Raadsvoorstel Verduurzamen Tongelreep

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01336 Dossiernummer 23.40.751 B&W beslisdatum 03 oktober 2023

Raadsvoorstel Verduurzamen Tongelreep

Inleiding De gemeenteraad heeft op 24 januari 2023 een besluit genomen over het verhogen van het investeringskrediet voor het project Omvorming Tongelreep. Dankzij dit besluit is inmiddels de bouw in volle gang. Aanleiding voor dit raadsvoorstel is de omarmde motie voor aanvullende duurzaamheidsmaatregelen in de Tongelreep. Op basis van het uitgevoerde onderzoek leggen we onderstaand voorstel voor om over te gaan tot het aanleggen van 1650 extra zonnepanelen (PV-panelen) waardoor het totaal aantal panelen op 4.500 uitkomt. Het tweede voorstel betreft de aanleg van en een UF-RO installatie (Ultra Filtratie en Reverse Osmose) ten behoeve van hergebruik van spoel- en hemelwater. Door het hergebruik van spoel- en hemelwater kan de hoeveelheid drinkwater dat gebruikt wordt in het zwembad gehalveerd worden.   Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

  Onvermijdelijk

Doelstelling Door het gebruik van extra PV-panelen en hergebruik van hemelwater verduurzamen we het nieuwe zwembad passend binnen de duurzaamheidsambities van de gemeente Eindhoven.

Inboeknummer 23bst01336 Voorstel 1. Instemmen met het ophogen van het bruto investeringsbudget met € 907.500,ten behoeve van de aanleg van extra PV-panelen en de financiële effecten te dekken uit: a. Inzet van de rijksbijdrage van Regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport (SPUK Sport) à € 158.813,-. b. Voor de resterende ophoging van het investeringsbudget € 748.687,-, de hogere kapitaallasten van € 58.000,-. te dekken uit het exploitatiebudget Tongelreep. 2.

Instemmen met het ophogen van het bruto investeringsbudget met € 468.270,ten behoeve van het toepassen van een UF-RO installatie (Ultra Filtratie en Reverse Osmose) ten behoeve van hergebruik van spoel- en hemelwater en de financiële effecten te dekken uit: a. Inzet van de rijksbijdrage van Regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport (SPUK Sport) à € 81.947,-. b. Voor de resterende ophoging van het investeringsbudget € 386.323,-, de hogere kapitaallasten van € 21.000,-. te dekken uit het exploitatiebudget Tongelreep .

3.

Instemmen met bijgevoegde begrotingswijziging

Argumenten 1

Met de voorgestelde duurzaamheidsmaatregelen wordt een duidelijke bijdrage geleverd aan de verduurzamingsdoelen vanuit sport

Door het realiseren, toekomstbestendig aanpassen en in stand houden van sport- en beweegvoorzieningen houden we sport toegankelijk voor alle Eindhovenaren. Naast de (positieve) financiële effecten wordt met andere woorden ook een bijdrage geleverd aan lokale opwekking van energie en CO2-reductie. 2

De uitkomsten van de business case voor PV-panelen is positief

De daken van de nieuw te bouwen zwemaccommodatie bieden mogelijkheden voor het aanbrengen van extra PV-panelen. In totaal kunnen er ongeveer 1.650 extra panelen worden aangebracht. In combinatie met de eerder al aangebrachte panelen is De Tongelreep dan voorzien van zo’n 4.500 PV-panelen. De jaarlijkse opbrengst van de (extra) PV-installatie wordt ingeschat op ca. 422.000 kWh/jaar, het equivalent van het jaarverbruik van bijna 150 twee persoonshuishoudens. Van de opgewekte elektriciteit is ca. 300.000 kWh voor eigen gebruik. Het niet gebruikte deel wordt teruggeleverd. De investeringskosten worden geraamd op € 750.000,- excl. BTW (met € 57.400,- aan jaarlijkse kapitaallasten). De jaarlijkse onderhoudskosten worden geraamd op € 4.000 per jaar. De installatie kent een economische levensduur van 15 jaar.

2

Inboeknummer 23bst01336 Om de besparing en daarmee de terugverdienperiode te bepalen hebben we vanwege de zeer onzekere energiemarkt gerekend met een basis scenario en een scenario met een hoger energietarief. De terugverdientijd van de PV-panelen bedraagt daarbij: in het scenario met een basis inkooptarief: ca. 13 jaar; in het scenario met hoog inkooptarief: ca. 8 jaar. Voor beide scenario’s geldt dus dat de PV-installatie wordt terugverdiend binnen de economische levensduur. Daarmee is het een zinvolle maatregel, zowel vanuit duurzaamheids- als financieel perspectief. 2.

De uitkomsten van de business case voor toepassen van een UF-RO installatie (Ultra Filtratie en Reverse Osmose) ten behoeve van hergebruik van spoel- en hemelwater is positief

Het zwembad de Tongelreep is een grootverbruiker van drinkwater. Jaarlijks wordt er ca. 41.000 m3 drinkwater ingekocht. Een groot deel van dit drinkwater (ca. 26.000 m3) wordt gebruikt als suppletie water, voor het verversen en bijvullen van de zwembassins. In het plan voor het hergebruik van spoel- en hemelwater willen we het hemelwater van een aantal daken opslaan in een grote buffertank. Het water uit deze tank wordt via een UF-RO installatie (Ultra Filtratie en Reverse Osmose) naar de suppletie- en grijswaterbuffer gepompt. Vandaar uit wordt het hemelwater hergebruikt. De UF-RO installatie dient ook voor het hergebruik van spoelwater. Het spoelwater wordt vanuit de spoelwaterbuffers naar de UF-RO installatie gepompt. Daar wordt het water gefilterd en geschikt gemaakt voor hergebruik als suppletie- of grijswater. In totaal wordt met de UF-RO installatie ca. 6.400 m3 aan hemelwater hergebruikt1 en dus minder ingekocht. Bovendien kan met het systeem ook ca. 14.500 m3 spoelwater worden hergebruikt. Hiermee komt de totale besparing aan inkoop van drinkwater op bijna 21.000 m3 per jaar, oftewel ca. 50% van het waterverbruik van de accommodatie. Dit is het equivalent van het jaarverbruik van ruim 210 twee persoonshuishoudens. Door het hergebruik van warm spoelwater wordt er daarnaast ook nog ca. 40.000 kWh aan elektriciteit en ca. 7.000 m3 gas bespaard.

De investeringskosten worden geraamd op € 387.000,- excl. BTW (jaarlijkse kapitaallasten € 21.000,-). De jaarlijkse onderhoudskosten worden geraamd op € 8.500,per jaar. De installatie kent een gemiddelde economische levensduur van 32 jaar. Ook hier ramen we de besparing aan elektriciteit (en gas) in twee scenario’s. De terugverdientijd van deze installatie bedraagt: in het scenario met een basis inkooptarief: ca. 16 jaar; in het scenario met hoog inkooptarief: ca. 11 jaar. 1

Berekend op basis van de neerslaghoeveelheden per dag, zoals deze in een gemiddeld jaar voorkomen (KNMI-data).

3

Inboeknummer 23bst01336 Voor beide scenario’s geldt, dat de UF-RO-installatie wordt terugverdiend ruim binnen de economische levensduur. Daarmee is het een zinvolle maatregel, zowel vanuit duurzaamheids- als financieel perspectief. Voorgaande is overigens exclusief een eventueel toekomstige verhoging van de Belasting Op Leidingwater (BOL). Op dit moment is deze belasting € 0,382 per m3 drinkwater over een maximum van 300 m3. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft recent een verkenning uitgevoerd voor aanpassing van de Belasting op leidingwater2. Een van de opties uit die verkenning is het verhogen van het heffingsplafond. Het is dus niet ondenkbeeldig dat de Belasting Op Leidingwater voor grootverbruikers, zoals een zwembad, in de toekomst (flink) zal gaan stijgen. Verder wordt een Grondwaterheffing aan de provincie Noord-Brabant betaald. Deze heffing is (nog) laag, maar ook hier is de trend dat het tarief gaat stijgen als prikkel om het waterverbruik te verminderen: het tarief was jarenlang € 0,019 per m3 en is in 2023 verdubbeld naar € 0,038 per m3. Het lijkt een kwestie van tijd voordat de drinkwaterkosten gaan stijgen voor grootverbruikers. De besparing wordt (dan) niet alleen gerealiseerd op de besparing op het leveringstarief van drinkwater, maar neemt verder toe als gevolg van besparing op de BOL en grondwaterheffing.

Met deze besparingen is in de business case / terugverdientijdberekening voorzichtigheidshalve nog géén rekening gehouden.

3.1 Voor beide maatregelen is subsidie aangevraagd waardoor extra besparing mogelijk is en risico kan worden beperkt. Er zijn twee regelingen waar een aanvraag op is ingediend: a. voor de PV-panelen: de SDE++ b. voor de UF-RO installatie: subsidie voor ‘efficiënt watergebruik’ in het kader van de Kaderrichtlijn water en Deltaplan Hoge Zandgronden (hierna: subsidie ‘Kaderrichtlijn water’) Ad a. voor de PV-panelen: de SDE++ Deze subsidie is aangevraagd op 05 september 2023. De beslistermijn is normaal gesproken 12 weken. Een besluit wordt eind november 2023 verwacht en is daarom ten tijde van het maken van dit raadsvoorstel nog niet bekend. De SDE++ is een exploitatiesubsidie vanuit het Rijk. Dat betekent dat subsidie wordt verleend tijdens de periode dat we de installatie in gebruik hebben (de exploitatieperiode). De exploitatieperiode waarbinnen SDE++ kan worden verkregen is 15 jaar. De hoogte van de SDE++-subsidie hangt af van de marktprijs van energie. Bij hoge energieprijzen kan het zijn dat minder of geen subsidie wordt ontvangen. Aan de andere kant is de subsidie weer hoger bij een lagere energieprijzen (daaraan zit overigens 2

zie bijgevoegde Tweede Kamerbrief van 9 februari 2023

4

Inboeknummer 23bst01336 wel een plafond). Het SDE++-systeem werkt dus als een soort ‘buffer’ in de business case voor het geval door lage energieprijzen de besparing door duurzaamheidsmaatregelen zou tegenvallen. Het is niet 100% zeker dat SDE++-subsidie wordt verkregen. Een en ander is afhankelijk van het aantal aanvragen. Als er te weinig budget is, dan kan er in het uiterste geval worden geloot. De aanvraag is direct bij opening van de regeling ingediend. De ervaring leert dat de kans dan groot is dat subsidie wordt toegekend. Als de subsidie wordt toegekend, leidt dit tot een beperking van het risico van (zeer lage) energietarieven. Ad b. voor de UF-RO installatie: subsidie ‘Kaderrichtlijn water’ De subsidieaanvraag is ingediend op 23 augustus 2023. De beslistermijn is normaalgesproken 13 weken. Een besluit wordt eind november 2023 verwacht. De subsidie ‘Kaderrichtlijn water’ is een investeringssubsidie van de provincie NoordBrabant. Ten behoeve van de subsidie in het kader van ‘Kaderrichtlijn water’ is een Projectplan ‘Hergebruik hemel- en spoelwater bij zwembad de Tongelreep’ ingediend. De maatregel zou moeten voldoen aan de subsidiedoelstellingen omdat de installatie is gericht op het besparen van drinkwater en het hergebruik van water. Als de subsidie wordt toegekend, verbetert dat vanzelfsprekend de business case nog verder.

De hoogte van de subsidie bedraagt maximaal 40% van de subsidiabele kosten. Dat zou in dit geval een bedrag kunnen opleveren tot ca. € 150.000,=. De nettoinvestering bedraagt dan € 232.200,= excl. BTW. Hiermee zou de terugverdientijd (nog) gunstiger worden en komen op: in het scenario met een basis inkooptarief: ca. 11 jaar; in het scenario met hoog inkooptarief: ca. 8 jaar.

Kanttekeningen 3

Na 2023 is het nog onduidelijk hoe de Regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport (SPUK Sport) regeling wordt voortgezet (BTW)

Sinds 1 januari 2019 kunnen gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen de BTW op investeringen in en exploitatie van sport niet meer in aftrek brengen. Om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen te stimuleren, kunnen gemeenten sinds die datum gebruikmaken van de Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK Sport). Deze regeling houdt in dat de gemeente worden gecompenseerd voor het deel van de investering/exploitatie dat niet meer aftrekbaar is voor de BTW (de BTW-component). De gevraagde investeringsbudgetten zijn daarom allemaal inclusief BTW opgenomen en met de SPUK als gedeeltelijke dekkingsbron. Deze regeling is vastgesteld tot en met 2023. Ondanks toezeggingen dat er in 2023 meer duidelijkheid zou komen over het vervolg van deze regeling, is er d.d. medio september 2023 nog geen duidelijkheid gegeven vanuit het Rijk.

5

Inboeknummer 23bst01336 Er is echter altijd aangegeven dat er een andere vorm van tegemoetkoming komt, waardoor het risico op geen teruggave zeer klein is. 2.

In het geval van een laag scenario (grote daling energieprijzen) kan de terugverdientermijn voor PV-panelen langer zijn dan de technische levensduur.

Hoewel het zeer onwaarschijnlijk lijkt, kan er een scenario ontstaan waarin de energieprijzen gaan dalen. Als die daling fors is, kan dit met name voor de PV-panelen betekenen dat het terugverdien termijn langer duurt dan de technische levensduur (afschrijvingstermijn) van de panelen. Dit risico is echter klein. Hoewel we zien dat er wel prijsdalingen zijn, is er zeker niet de verwachting dat de prijzen terug gaan vallen tot het prijspeil van voor de oorlog in de Oekraïne. Mocht dit toch gebeuren zijn er twee scenario’s. Als we de SDE++ subsidie verkrijgen, wordt het risico door het rijk verevend. Als we de subsidie niet ontvangen is het mogelijk om de tegenvallende opbrengsten van de PV-panelen op te vangen binnen de exploitatiebegroting. Het zwembad is immers niet volledig zelfvoorzienend na het bijplaatsen van extra panelen. Voor het deel dat wij nog steeds moeten inkopen kunnen we profiteren van de lagere inkoopprijs. 3.

De in de business case opgenomen terugleverprijs is voor de toekomst niet volledig zeker.

We krijgen geld terug voor teruggeleverde energie, maar wat dat per kWh wordt vanaf volgend jaar in werkelijkheid zal zijn, is nog met zekerheid niet te zeggen, in verband met een gemeentebrede nieuwe aanbesteding voor elektriciteit. De prijs voor teruglevering zal wel significant lager zijn/worden dan voorheen. Hier is in de business case ook rekening mee gehouden. Mocht de terugleververgoeding in zijn geheel wegvallen, dan wordt de berekende terugverdientijd ca. 1 jaar langer. Ter verduidelijking: de in de business case meegenomen terugleververgoeding is een andere regeling dan de zogeheten salderingsregeling. De meeste mensen zijn bekend met deze salderingsregeling en dat deze door het Rijk wordt afgebouwd. Deze geldt echter alleen voor kleinverbruik aansluitingen en niet aan de orde voor deze grote aansluiting. Personele consequenties Uitvoering van het besluit vindt plaats binnen de huidige formatie.

6

Inboeknummer 23bst01336 Financiële consequenties Voorgesteld wordt om in te stemmen onderstaande aanvullingen van de investeringsbudgetten ‘Omvorming Tongelreep’: in EURk onderdeel

eenmalig

jaarlijks

uitgaven inkomsten (incl. btw) (SPUK Sport)

PV-panelen UF-RO installatie som

908 468 1.376

159 82 241

netto investering

kapitaallasten

onderhoud

totaal

749 386 1.135

58 21 79

4 9 13

62 30 92

Dekking van de begrote kapitaallasten (afgerond € 79.000,-) vindt begrotingstechnisch plaats ten laste van het exploitatiebudget Tongelreep. Opgemerkt wordt dat een nadere herschikking van de (exploitatie)budgetten Tongelreep nog plaats dient te vinden. De prognose is dat (per saldo) de (jaarlijkse) besparing energiekosten hoger is dan de (jaarlijkse) kosten van de investeringen (naast kapitaallasten ook onderhoudskosten). De verwachte onderhoudskosten zijn in totaal € 12.500,- per jaar (€ 4.000,- in verband met de extra PV-panelen en € 8.500,- in verband met de UF-RO installatie). In onderstaande tabellen wordt een globaal overzicht gegeven van de kerngegevens van beide maatregelen, exclusief de aangevraagde subsidies: PV panelen (EURk) Investering Energiebesparing (jaar 1) Afschrijving Rente (jaar 1) Onderhoud Exploitatiesaldo (jaar 1) Terugverdientijd (jaren) Hemelwater / UF-RO - (EURk) Investering Energiebesparing (jaar 1) Afschrijving Rente (jaar 1) Onderhoud Exploitatiesaldo (jaar 1) Terugverdientijd (jaren)

basis scenario

hoog scenario

750 54 -50 -8 -4 -8

750 85 -50 -8 -4 23

ca. 13 jaar

ca. 8 jaar

basis scenario

hoog scenario

387 27 -17 -4 -9 -3

387 35 -17 -4 -9 5

ca. 16 jaar

ca. 11 jaar

Noot: de terugverdientijd wordt berekend door te bepalen in welk jaar de som van de besparingen door lagere energielasten (na aftrek van uitgaven) de benodigde investeringen overschrijden en daarmee zijn terugverdiend. Daarbij blijven de kapitaallasten buiten beschouwing: die betreffen het structurele effect van die investering, die daarmee dubbel meegenomen zou worden. De kapitaallasten worden wel meegenomen in het exploitatiesaldo. Daarvan wordt jaar 1 weergegeven.

7

Inboeknummer 23bst01336 In het raadsvoorstel van januari is ook gesproken over aanvullende middelen vanuit het Rijk (boven op de € 2.500.000,- die op dat moment toegezegd zijn). Hierover zou in de loop van 2023, als gevolg van het vaststellen van het vastgoedbeleid rondom sport, meer duidelijkheid komen. Het demissionair kabinet heeft hier geen besluit meer over genomen en het is onduidelijk wanneer dit opnieuw op de agenda komt. Zowel de subsidie als de Rijksbijdrage verlagen de uiteindelijke exploitatiebijdrage vanuit de gemeente. Tot slot is in het raadsdossier van januari ingegaan op de risico van verdere prijsstijgingen. Om dit risico te beperken hebben we met de aannemers afgesproken om de bouwkosten, waarop een prijsrisico van toepassing is, mee te laten bewegen met (publieke) kosten-indices. Hierdoor kan dit gedeelte van de bouwkosten zowel stijgen als dalen. Met deze aanpak worden de prijsrisico’s tussen opdrachtgever en opdrachtnemer eerlijk verdeeld. Dit betekent, dat wij als gemeente verplicht zijn de prijsstijgingen voor het prijs-variabele deel voor onze rekening te nemen. Het betekent ook dat als de prijzen dalen, de aanneemsom voor de gemeente daalt. De markt lijkt zich enigszins te stabiliseren en daarmee is er geen sprake meer van een extreme prijsstijging.

Omdat de indices altijd pas enkele maanden later gepubliceerd worden is het echter nu nog niet mogelijk om de financiële effecten inzichtelijk te maken.

Communicatie Voor de verduurzaming is er geen aanvullende communicatie noodzakelijk. Planning en uitvoering Als de raad instemt met de voorstellen wordt de installatie van de PV-panelen en het hemelwatersysteem meegenomen in de projectplanning en zal de realisatie in de vorm van meerwerk worden opgedragen aan de reeds gecontracteerde aannemers. De uitvoering heeft geen gevolgen voor de einddatum van de bouw en de opening van het nieuwe zwembad. De bouw ligt op schema. Evaluatie nvt Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Begrotingswijziging Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

8

Inboeknummer 23bst01336

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;

besluit: 1. Instemmen met het ophogen van het bruto investeringsbudget met € 907.500,ten behoeve van de aanleg van extra PV-panelen en de financiële effecten te dekken uit: a. Inzet van de rijksbijdrage van Regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport (SPUK Sport) à € 158.813,-. b. Voor de resterende ophoging van het investeringsbudget € 748.687,-, de hogere kapitaallasten van € 58.000,-. te dekken uit het exploitatiebudget Tongelreep. 2.

Instemmen met het ophogen van het bruto investeringsbudget met € 468.270,ten behoeve van het toepassen van een UF-RO installatie (Ultra Filtratie en Reverse Osmose) ten behoeve van hergebruik van spoel- en hemelwater en de financiële effecten te dekken uit: a. Inzet van de rijksbijdrage van Regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport (SPUK Sport) à € 81.947,-. b. Voor de resterende ophoging van het investeringsbudget € 386.323,-, de hogere kapitaallasten van € 21.000,-. te dekken uit het exploitatiebudget Tongelreep .

3.

Instemmen met bijgevoegde begrotingswijziging

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

9