Raadsvoorstel Vaststellen begrotingswijziging Preventie met Gezag

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst00404 Dossiernummer 23.15.152 B&W beslisdatum 11 april 2023

Raadsvoorstel Vaststellen begrotingswijziging Preventie met Gezag

Inleiding In het d.d. 14 maart 2023 door uw raad vastgestelde nieuwe beleidskader veiligheid 2023-2026 (23bst00016) is Jeugd & veiligheid, met als onderdeel daarvan Preventie met Gezag, als veiligheidsthema opgenomen. Dit betekent dat op dit thema de komende jaren intensiveringen zullen plaatsvinden. Binnen dit thema constateren we dat jeugdoverlast in Eindhoven sinds 2020 sterk is toegenomen en sprake is van een toename van ernstige jeugdcriminaliteit, waaronder geweldsmisdrijven. Deze geweldsmisdrijven worden gepleegd op een steeds jongere leeftijd en de recidive is hoog. De toekomst van de jeugd is essentieel voor de toekomst van de stad. Het is daarom van belang dat jongeren beschikken over een zo goed mogelijke startpositie en perspectief houden op een betere toekomst. Jeugdcriminaliteit heeft allerlei negatieve effecten en moet daarom worden teruggedrongen. Binnen het thema Jeugd & veiligheid gaan we vroegsignalering en preventie versterken, gericht op het voorkomen van jonge aanwas in (georganiseerde) criminaliteit. Het gaat dan vooral om drugscriminaliteit.

In dit kader en in aanvulling op de eerder vanuit het rijk beschikbaar gestelde BOTOCmiddelen (Breed Offensief tegen Ondermijnende Criminaliteit ), die tot en met 2023 beschikbaar zijn, zijn vanuit het ministerie van Justitie & Veiligheid (J&V) middelen beschikbaar gesteld om de BOTOC-aanpak wijkgericht verder in te zetten en te ontwikkelen, door middel van Preventie met Gezag. Vanuit de gemeente Eindhoven is hiervoor een aanvraag bij het ministerie ingediend en d.d. 07 december 2022, is voor een periode van 4 jaar (2022-2025) €1.000.000 per jaar toegekend. In aanvulling hierop is, conform aanvraag, d.d. 16 maart 2023 aanvullend voor de periode 2023-2025 een bedrag toegekend van €1.166.000 naar aanleiding van de verdeling van extra middelen vanuit het ministerie aan de gemeenten. De inzet binnen Preventie met Gezag is in de kern een toevoeging op de reguliere processen en dus geen vervanging. Regulier jeugd- en veiligheidsbeleid evenals interventies op het gebied van jeugd, zorg- en straftrajecten zijn daarom geen onderdeel van Preventie met Gezag. Wel wordt voortdurend naar samenhang in de uitvoering van bestaande interventies en samenwerkingsverbanden gezocht en zoeken we continu de aansluiting bij beleidsdoelstellingen van het rijk en de gemeente.

Inboeknummer 23bst00404

Met Preventie met Gezag zetten we in eerste instantie in op jongeren uit Woensel Zuid en Vaartbroek. We zetten daarbij zo breed mogelijk in op verschillende leefgebieden van jongeren, zoals onderwijs, werk en inkomen, maar ook sport. We focussen daarbij primair op kinderen en jongeren van 5 tot 27 jaar, die verhoogd risico lopen op afglijden of doorgroeien naar de georganiseerde misdaad. Met het nu voorliggende voorstel vragen wij uw raad kennis te nemen van de ingediende projectaanvraag voor de specifieke uitkering Preventie met Gezag en de toekenning van de specifieke uitkering Preventie met Gezag voor 2022-2025.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college  Onvermijdelijk

Doelstelling Met de vanuit Preventie met Gezag beschikbaar gestelde middelen wordt uitvoering gegeven aan de versteviging van de wijkaanpak jongerenwerk en wordt bijgedragen aan de realisatie van de veiligheidsdoelstellingen in het kader van het veiligheidsthema Jeugd & veiligheid. Voorstel 1. Kennis te nemen van het Plan van Aanpak en toekenning ‘Preventie met Gezag’, waarbij voor de jaren 2022-2025 €5.166.000 beschikbaar is gesteld voor uitvoering van Preventie met Gezag. 2. De begrotingswijziging dienovereenkomstig vast te stellen.

Argumenten 1.1 Preventie met Gezag draagt bij aan de te realiseren veiligheidsdoelstelling op basis van het beleidskader veiligheid 2023-2026 onder andere in het kader van het veiligheidsthema Jeugd & veiligheid Vanuit Preventie met Gezag zijn middelen toegekend voor een wijkgerichte aanpak met als doel jongeren weerbaar te maken tegen de verleidingen vanuit de ondermijnende criminaliteit. De focus ligt daarbij, conform richtlijnen ministerie van J&V, in Woensel Zuid en Vaartbroek. In deze gebieden zijn de risicofactoren1 op afglijden het grootst en de jongeren het meest kwetsbaar. Naarmate de aanpak zich verder ontwikkelt en is uitgerold in deze wijken, wordt gekeken naar het doorzetten en ontwikkelen van werkzame aspecten in de rest van Eindhoven. De inzet van de beschikbaar gestelde

1

Do or don’t - Bureau Beke

2

Inboeknummer 23bst00404

middelen Preventie met Gezag draagt daarmee bij aan de realisatie van de veiligheidsdoelstellingen op basis van het beleidskader veiligheid 2023-2026. 1.2 Vanuit Preventie met Gezag is sprake van een integrale en systeemgerichte aanpak Preventie met Gezag is een integrale en systeemgerichte aanpak, waarbij gebruik wordt gemaakt van de levens - loopbenadering; jongeren binnen het actiegebied worden van jongs af aan ondersteund en begeleid om zich weerbaar op te kunnen stellen tegen de verleidingen van de criminaliteit. Daarnaast wordt ingezet om jongeren in het focusgebied en daaromheen gelijke kansen te bieden in termen van werk en opleiding. Indien noodzakelijk wordt het strafrecht ingezet om grenzen te stellen en te voorkomen dat jongeren verder afglijden in de criminaliteit. 1.3 Preventie met Gezag sluit aan bij de eerder beschikbaar gestelde middelen voor de BOTOC-aanpak Binnen de BOTOC-aanpak is ervaring opgedaan met het concreet combineren van dader- en slachtoffergerichte maatregelen. Binnen Preventie met Gezag maken wij gebruik van deze projectmatige aanpak waarbij preventie en gezag in de gehele ketensamenwerking met elkaar worden verbonden. De verbinding tussen preventie en gezag wordt continu gezocht en versterkt zo de algehele aanpak.

1.4 Uitvoering Preventie met Gezag op basis van 3 programmalijnen Om focus toe te passen en gerichte interventies op wijkniveau in te schakelen, wordt binnen Preventie met Gezag uitvoering gegevens aan drie programmalijnen. De drie programmalijnen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, vullen elkaar aan en versterken ieders effectiviteit en doelmatigheid om tot een zo compleet mogelijk aanbod van lichte preventie tot harde repressie te komen. De programmalijnen zijn: 1> Signaleren: In beeld brengen van risicofactoren, vindplaatsen, ingroeimechanismen en rekruteringsprocessen van jonge aanwas; 2> Voorkomen: Vergroten van de weerbaarheid van jongeren tegen de verleidingen van criminaliteit; 3> Grenzen stellen: Formeel en informeel gezag in de wijk dat aantoont dat misdaad niet loont en geen plek heeft in de wijk. De programmalijnen zijn ingericht om in verschillende fasen binnen de levenslooplijn van jongeren te kunnen acteren. Door inzicht te krijgen in de fasen van criminele carrières en toepasbaarheid van interventies per levens- en carrièrefase, wordt bij de juiste partners ingezet onder het principe van ‘doen wat nodig is’. De programmalijnen bestaan gedeeltelijk uit interventies die voortkomen uit ervaringen in de BOTOC-aanpak, de doorontwikkeling daarvan en de uitbreiding van bestaande (evidence-based) interventies.

Als onderdeel van de programmalijn Signaleren initiëren we een ‘Wijkrisico-overleg Jeugd’. Dit is een periodiek overleg in de wijk met relevante partners om óf op fenomeen- óf op persoonsniveau informatie en beelden te delen en aanpak/activiteiten af te stemmen. Binnen de programmalijn Voorkomen zetten we in op ‘Outreachende

3

Inboeknummer 23bst00404

hulpverlening’. Dit is een intensieve begeleiding van jongeren die dreigen (verder) af te glijden in de drugscriminaliteit. Samen wordt naar persoonlijke doelen op het gebied van opleiding, werk, wonen, familie, etc. gewerkt. Ook wordt binnen deze programmalijn ingezet op ‘Veilig in en om School’. Er is een inloopspreekuur voor alle vo- en mboscholen. Dit wordt doorgezet binnen Preventie met Gezag met daarbij een intensivering op microniveau (bij scholen zelf) onder andere door daar intern handelingskaders voor de problematiek in te richten. Maatwerkinzet van voorlichting, workshops, jongerenwerk op school, etc is onderdeel van de aanpak. Na de zomer starten we een inloopspreekuur op de basisscholen in groep 7 en 8. Binnen de programmalijn ‘Grenzen stellen’ zetten we in op de PGA jeugd. Dit betreft een gespecialiseerde PGA-aanpak voor jongeren binnen de doelgroep in het Zorg- en Veiligheidshuis. Ook ‘Wijkrechtspraak’ en ‘Informeel gezag (pilot-aanpak)’ maken onderdeel uit van deze programmalijn. Bij deze laatste aanpak zetten we professionals in die ook uit de wijk komen in zodat deze een verbindende rol kunnen spelen tussen de formele autoriteiten en de informele (sociale) autoriteiten in de wijk.

1.4 Binnen Preventie met Gezag zijn Woensel Zuid en Vaartbroek focusgebieden In het Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid zijn 20 stedelijke focusgebieden aangewezen, waaronder Woensel Zuid in Eindhoven. Dit zijn focusgebieden die op basis van de Leefbarometer 2020 als meest kwetsbaar worden gezien door de grote sociale en fysieke achterstanden en veiligheidsproblematiek. Preventie met Gezag richt zich op dit focusgebied Woensel Zuid. Vanuit de BOTOC-aanpak hebben we aangetoond dat ook Vaartbroek een kwetsbare wijk is en dat er linken zijn te leggen naar Woensel Zuid als het gaat om (jeugd-) criminaliteit. 1.5 Preventie met Gezag sluit aan bij het Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid & Pact Woensel Zuid Binnen Preventie met Gezag leggen we de verbinding met het Pact Woensel Zuid. Woensel Zuid is landelijk één van de door het Rijk aangewezen stedelijke Focusgebieden/ Stedelijke Vernieuwingsgebieden binnen Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. De centrale doelstelling van het Nationaal Programma is om de leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd op orde te brengen en het perspectief van de bewoners te verbeteren.

De thematiek die binnen Preventie met Gezag aan de orde komt, en waar de gemeente Eindhoven de komende jaren samen met haar ketenpartners op wil gaan inzetten, integreren we structureel als een bouwsteen in het Pact Woensel Zuid. 1.6 Preventie met Gezag sluit aan bij overige nationale programma’s Het Rijk heeft evenals de gemeente Eindhoven een aantal beleidsdoestellingen geformuleerd zoals het terugdringen van vroegtijdig schoolverlaten, terugdringen van (jeugd)werkloosheid, de Gelijke Kansen Alliantie, de inzet op werk en werkbehoud, de aanpak van schuldenproblematiek en multi-probleemhuishoudens, sociale stabiliteit en integratie, en veiligheid. Deze risicofactoren herkennen wij en vanuit de verbindingen met de programma’s van het Rijk en onze gemeentelijke doelstellingen spelen we hier met Preventie met Gezag op in.

4

Inboeknummer 23bst00404

Kanttekeningen 1.1 De aanpak Preventie met Gezag is alleen succesvol indien sprake is van gedeelde ambities bij in- en externe partners In het voorkomen van jonge aanwas in de ondermijnende criminaliteit is er is niet één duidelijke oplossingsrichting. De aanpak van Preventie met Gezag kan dan ook alleen succesvol zijn als er op meerdere domeinen en subdoelen wordt ingezet, met dezelfde gedeelde ambitie. De gedeelde ambitie voor dit programma is gedefinieerd als ‘Jongeren die weerbaar zijn tegen criminele verleiding ter voorkoming van zowel afglijden als doorgroeien, in weerbare wijken.’ 1.2 Regie ligt bij de Driehoek Op bestuurlijk niveau wordt een stuurgroep ingericht om te beslissen over de aanpak en inzet binnen Preventie met Gezag. Deze stuurgroep bestaat uit de verantwoordelijke bestuurders vanuit de gemeente Eindhoven, het Openbaar Ministerie en de Politie waardoor de bestuurlijke regie bij de Driehoek ligt. Binnen deze stuurgroep wordt besloten over de voortgang en ontwikkeling van de aanpak. 1.3 Als onderdeel van de aanvraag Preventie met Gezag zijn ook de aanvragen Versterking van de justitiële functie in de wijk opgenomen. Preventie met Gezag bevat ook de Versterking van de justitiële functie in de wijk.

Het betreft één integrale aanpak waarbij de plannen die vanuit de ketenpartners2 zijn ingediend, ten behoeve van de versterking van de justitiële functie in de wijk, ook als bijlagen zijn toegevoegd. De toekenning van deze bijdragen vindt, met uitzondering van de versterking van de zorg- en veiligheidshuizen als onderdeel van de versterking van de justitiële functie in de wijk, plaats buiten de toekenning Preventie met Gezag, zoals die aan de gemeente Eindhoven heeft plaatsgevonden. De versterking van de justitiële functie in de wijk wordt in samenwerking met justitiële partners ingericht en uitgevoerd onder regie van de gemeente Eindhoven, het Openbaar Ministerie (OM) en de Politie. De gemeente is hierin hoofdregiehouder. 1.4 Diverse ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de te bereiken resultaten Grootschalige calamiteiten waarvoor inzet van de Politie en het OM nodig is kan druk leggen op capaciteit en inzet voor Preventie met Gezag. Daarnaast kan sprake zijn van een mogelijk waterbed-effect. Door grote inzet in Woensel Zuid en Vaartbroek kan het zijn dat jongeren veranderen van pleeggebied. Dit vraagt ons goed na te denken over waar je een interventie in zet: in de woonbuurt van kwetsbare jongeren of juist op pleegplaatsen.

Daarnaast werken ketenpartners op verschillende snelheden waardoor sommige onderdelen wellicht vertraging oplopen: het is belangrijk te wachten op aanhaking waar dit kan. Te ver voor de troepen uit lopen komt het draagvlak en de samenwerking niet ten goede. Ook is niet iedere organisatie even ver met het op orde

2

Justitiële partners zijn het Openbaar Ministerie, de Politie, de Rechtspraak, de Raad voor de Kinderbescherming, de Reclassering en de Jeugdreclassering.

5

Inboeknummer 23bst00404

hebben van convenanten rondom de AVG. Deze basis moet op orde zijn. Het opzetten van dit soort aanpakken is veelomvattend en er moeten samenwerkingen gebouwd worden. Preventie met Gezag is een structurele aanpak met een lange adem, we zetten in op een duurzame samenwerking voor blijvend resultaat. Financiële consequenties In onderstaande tabel zijn per programmalijn de financiële consequenties nader uitgewerkt. 2022 (reeds begroot)

2023

2024

2025

totaal

€ 50.000

€ 320.000

€ 319.000

€ 319.000

€ 1.008.000

Signaleren

€-

€ 12.000

€ 2.000

€ 2.000

€ 16.000

Voorkomen

€-

€ 462.000

€ 670.000

€ 670.000

€ 1.802.000

Grenzen stellen

€-

€ 660.000

€ 640.000

€ 640.000

€ 1.940.000

Veiligheidshuis * TOTAAL o.b.v. Plan van Aanpak

€-

€ 200.000

€ 100.000

€ 100.000

€ 400.000

€ 50.000

€ 1.654.000

€ 1.731.000

€ 1.731.000

€ 5.166.000

Beschikking Rijk**

€ 1.000.000

€ 1.583.000

€ 1.291.500

€ 1.291.500

€ 5.166.000

Programmabeheersing

* Als onderdeel van de versterking van de justitiële functie in de wijk is voor de periode 2023-2025 in totaal €400.000 toegekend voor de versterking van de zorg- en veiligheidshuizen. ** Conform voorwaarden ministerie kunnen toegekende middelen binnen de projectperiode (over de jaarschijven heen) worden ingezet.

De totale kosten voor Preventie met Gezag bedragen € 5.166.000 en worden volledig gedekt uit de beschikbaar gestelde rijksmiddelen. De cofinanciering zoals in het Plan van Aanpak opgenomen, bestaat uit aanvullende personele inzet op het gebied van programmaregie, projectleiding, intelligence en specialisten. Het betreft hier een specifieke uitkering vanuit het Rijk (SiSa uitkering), die meeloopt in de SiSa verantwoording bij de jaarrekening van de gemeente Eindhoven. Communicatie De toekenning van de middelen en de verantwoording daarover worden via de gebruikelijke kanalen gecommuniceerd. Om draagvlak te creëren en ervoor te zorgen dat er betrokkenheid is vanuit de buurten, ouders, jongeren en partners is communicatie essentieel. We maken hierbij gebruik van de communicatiekanalen die reeds zijn ingeregeld door Pact Woensel Zuid en maken gebruik van de netwerksessies die zij organiseren.

6

Inboeknummer 23bst00404

Ook zoeken we nadrukkelijk de samenwerking op met de nog op te zetten learning community Preventie met Gezag. Werkende interventies worden daarbij in een toolbox gepubliceerd, zodat deze ook gedeeld kunnen worden met andere gemeenten. Planning en uitvoering Toekenning heeft plaatsgevonden voor de periode 2022-2025. In deze periode zal uitvoering worden gegeven aan Preventie met Gezag. Preventie met Gezag zet in op een structurele samenwerking met ketenpartners om jongeren van jongs af aan weerbaar te maken tegen de verleiding van de criminaliteit. Als gevolg hiervan is de aanpak ook onderhevig aan mogelijke wijzigingen door trends, fenomenen en ontwikkelingen. Evaluatie We monitoren het effect van interventies en trekken hierin samen op met de gemeenten Tilburg en Breda. Ook sluiten we aan bij de landelijke evaluatie Preventie met Gezag in 2024. Preventie met Gezag is als onderdeel van het thema Jeugd en Veiligheid opgenomen in het Beleidskader Veiligheid. Over de voortgang van het Beleidskader wordt u jaarlijkse geïnformeerd. Specifiek wordt voorgesteld om Preventie met Gezag voor dit jaar als een van de thema’s uit het beleidskader te agenderen waarover we met maatschappelijke partners, ketenpartners en raadsleden in gesprek gaan.

Bijlage(n) Als bijlagen bij dit voorstel behoren: •

Programmaplan Preventie met Gezag Eindhoven

•

Toekenning Preventie met Gezag d.d. 7 december 2022

•

Aanvullende toekenning Preventie met Gezag d.d. 16 maart 2023

•

Begrotingswijziging Preventie met Gezag

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

7

Inboeknummer 23bst00404

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 april 2023; besluit: 1. Kennis te nemen van het Plan van Aanpak en toekenning ‘Preventie met Gezag’, waarbij voor de jaren 2022-2025 €5.166.000 beschikbaar is gesteld voor uitvoering van Preventie met Gezag. 2. De begrotingswijziging dienovereenkomstig vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

8