Raadsvoorstel Vaststellen jaarstukken 2021

gemeente Eindhoven Inboeknummer 22bst00655 Dossiernummer 22.21.251 B&W beslisdatum 31 mei 2022

Raadsvoorstel Jaarstukken 2021 Inleiding Voor u liggen de jaarstukken van de gemeente Eindhoven over het jaar 2021. De jaarstukken zijn op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording onderverdeeld in het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaar 2021 sluit af met een positief rekeningresultaat van € 32,7 miljoen. In de jaarstukken 2021 wordt nader ingegaan op de behaalde inhoudelijke en financiële prestaties. De bestuurlijke en financiële hoofdlijn schetsen het algemeen beeld over 2021. Daarnaast is een dwarsdoorsnede opgenomen van de effecten van de coronacrisis in 2021 in relatie tot de ontvangen rijksmiddelen en de vrijgemaakte middelen uit het weerstandsvermogen (hoofdstuk 1). Bij de programma’s en taakvelden zijn de behaalde doelstellingen, prestaties en financiële verschillen diepgaander geanalyseerd (hoofdstuk 2). Dit raadsvoorstel geeft in vogelvlucht een beeld van het resultaat over 2021 en verwoord onze reactie op het accountantsverslag.

 Wettelijke taak Op basis van de gemeentewet is de gemeente verplicht de door de Raad vastgestelde jaarstukken voorzien van een controleverklaring vòòr 15 juli te deponeren bij Gedeputeerde Staten. Doelstelling Met de jaarstukken leggen wij, als college van burgemeester en wethouders, aan de gemeenteraad verantwoording af over het gevoerde beleid in 2021 en wat dit heeft gekost. De jaarstukken zijn een belangrijk controle-instrument van de Raad. De jaarstukken geven ook inzicht aan burgers, maatschappelijke instellingen en bedrijven in de geleverde prestaties van het afgelopen jaar. Voorstel 1. Vaststellen van het jaarverslag en de jaarrekening 2021, sluitend met een positief resultaat van afgerond € 32,7 miljoen waarbij tevens wordt bevestigd dat de kredietoverschrijdingen 2021 zoals gemeld onder 4.3.4. in de jaarstukken 2021 passen binnen bestaand beleid. 2. Kennis te nemen van het accountantsverslag 2021 en onze reactie op dit verslag. 3. Het gerealiseerd resultaat 2021 ad afgerond € 32,7 miljoen te storten in de reserve eigen kapitaal.

Inboeknummer 22bst00655

Argumenten 1.1 Eindhoven staat aan de vooravond van een nieuwe fase van groei en ontwikkeling met complexe vraagstukken en met nieuwe dynamiek. We zijn er in geslaagd de afgelopen 4 jaar evenwicht en energie te bereiken. Een belangrijk fundament voor deze nieuwe opgaven. Deze jaarrekening is de afsluiting van onze collegeperiode. Een collegeperiode die voor een belangrijk deel in het teken stond van corona. ‘Evenwicht en Energie’ is de titel van ons akkoord en terugkijkend naar 2021 is dat precies wat we bereikt hebben. We zijn gestart met een volledig uit het lood geslagen financiële situatie die we terug in evenwicht gebracht hebben. Natuurlijk slaagden we daar vooral in door de combinatie van bezuinigingen en het naar G40-niveau brengen van de woonlasten. Maar wat ook bijdroeg, was dat we meer grip hadden op de processen, de financiële beheersing en de managementinformatie. Dit heeft rust gebracht. Naast een betere financiële positie, heeft deze rust ons ook geholpen bij het goed inspelen op corona omdat beter inzicht ons in staat stelde om snel te schakelen. We eindigen met een financieel gezonde startsituatie voor onze opvolgers. We hebben de stad door de coronacrisis geleid zonder dat we concessies hebben gedaan aan de in het coalitieakkoord geformuleerde ambities.

We hebben lastige en langslepende dossiers tot een goed einde gebracht en we hebben structurele ruimte gecreëerd om het fundament te leggen voor een toekomstbestendige stad met balans tussen zorg voor de kwetsbaren, economische voorspoed en een duurzame stedelijke ontwikkeling. Streven naar brede welvaart en een financieel gezonde gemeente was ons bindmiddel en gezamenlijk doel. We zijn dan ook trots op wat we bereikt hebben. Corona heeft ook in 2021 een groot effect op onze stad en op de inzet van onze organisatiecapaciteit gehad. Het was een jaar waarin op momenten weer meer mogelijk was, maar de nodige lockdowns hebben veel gevraagd van de veerkracht van onze stad en onze organisatie. We hebben de coronamiddelen in 2021 met € 15 miljoen aangevuld en ingezet om met gerichte ondersteuningsmaatregelen de vitale maatschappelijke infrastructuur overeind te houden. Ieder kwartaal hebben we beoordeeld wat er aan ondersteuning nodig was en we hebben gedaan wat nodig was. En daarnaast hebben we uitvoering gegeven aan de landelijke steunmaatregelen en geldende regels gehandhaafd. De coronacrisis heeft tegelijkertijd laten zien dat we een economisch veerkrachtige regio zijn. Het hightech-karakter van de regio bleek goed bestand tegen alle beperkingen en veerde relatief snel terug. Veel banen zijn behouden gebleven, op alle niveaus.

Tegelijkertijd constateren we dat onze economie ook de aanjager is van zaken als schaarste op de woningmarkt en tekorten op de arbeidsmarkt. Vacatures blijken lastig in te vullen en de inhuurmarkt is steeds krapper (met bovendien stijgende tarieven). Aanvullend hebben we ook te maken met stijgende bouw- en materiaalkosten, hoge energieprijzen en langere levertijden. Dat is en zal zeker in de toekomst ook nog van invloed zijn op de uitvoering van projecten en aanbestedingen. Dit effect zien we ook terug in het voordelig financieel resultaat, de achterblijvende investeringen en de beperktere mogelijkheid om salariskosten terug te verdienen uit de investerings- en exploitatieprojecten. In het licht van de afgelopen turbulente periode zijn we trots op de ambtelijke organisatie. Naast alle extra werkzaamheden die voortvloeien uit de coronapandemie, heeft de organisatie in het afgelopen coronajaar hard doorgewerkt om de ambities uit het coalitieakkoord te realiseren. Zelfs meer dan dat. Tegelijkertijd is de overbelasting van de ambtelijke organisatie een punt van zorg. En met de ontwikkelingen in Oekraïne komt daar een nieuwe opgave bij. Zoals u in het peilstokonderzoek kon lezen, loopt de organisatie op haar tandvlees en staat sterk onder druk.

Berenschot constateert dat er in relatie tot de driehoek raad-college-ambtelijke organisatie sprake is van een ‘kwetsbaar systeem’ en beschrijft dit als een tredmolen waarin ontevredenheid (bestuurlijk en

2

Inboeknummer 22bst00655

ambtelijk) de boventoon voert. Het peilstokonderzoek laat zien dat de organisatie niet fit genoeg is om de huidige ambities op een gezonde manier te realiseren. Tegelijkertijd constateert Berenschot dat op basis van de cijfermatige benchmark de gemeentelijke organisatie niet onderbezet of ondergefinancierd is ten opzichte van de gekozen referentiegemeenten. Gelet op de komende groei van de stad constateert Berenschot dat er ook kwantitatief meer nodig is wil de gemeente de schaalsprong van de stad bijhouden. Het rapport is een bevestiging van de analyse van de organisatievisie Richting Eindhoven! en geeft nogmaals aan hoe belangrijk het is om het ontwikkelen van de organisatie te versnellen en aan te scherpen en de organisatie toekomstklaar te maken. Met de komst van het nieuwe bestuur is er nu een natuurlijk moment om daarover met elkaar in gesprek te gaan. Over de manier van samenwerken, het prioriteren en hoe de organisatie kan meebewegen met de ontwikkelingen in de stad. Het is voor de vierde keer op een rij dat we het jaar met een positief resultaat afsluiten. In 2021 realiseren we een positief rekeningresultaat van € 32,7 miljoen op een totaal van ruim € 1 miljard aan zowel lasten als baten. De afwijkingen ten opzichte van de begroting zijn als volgt verdeeld over de programma’s:

Op twee programma’s zijn grotere afwijkingen te melden. De afwijking op programma 0, wordt grotendeels verklaard door een voordeel op de algemene uitkering (+ € 6 miljoen) een rentevoordeel met name door achterblijvende investeringen (+ € 2,8 miljoen), niet begrote last voor de vennootschapsbelasting (- € 1,8 miljoen) en niet bestede middelen bedrijfsvoering waarvan we voorstellen deze aanvullend te reserveren (+ € 2,4 miljoen). Bij programma 6 zien we een incidenteel voordeel op onze activiteiten in de sociale basis (+ € 5,5 miljoen), werk en inkomen (+ € 8,2 miljoen), WMO (+ € 3,8 miljoen) en een gedeeltelijk structureel nadeel op jeugd (- € 2,7). Voor een toelichting op afwijkingen per programma verwijzen we u naar de financiële hoofdlijn in de jaarstukken. 2.1 De accountant bevestigt dat onze financiële positie en interne beheersing afgelopen jaren sterk zijn verbeterd en onderschrijft de noodzaak van de verdere organisatieontwikkeling in het licht van de complexe toekomstige opgaves die gerelateerd zijn aan de groei van onze stad. Bij onze start, vier jaar geleden, was het opstel- en controleproces van de jaarrekening onder de maat. De opgeleverde dossiers voor de controle waren van onvoldoende kwaliteit en de jaarrekeningcontrole kostte de ambtelijke organisatie en de accountant veel extra tijd.

We zijn er dan ook trots om nu te kunnen melden dat de investeringen in onze organisatie zijn vruchten heeft afgeworpen. Onze huidige aanpak wordt inmiddels als voorbeeld gebruikt bij een aantal gemeenten die nog aan het begin van het verbeterproces staan. De controle over 2021 is soepel verlopen, de controledossiers zijn op orde en we zijn in staat geweest op onderdelen verdere verbeteringen door te voeren. Er komen geen bijzonderheden uit de controle naar voren. Ondanks dat het aantal SiSa regelingen en de hieraan gekoppelde controledruk is toegenomen, zijn we in staat tijdig

3

Inboeknummer 22bst00655

de jaarstukken inclusief goedkeurende controleverklaring aan uw Raad te verstrekken. In het verlengde hiervan blijven we de toegenomen controledruk als gevolg van de toegenomen SiSa regelingen landelijk onder de aandacht brengen via de verschillende overlegstructuren waarin we participeren maar zullen we hier ook structureel extra capaciteit voor moeten inzetten (ingebracht bij financieel bericht). De accountant onderschrijft het beeld van het peilstokonderzoek en de noodzakelijke organisatieontwikkelingen in het licht van de toekomstige opgaven. De accountant vraagt, in lijn met het rekenkamerrapport “smart&safe” specifiek aandacht voor het verder ontwikkelen van de IT omgeving (incl. cybersecurity) zodat de continuïteit en de betrouwbaarheid wordt gewaarborgd. Gedeeltelijk hieraan gekoppeld adviseert de accountant om de ontwikkelingen van de omgevingswet nauwlettend te volgen en in beeld te houden in hoeverre onze organisatie klaar is voor deze nieuwe wet. Voor de implementatie van de omgevingswet hebben we een programmaorganisatie ingericht die de ontwikkelingen nauwlettend volgen en die zorgt voor een goede voorbereiding van de implementatie van de nieuwe wet in de staande lijnorganisatie.

De ontwikkeling van onze IT-omgeving heeft de aandacht binnen de organisatievisie Richting Eindhoven! De opmerking van de accountant dat op onderdelen de administratie onnodig complex is, heeft onze aandacht binnen het project Toekomst Vaste Financiële functie (onderdeel van Richting Eindhoven!) waar we ons onder andere richten op het vereenvoudigen van de administratieve processen. Daarnaast vraagt de accountant aandacht te hebben voor de complexe inrichting- en beheersingsvraagstukken die het majeure project KnoopXL met zich meebrengt. De accountant adviseert vanwege de complexiteit de planexploitatie voorafgaand aan het vaststellen ervan te laten controleren. Op dit moment doorlopen we voor dit project samen met uw raad een zorgvuldig proces waarbij we dit advies ter harte nemen en in het proces een plek zullen geven. Tot slot wijst de accountant er nog op dat het egaliseren van de kosten van groot onderhoud via een reserve geen structureel karakter mag hebben. Wij werken momenteel aan het actualiseren van de meerjarenonderhoudsplannen (civiele kunstwerken, vastgoed) en zoals geduid in het raadsvoorstel analyse reserves en voorzieningen komen we hier met separate raadsvoorstellen bij u op terug. 3.1 De resultaatbestemming laten we over aan de nieuwe coalitie Bij het aanbieden van de jaarstukken doen we u jaarlijks een voorstel voor de resultaatbestemming.

Daarbij kijken we naar wat noodzakelijk is te bestemmen voor het lopende jaar en het restant storten we in de reserve eigen kapitaal ter integrale afweging bij een eerstvolgende kadernota of begroting. Deze systematiek en manier van resultaatbestemming willen we in basis niet loslaten. Tegelijkertijd zitten we in een bijzondere periode waarin wordt gewerkt aan een nieuw coalitieakkoord. We vinden het niet gepast om vooruitlopend hierop een bestemmingsvoorstel aan u voor te leggen om de middelen gedeeltelijk in te zetten in 2022. We stellen u dan ook voor het rekeningresultaat volledig te storten in de reserve eigen kapitaal. De nieuwe coalitie heeft daarmee de ruimte de middelen integraal af te wegen passend bij de ambities van de nieuwe coalitie. De onderwerpen die we beoogd hadden voor de resultaatbestemming (cofinanciering volkshuisvestingsfonds, ontwikkeling bedrijfsvoering, implementatie-kosten mono multi, regionale inzet veilig thuis, uitvoering TOZO/ Kinderopvangtoeslag) geven we mee aan de nieuwe coalitie ter verdere uitwerking in het coalitieakkoord. Kanttekeningen n.v.t.

4

Inboeknummer 22bst00655

Financiële consequenties In de afgesproken auditfee voor de controle 2021 is een PM post opgenomen voor het stijgend aantal SiSa regelingen. In 2021 kennen we 42 SiSa regelingen met 70 beschikkingen. Een toename van 19 regelingen en 42 beschikkingen ten opzichte van 2020. In de auditfee 2021 is rekening gehouden met de controle van de BBA projecten. Omdat de controlelast van de BBA-regelingen verminderd is door herziene afspraken met de provincie wordt dit weer in mindering gebracht op de meerkosten door de stijgende SISA regelingen. De raad is de opdrachtgever van de accountant. Het voorstel voor de meer- en minderkosten wordt in de auditcommissie (juni) geagendeerd en besproken met de accountant. In de tussentijdse rapportages over 2022 komen we terug met een voorstel voor de dekking van deze extra kosten. Communicatie De jaarstukken worden digitaal ontsloten via de website: https://eindhoven.jaarverslag2021.nl/. Op de website is de volgende aanvullende informatie ten opzichte van het boekwerk ter beschikking: • In de taakvelden is per indicator de uitleg en achtergrondinformatie gekoppeld en is een doorklikmogelijkheid op beleidsstukken ingericht. • Onder het tabblad “naslag” is een uitleg van de taakvelden opgenomen.

Daarnaast zijn alle planning & control documenten na vaststellen door de Raad in PDF te raadplegen via: https://www.eindhoven.nl/bestuur-en-beleid/organisatie/financien Planning en uitvoering Wie B&W Auditcommissie

Datum 2 juni 2 juni*

Raad & commissieleden

9 juni**

Auditcommissie Raad Griffie Raad Griffie

13 juni 21 juni 29 juni 1 juli*** 4 juli

Raad Raad Control

5 juli 12 juli 14 juli

Wat Aanbieden aan de raad Bespreken en toelichten jaarstukken 2021 en accountantsverslag (niet openbaar) Gezamenlijke presentatie accountant en ambtelijk: technische toelichting op de jaarstukken 2021 en accountantsverslag (openbaar) Commissie brengt advies uit (uiterlijke datum) aan de Raad Indienen technische vragen Na 12 uur verzenden antwoorden technische vragen aan raad Uiterlijk 12.00 uur indienen verduidelijkende vragen door raad 18 uur: Verzenden beantwoording verduidelijkende vragen aan raad Meningsvorming Besluitvorming Aanbieden jaarstukken 2021 bij provincie (wettelijke deadline 15 juli)

*/** Op verzoek van griffie met 1 week vervroegd ten opzichte van oorspronkelijke P&C planning *** Op basis van definitieve planning griffie gewijzigd van 4 juli 08.00 uur naar 1 juli 12.00 uur.

Evaluatie Zowel intern als gezamenlijk met de accountant vindt evaluatie plaats van het controleproces 2021. De leer- en verbeterpunten nemen we mee in het proces jaarrekening 2022. In 2021 is voor het eerst in het proces vroegtijdig een concept van de programmaverantwoording aan de raadsleden verstrekt. In de evaluatie zullen we expliciet terugkomen op het feit of dit als nuttig en noodzakelijk is ervaren door de raadsleden.

5

Inboeknummer 22bst00655

Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • De jaarstukken 2021 • Het accountantsverslag 2021 Per fractie worden twee exemplaren van de jaarstukken 2021 beschikbaar gesteld. Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

6

Inboeknummer 22bst00655

Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 31 mei 2022; gelet op de behandeling in de meningsvormende vergadering van 5 juli 2022; besluit: 1. Vaststellen van het jaarverslag en de jaarrekening 2021, sluitend met een positief resultaat van afgerond € 32,7 miljoen waarbij tevens wordt bevestigd dat de kredietoverschrijdingen 2021 zoals gemeld onder 4.3.4. in de jaarstukken 2021 passen binnen bestaand beleid. 2. Kennis te nemen van het accountantsverslag 2021 en onze reactie op dit verslag. 3. Het gerealiseerd resultaat 2021 ad afgerond € 32,7 miljoen te storten in de reserve eigen kapitaal.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 12 juli 2022.

J. Jongbloed, griffier.

7