Raadsvoorstel Startnotitie Programma Verdichting

gemeente Eindhoven Inboeknummer 7941987_05 Dossiernummer 25.23.451 B&W beslisdatum 03 juni 2025

Raadsvoorstel: Startnotitie Programma Verdichting Inleiding Op 26 november 2024 is de omgevingsvisie Eindhoven vastgesteld. Onderdeel van het raadsbesluit is dat het hoogbouwbeleid uit 2008 vervangen wordt door verdichtingsbeleid. Omdat het hier gaat om een uitwerking van de omgevingsvisie wordt dit beleid uitgevoerd als programma onder de omgevingswet en wordt het programma Verdichting genoemd. In de omgevingsvisie zijn veel ontwikkelgebieden benoemd waar fors verdicht kan worden. Maar het beschrijft niet ‘hoe’ dit moet gebeuren. Het hoogbouwbeleid uit 2008 dat hier nu nog richting aan geeft, is verouderd en sluit niet meer aan bij het gemeentelijke beleid zoals de omgevingsvisie, het Masterplan Mobiliteit 2050 en de Koers Sociaal (2)040 en op vragen uit de markt. Daarbij komt dat verdichting niet gelijk staat aan hoogbouw. Verdichting kan op meerdere manieren bereikt worden. Om deze redenen wordt voorgesteld het hoogbouwbeleid uit 2008 te vervangen door een Programma Verdichting dat in lijn is met de omgevingsvisie en ander recent vastgesteld beleid. Omdat het Programma Verdichting een uitwerking vormt van de omgevingsvisie valt het beleid volgens de Omgevingswet onder verantwoordelijkheid van het college. Op 15 april heeft uw raad het initiatiefvoorstel ‘startnotitie Verdichtingsbeleid Eindhoven’ geamendeerd aangenomen.

De uitgangspunten uit het initiatiefvoorstel zijn grotendeels verwerkt in de startnotitie. In bijlage 1 ‘wijze van verwerken aangenomen initiatiefvoorstel’ is opgenomen waar en hoe de uitgangpunten verwerkt zijn. Vanwege de complexiteit van de opgave is echter op voorhand behoefte aan een aantal fundamentele, richtinggevende keuzes van de gemeenteraad. Met voorliggende Startnotitie wordt u gevraagd om deze richtinggevende uitspraken te doen. Begin 2026 ontvangt uw raad het concept programma Verdichting, in het kader van een procedure van wensen en bedenkingen. Vaststelling van het programma Verdichting volgt na verwerking van de wensen en bedenkingen door middel van een collegebesluit.

Inboeknummer 7941987_05 Onvermijdelijk Het hoogbouwbeleid gemeente Eindhoven is sterk verouderd en regelmatig passen nieuwe ontwikkelingen niet meer in de in 2008 vastgestelde kaders. Daarnaast betreft de verdichtingsopgave waar we nu als gemeente voor staan niet alleen hoogbouw. Om deze reden heeft uw raad op 26 november 2024 met vaststelling van de omgevingsvisie besloten dat het hoogbouwbeleid uit 2008 vervangen moet worden door nieuw op te stellen verdichtingsbeleid. Doelstelling Het opstellen van een programma Verdichting dat kaders biedt om de verdichtingsopgave van Eindhoven conform de ambities en keuzes in de omgevingsvisie Eindhoven te realiseren. Voorstel 1. De onderstaande algemene uitgangspunten voor het ontwikkelen van het Programma Verdichting vast te stellen: a. Het Programma Verdichting is in lijn met relevant vastgesteld gemeentelijk beleid; b. We halen inspiratie uit beleid van andere grote gemeentes met hoge bouwdichtheden (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag); c.

Het Programma Verdichting is integraal beleid waarbij in ieder geval rekening gehouden wordt met: - Mobiliteit en parkeren - Sociale veiligheid en het tegengaan van ondermijning - Sociale cohesie en sociale structuren - Inclusie en toegankelijkheid - Milieuaspecten (wind, zon, klimaat, bodem etc.) - Gezonde fysieke leefomgeving (groen, sport en spel, ontmoeting etc.) - Wonen, werken en voorzieningen - Cultuurhistorie en erfgoed - Energie en duurzaamheid - Verhouding bebouwd oppervlak – open ruimte (lucht, openbare ruimte en groen) d. Daar waar mogelijk wordt een verwijzing gemaakt naar ander beleid en omgevingsprogramma's en al vastgesteld beleid wordt in het programma zo min mogelijk herhaald. 2. De onderstaande stedenbouwkundige en planologische uitgangspunten voor het ontwikkelen van het Programma Verdichting vast te stellen: a. Eindhoven wordt verdicht met behoud van de kenmerkende stedenbouwkundige opzet van de stad (het stedenbouwkundig verhaal van de stad); b. Het stedenbouwkundig verhaal van de stad is de basis voor de uitwerking op gebiedsniveau waarbij we aandacht hebben voor: - De ondergrond van Eindhoven

2

Inboeknummer 7941987_05 -

c.

d.

e. f. g.

h.

De structuren en karakteristieken van Eindhoven De identiteit van gebieden De lagen van de ontstaansgeschiedenis van Eindhoven waarbij met de verdichting een nieuwe laag toegevoegd wordt - De Brainportidentiteit Verdichting gebeurt in heel Eindhoven. Hierbij houden we rekening met: - De focusgebieden voor verdichting vanuit de omgevingsvisie (stadscentrum, overige centrumgebieden en nabij (H)OV-lijnen en -knopen) - Aandacht voor verdichting in wijken en de daarbij noodzakelijke voorzieningen, met speciale aandacht voor het combineren van werklocaties in woongebieden en waar mogelijk woonlocaties in werkgebied. - Gebiedsgerichte criteria, waarbij een duidelijke keuze gemaakt wordt voor een passende vorm van verdichting rekening houdend met de verschillende schaalniveaus, dichtheden en bouwhoogtes in de stad. We houden rekening met de verhouding bebouwing/openbare ruimte. Er komt een definitie van laagbouw, middelhoogbouw en hoogbouw, waarbij rekening wordt gehouden met de principes uit de Verdichtingsvisie Binnenstad (Eindhovense laag, Brainportlaag en Specials) en de economische haalbaarheid van hoogbouw; We houden rekening met de stad op ooghoogte (Eindhovense laag); De hoofdgroenstructuur is de contramal voor de verdichting en vice versa; Verdichting aan de randen van de groene hoofdstructuur, niet zijnde in het groen, is kansrijk.

Waarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen stadsranden en parkranden; We houden rekening met de ondergrond (bodem en water sturend, drukte in de ondergrond, ecologie en energie).

3. De onderstaande uitgangspunten op het gebied van leefbaarheid voor het ontwikkelen van het Programma Verdichting vast te stellen: a. We zetten in op sociale cohesie in gebouwen, wijken en buurten, - door zowel gemeenschapsgevoel in het gebouw, als aanhaking op de omliggende buurt; - door rekening te houden met de kwaliteit van de gezamenlijke binnen- en buitenruimte en openbare ruimte. b. We benutten verdichting om het voorzieningenniveau in de buurt, wijk en stad te verbeteren en versterken. Dit nemen we waar mogelijk mee in het beleid; c. De leefbaarheid en veiligheid wordt versterkt door aandacht voor de overgang wonen-openbare ruimte met extra aandacht voor de plint; d. Het Programma Verdichting geeft invulling aan de leidende principes zoals vastgesteld in de Koers Sociaal (2)040 - We bouwen voort op de kracht van onze inwoners, buurten, wijken en stad. - We zetten in op het aanpakken van grondoorzaken van sociaal maatschappelijke problemen (het onderzoek is geen onderdeel van het

3

Inboeknummer 7941987_05

-

Programma Verdichting). De aanpak van deze aspecten verwerken we, indien mogelijk, in het Programma Verdichting. We investeren ongelijk voor gelijke kansen ook bij verdichting. Hierbij houden we bij verdichting rekening met sociale structuren in de verschillende wijken.

Argumenten 1.a. Het Programma Verdichting sluit aan op relevant vastgesteld gemeentelijk beleid In 2024 zijn door uw raad meerdere visiedocumenten vastgesteld. De omgevingsvisie, Koers Sociaal (2)040 en het Masterplan Mobiliteit 2050 geven een strategische doorkijk naar 2040 en 2050. Het Programma Verdichting vormt een nadere uitwerking van dit beleid op tactisch niveau. Op zijn beurt wordt het Programma Verdichting nader uitgewerkt in gebieds- en projectkaders en uiteindelijk het omgevingsplan. De verhouding tussen de verschillende beleidsstukken wordt weergegeven in bijlage 2. Bestaande tactische beleidsstukken zoals vastgestelde gebieds- en projectkaders en de Verdichtingsvisie Binnenstad worden zoveel mogelijk meegenomen in het Programma Verdichting. Deze beleidsstukken worden nu gebruikt bij de uitwerking van verschillende projecten. Om lopende bouwprojecten niet te frustreren en om de inwoners, ontwikkelaars en andere belanghebbenden zekerheid te bieden wordt zo min mogelijk afgeweken van deze bestaande stukken. 1.b. Met het maken van een Programma Verdichting kan verouderd beleid worden ingetrokken Het hoogbouwbeleid uit 2008 is verouderd. Dit is mede aanleiding tot het opstellen van het Programma Verdichting. Met het vaststellen van het Programma kan het hoogbouwbeleid uit 2008 komen te vervallen.

Daarnaast wordt onderzocht of meerdere eerdere beleidsstukken met het vaststellen van het Programma Verdichting kunnen komen te vervallen. Dit wordt opgenomen in het raadsvoorstel voor Wensen en Bedenkingen op het concept programma. 1.c. We halen inspiratie uit beleid van andere grote gemeentes met hoge bouwdichtheden (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag) Eindhoven hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. We bestuderen het hoogbouwen/of verdichtingsbeleid van Nederlandse steden met hoge bebouwingsdichtheden. Daar waar goede uitgangspunten en/of oplossingen toepasbaar zijn voor de Eindhovense situatie nemen we deze mee in het Eindhovense Programma Verdichting. Hierbij zorgen we er wel voor dat de Eindhovense identiteit behouden blijft. 1.d. Het programma Verdichting is integraal en onderscheidt zich van sectoraal beleid De Omgevingswet beziet de fysieke leefomgeving integraal. Dit is ook het uitgangspunt voor de omgevingsvisie Eindhoven. De leefomgeving om ons heen is

4

Inboeknummer 7941987_05 immers niet volledig afgekaderd en inwoners en bezoekers ervaren de fysieke leefomgeving als één geheel. Waar sectorale, thematische beleidsstukken de diepte ingaan op één thema, zoekt het programma Verdichting juist de samenhang en verbindingen op. Het programma wordt integraal ingestoken, waarbij er wel voor gewaakt wordt het niet te breed te maken. Daar waar kan, wordt verwezen naar sectorale beleidsstukken zoals het Programma Voorzieningen of het Woonprogramma. Op deze manier vermijden we herhalingen of dubbelingen en bovendien hoeft dan bij een aanpassing in sectoraal beleid niet het hele Programma Verdichting aangepast te worden. 2.a. Eindhoven wordt verdicht met behoud van de kenmerkende stedenbouwkundige opzet van de stad De ambitie in de omgevingsvisie is onderverdeeld in vier deelambities. Eén van deze deelambities is ‘Eindhoven als stad in ontwikkeling; een veranderende stad met oog voor eigenheid en historie’. Door de verdichtingsopgave verandert Eindhoven. Hierbij is het van belang om oog te houden voor de kenmerkende factoren van Eindhoven. Het is belangrijk dat Eindhoven herkenbaar blijft als Eindhoven. Nu en in de toekomst. Het is dan ook belangrijk de bestaande kenmerken van Eindhoven vast te leggen. Dit doen we onder andere met het stedenbouwkundig verhaal van de stad. 2.b.

Het stedenbouwkundige verhaal van de stad is de basis voor de uitwerking op gebiedsniveau Eindhoven heeft een aantal kenmerkende (stedenbouwkundige) structuren waaraan de ontwikkeling van de stad afleesbaar is. Kenmerkende structuren voor Eindhoven zijn de oude stadskern, de oude dorpskernen, de dorpslinten, de historische radialen, de (Wederopbouw) wegenstructuren (Ring, Kennedylaan etc.) en de groene hoofdstructuur. Deze geschiedkundige lagen zijn direct zichtbaar in de stad. En met de verdichting wordt hier een nieuwe laag aan toegevoegd. Door het stedenbouwkundige verhaal van de stad op te nemen in het Programma Verdichting verankeren we de structuren en vormen ze de ruggengraat waarlangs de verdichting kan plaatsvinden. Op deze manier vormt de verdichting een nieuwe natuurlijke laag in de opbouw van Eindhoven en blijft de identiteit van de stad behouden. In het stedenbouwkundige verhaal van Eindhoven worden in ieder geval de volgende aspecten opgenomen: - De structuren en karakteristieken van Eindhoven - De identiteit en structuur van gebieden - De lagen van de ontstaansgeschiedenis van Eindhoven waarbij met de verdichting een nieuwe laag toegevoegd wordt - De Brainportidentiteit.

5

Inboeknummer 7941987_05 2.c. Verdichting gebeurt in heel Eindhoven Tussen 2022 en 2040 bouwen we in Eindhoven 40.000 extra woningen. Dit betekent dat op iedere drie bestaande woningen één nieuwe woning toegevoegd wordt. Dit kan alleen door in heel Eindhoven te verdichten. Dit betekent dat in basis geen enkel gebied waar bouwen is toegestaan van verdichting uitgesloten wordt. Wel sluiten we voor de verdichtingsopgave aan bij de uitgangspunten uit de omgevingsvisie: “Verdichting vindt vooral plaats op plekken waar veel voorzieningen zijn en het (H)OV dichtbij is”. Dit betekent dat in het Programma Verdichting uitgegaan wordt van de volgende focusgebieden voor verdichting: het stadscentrum, stadsdeelcentra en aan HOV-assen en –knopen; en in de wijken vindt verdichting vooral plaats rondom wijk- en buurtcentra. Hiervoor maken we gebruik van gebiedsgerichte criteria, waarbij een duidelijke keuze gemaakt wordt voor een passende vorm van verdichting, rekening houdend met de verschillende schaalniveaus, dichtheden en bouwhoogtes in de stad. Het Programma Verdichting is integraal. Extra woningen en meer mensen geven een extra druk op de voorzieningen en de openbare ruimte. Om deze reden wordt in het Programma Verdichting rekening gehouden met de noodzakelijke voorzieningen, de verhouding bebouwing – openbare ruimte en de druk van de verdichting op de omgeving.

Hierbij sluiten we aan op bestaand beleid en bestaande omgevingsprogramma's. 2.d. Verdichting is niet gelijk aan hoogbouw. De verdichting van de stad kan op verschillende wijzen plaatsvinden Om discussie rondom bouwhoogte te voorkomen en om duidelijk te kunnen communiceren met ontwikkelaars, inwoners en andere belanghebbenden is er behoefte aan een duidelijke definitie. Verdichting betekent niet dat er alleen torens gebouwd worden. Ook in een laagbouwmilieu is verdichting mogelijk. Om goed aan te geven hoe verdichting op de verschillende locaties kan plaatsvinden wordt gewerkt met verschillende definities van laagbouw, middelhoogbouw en hoogbouw. Hierbij wordt rekening gehouden met de economische haalbaarheid van hoogbouw, omdat blijkt dat bij verschillende projecten de hoogbouw met een hoogte tussen de 75 meter en 105 meter economisch moeilijker haalbaar is. 2.e. We houden rekening met de stad op ooghoogte (Eindhovense laag) In de openbare ruimte ervaren mensen de stad vooral tot een bepaalde hoogte. Daarboven wordt bebouwing simpelweg een hoge wand. Om te zorgen voor een prettig en menselijk leefklimaat in de stad houden we rekening met een aantal belangrijke principes. Dit zijn: • De plint (het onderste deel van de gevel, tot ongeveer vijf meter hoog) bepaalt in grote mate de beleving van personen op straat.

Hierbij houden we rekening met de hoogte en vormgeving van de plint met voldoende transparantie, toegankelijkheid, variatie en detail.

6

Inboeknummer 7941987_05 • • •

Een fijnmazige en gevarieerde mix en omvang van functies op de begane grond. Een aantrekkelijke en goed functionerende openbare ruimte. Een goede doorwaadbaarheid door een openbaar toegankelijk, fijnmazig voetgangersnetwerk, met levendige plekken en ontmoetingsruimten.

2.f. De hoofdgroenstructuur is de contramal voor de verdichting en vice versa Een van de verstedelijkingsprincipes uit de omgevingsvisie is dat de groene hoofdstructuur leidend is voor de gezonde ontwikkeling van de stad. We koesteren de groene hoofdstructuur in Eindhoven. Om deze reden vormt ook in het Programma Verdichting de groene hoofdstructuur de contramal van de verdichting en wordt er in principe niet verdicht in de groene hoofdstructuren. Verdichting kan alleen plaatsvinden in gebieden waar volgens het groenbeleidsplan 2017 één van de volgende ruimtelijke strategieën geldt: stad - rood beeldbepalend; stad - groen beeldbepalend; integrale ontwikkeling rood-groen. 2.g. Verdichting aan de randen van de groene hoofdstructuur is kansrijk. Waarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen stadsranden en parkranden In de omgevingsvisie is bepaald dat in principe niet gebouwd wordt in de groene hoofdstructuur. Hierbij sluiten we aan bij het groenbeleidsplan. Uit de participatie van de omgevingsvisie kwam naar voren dat mensen graag uitkijken op het groen. Dit komt de gezondheid ook ten goede en is om die reden opgenomen in het gezondheidsbeleid en Koers Sociaal (2)040. In de omgevingsvisie zijn de randen aan de groene hoofdstructuur niet als focusgebied voor de verdichting genoemd.

Een onderzoek van het Planbureau voor de leefomgeving (PBL) laat zien dat juist het bouwen aan de randen van een park zorgt voor een symbiose tussen park en stad waarbij beide elkaar versterken. Het Programma Verdichting is een tactische uitwerking en biedt daarom de mogelijkheid om nuances aan te brengen. Wij achten stedelijke randen grenzend aan de groene hoofdstructuur aantrekkelijk voor verdichting. Verdichten niet in het groen maar wel aan het groen is een kansrijk uitgangspunt, omdat daarmee relatief veel mensen kunnen profiteren van de nabijheid van (en/of uitzicht op) groen en daarnaast de sociale veiligheid in het groen vergroot wordt. Bij de uitwerking in projecten moet daarbij rekening worden gehouden met het type groen (recreatiegroen, ecologisch groen, etc.) en de ligging van het groen (in bebouwd gebied, aan een stadspark, aan het buitengebied). 2.h. We houden rekening met de ondergrond Het is druk in de ondergrond. Dit blijkt uit het Programma Ondergrond en uit regionaal en nationaal beleid. De ondergrond wordt gebruikt voor kabels en leidingen, parkeren, ondergrondse containers, warmtenetten, (boom)wortelstelsels etc. Daarnaast is de ondergrond belangrijk met het oog op klimaatadaptatie. Het is dan ook niet mogelijk om een Programma Verdichting te maken zonder oog te

7

Inboeknummer 7941987_05 hebben voor de ondergrond. Waar mogelijk wordt hierbij verwezen naar ander beleid zoals het Programma Ondergrond. 3.a. De verdichting faciliteert gemeenschapsvorming en sociale cohesie Eindhoven verandert. Het aantal inwoners neemt de komende jaren flink toe, dankzij de aantrekkelijke arbeidsmarkt in de regio en de verstedelijking. Deze groei wordt vooral veroorzaakt door aanwas van buiten Eindhoven en veelal ook van buiten Nederland. De groei van de stad en de veranderende demografie heeft gevolgen voor de inrichting van de stad, het voorzieningenniveau, de leefbaarheid en sociale cohesie. De fysieke leefomgeving kan een positief effect hebben op gemeenschapsvorming en de sociale cohesie, zoals omschreven in de Koers Sociaal (2)040 en de omgevingsvisie. Het Programma Verdichting biedt een uitwerking hiervoor op ruimtelijk niveau. 3.b. We benutten verdichting om het voorzieningenniveau in de buurt, wijk en stad te verbeteren en versterken In gebieden waar de voorzieningen onder druk staan kan verdichting zorgen voor het behoud en mogelijk zelfs verbeteren en versterken van de voorzieningen. Bijvoorbeeld winkelgebieden met te weinig aanloop kunnen met verdichting meer klandizie krijgen. Daarnaast kan een winkelgebied aangevuld worden met maatschappelijke voorzieningen zodat er in een dergelijk gebied extra loop en reuring gecreëerd wordt.

Daarbij biedt dit een kans om te onderzoeken welke maatschappelijke voorzieningen noodzakelijk zijn, zodat een betere spreiding over de stad bereikt wordt. Hierbij haken we aan bij andere programma’s van bijvoorbeeld economie (Programma Voorzieningen) en het sociaal domein. Ook kan juist door verdichting de lobby opgestart worden voor het verbeteren van het openbaar vervoer in een gebied waardoor zowel bestaande als nieuwe bewoners hier profijt van hebben. Dit heeft ook een gunstig effect op de mobiliteitstransitie van Eindhoven. 3.c. De leefbaarheid en veiligheid wordt versterkt door aandacht voor de overgang wonen-openbare ruimte met extra aandacht voor de plint Zoals al eerder genoemd ervaren mensen de stad vooral op de onderste bouwlagen. Voor de veiligheid en leefbaarheid is de verbinding met het openbaar gebied van groot belang. Door te verdichten met aandacht voor de plint, openbare ruimte en de overgang openbaar-privé met ogen op de straat wordt de leefbaarheid en veiligheid in een gebied vergroot. Dit is extra van belang bij een verdichtende stad waar in de hoogte gebouwd wordt. Daarbij is extra aandacht nodig voor het tegengaan van ondermijning en andere criminele activiteiten in grote woongebouwen, omdat daar relatief ongezien en anoniem ongewenste activiteiten kunnen plaatsvinden.

8

Inboeknummer 7941987_05 3.d. Het Programma Verdichting geeft uitvoering aan de leidende principes uit Koers Sociaal (2)040 De omgevingsvisie en Koers Sociaal (2)040 kennen een overlap. Beide documenten zetten vanuit hun eigen expertise in op een prettige en leefbare stad, nu en in de toekomst. De Koers Sociaal (2)040 kent drie leidende principes, waaraan via diverse trajecten uitvoering gegeven wordt. • We bouwen voort op de kracht van onze inwoners, buurten, wijken en stad. Dit betekent dat we in het programma Verdichting voortbouwen op dat wat er al goed gaat en dit versterken. Daarbij staat de identiteit en verbinding van onze inwoners met hun buurt, wijk en de stad voorop. • We zetten in op het aanpakken van grondoorzaken van sociaal maatschappelijke problemen. Dit betekent dat we onderzoeken welke aspecten in de fysieke ruimte onderliggende oorzaak zijn van sociaal maatschappelijke problemen. De aanpak van deze aspecten verwerken we, waar mogelijk, in het programma Verdichting. • We investeren ongelijk voor gelijke kansen. Dit betekent dat we in kwetsbare wijken meer investeren dan in sterke wijken. We streven naar een evenredige verdeling van kwetsbaarheid over onze stad. Om dit te bereiken vraagt dit bij verdichting een kritische blik op waar we wat bouwen.

De Koers Sociaal (2)040 schetst een duidelijke visie op het fundament dat nodig is om alle inwoners van Eindhoven mee te laten doen, gelijke kansen te bieden en zich thuis te laten voelen. De opgave Sociaal bouwen en inrichten heeft een belangrijk raakvlak met de omgevingsvisie en Programma Verdichting. Zo gaat het over het creëren van een 15 minutenstad, een woning voor iedere portemonnee en levensfase, sociale ontwerpprincipes zoals gezondheid en ontmoeting. In het Programma Verdichting wordt met voorgaande rekening gehouden. Kanttekeningen 1. Het is mogelijk dat het Programma Verdichting te breed uitgewerkt wordt Het Programma Verdichting is integraal ingestoken. Er zijn en worden als uitwerking van de omgevingsvisie echter al meerdere programma’s vastgesteld. Om te voorkomen dat het Programma Verdichting te breed wordt en dat beleid wordt ‘overgedaan’ worden er in het programma verwijzingen opgenomen naar andere relevante programma’s en ander relevant beleid. Op deze manier wordt de integraliteit gewaarborgd zonder dat het programma te breed en omvangrijk wordt uitgewerkt. 2.

De ruimte binnen Eindhoven is beperkt. Dit vraagt om duidelijke keuzes In de omgevingsvisie is geconstateerd dat de ruimtelijke opgave groter is dan het grondgebied van Eindhoven. Dit vraagt om strategische keuzes en slimme

9

Inboeknummer 7941987_05 combinaties. De omgevingsvisie biedt met de verstedelijkingsprincipes een eerste aanzet in de keuzes die gemaakt worden. Deze keuzes worden uitgewerkt in het Programma Verdichting. Indien er vanuit het Programma Verdichting nieuwe strategische keuzes gemaakt moeten worden, worden deze opgenomen in het concept Programma Verdichting. Uw raad kan daar door middel van wensen en bedenkingen op reageren. Participatietraject Het Programma Verdichting wordt opgesteld als programma onder de Omgevingswet. Hiervoor worden verschillende groepen op verschillende manieren betrokken. Hierbij is ook aandacht voor toekomstige bewoners en het stille midden. Vastgesteld beleid wordt in de participatie niet ter discussie gesteld of opnieuw opengesteld voor participatie. Er is een participatieplan opgesteld en vastgesteld door het college van B&W. Uw raad is hiervan op de hoogte gesteld middels een raadsinformatiebrief. Personele consequenties Voor het opstellen van het Programma Verdichting is ambtelijke inzet noodzakelijk. Vanwege het integrale karakter van het beleid wordt breed expertise uitgevraagd. Er bestaat echter een risico met betrekking tot de beschikbaarheid van de ambtelijke capaciteit door vele andere prioritaire opgaven. Door te werken met een klein integraal projectteam en een grote klankbordgroep wordt dit risico grotendeels ondervangen.

Financiële consequenties Als onderdeel van het participatieplan worden er straatgesprekken gevoerd, deze gesprekken worden uitgevoerd door een extern bureau. De incidentele kosten die hiermee samenhangen worden gedekt uit het budget van de afdeling Integraal Ruimtelijk Beleid. Vanwege het integrale karakter van het beleid wordt tevens een breed projectteam opgezet. De uren van dit projectteam worden gedekt uit de bestaande personele formatie en leidt niet tot extra incidentele dan wel structurele uitbreiding van formatie. Communicatie Voor het Programma Verdichting wordt participatie gepleegd met professionele partijen, partners, collega overheden, inwoners, bezoekers, ondernemers en andere partijen in de stad. Communicatie over het Programma Verdichting vindt plaats via de gemeentelijke website. De bekendmaking voor de participatie verloopt ook via andere kanalen. Planning en uitvoering Om tot Programma Verdichting te komen, volgen we de volgende stappen: 1. Het schrijven van het conceptbeleid op basis van de uitgangspunten uit de startnotitie 2. Het toetsen van het conceptbeleid d.m.v. o participatie en o wensen en bedenkingen van de raad (incl. het intrekken van het hoogbouwbeleid 2008) 3. Aanpassen van het conceptbeleid n.a.v. participatie en wensen en bedenkingen

10

Inboeknummer 7941987_05 4. Het vaststellen van het Programma Verdichting door B&W 5. Publicatie van het Programma Verdichting via het via systeem Decentrale Regelgeving Hiervoor volgen we de volgende planning Raadsvoorstel startnotitie ter vaststelling in raadsvergadering Schrijven concept Programma Verdichting Participatie extern Aanpassen concept Programma Verdichting n.a.v. participatie Raadsvoorstel concept Programma Verdichting voor wensen en bedenkingen in raadsvergadering Aanpassen Programma Verdichting n.a.v. wensen en bedenkingen Vaststellen Programma Verdichting in B&W Publiceren Programma Verdichting via systeem Decentrale Regelgeving

9 september 2025 Q3 – Q4 2025 Q4 2025 Q4 2025 – Q1 2026 Q1 2026 Q1 en Q2 2026 Q2 2026 Q2 2026

Evaluatie Evaluatie is een vast onderdeel van het proces rondom omgevingsprogramma’s. Na vaststelling van de het Programma Verdichting monitoren we de ontwikkeling van de stad en de omgevingswaarden. We bekijken regelmatig of we nog op de juiste weg zitten en of aanpassingen in beleid op opgaven nodig zijn. Dit koppelen we dan via de reguliere P&C cyclus terug. Bijlagen 1. Wijze van verwerken aangenomen initiatiefvoorstel (raad d.d. 15 april 2025) Startnotitie Verdichtingsbeleid Eindhoven (Groen Links) 2. Samenhang tussen verschillende beleidsstukken

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

11

Inboeknummer 7941987_05

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ; -

1. De onderstaande algemene uitgangspunten voor het ontwikkelen van het programma Verdichting vast te stellen: a. Het Programma Verdichting is in lijn met relevant vastgesteld gemeentelijk beleid; b. We halen inspiratie uit beleid van andere grote gemeentes met hoge bouwdichtheden (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag); c. Het Programma Verdichting is integraal beleid waarbij in ieder geval rekening gehouden wordt met: - Mobiliteit en parkeren - Sociale veiligheid en het tegengaan van ondermijning - Sociale cohesie en sociale structuren - Inclusie en toegankelijkheid - Milieuaspecten (wind, zon, klimaat, bodem etc.) - Gezonde fysieke leefomgeving (groen, sport en spel, ontmoeting etc.) - Wonen, werken en voorzieningen - Cultuurhistorie en erfgoed - Energie en duurzaamheid - Verhouding bebouwd oppervlak – open ruimte (lucht, openbare ruimte en groen) d. Daar waar mogelijk wordt een verwijzing gemaakt naar ander beleid en omgevingsprogramma's en al vastgesteld beleid wordt in het programma zo min mogelijk herhaald. 2. De onderstaande stedenbouwkundige en planologische uitgangspunten voor het ontwikkelen van het programma Verdichting vast te stellen: a. Eindhoven wordt verdicht met behoud van de kenmerkende stedenbouwkundige opzet van de stad (het stedenbouwkundig verhaal van de stad); b.

Het stedenbouwkundig verhaal van de stad is de basis voor de uitwerking op gebiedsniveau waarbij we aandacht hebben voor: - De ondergrond van Eindhoven - De structuren en karakteristieken van Eindhoven - De identiteit van gebieden - De lagen van de ontstaansgeschiedenis van Eindhoven waarbij met de verdichting een nieuwe laag toegevoegd wordt - De Brainportidentiteit c. Verdichting gebeurt in heel Eindhoven. Hierbij houden we rekening met:

12

Inboeknummer 7941987_05 -

d.

e. f. g.

h.

De focusgebieden voor verdichting vanuit de omgevingsvisie (stadscentrum, overige centrumgebieden en nabij (H)OV-lijnen en -knopen) - Aandacht voor verdichting in wijken en de daarbij noodzakelijke voorzieningen, met speciale aandacht voor het combineren van werklocaties in woongebieden en waar mogelijk woonlocaties in werkgebied. - Gebiedsgerichte criteria, waarbij een duidelijke keuze gemaakt wordt voor een passende vorm van verdichting rekening houdend met de verschillende schaalniveaus, dichtheden en bouwhoogtes in de stad. We houden rekening met de verhouding bebouwing/openbare ruimte. Er komt een definitie van laagbouw, middelhoogbouw en hoogbouw, waarbij rekening wordt gehouden met de principes uit de Verdichtingsvisie Binnenstad (Eindhovense laag, Brainportlaag en Specials) en de economische haalbaarheid van hoogbouw; We houden rekening met de stad op ooghoogte (Eindhovense laag); De hoofdgroenstructuur is de contramal voor de verdichting en vice versa; Verdichting aan de randen van de groene hoofdstructuur, niet zijnde in het groen, is kansrijk. Waarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen stadsranden en parkranden; We houden rekening met de ondergrond (bodem en water sturend, drukte in de ondergrond, ecologie en energie).

3. De onderstaande uitgangspunten op het gebied van leefbaarheid voor het ontwikkelen van het Programma Verdichting vast te stellen: a. We faciliteren sociale cohesie in gebouwen, wijken en buurten, - Door zowel gemeenschapsgevoel in het gebouw, als aanhaking op de omliggende buurt. - Door rekening te houden met de kwaliteit van de gezamenlijke binnen- en buitenruimte en openbare ruimte; b. We benutten verdichting om het voorzieningenniveau in de buurt, wijk en stad te verbeteren en versterken. Dit nemen we waar mogelijk mee in het beleid; c. De leefbaarheid en veiligheid wordt versterkt door aandacht voor de overgang wonen-openbare ruimte met extra aandacht voor de plint; d. Het Programma Verdichting geeft invulling aan de leidende principes zoals vastgesteld in de Koers Sociaal (2)040 - We bouwen voort op de kracht van onze inwoners, buurten, wijken en stad. - We zetten in op het aanpakken van grondoorzaken van sociaal maatschappelijke problemen (het onderzoek is geen onderdeel van het programma Verdichting). De aanpak van deze aspecten verwerken we, indien mogelijk, in het programma Verdichting. - We investeren ongelijk voor gelijke kansen ook bij verdichting. Hierbij houden we bij verdichting rekening met sociale structuren in de verschillende wijken.

13

Inboeknummer 7941987_05 Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

14