk en Geld. Inwoners kunnen daarnaast terecht bij wijkteams. In het rapport staan wijkteams voor ‘Opvoeden en opgroeien’ en ‘Zelfstandig leven en wonen’. Dit betekent niet dat er 2 verschillende wijkteamorganisaties komen, het kan ook zoals nu één wijkteam zijn waarin ondersteuning geboden wordt op deze aandachtsgebieden. Dit maakt onderdeel uit van de uitwerking. Vanuit de wijkteams kan ook direct aanvullende ondersteuning worden ingezet. 2.3 De opgave om inwoners aan het werk te helpen vraagt aandacht en focus en dit kan het beste apart worden georganiseerd zoals in scenario 1.

Verlies van werk en inkomen en/of oplopende schulden zijn ingrijpend voor inwoners. De opgave om vacatures te vervullen en zoveel mogelijk mensen passend werk te laten vinden is urgent in onze Brainportregio. Het is belangrijk dat vragen rondom werk en geld snel en gefocust worden opgepakt samen met de inwoner. Sommige taken mogen we vanuit de Participatiewet niet mandateren aan externe organisaties (uitgezonderd bestuursorganen of gemeenschappelijke regelingen zoals Ergon). Het gaat hier

5

Inboeknummer 24bst00392 bijvoorbeeld om het toekennen van een bijstandsuitkering. Conform scenario 1 worden taken op het gebied van werk en geld in een apart team binnen de gemeente georganiseerd.. Mocht een inwoner ook op andere gebieden ondersteuning nodig hebben, dan wordt contact gelegd met het wijkteam. Medewerkers van team werk en geld worden wel getraind om conform ‘De Sociale 7’ het verhaal van de inwoners op alle leefgebieden in beeld te brengen. Wel is het belangrijk dat integrale casusregie geborgd is als er op meerdere gebieden ondersteuning nodig is. In scenario 1 wordt dit belegd bij het wijkteam. 2.4 De scenario’s helpen om een richting te kiezen, maar het vergt verdere uitwerking als het gaat om de financiële en personele impact op de verschillende organisaties. De scenario’s zijn bedoeld als ondersteuning om richting te kiezen. Op basis van uw keuze kunnen we gericht aan de slag. Zoals RadarAdvies aangeeft, zijn er binnen ieder scenario nog variaties mogelijk als het gaat om het beleggen van taken en de wijze van organiseren. Bovendien staan in het rapport nog meer adviezen opgenomen over taken en de samenwerking tussen betrokken organisaties. We vinden het belangrijk om de werkwijze van het programma vereenvoudiging voort te zetten en dit uit te werken samen met inwoners8 en professionals van de gemeente, Stichting WIJeindhoven en Ergon.

Deze uitwerking leggen we opnieuw aan u voor, uiterlijk de eerste helft van 2027. 3.1 De eerste resultaten van de aanpak ‘Samenwerken in de wijk’ zijn positief en de aanpak sluit aan op de toekomstrichting scenario 1. Vanuit de aanpak ‘Samenwerken in de wijk’ zijn professionals van het Servicebureau dagdelen in de wijk aanwezig. Professionals werken nauw samen om zo de toekenning van aanvullende ondersteuning zoveel als mogelijk dichtbij de inwoner en in de wijk te laten plaatsvinden (conform afspraken Bestuursakkoord). Vanuit deze aanpak te verkennen we hoe wijkteams verantwoord zelf onderzoek kunnen doen en besluiten over directe aanvullende ondersteuning. Op deze manier benutten we de huidige aanpak en de positieve ervaringen die men hiermee heeft. 4.1 De afgelopen jaren zijn er stappen gezet in de samenwerking op het gebied van werk en inkomen. Er zijn al lopende initiatieven die bijdragen aan een betere uitstroom van bijstandsgerechtigden, een betere dienstverlening van minimaregelingen en een integrale sturing op werk en inkomen. Deze gaan we verder uitwerken met het rapport van RadarAdvies als basis en in samenwerking met Ergon, Werkgelegenheidsteam en Stichting WIJeindhoven. Ook wordt hierbij de verbinding gezocht met Huis naar Werk. Samenwerking op stedelijk en regionaal niveau op het gebied van de arbeidsmarktvraagstukken is een must in de toeleiding richting werk.

Kanttekeningen

8 Er zijn inwoners die expliciet hebben aangegeven mee te willen werken aan de verdere

uitwerking, zoals bijvoorbeeld inwoners van Eindhoven Toegankelijk.

6

Inboeknummer 24bst00392 1.1 Het realiseren van de 8 algemene verbetervoorstellen vraagt om investeringen de komende jaren. Een voorstel dat bijvoorbeeld om flinke investeringen vraagt, is de ontwikkeling van een digitaal portaal (MijnEindhoven.nl) waar inwoners zelf zaken kunnen regelen, hun dossier kunnen raadplegen en de status van hun aanvraag kunnen inzien. De G4 en VNG Realisatie hebben hierin al veel ontwikkeld, dus we stellen voor om daarop aan te haken.9 Conform de aanpak van Transformatie (2)040 werken we de algemene verbetervoorstellen uit inclusief de financiële consequenties. Wanneer nodig komen we hiervoor bij u terug. 2.1 De keuze voor scenario 1 wijkt af van het advies van RadarAdvies. Verschillende landelijke ontwikkelingen10 bewegen richting integrale multidisciplinaire wijkteams. Dit ligt in lijn met scenario 3 en is ook een van de redenen dat RadarAdvies deze richting adviseert. Zoals te lezen in de bijlagen heeft scenario 3 ook de voorkeur van Stichting WIJeindhoven en het WIJpanel. We constateren dat het veel vergt van de organisaties om op deze manier te gaan werken, waardoor er twijfels zijn bij de haalbaarheid van scenario 3. Er zijn op dit moment nog geen gemeenten die zo integraal wijkgericht werken.

Personele consequenties De personele inzet die nodig is voor de uitwerking van de verbetervoorstellen en de uitwerking van het scenario komt zoveel mogelijk vanuit de sectoren uit het Sociaal Domein, de partnerorganisaties Stichting WIJeindhoven en Ergon. Daarnaast wordt per verbetervoorstel uitgewerkt welke aanvullende personele inzet nodig is. Financiële consequenties Voor de uitwerking voegen we een totaalprogrammabudget (inhuur- en werkbudget) van €300.000 aan het programma “Transformatie Sociaal (2)040” voor 2024/2025 ten laste van de reserve “Transformatiefonds Sociaal Domein”. De voorgestelde bestedingen voldoen aan het doel van de reserve. Na voorliggend voorstel ‘Vereenvoudiging Sociaal Domein’ van € 300.000 en het raadsvoorstel ‘Transformatie Sociaal (2)040’ van € 2.216.0000 resteert een bedrag van € 13.347.832. Communicatie De verbetervoorstellen en scenario’s zijn tot stand gekomen aan de hand van de input van inwoners en professionals van gemeente Eindhoven, Stichting WIJeindhoven en Ergon. Daar ligt de focus van vereenvoudiging. Ook zijn partners vanuit de sociale basis en aanvullende ondersteuning gevraagd naar ideeën voor vereenvoudiging, vanwege het belang van een goede op de sociale basis en aanvullende ondersteuning in de toekomst.

RadarAdvies heeft de betrokken inwoners en professionals geïnformeerd over de 9 Zie bijvoorbeeld https://www.denhaag.nl/nl/contact-met-de-gemeente/uw-persoonlijke-zaken-

regelen-via-mijndenhaag/ 10 Zie Visie Eerstelijnszorg 2030, Richtinggevend kader toegang lokale teams en integrale dienstverlening en Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming

7

Inboeknummer 24bst00392 verbetervoorstellen en scenario’s. Kort nadat dit raadsvoorstel openbaar wordt, worden medewerkers vanuit de gemeente, Stichting WIJeindhoven en Ergon zorgvuldig geïnformeerd. Zoals ook bij de totstandkoming van de verbetervoorstellen en scenario’s is gebeurd, zullen professionals en inwoners bij de uitwerking zowel betrokken als geïnformeerd worden. Planning en uitvoering De voorstellen in dit raadsvoorstel zijn omvangrijk en ingrijpend voor zowel de gemeente als ook de betrokken partnerorganisaties. We starten met de uitwerking van de verbetervoorstellen, omdat deze randvoorwaardelijk zijn voor realisatie van de toekomstrichting. De toekomstrichting is gericht op de lange termijn en vergt concretisering waarbij ook de financiële en personele impact wordt meegenomen. Q4 2024: uitwerking verbetervoorstellen in Transformatie Sociaal (2)040 en start uitwerking scenario. Eerste helft 2025: vaststellen programma Transformatie Sociaal (2)040 inclusief algemene verbetervoorstellen. Start realisatie verbetervoorstellen. Eerste helft 2027: uitgewerkte toekomstrichting op basis van scenario voorleggen ter besluitvorming. 2028: start realisatie toekomstrichting. Evaluatie Monitoring van de verbetervoorstellen en het gekozen scenario vindt plaats vanuit het programma “Transformatie Sociaal (2)040”. U wordt hierover periodiek geïnformeerd.

Bijlagen Als bijlagen bij dit voorstel behoren: Bijlage 1: Adviesrapport RadarAdvies Bijlage 2: Bijlagen Adviesrapport RadarAdvies Bijlage 3: Advies CRSD Bijlage 4: Schriftelijke reactie College B&W op advies CRSD Bijlage 5: Advies WIJpanel Bijlage 6: Reactie Stichting WIJeindhoven Bijlage 7: Reactie Ergon Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

8

Inboeknummer 24bst00392

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ; besluit: 1. Het college de opdracht te geven om te starten met het uitwerken en uitvoeren van de volgende 8 algemene verbetervoorstellen gericht op vereenvoudiging van het sociaal domein (in lijn met de toekomstrichting) vanuit het programma “Transformatie Sociaal (2)040”. Zie hieronder in willekeurige volgorde: 1.1 De Sociale 7 van uitgangspunten naar dagelijkse praktijk brengen; 1.2 Meer mogelijkheden voor digitale aanvragen realiseren; 1.3 Implementeren van de Doorbraakmethode voor casussen waarin inwoners en professionals vastlopen; 1.4 Eenduidige informatie aan inwoners over waar zij terecht kunnen; 1.5 Een digitaal inwonersportaal (MijnEindhoven.nl) waar inwoners zelf zaken regelen en aanvragen wanneer het hen uitkomt; 1.6 Één dossier van de inwoner, waar indien nodig meerdere professionals samen aan werken én waarbij de inwoner bepaalt wie welke informatie mag inzien; 1.7 Taakgericht inkopen van aanvullende ondersteuning jeugd en WMO; 1.8 Verstevigen integrale sturing en informatie-uitwisseling tussen afdelingen en organisaties onderling. 2.

Het scenario 1 ‘Inwoners kunnen terecht bij teams met aandachtsgebieden’ als toekomstrichting vast te stellen en: a) deze toekomstrichting uit te werken samen met inwoners, professionals, de gemeente en betrokken partners Stichting WIJeindhoven en Ergon, met het rapport van RadarAdvies als basis; b) deze uitwerking ter besluitvorming voor te leggen in de eerste helft van 2027 aan de raad; 3. Het college de opdracht geven om voort te bouwen op de aanpak ‘Samenwerken in de wijk’ en vanuit deze aanpak uit te werken wat er nodig is om in lijn met de toekomstrichting het onderzoek én besluit te beleggen bij het wijkteam; 4. Het college de opdracht geven om de dienstverlening Werk en Inkomen te verbeteren in lijn met de toekomstrichting door de uitvoering van de Participatiewet integraal vorm te geven en werk en inkomen samen te brengen. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

9

Inboeknummer 24bst00392

, griffier.

10