Raadsvoorstel Vaststellen Integraal Huisvestingplan Onderwijs (IHP) Gestel

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst00172 Dossiernummer 24.10.351 B&W beslisdatum 05 maart 2024

Raadsvoorstel Vaststellen Integraal Huisvestingplan Onderwijs (IHP) Gestel

Inleiding Begin 2022 hebben wij besloten om voor het stadsdeel Gestel een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) op te stellen, vooruitlopend op het stedelijk IHP. Aanleiding was de staat van de schoolgebouwen, destijds (dalende) leerlingaantallen, invloed van de woonvisie, het ruimteoverschot en de focus op brede maatschappelijke thema’s in combinatie met de SPIL-centra. Vanaf eind 2022 is een proces doorlopen om te komen tot dit raadsvoorstel met daarin het IHP. Dit in nauwe en goede samenwerking met betrokken schoolbesturen en ondersteund door Draaier en Partners. In bijlage 2 vindt u een toelichting op het doorlopen proces. Rode draad in het IHP Gestel is de vraag van de schaalsprong geweest. Hierdoor is op een andere manier gekeken naar de leerlingenaantallen en is op sommige onderdelen afgeweken van de bepalingen uit de Verordening Voorzieningen Huisvesting Gemeente Eindhoven 2021. Naast het vraagstuk van de gewenste onderwijshuisvesting in de wijk, is gekeken naar de behoefte aan bewegingsonderwijs voor de scholen. Dit in relatie tot de aanwezige gymzalen. Hiermee is een verbinding gelegd met het Integraal Huisvestingsplan Sport dat tevens in het voorjaar 2024 aan uw raad ter vaststelling wordt voorgelegd. Aanvullend is gekeken naar het duurzaamheidsvraagstuk en de toevoeging van een SPILfunctie bij elke basisschool.

Met het Omgevingsprogramma stedelijke en maatschappelijke voorzieningen wordt de verbinding gelegd na besluitvorming op dit raadsvoorstel. Bij de start van elk nieuwbouwproces wordt op basis van dit programma bekeken of het wenselijk is om de school een bredere functie in de wijk te geven. In het stadsdeel Gestel zijn de volgende basisscholen gehuisvest: SKPO scholen Karel de Grote, De Kameleon, ’t Startblok, De Springplank en Salto scholen De Hobbitstee en Hanevoet. Op basis van het IHP Gestel wordt een zevende nieuw school toegevoegd voor

Inboeknummer

24bst00172

Tarieq. Dit als gevolg van de flinke groei naar de vraag van islamitisch onderwijs in onze gemeente. Pilot project Het voorliggend raadsvoorstel is op een aantal onderdelen afwijkend van de verordening. IHP Gestel is aangemerkt als een pilotproject. Bedoeld om de haalbaarheid, bruikbaarheid en effectiviteit van een aantal werkwijzen te onderzoeken. Bij succesvolle evaluatie kunnen de oplossingen dan breder geïmplementeerd worden en verwerkt in een nieuwe verordening. De werkwijzen hebben betrekking op een aantal belangrijke ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn de schaalsprong, de veranderende sociale context (internationalisering en inclusief onderwijs) en de vereiste versnelling op het gebied van duurzaamheid.   Wettelijke taak Onderwijshuisvesting is een wettelijke zorgplicht voor de gemeente. Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college   Onvermijdelijk Doelstelling Het realiseren van een optimaal voorzieningenaanbod ten behoeve van het primair onderwijs in het stadsdeel Gestel. Dit in goed overleg met schoolbesturen. Voorstel 1. In te stemmen met het uitgangspunt 'bouwen voor ambitie’ in plaats van ‘niet bouwen voor leegstand’. Als gevolg daarvan: a.

in afwijking van de verordening bij de start van elk nieuwbouwproces de ruimtebehoefte van de scholen opnieuw vast te stellen, daar waar nodig bij te stellen en afspraken te maken over krimp en groei; b. te stoppen met Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) aangezien deze werkwijze niet past bij bouwen voor ambitie; 2. In te stemmen met bijgevoegd Uitvoeringsplan Onderwijs Gestel op basis waarvan zes basisscholen worden vernieuwd en verduurzaamd en een zevende basisschool wordt toegevoegd; 3. In te stemmen met een financiële toeslag voor flexibel bouwen van € 128 per m2 BVO en dit bedrag toe te voegen aan het normbedrag voor de bekostiging per m2. 4. In te stemmen met een financiële toeslag voor Energie Neutraal Gebouw (ENG) bouwen van € 62,40 per m2 BVO (o.b.v. verdeling in kosten van 56% gemeente en 44% schoolbesturen) en dit bedrag toe te voegen aan het normbedrag voor de bekostiging per m2; 5. In te stemmen met een m2 opslag voor wijkgericht werken van 62,5 m2 BVO per nieuwbouwproject en deze m2’s bij elke school toe te voegen aan de vastgestelde ruimtebehoefte van de school waarbij het college de portefeuillehouder heeft verzocht dit bij de verdere uitwerking als volgt te financieren 50% (gemeente) -50% (schoolbestuur); 6. In te stemmen met het verhogen van het krediet Onderwijshuisvesting met

2

Inboeknummer

24bst00172

€ 52.321.362 en de daarbij behorende kapitaallasten te dekken uit de stelpost kapitaallasten; 7. In te stemmen met het verhogen van het krediet Onderwijshuisvesting / SPIL met € 9.994.499 en de daarbij behorende kapitaallasten en overige lasten te dekken uit de huuropbrengsten van SPIL-ruimten; 8. In te stemmen met de bijkomende kosten ad. € 5.296.848 en deze te zijner tijd te dekken uit de Reserve Huisvesting Onderwijs; 9. In te stemmen met de schattingswijziging van de levensduur van de te vervangen scholen wat leidt tot het versneld afschrijven conform uitvoeringsplanning en de hieruit voortkomende hogere kapitaallasten ad. € 5.244.253 te dekken uit de Reserve Huisvesting Onderwijs; 10. In te stemmen met de begrotingswijziging. Argumenten 1.1 Door de schaalsprong zien we dat het bepalen van de benodigde huisvestingscapaciteit steeds moeilijker wordt. De standaard manier van het bepalen van de ruimtebehoefte van een school op basis van het gevalideerde prognosemodel uit de verordening is niet meer accuraat omdat deze prognose op basis van historie en alleen de harde plancapaciteit van de woningbouwontwikkeling werd gebaseerd. Deze historie liet voor de meeste scholen een daling of stabilisatie zien terwijl het merendeel van de scholen nu groeit als gevolg van de schaalsprong.

De vereiste ruimtebehoefte dient bovendien tegemoet te komen aan de snel veranderende omstandigheden passende bij de schaalsprong die onze stad breed en het stadsdeel Gestel specifiek doormaken. Hierbij dient ook rekening gehouden te worden met de zachte plancapaciteit van de woningbouwontwikkeling om tijdig antwoord te kunnen geven op de behoefte aan onderwijshuisvesting voor deze wijk. Het principe om niet te bouwen voor leegstand biedt derhalve niet langer meer een passend antwoord. 1.2 Ruimtebehoefte is gebaseerd op de maximale ruimtevraag Er is bewust gekozen om voor IHP Gestel de ruimtebehoefte te baseren op het maximale scenario om tijdig te kunnen inspelen op woningbouwontwikkelingen. Daarbij is in hoofdzaak rekening gehouden met de woningbouwgroei in Gestel. Daarnaast is er rekening gehouden met een beperkte overloop van leerlingen vanuit de andere zijde van de binnering (Hagenkamp en Oude Spoorbaan). Dit achten we noodzakelijk ivm de omvangrijke geplande woningproductie in het centrum in combinatie met de beperkte beschikbaar ruimte voor aanvullende scholen in dat gebied. Daarmee wordt voorkomen dat er periodiek aanvragen voor tijdelijke huisvesting ingediend worden. Dit is niet alleen frustrerend voor een school (en kinderen), maar werkt ook kostenverhogend voor de gemeente. 1.3 Ruimtebehoefte mogelijk bijstellen bij start nieuwbouwproces

3

Inboeknummer

24bst00172

De schaalsprong en woningbouwontwikkeling brengen onzekerheden met zich mee. Dit omdat het tempo van beide ontwikkelingen aan diverse risico’s/andere onzekerheden onderhevig is. Hierdoor ontstaat de noodzaak om bij de start van een nieuwbouwproces telkens opnieuw te kijken naar de actuele scenario’s en de daadwerkelijke ruimtebehoefte van de school zo nodig bij te stellen. De schoolbesturen hebben met deze aanpak ook meer zekerheid dat de omvang van de nieuwbouw voor een langere periode antwoord geeft op de huisvestingsbehoefte. Indien bijstelling van de ruimtebehoefte een financieel effect heeft wat vraagt om bestuurlijke besluitvorming, volgt t.z.t. een dossier. 1.4 Afspraken gebruik schoolgebouwen bij groei en krimp Nu er bewust gekozen is om de ruimtebehoefte te baseren op het maximale groeiscenario zullen de scholen bij oplevering waarschijnlijk capaciteit over hebben. Deze capaciteit zal naar verwachting op termijn worden ingevuld. Ten opzichte van de verwachte groei, die verschillend is per school, kunnen ook nog verschuivingen plaatsvinden. Daarom worden met de schoolbesturen afspraken gemaakt over krimp en groei van de diverse scholen in het stadsdeel Gestel in die gevallen dat toedeling van de leerlingen op basis van het IHP afwijkt van de werkelijkheid.

Hierbij opgemerkt dat krimp waarschijnlijk pas op de langere termijn (20/30 jaar) aan de orde gaat zijn (vergrijzing wijk) en (een gedeelte van) het schoolgebouw voor andere maatschappelijke functies ingezet kan worden. Mocht er sprake zijn van een ongelijke verdeling van leerlingen waardoor er bij de ene school sprake is van een tekort en bij de andere school sprake is van overcapaciteit, wordt hierover in overleg gegaan met betrokken schoolbesturen. Deze afspraken worden in een overeenkomst nog nader vastgelegd. 1.5 Het verrichten van een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse is niet langer actueel Het doen van een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse is destijds ingevoerd om leegstand bij schoolgebouwen te voorkomen. Nu gebouwd gaat worden voor ambitie vervalt de noodzaak van het doen van een dergelijke analyse grotendeels. Aspecten zoals een kosten- en batenanalyse zijn inmiddels geïntegreerd in de huidige werkwijze/aanpak van uitvoering van onderwijsprojecten. Dit blijft overeind. 2.1 Urgentie nieuwbouw scholen in het stadsdeel Gestel De scholen in het stadsdeel Gestel kennen enige urgentie om vooruitlopend op het stedelijk IHP reeds te starten met een uitvoeringsplan. Hiervoor zijn reeds toezeggingen gedaan aan de scholen en is (deels) financiële ruimte voorzien. Dit betekent dat voor het stedelijk IHP geen planvoorstellen worden opgenomen voor de scholen uit Gestel.

Het stedelijk IHP met een doorlooptijd van 16 jaar (2024-2040) ziet toe op de huisvestingsvraag van alle andere PO, VO en (V)SO scholen voor onze gemeente. Het proces om te komen tot een stedelijk IHP is in september 2023 gestart. 2.2 Gedragen toekomstbestendig IHP

4

Inboeknummer

24bst00172

Met de drie betrokken schoolbesturen is een intensief en constructief traject doorlopen. Er is commitment op het gekozen huisvestingsscenario waarbij er rekening is gehouden met een periode van 20 jaar. Dit omdat de verwachting is dat over 20 jaar de wijk gaat verjongen/vernieuwen en het leerlingenaantal hierdoor op peil blijft (Omgevingsprogramma Eindhoven Zuid-West/ HOV4). 2.3 We zien de behoefte aan islamitische onderwijs in Eindhoven (sterk) toenemen De Islamitische school aan de Frankrijkstraat heeft leerlingen uit heel Eindhoven en de regio. Ook uit Gestel en naast gelegen stadsdelen komt een significant deel van de leerlingen. Daarnaast zien we onder expats een behoefte aan Islamitisch onderwijs. Met de toevoeging van een tweede vestiging ontstaat een betere spreiding (thuis en nabij onderwijs) en kan voorzien worden in deze nieuwe behoefte. We verwachten met een fijnmaziger netwerk van Islamitische scholen ook meer interesse vanuit de huidige leerling populatie uit het stadsdeel Gestel. Tevens ontstaat er een bredere spreiding en een groter aanbod voor ouders en kinderen uit de wijk. 2.4 Ombuigen segregatie Het IHP voorziet in de komst van een Islamitische basisschool aan de noordoost zijde van het stadsdeel. Dit betekent extra aanbod van onderwijs waardoor beter ingespeeld kan worden op de behoeftes in het stadsdeel.

De verwachting is dat leerlingen hierdoor een school in de directe buurt van hun stadsdeel gaan kiezen die past bij de denominatie. Hierdoor ontstaat er op elke basisschool een betere afspiegeling van de wijk. 2.5 De doorrekening laat zien dat in totaal zes gymzalen nodig zijn Op basis van de ruimtebehoefte en leerlingenaantallen van de scholen is gekeken naar de behoefte aan bewegingsonderwijs in relatie tot de bestaande gymlocaties in de omgeving. Rekening houdend met het in-standhouden van de sportzaal Genderbeemd (twee zalen) en de sloop van twee oudere gymzalen, betekent dit dat er vier nieuwe gymzalen nodig zijn. Eén gymzaal bij de nieuwbouw van de basisschool De Springplank, één gymzaal bij de nieuwbouw van basisschool De Kameleon en voor de locatie Flotowlaan (waar de basisscholen Hobbitstee en Tarieq worden gehuisvest) een dubbele gymzaal. Medegebruik van de VO gymzalen bij de Flotowlaan is niet mogelijk omdat deze vol zitten. Ook is gekeken naar de sportbehoefte vanuit verenigingen en inwoners in het stadsdeel. De dubbele gymzaal bij de Flotowlaan kan een antwoord geven op deze sportbehoefte. De afdeling Sport heeft derhalve aangegeven te willen bijdragen aan de ontwikkeling van ruimte voor bewegingsonderwijs op de locatie Flotowlaan.

De bekostiging vanuit de afdeling Sport ziet toe op de meerkosten van het samenvoegen van de twee gymzalen tot een sportzaal en het naschools toegankelijk maken van deze zaal. Op dit moment zijn deze meerkosten echter nog niet in te schatten. Een en ander is afhankelijk van de keuzes die hierin gemaakt worden. In de verdere planvorming gaat dit nog aan de orde komen. De afdeling Sport zal als de plannen meer concreet zijn een voorstel aan u voorleggen ter dekking van deze meerkosten.

5

Inboeknummer

24bst00172

Omdat de realisatie van de nieuwbouw van de scholen en de bouw van de nieuwe gymzalen nog enige tijd duurt, zal bij de start van elk nieuwbouwproces ook opnieuw gekeken worden naar de gewenste locatie van de nieuwe gymzalen en de gewenste omvang hiervan. Mocht blijken dat als gevolg van de woningbouw er voor verenigingen en inwoners een ruimere behoefte ontstaat, kan hier nog tijdig op ingespeeld worden. 2.6 Realisatie van alle nieuwbouw gebaseerd op een schuifplan Op basis van het schuifplan wordt gestart met de nieuwbouw van de basisscholen Hobbitstee, Tarieq en Karel de Grote. Voor de basisscholen De Hobbitstee en de nieuwe school voor Tarieq wordt vooralsnog uitgegaan van het tijdig beschikbaar hebben van de Flotowlaan. Op korte termijn gaat het schoolgebouw aan de Flotowlaan gebruikt worden door Sint Joriscollege/Helder vanwege de nieuwbouw op de eigen locatie. Mocht deze locatie in tijd te ver gaan uitlopen onderzoeken we of de locatie van de Strausslaan ingezet kan worden. 3.1. Noodzaak flexibele schoolgebouwen De onzekerheden in de doorrekening van de leerlingenprognoses vragen in de toekomst steeds meer flexibiliteit van onze gebouwen.

Gebouwen moeten niet alleen makkelijk uit te breiden zijn mochten leerlingenaantallen hoger uitvallen dan nu berekend, maar ook makkelijk aan te passen zijn voor andere functies mocht de schaalsprong niet zo snel gaan als verwacht en er een andere ruimtebehoefte komt door maatschappelijke ontwikkelingen (b.v. zorg gerelateerd als gevolg van vergrijzing). In de kern is flexibel bouwen maatregelen nemen om het pand in de toekomst makkelijk aanpasbaar te maken wat betreft uitbreiding en herbestemming. Bijvoorbeeld: creëren kolommen en balken constructie zodat je een vrije plattegrond kunt maken. Of de constructie verzwaren zodat je op kunt toppen in de toekomst. De komende maanden wordt dit nog nader uitgewerkt zodat hierover duidelijke voorwaardes gesteld kunnen gesteld aan de schoolbesturen. Mocht een onderwijsgebouw in de toekomst geheel of gedeeltelijk om een andere invulling vragen, zal dit ook consequenties hebben voor de financiering. Op dat moment moet bekeken worden op welke wijze de resterende kapitaallasten gedekt worden. Dit zal met name afhankelijk zijn van de nieuwe functie die (dit gedeelte van) het gebouw krijgt. 4.1. Ambitie duurzaamheid en gezonde scholen Onderwijshuisvesting heeft sinds het vorige IHP VO vooruitgelopen op het gebied van duurzaamheid binnen onze gemeente.

Gezien de ambities rondom de klimaatmissie en het feit dat scholen voor circa 50 jaar worden neergezet willen we -samen met betrokken schoolbesturen- een extra stap zetten. Met een toeslag voor ENG (Energie Neutraal Gebouw) wordt deze extra stap gezet om te komen tot duurzame en gezonde scholen waarbij de schoolbesturen bereid zijn om 44% van de toeslag ENG voor hun rekening te nemen.

6

Inboeknummer

24bst00172

Bovendien is de verwachting dat de eis om ENG te bouwen de komende jaren de standaard gaat zijn. De scholen in Gestel voldoen dan reeds aan deze extra eisen. 5.1 Bredere maatschappelijke functie van een schoolgebouw Inclusief onderwijs is een benadering van onderwijs waarbij alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond, vaardigheden of beperkingen, deel uitmaken van reguliere klassen en gemeenschappelijke leeromgevingen. Het doel van inclusief onderwijs is om gelijke kansen te bieden aan alle studenten, ongeacht eventuele verschillen, en om diversiteit te omarmen. Inclusief onderwijs biedt “individuele” ondersteuning en aanpassingen om tegemoet te komen aan de diverse behoeften van leerlingen. Dat leidt onder andere tot een hoger ruimtegebruik door bijvoorbeeld kleinere ruimten voor specifieke begeleiding naast de reguliere klassen. De bepaalde omvang van 61,5 m2 BVO wordt als voldoende geacht om binnen het vastgestelde kader (genoemd in bijlage 2 Samenvatting IPH Gestel inclusief processtappen) hieraan invulling te geven. De norm is gebaseerd op een gemiddelde van meters in twee andere gemeenten die ook werken met deze toeslag. Gezien het feit dat de scholen deze meters bovenop de norm mogen realiseren, zou de vraag nog wel bij de schoolbesturen neergelegd kunnen worden in hoeverre zij hierin een financieel aandeel kunnen leveren.

Dit echter wel met de kanttekening dat voor schoolbesturen voor het primair onderwijs nog steeds een investeringsverbod geldt. Bij de start van elk nieuwbouwproces wordt onderzocht of verdere integratie van maatschappelijke functies in het schoolgebouw wenselijk is. Dit zullen dan geen onderwijsmeters zijn (b.v. wijkgebouw) die ook een andere financiering kennen. 6.1 Noodzakelijke verhoging krediet Onderwijshuisvesting Het krediet Onderwijshuisvesting dient verhoogd te worden met € 52.321.362. De kapitaallasten hiervan worden gedekt uit de stelpost kapitaallasten onderwijshuisvesting. Het krediet onderwijshuisvesting wordt vervolgens d.m.v. vaststelling van de nieuwe begroting jaarlijks geïndexeerd. 7.1 Aanvullende investering noodzakelijk voor de SPIL-functie Het krediet Onderwijshuisvesting / SPIL dient verhoogd te worden met € 9.994.499. De kapitaallasten hiervan worden gedekt door de huuropbrengsten van SPIL-ruimten. Deze investering is daarmee budgetneutraal want er staat een dekking tegenover vanuit huurinkomsten. Het krediet onderwijshuisvesting/ SPIL en de huurinkomsten worden jaarlijks d.m.v. vaststelling van de nieuwe begroting geïndexeerd. Alvorens tot de bouw van de SPIL-functie wordt overgegaan, wordt met betrokken SPILpartner een contract gesloten waarin de spelregels over uitvoering, financiering en beheer zijn opgenomen. 8.1 Onzekerheid bijkomende kosten

7

Inboeknummer

24bst00172

Onder de bijkomende kosten vallen onder andere de afschrijvingen van boekwaardes, bouwrijp maken inclusief sloop en asbestsanering, verhuiskosten, tijdelijke huisvesting, etc. De afschrijvingen van boekwaardes kunnen globaal worden bepaald. Hiervoor wordt een toeslag gehanteerd van 8,5% bovenop de bovenstaande bedragen voor Onderwijshuisvesting en SPIL-functies. Dit percentage is gebaseerd op historische kosten. Hierbij aanvullend opgemerkt dat dit afwijkt van het percentage dat gehanteerd wordt voor de ruimtelijke projecten (10%). Dit omdat bij onderwijshuisvesting de bijkomende kosten niet voor alle projecten hefzelfde zijn en mede afhankelijk is of het bouwheerschap bij het schoolbestuur dan wel bij de gemeente ligt. Hierdoor is de hoogte en de exacte timing van de kosten moeilijk te bepalen. Deze kosten gaan wel gemonitord worden en worden te zijner tijd gedekt uit de reserve huisvesting onderwijs. Hiervoor volgen separate dossiers ter besluitvorming aan uw raad. 9.1 Conform de BBV dient er versneld afgeschreven te worden Indien er sprake is van een wijziging van de verwachte toekomstige gebruiksduur van een school, heeft de BBV de stellige uitspraak gedaan dat de resterende boekwaarde van de school (excl. grond) over de gewijzigde verwachte toekomstige gebruiksduur moet worden afgeschreven.

In de paragraaf financiële consequenties is het financiële effect van de versnelde afschrijving in een tabel weergegeven. Kanttekeningen 1.1. Bouwen voor ambitie is tevens acceptatie van tijdelijke leegstand Met het afstappen van bouwen voor leegstand en gaan bouwen voor ambitie gaan de scholen in eerste instantie meer onderwijsmeters toegekend krijgen dan waar ze formeel recht op hebben. Dit betekent dat de gemeente nu al gaat investeren in meer onderwijsmeters en voor een bepaalde termijn leegstand accepteert tot de school is vol gegroeid.

8

Inboeknummer

24bst00172

1.2 Ruimtebehoefte is gebaseerd op de maximale ruimtevraag De berekening van de ruimtebehoefte gaat uit van een maximale ruimtevraag. In onderstaande tabel wordt het verschil tussen ‘niet bouwen voor leegstand’ en ‘bouwen voor ambitie’ uitgedrukt in leerlingaantallen, m2’s en euro’s.

Niet bouwen voor leegstand Bouwen voor ambitie Verschil

Leerlingen 1.716

m2

Euro’s

2.299 583

583 x Investering en activeren: € 10.374.304 5,03 = Kapitaallasten € 311.229 2.933 m2 BVO

Bouwen op basis van een maximale ruimtevraag betekent derhalve een extra investering van € 10.374.304. Naast de verwachte groei van de schaalsprong is bewust voor deze aanpak gekozen om ook huisvesting te kunnen bieden aan 35% leerlingen die op dit moment in een andere stadsdeel naar een school gaan. De verwachting is dat bij de herschikking en toevoeging van een nieuwe school kinderen uit het stadsdeel gaan kiezen voor een school dichterbij. Bovendien is met de drie betrokken schoolbesturen consensus bereikt over de leerlingenaantallen per school. Dit gebaseerd op het uitgangspunt bouwen voor ambitie. 2.1 Onzekerheid als gevolg van aannames Het IHP is gebaseerd op een aantal aannames. Ontwikkelingen zoals schaalsprong, bouwkosten, rentekosten, inflatie en woningbouwontwikkeling zijn per definitie onzeker. Daarnaast wijst de praktijk uit dat bij verplaatsing van scholen niet automatisch alle leerlingen meeverhuizen. In de doorrekening van de leerlingen voor het IHP Gestel zijn hiervoor aannames gedaan. Op termijn wordt duidelijk of deze aannames kloppen. Ook de aanname dat de kleinere scholen die we nu kennen in Gestel evenredig gaan mee profiteren van de verwachte groei in de wijk. Dit blijven we de komende jaren monitoren om zodoende bij elke start van een nieuwbouwproces te kunnen bijstellen als nodig.

2.2 Schuifplan kent aantal afhankelijkheden De nieuwbouw van de scholen wordt gefaseerd uitgevoerd op basis van een schuifplan. Het schuifplan kent een aantal afhankelijkheden. O.a. het tijdig beschikbaar hebben van een locatie voor SALTO school De Hobbitstee en de nieuwe school voor Tarieq en een locatie voor tijdelijke huisvesting voor SKPO school Karel De Grote. Het niet tijdig beschikbaar hebben van deze locaties betekent automatisch een vertraging van de nieuwbouwplannen van de andere basisscholen uit het stadsdeel Gestel. 2.3. Ambitie duurzaamheid en gezonde scholen

9

Inboeknummer

24bst00172

In het Herijkt uitvoeringsprogramma 2016-2019 Primair Onderwijs SALTO & SKPO projecten dat in 2020 is vastgesteld, is als pilot besloten de onderwijsgebouwen niet in BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) maar in ENG kwaliteit te bouwen. Hiervoor deden gemeente en scholen beide een investering op basis van de verdeling die nu voor IHP Gestel wordt aangehouden (56% gemeente en 44% schoolbesturen). De evaluatie hierover heeft overigens nog niet plaatsgevonden omdat twee van de projecten nog niet zijn opgeleverd. Gezien de ambities rondom de klimaatmissie en het feit dat scholen voor circa 50 jaar worden neergezet stellen we voor ook voor het IHP Gestel in een ENG kwaliteit te realiseren waarbij de financiering vanuit onderwijshuisvesting loopt. Dit omdat vanuit duurzaamheid hiervoor geen financiële middelen beschikbaar zijn. Op basis van de onderliggende ramingen voor voorliggend voorstel gaat dat per saldo om een aanvullend investeringsbudget voor ENG van € 818.057 en een structurele kapitaallast van € 24.542. 2.4 Ruimtebehoefte in relatie tot de plots De plot van basisschool De Kameleon gaat net passend zijn als uitgegaan wordt van volledige nieuwbouw. Omdat deze basisschool een gemeentelijke monumentale status heeft kan dit in de verdere planvorming nog een beperking geven.

Omdat deze school niet als eerste aan de beurt komt voor nieuwbouw is er voldoende tijd om hier tijdig op in te spelen. 3.1 4.1 en 5.1 Financiële consequenties Stedelijk IHP Indien akkoord gegaan wordt met de beslispunten 3, 4 en 5 zal dit mogelijk een financieel effect gaan hebben voor het Stedelijk IHP. Het nu toekennen van betreffende toeslagen kan als precedentwerking worden beschouwd. Dit mede doordat met deze toeslagen afgeweken wordt van de bepalingen in de verordening en dit zou gezien kunnen worden als nieuw beleid in aanloop naar een nieuwe verordening. Echter, bij het Stedelijk IHP zullen de overwegingen om de toeslagen voor dit IHP toe te kennen nog steeds hetzelfde zijn. Voor het Stedelijk IHP zal dan evengoed voor deze toeslagen opnieuw dekking gevraagd moeten worden. Personele consequenties De uitvoering van de nieuwbouwprojecten kunnen zowel binnen de gemeente als binnen de schoolbesturen opgepakt worden binnen de bestaande formatie. Dit mede doordat de nieuwbouwprojecten gefaseerd uitgevoerd worden. Financiële consequenties De kosten voor onderwijshuisvesting van het IHP-Gestel inclusief de 3 toeslagen, bedragen per 1-1-2024 € 52.321.362. Dit op basis van de volgende uitgangspunten: - Normgetal 2024 € 3.230,88 - Toeslag flexibel bouwen € 128,00 - Toeslag ENG € 111,43 (44% is voor schoolbestuur)

10

Inboeknummer - Meter toeslag wijkgericht werken

24bst00172

62,5 m2

De kosten voor SPIL-ruimten inclusief de ENG-toeslag bedragen per 1-1-2024 € 9.994.499. Dit op basis van de volgende uitgangspunten: - Normgetal 2024 € 3.230,88 - Toeslag flexibel bouwen € 128,00 - Toeslag ENG € 111,43 - Omrekenfactor SPIL per 92 leerlingen Ten aanzien van de toeslag ENG wordt opgemerkt dat de schoolbesturen voor het onderwijsgedeelte mee financieren op basis van de volgende verdeelsleutel: gemeente 56% en schoolbesturen 44%. In de financiële doorrekening is reeds rekening gehouden met het aandeel dat vanuit de scholen ontvangen gaat worden. Voor SPIL financiert de gemeente de gehele toeslag ENG omdat deze investering budgetneutraal is. In onderstaande tabel staat per school het aantal leerlingen, de m², de bedragen voor onderwijshuisvesting en SPIL en het verwachte jaar van oplevering.

leerl. Springplank 439 Startblok 406 Karel de Grote 261 Kameleon 349 Hanevoet 310 Flotowln Hobbitstee 221 Flotowln Tarieq 311 Totaal 2.299

Toeslag ENG Toeslag flexibel bijdrage wijkgeric m2 BENG bouwen ENG school ht werken €3.230,88 €128,00 €111,43 (44%) 62,5 m2 2.451 7.918.000 313.693 273.090 -120.160 216.895 2.257 7.293.308 288.944 251.544 -110.680 216.895 1.555 5.023.469 199.018 173.258 -76.234 216.895 2.007 6.485.895 256.956 223.697 -98.427 216.895 1.761 5.691.180 225.471 196.287 -86.366 216.895 1.313 4.242.885 168.093 146.336 -64.388 216.895 1.764 5.700.339 225.834 196.603 -86.505 216.895 13.109 42.355.076 1.678.010 1.460.817 -642.759 1.518.262

Subtotaal

SPIL ruimte (+ENG)

Gymlokaa l incl. ENG Totaal OHV

8.601.518 1.487.989 7.940.012 5.536.407 7.085.016 1.487.989 6.243.467 4.709.821 6.253.165 2.975.978 46.369.405 5.951.957

Jaar van SPIL oplevering per 92 ll 10.089.507 5 2.082.187 2030 7.940.012 4 1.665.750 2030 5.536.407 3 1.249.312 2027 8.573.005 4 1.665.750 2029 6.243.467 3 1.249.312 2029 4.709.821 2 832.875 2027 9.229.144 3 1.249.312 2027 52.321.362 24 9.994.499

De extra investeringen bovenop het normbedrag bedragen: Voorstel 3 Voorstel 4

Voorstel 5

Instemmen met een financiële toeslag voor flexibel bouwen van € 128 per m2 betekent aan extra kosten: Instemmen met een financiële toeslag voor Energie Neutraal Gebouw (ENG) bouwen van € 62,40 per m2 BVO betekent aan extra kosten (schoolgebouw en gymzalen): In te stemmen met een m2 opslag voor wijkgericht werken van 62,5 m2 BVO per nieuwbouwproject betekent aan extra kosten: TOTAAL

€ 1.678.010 € 1.152.354

€ 1.518.262

€ 4.348.626

Dit is ca. 7% van de totale investering (€ 52.321.262 OHV + € 9.994.499 SPIL).

11

Inboeknummer

24bst00172

Samenvattend betekent bovenstaande financiële informatie het volgende: - Verhogen van het krediet Onderwijshuisvesting met € 52.321.362. De kapitaallasten hiervan worden gedekt door de stelpost kapitaallasten (Begroting Onderwijshuisvesting). Hierin is voldoende ruimte. Op basis van verwacht jaar van oplevering zijn de kapitaallasten als volgt: 2024

Kapitaallasten IHP-Gestel onderwijhuisvesting Stelpost kapitaallasten OHV Restant stelpost kapitaallasten OHV

2025

2026

2027 2028 2029 2030 288.000 577.000 1.596.000 1.585.000 1.650.000 1.199.000 1.505.000 2.171.000 2.337.000 2.876.000 3.183.000 1.650.000 1.199.000 1.505.000 1.883.000 1.760.000 1.280.000 1.598.000

Toelichting: de stelpost kapitaallasten wordt gevoed door de vrijval aan kapitaallasten van afgeschreven activa van onderwijshuisvesting en een jaarlijkse toevoeging van ca. 170k voor indexatie.

-

Verhogen krediet Onderwijshuisvesting / SPIL met € 9.994.499. De kapitaallasten hiervan worden gedekt door de huren van SPIL-ruimten. Op basis van verwacht jaar van oplevering zijn de kapitaallasten, de overige exploitatielasten en huren als volgt: 2024

2025

2026

Kapitaallasten IHP-gestel SPIL ruimten Overige exploitatielasten: - OZB - Onderhoud - Verzekering Totale lasten Dekking huren Saldo

2027 54.000

2028 110.000

2029 304.000

2030 302.000

5.000 21.000 3.000 83.000

5.000 21.000 3.000 139.000

10.000 39.000 6.000 359.000

16.000 63.000 10.000 391.000

151.000 68.000

151.000 12.000

284.000 -75.000

454.000 63.000

NB: de exploitatielasten en huren zullen jaarlijks geïndexeerd worden, terwijl de kapitaallasten vaste bedragen zijn. Daardoor zal het saldo in de toekomst positiever worden.

Het saldo wordt afgewikkeld met de algemene middelen. Het verwachte negatieve saldo in 2029 wordt gecompenseerd door de positieve saldo’s in de overige jaren. Bijkomende kosten zoals sloop- en asbestsanering, verhuiskosten, tijdelijke huisvesting, ambtelijke begeleiding etc. zijn geraamd op 8,5% van de totale kosten en bedragen € 5.296.848 en worden te zijner tijd gedekt door de Reserve Huisvesting Onderwijs. Deze kosten zijn geen onderdeel van bijgaande begrotingswijziging. Indien er sprake is van een wijziging van de verwachte toekomstige gebruiksduur van een school, heeft de BBV de stellige uitspraak gedaan dat de resterende boekwaarde van de school (excl. grond) over de gewijzigde verwachte toekomstige gebruiksduur moet worden afgeschreven. De hieruit voortkomende hogere kapitaallasten voor de resterende afschrijftermijn worden gedekt uit de Reserve Huisvesting Onderwijs. In onderstaande tabel is dit weergegeven. Tevens is in bijlage 5 een lijst met de betreffende activa per locatie opgenomen.

12

Inboeknummer

24bst00172

De totale kosten die gedekt zullen worden door de Reserve Huisvesting Onderwijs bedragen € 10.541.101. Hierin is voldoende ruimte (zie bijlage 3). Ten aanzien van het beschikbare krediet en programmering is met de schoolbesturen afgestemd waar kansen liggen om in het kader van de aanbesteding voordelen te behalen. Dit zowel op financieel gebied als op het gebied van kwaliteit. In de verdere uitwerking zullen schoolbesturen en gemeente daarom nog een verdiepingsslag maken of een programmatische aanpak een optie is om voor de uitvoering van de nieuwbouwprojecten, al dan niet opgedeeld of in zijn totaliteit. Communicatie Directeuren van betrokken scholen zijn meegenomen in het proces en staan achter het gekozen scenario. Het is verder aan de individuele scholen om leerkrachten, MR-en ouders en kinderen te (blijven) informeren over het verdere verloop van de vernieuwing- en verduurzaming. In het kader van burgerparticipatie worden buurtbewoners betrokken bij de nieuwbouwplannen. Planning en uitvoering Na besluitvorming kan in principe nog niet direct gestart worden met het oppakken van het eerste gedeelte van het schuifplan. Dit omdat conform de verordening de schoolbesturen voor vervangende nieuwbouw een aanvraag moeten doen voor het huisvestingprogramma onderwijs 2025.

Besluitvorming op het huisvestingsprogramma onderwijs 2025 is voorbehouden aan het college en komt in het najaar 2024 aan de orde. Met de betrokken schoolbesturen is afgestemd dat wel alvast gestart wordt met verschillende voorbereidende activiteiten zoals het opstellen van overeenkomsten in het kader van groei en krimp, verrichten van verschillende locatiestudies en uitwerking programmatisch aanpak in het kader van de aanbesteding. Op dit moment wordt voor het stedelijk IHP een rekenmodel ontwikkeld. Op basis van dit rekenmodel wordt per school de groei nader bepaald als gevolg van de schaalsprong en woningbouwontwikkeling.

13

Inboeknummer

24bst00172

Mocht er op basis van dit rekenmodel significante wijzigingen geconstateerd worden voor de scholen uit het stadsdeel Gestel, worden de nieuwbouw plannen hierop bijgesteld. Het op een andere manier bepalen van de ruimtebehoefte, het toekennen van een toeslag voor flexibel bouwen en het toekennen van een toeslag voor een wijkgerichte aanpak is in afwijking van de verordening. Het hierop gaan aanpassen van de verordening wordt meegenomen in de besluitvorming voor het stedelijk IHP. Evaluatie Elk IHP is een dynamisch proces. Dit geldt ook voor het IHP Gestel. Vanwege de grote onzekerheden bestaat er zowel bij de schoolbesturen als de gemeente de noodzaak om het IHP Gestel periodiek te evalueren en tijdig bij te stellen. Vandaar ook het beslispunt om bij de start van elk nieuwbouwproces opnieuw te kijken naar de ontwikkelingen in het kader van o.a. schaalsprong en woningbouw. Bijlage(n) 1. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP Gestel) 2. Korte samenvatting IHP Gestel inclusief processtappen 3. Overzicht Reserve Onderwijshuisvesting 4. Begrotingswijziging (4a, 4b en 4c) 5. Overzicht gewijzigde levensduur per activum Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

14

Inboeknummer

24bst00172

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 31 oktober 2023; besluit: 1. In te stemmen met het uitgangspunt 'bouwen voor ambitie’ in plaats van ‘niet bouwen voor leegstand’. Als gevolg daarvan: a. in afwijking van de verordening bij de start van elk nieuwbouwproces de ruimtebehoefte van de scholen opnieuw vast te stellen, daar waar nodig bij te stellen en afspraken te maken over krimp en groei; b. te stoppen met Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) aangezien deze werkwijze niet past bij bouwen voor ambitie; 2. In te stemmen met bijgevoegd Uitvoeringsplan Onderwijs Gestel op basis waarvan zes basisscholen worden vernieuwd en verduurzaamd en een zevende basisschool wordt toegevoegd; 3. In te stemmen met een financiële toeslag voor flexibel bouwen van € 128 per m2 BVO en dit bedrag toe te voegen aan het normbedrag voor de bekostiging per m2. 4. In te stemmen met een financiële toeslag voor Energie Neutraal Gebouw (ENG) bouwen van € 62,40 per m2 BVO (o.b.v. verdeling in kosten van 56% gemeente en 44% schoolbesturen) en dit bedrag toe te voegen aan het normbedrag voor de bekostiging per m2; 5.

In te stemmen met een m2 opslag voor wijkgericht werken van 62,5 m2 BVO per nieuwbouwproject en deze m2’s bij elke school toe te voegen aan de vastgestelde ruimtebehoefte van de school waarbij het college de portefeuillehouder heeft verzocht dit bij de verdere uitwerking als volgt te financieren 50% (gemeente) -50% (schoolbestuur); 6. In te stemmen met het verhogen van het krediet Onderwijshuisvesting met € 52.321.362 en de daarbij behorende kapitaallasten te dekken uit de stelpost kapitaallasten; 7. In te stemmen met het verhogen van het krediet Onderwijshuisvesting / SPIL met € 9.994.499 en de daarbij behorende kapitaallasten en overige lasten te dekken uit de huuropbrengsten van SPIL-ruimten; 8. In te stemmen met de bijkomende kosten ad. € 5.296.848 en deze te zijner tijd te dekken uit de Reserve Huisvesting Onderwijs; 9. In te stemmen met de schattingswijziging van de levensduur van de te vervangen scholen wat leidt tot het versneld afschrijven conform uitvoeringsplanning en de hieruit voortkomende hogere kapitaallasten ad. € 5.244.253 te dekken uit de Reserve Huisvesting Onderwijs; 10. In te stemmen met de begrotingswijziging. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

15

Inboeknummer

, griffier.

16

24bst00172