Raadsvoorstel startnotitie participatieproces Wielewaal

gemeente Eindhoven Inboeknummer Dossiernummer B&W beslisdatum

22bst00864 22.28.253 12 juli 2022

Raadsvoorstel Startnotitie Participatieproces Wielewaal

Inleiding Op 25 februari 2022 heeft de raad ingestemd met de aankoop van Landgoed de Wielewaal (Raadsvoorstel Aankoop Landgoed de Wielewaal 22bst00189). Het landgoed is met ± 142 hectare met hoofdzakelijk natuur/bos en bijzonder erfgoed met haar monumentale bomen, rododendrons, vijvers en rijke flora en fauna, een unieke plek binnen de stadsgrenzen van Eindhoven. De historie van het landgoed is onlosmakelijk verbonden aan Eindhoven, met Frits Philips als boegbeeld. Met de aankoop wordt het landgoed van en voor iedereen in Eindhoven. Het einddoel is om het landgoed (deels) toegankelijk te maken voor iedereen. Dat zal gefaseerd gebeuren omdat we voor de exploitatie van het gebied samenwerkingsverbanden aan willen gaan met partners (‘de vrienden van de Wielewaal’) die in euro’s en in kind willen bijdragen aan het openbaar maken van het gebied. Daarnaast willen we dat Eindhovenaren zelf ook met ideeën kunnen komen. Op die manier verlagen we de lasten voor de gemeente door ze te verdelen en creëren we eigenaarschap. In de meningsvormende raadsvergadering op 22 februari 2022 is u daarom toegezegd dat het college met een participatieplan naar de raad komt. Dit plan geeft aan hoe we een zo’n breed en divers mogelijke groep Eindhovenaren betrekken bij de ontwikkeling van het landgoed.

Deze startnotitie gaat in op dat participatieplan en het proces om te komen tot een ontwikkelingsvisie voor het stadsbos en een businesscase voor Landgoed de Wielewaal. Daarnaast geven we kaders mee voor het plan die eerder zijn benoemd in het raadsdossier. Ook willen we stilstaan bij het inschakelen van externe adviseurs op verschillende momenten in het proces.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college  Onvermijdelijk

Inboeknummer 22bst00864

Doelstelling Een optimaal participatieproces vormgeven binnen het speelveld van kaders en wensen die bijdragen aan de projectdoelstelling. Projectdoelstelling: Het unieke groen/natuur van Landgoed De Wielewaal als zodanig behouden en op een verantwoorde manier gefaseerd openbaar toegankelijk maken. Daarmee draagt het landgoed bij aan een gezonde en duurzame verstedelijking van Eindhoven en aan het zichtbaar en toegankelijk maken van het cultureel erfgoed van Eindhoven Voorstel 1. Instemmen met ‘de uitgangspunten samenspraak Wielewaal’ en het daaruit voortvloeiende samenspraakproces (bijlagen 1 en 2); 2. Instemmen met de rol van de raad in de verschillende fases van het samenspraakproces (bijlage 2), te weten: a. fase 1: april – september 2022: ophalen ideeën, uitleg proces, verbinden. Rol van de raad: advies op het participatieproces uit bijlage 2. b. fase 2: september – maart 2023: terugleggen ideeën en ophalen van extra input (binnen kaders). Rol van de raad: als toehoorder. c. fase 3: april 2023 – juli 2023: concept ontwikkelingsvisie en input businesscase. Rol raad: mogelijkheid om deel te nemen aan workshops. d. fase 4: september 2023 - december 2023: ontwikkelingsvisie en concept businesscase inclusief verslag samenspraak gereed. Rol raad: besluit nemen. 3.

Instemmen met de kaders en uitgangspunten die zijn opgesteld voor de ontwikkelingsvisie en het businessplan, waaronder het aanstellen van een externe adviescommissie door het college. 4. Het college de opdracht geven een externe adviescommissie samen te stellen uit verschillende disciplines die, continu, per fase, reflecteert op de uitkomsten van die fase. Argumenten 1.1 Middels dit participatieproces (bijlage 1) willen we betrokkenheid en eigenaarschap creëren. De ontwikkelingsvisie geeft aan welke functies er in de toekomst mogelijk zijn in het Stadsbos, zoals bv natuur, recreatie, horeca, bewegen en educatie. Maar ook hoe we omgaan met erfgoed, groen en toegankelijkheid. Centraal daarbij staat de ecologie; het behoud en de versterking van de waardevolle natuur en biodiversiteit. Ook het onderhoudsprogramma maakt deel uit van de samenspraak. De businesscase verwoordt hoe we de openstelling van het landgoed financieel mogelijk kunnen maken. De stad zal uitgedaagd worden hierover mee te denken. Het opstellen van de plannen doen we in samenspraak met iedereen die betrokken is bij het Stadsbos, zoals bewoners, gebruikers, experts, eigenaren en belangenorganisaties waaronder met name Trefpunt Groen Eindhoven, de Henri van Abbestichting, NatuurMonumenten en Brabants Landschap.

1.2 Het participatietraject is gericht op een zo’n breed en divers mogelijke groep Eindhovenaren te betrekken bij de ontwikkeling van het landgoed.

2

Inboeknummer 22bst00864

Gemeentelijke instrumenten (bijvoorbeeld digipanel, enquête en workshops) zullen worden ingezet. We betrekken waar mogelijk de stadsgezant inwonersparticipatie. Aanvullend worden social designers ingezet die op creatieve wijzen op verschillende locaties informatie delen en ophalen. Sleutelfiguren kunnen het onderwerp aanzwengelen en ervoor zorgen dat mensen geënthousiasmeerd worden te participeren.. 2.1 Er zijn verschillende fases in de samenspraak. Per fase worden stakeholders, inwoners, bewoners, experts, ondernemers betrokken en is een rolsuggestie gedaan voor de raad. Voor het organiseren van de participatie is een samenspraakplan opgesteld. Daaruit zijn ‘de uitgangspunten samenspraak Wielewaal’ gedestilleerd. In bijlage 1 zijn deze uitgangspunten verwoord. In bijlage 2 is het participatieproces weergegeven. Het beschrijft in vier fases hoe stakeholders (variërend van leveranciers, beïnvloeders, gebruikers en beslissers) betrokken worden en op welk moment. De participatievormen worden afgestemd op de verschillende groepen en de fases van het proces. Middels een logboek wordt bijgehouden wat door de participanten is ingebracht en of het verwerkt is in de ontwikkelingsvisie of het businessplan. Aanbevelingen en geleerde lessen uit eerdere participatietrajecten waaronder ‘het Integraal gebiedsgericht kader Stadhuisplein’ zijn verwerkt in dit proces.

De plannen die we in samenspraak opstellen zijn: de ontwikkelingsvisie voor het stadsbos (het gebied tussen Boschdijk, A. Fokkerwerg, het Beatrixkanaal en Elburglaan/Bezuidenhoudseweg), de businesscase de Wielewaal inclusief het Groen/beheerplan. 2.1.1 In fase 1 worden gesprekken gevoerd met bewoners, belanghebbenden, experts, ondernemers uit het gebied. Het doel van deze fase is ophalen van ideeën, uitleggen van het proces en verbinden van partijen met elkaar. Bovendien worden vergelijkbare projecten bekeken en bestaande onderzoeken naast elkaar gelegd en aanvullende onderzoeken op het gebied van ecologie (natuurwaarden) en cultuur historie uitgezet. De uitkomsten van de raadsvergadering van september 2022 maken deel uit van deze fase. 2.1.2 In fase 2 wordt samen met een bredere groep stakeholders gewerkt om input voor de ontwikkelingsvisie, het groenplanen de businesscase te verzamelen. Het doel van deze fase is om de ideeën die zijn opgehaald in de eerste fase terug te leggen bij de stakeholders uit de eerste fase voor extra input (binnen kaders). Een brede groep van inwoners van de stad wordt ook betrokken. Over de resulterende concept ontwikkelingsvisie (en de verzamelde input voor de businesscase) wordt uw raad geïnformeerd. Bovendien kan uw raad deelnemen aan verschillende vormen van de samenspraak.

2.1.3 In fase 3 wordt er met een kleinere groep stakeholders en betrokkenen verder gewerkt aan de concept ontwikkelingsvisie, de businesscase en het groenplan. Uw raad kan deelnemen aan de workshops om de ontwikkelingsvisie verder uit te werken. Voor de concept businesscase worden marktpartijen geconsulteerd en juridische constructies bestudeerd.

3

Inboeknummer 22bst00864

2.1.4

In fase 4 wordt het verlag van participatieproces opgesteld. Het verslag, de ontwikkelingsvisie, de concept businesscase en het groen/beheerplan worden ter inzage gelegd. Daarna kan uw raad, het verslag, de ontwikkelingsvisie en de businesscase vaststellen.

3.1 De kaders en uitgangspunten komen voort uit het eerdere raadsvoorstel omtrent de aankoop, het koopcontract, wet en regelgeving, passen in ons beleid en sluiten aan op de ambities van het nieuwe bestuursakkoord. Inhoudelijke kaders voor visie en businesscase: Voorwaarden (eisen): Verder ontwikkelen als majeur onderdeel van één van de drie grote stadsparken van Eindhoven (de groene wiggen), met een onderscheidend karakter en robuuste groene verbindingen van het centrum tot het buitengebied. Bescherming Landgoedstatus Bescherming Erfgoed (zowel het vastgoed (de opstallen) als opzet en specifieke delen van de inrichting van het Landgoed en de Engelse tuin. (Nader onderzoek is hier vereist). Behoud en versterking van waardevolle natuur (waaronder Natuur Netwerk Brabant), (nader onderzoek vereist). Veiligheid (kraak, vervuiling, brand en andere ongewenste activiteiten voorkomen). Het borgen van exploitatie en beheerkosten op de lange termijn. Rekening houden met het kettingbeding van erven Philips. Volgens dit beding kan het Landgoed niet eerder dan 2032 opengesteld worden voor publiek tenzij we anders overeenkomen met de erven Philips. Per direct beheer en onderhoud van de opstallen en het Landgoed (uitzondering: de Villa en bijwoning + tuin rondom de Villa: deze zijn tot 2 juni 2025 in beheer bij de voormalige eigenaar)

Uitgangspunten (wensen): Gefaseerd) toegankelijk maken van het landgoed voor publiek (projectdoel); Op basis van SWOT-analyse zonering aanbrengen in extensieve en intensieve delen. Geen toevoeging van woningbouw en commerciële functies (niet gerelateerd aan recreatie zoals kantoren e.d.) buiten de huidige bebouwing (collegebesluit en vastgelegd in een clausule van het koopcontract). Voorkomen van versnippering van het eigendom; Recreatieve verbindingen met omliggende gebieden; Het verbinden van ecologische structuren; Het versterken van de biodiversiteit en vitaliseren van het bos; Het leggen van verbindingen met o.a. het Van Gogh Nationaal Park; Een nieuwe betekenis geven aan (en verwijzingen houden en ontwikkelen naar) de erfenis van de familie Philips.

4.1 Gedurende alle fases wordt gewerkt met een externe commissie bestaande uit experts met verschillende achtergronden (groen, erfgoed, economie, landschap) die per fase een reflectie geven op de uitkomsten gerelateerd aan de ontwikkelingsvisie en de businesscase. De commissie moet nog worden samengesteld. Het doel is om met

4

Inboeknummer 22bst00864

behulp van een externe buitenboordmotor een onafhankelijke, deskundige, integrale blik te ontvangen op de uitkomsten per fase. De adviezen van deze commissie zijn openbaar en zullen via verschillende kanalen worden gepubliceerd waaronder de gemeentelijke website.

Kanttekeningen 1.1 Mogelijk dat door het participatieproces vertraging ontstaat in de planvorming Voor dit traject is een stakeholderslijst opgesteld welke naar verwachting uitbreidt zodra het participatieproces loopt. Dat kan leiden tot meer input ophalen en verwerken. Vertragingen als gevolg van het particiaptietraject zullen voorgelegd worden aan het college. De Raad wordt hierover geïnformeerd. Financiële consequenties Voor capaciteit en inzet bureaus wordt € 50.000,- beschikbaar gesteld uit het projectbudget. Waar nodig zal voor de inzet van innovatieve methodes aanvullend gebruik gemaakt worden van het daarvoor bestemde incidentele middelen Inwoners- en Overheids- Participatie 2022. Communicatie Het concept participatieproces is gecommuniceerd met organisaties/ondernemers in het gebied stadsbos. Met belangenorganisaties als Trefpunt Groen en Van Abbestichting. De huidige bewoners van het Landgoed en partijen die zich hebben gemeld bij de gemeente zijn geïnformeerd over het proces. Het proces is ook terug te vinden op de gemeentelijke website (zoekterm Wielewaal). Na besluitvorming zal een bredere spreiding plaatsvinden van het participatieproces en het inhoudelijke traject worden opgestart zoals in de verschillende fases (bijlage 2) is verwoord. Planning en uitvoering Middels dit raadsvoorstel wordt een uitspraak van de raad gevraagd over het participatieproces.

Tussen september en maart 2023 zal de raad geïnformeerd worden tijdens de werkvormen en vervolgens over het concept ontwikkelingsvisie dat daaruit is opgesteld. Tussen april 2023 en juni 2023 worden raadsleden uitgenodigd deel te nemen aan workshops voor de ontwikkelingsvisie. Eind 2023 worden de plannen ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Evaluatie De participatie zal getoetst worden aan de uitgangspunten en voorwaarden van het Koersdocument. Na afloop vindt er een evaluatie plaats.

5

Inboeknummer 22bst00864

Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Bijlage 1: Uitgangspunten samenspraak Wielewaal • Bijlage 2: Particiaptieproces Ontwikkelingsvisie en Businesscase Stadsbos Wielewaal Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

6

Inboeknummer 22bst00864

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 juli 2022; besluit: 1. 2.

3.

4.

Instemmen met ‘de uitgangspunten samenspraak Wielewaal’ en het daaruit voortvloeiende samenspraakproces (bijlagen 1 en 2); Instemmen met de rol van de raad in de verschillende fases van het samenspraakproces (bijlage 2), te weten: a. fase 1: april – september 2022: ophalen ideeën, uitleg proces, verbinden. Rol van de raad: advies op het participatieproces uit bijlage 2. b. fase 2: september – maart 2023: terugleggen ideeën en ophalen van extra input (binnen kaders). Rol van de raad: als toehoorder. c. fase 3: april 2023 – juli 2023: concept ontwikkelingsvisie en input businesscase. Rol raad: mogelijkheid om deel te nemen aan workshops. d. fase 4: september 2023 - december 2023: ontwikkelingsvisie en concept businesscase inclusief verslag samenspraak gereed. Rol raad: besluit nemen. Instemmen met de kaders en uitgangspunten die zijn opgesteld voor de ontwikkelingsvisie en het businessplan, waaronder het aanstellen van een externe adviescommissie door het college. Het college de opdracht geven een externe adviescommissie samen te stellen uit verschillende disciplines die, continu, per fase, reflecteert op de uitkomsten van die fase.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

7