Raadsvoorstel Startnotitie Pact Woensel Zuid

gemeente Eindhoven Bouwteam Pact Woensel Zuid Inboeknummer 22bst01465 Dossiernummer 22.51.451 B&W beslisdatum 20 december 2022

Raadsvoorstel Startnotitie Pact Woensel Zuid Inleiding Woensel Zuid scoort op bijna alle sociaaleconomische thema’s significant lager dan de rest van Eindhoven. Er spelen complexe en hardnekkige vraagstukken rond armoede en werkloosheid, onderwijsachterstanden, polarisatie en ondermijning en een achteruitgang van de kwaliteit van de leefomgeving, leefbaarheid en veiligheid(sbeleving). Bijlage 1 bevat een kaartbeeld met de opgaven en de spreiding daarvan over het gebied. De gemeente en partners zijn nu al actief in het gebied en tóch slagen we er samen onvoldoende in om echt het verschil te maken op domein overstijgende problematiek. Dat gaan we anders doen. Er is een langjarige aanpak nodig met minder verkokering, meer integraliteit en samenhang en meer slagkracht. De leefwereld van bewoners en ondernemers moet daarbij centraal staan. Dit doen we met elkaar en voor elkaar. In dit Pact staat de gemeente niet zozeer in een hiërarchische verhouding, maar is één van de partners in het netwerk, c.q. in de samenwerking. Doel Via het Pact Woensel Zuid gaan we vanuit gezamenlijke ambities en doelen op alle niveaus langdurig (20 jaar) samenwerken, met doorzettingskracht. Vooral door te ‘doen’ en bestaande werkwijzen en aanpakken te doorbreken als dat nodig is om een beter resultaat te bereiken. Tegelijkertijd behouden we dat wat al goed is.

Het Pact gaat over de extra's die nodig zijn om de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren voor mensen die wonen en werken in Woensel Zuid. Waarom een Pact? Werken via het Pact is anders dan voorgaande wijkaanpakken. Kenmerkend aan de werkwijze met het Pact is dat de leefwereld van inwoners en ondernemers centraal staat. Het gaat om een langjarige aanpak (20 jaar), waarbij we integraal en gelijkwaardig samenwerken met ondernemers, inwoners en partnerorganisaties. Dit doen we vanuit gedeelde uitgangspunten en ambities, waarbij niet alle projecten en activiteiten vooraf duidelijk zijn. We moeten samen op zoek naar wat goed werkt en kijken hoe we dat kunnen versterken. En ook naar wat niet of onvoldoende werkt en samen gaan staan voor een andere aanpak. We zien kansen en is er energie bij bewoners en ondernemers, waarmee we samen een positieve draai kunnen geven aan Woensel Zuid. We beginnen niet bij nul. Er loopt al veel in Woensel Zuid waarop we kunnen aanhaken. Dat biedt kansen! Alleen al vanuit gemeentelijk perspectief noemen we (niet uitputtend) ruimtelijke/woningbouwontwikkelingen, aardgasvrij maken, energietransitie, duurzaamheidspact, ondermijningsaanpak, zelfredzaamheidsaanpak, preventieaanpak met de jeugd, samen leven in verscheidenheid, polarisatie-aanpak, de Buurtonderneming Woensel West, actieplannen voor Hemelrijken/Gildebuurt incl. Kruisstraat/Woenselse Markt, etc.

Inboeknummer

22bst01465

Daarnaast is er een wederkerige relatie tussen Woensel Zuid en de aangrenzende gebiedsontwikkeling Fellenoord/Knoop XL en met het Duurzaamheidspact. Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) en Samen Morgen Mooier Maken In het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid1 is Woensel Zuid aangewezen als één van de 20 focusgebieden, waarbij de gemeente wordt gevraagd om samen met bewoners, ondernemers en gebiedspartners tot een lokale (bestuurlijke) alliantie (een pact) te komen, onder voorzitterschap van de burgemeester. Het Rijk is tevens partner. Daarnaast is in het bestuursakkoord Samen Morgen Mooier Maken Woensel Zuid aangewezen als focusgebied voor een doorbraakaanpak waarbij de opgaven in het gebied centraal staan en is één van de gebieden met bijzondere aandacht van de stadsgezant doorbraak integraal gebiedsgericht werken. Niet alleen het college, maar ook het Rijk en onze professionele gebiedspartners en zien de problemen en de urgentie. Startnotitie We zitten nu in de bouwfase van het Pact. Dat betekent dat alle partners tot in maart 2023 nog met elkaar in gesprek zijn over het Pact. De grote lijn staat, maar het is mogelijk dat zaken nog zullen worden aangepast zodat we aan het eind van Q1-2023 aan de slag kunnen met Pact dat door alle partijen wordt gedragen.

Deze startnotitie gaat in op het toekomstbeeld voor Woensel Zuid, de drie thema’s waarmee we hier naar toe werken en de wijze waarop de dat gaan doen. Daarnaast beschrijven we de uitgangspunten en werkwijze waarop we de ambities willen verwezenlijken. Dit is het resultaat van gesprekken die tot nu toe zijn gevoerd met bewoners, ondernemers en gebiedspartners. Tot slot bevat deze notitie een voorstel over de wijze (proces) van raadsbetrokkenheid gedurende de uitvoering van het Pact. Rol van de raad Uw raad heeft op 6 september jl. een werkbezoek gebracht aan Woensel Zuid om kennis te maken met problemen die in Woensel Zuid spelen en (nog onbenutte) kansen. Ook is gesproken over het proces om te komen tot een langjarige samenwerking waarin gemeente, gebiedspartners en bewoners samen de schouders zetten onder Woensel Zuid. Een Pact voor, door én met Woensel Zuid. Tijdens het werkbezoek is daarom door uw raad van gedachten gewisseld over de positie van de gemeente (het college) bij het aangaan van de beoogde samenwerking en tijdens de uitvoeringsfase van het Pact. Tevens is stil gestaan bij hoe u als gemeenteraad daarbij betrokken wilt zijn.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het bestuursakkoord  Onvermijdelijk Doelstelling

1 Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid | Rapport | Rijksoverheid.nl

2

Inboeknummer

22bst01465

Het aangaan van een langjarige, integrale alliantie – een “Pact” – van gebiedspartners, gemeente en het Rijk voor Woensel Zuid, eind maart 2023. De leefwereld van bewoners en ondernemers staan in het Pact centraal, daarom is eenduidige participatie en integrale afstemming op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau vanuit de gemeente essentieel. Met deze startnotitie geeft uw raad (inhoudelijke) kaders mee waarbinnen het college een Pact kan aangaan en bepalen op welke wijze uw raad betrokken wil zijn bij de uitvoering en tussentijdse doorontwikkeling van het Pact. Voorstel 1. Instemmen met het langjarig houdbare kader voor het aangaan van een Pact Woensel Zuid door de gemeente, bestaande uit: Het toekomstbeeld, oftewel de hoofdambitie, voor Woensel Zuid: “Woensel Zuid is heel gewoon, heel bijzonder. In 2045 is Woensel Zuid een kleurrijk stadsdeel waar veel gebeurt en veel verschillende bewoners en ondernemers zich meer dan thuis voelen. Veel grootstedelijke voorzieningen zijn hier gehuisvest en daardoor is het een aantrekkelijk stadsdeel voor velen om hier te wonen, werken en verblijven. In 2045 zakt niemand meer door het ijs! Niet qua veiligheid, maar ook sociaal niet. Hoewel we in de basis alle personen in beeld hebben, is niet alle problematiek oplosbaar. We blijven met bewoners in de verschillende buurten samen aan het werk”. b.

Via een focus op drie thema’s, oftewel drie deelambities, werken we – samen met bewoners, ondernemers en gebiedspartners- toe naar deze hoofdambitie, Deze thema’s/deelambities zijn: i. Perspectief: “Als bewoner en ondernemer in Woensel Zuid kun je je talenten ontdekken en ontwikkelen en werken aan een goede toekomst. Je omgeving stelt je in staat dat te doen en anderen helpen je daarbij”. ii. Samen leven: “In Woensel Zuid voelt iedereen zich thuis. We hebben oog voor elkaar. Er is respect en begrip voor elkaar. We ondersteunen elkaar waar nodig”. iii. iii.Fijne buurt: Als bewoner van Woensel Zuid woon je fijn in je buurt en woning. Zowel binnen in je huis als buiten op straat voel je je veilig”. Instemmen met de volgende werkwijze en uitgangspunten voor het aangaan van een Pact Woensel Zuid: - multidisciplinaire samenwerking - werken vanuit de gezamenlijke ambities en doelen - werken in coalities aan concrete doorbraken en activiteiten - ‘doen’ is het sleutelwoord - werken op basis van intrinsieke motivatie - werken met betrokkenen met invloed. Instemmen met de volgende wijze van betrokkenheid van de raad tijdens de langjarige (20 jaar) uitvoering en doorontwikkeling van Pact Woensel Zuid: a. Via Raadsinformatiebrieven (RIB’s) regelmatig informeren over de voortgang en (door)ontwikkeling van het Pact Woensel Zuid. Daartoe zijn een aantal vaste momenten te benoemen.

De eerste RIB kunt u tegemoetzien na het aangaan van het Pact, in april 2023. Ook ontvangt u a.

2.

3.

3

Inboeknummer

b. c. d.

22bst01465

een RIB voordat de uitvoeringsprogramma’s en voortgangsrapportages binnen het Pact worden opgesteld en een RIB nadat ze zijn vastgesteld door alle aan het Pact deelnemende partijen. Desgewenst kunt u bespreking in uw raad agenderen. Daarnaast zal het Pact, en de rol van de gemeente hierin, terugkomen in de jaarlijkse P&C-cyclus. In navolging van het succesvolle werkbezoek van 6 september jl. organiseren wij jaarlijks minimaal één werkbezoek aan Woensel Zuid. We organiseren uitwisselingen met andere gemeenteraden binnen de 20 pacten.

Argumenten 1.1. Pact Woensel Zuid verschilt van eerdere wijkaanpakken. Nederland heeft een traditie van wijkaanpakken, bijvoorbeeld de Vogelaarwijken. Lessen uit het verleden verwerken we in het beoogde Pact Woensel Zuid. Belangrijke verschillen die terug (moeten) komen in het Pact en de daarmee samenhangende werkwijze zijn: • Het centraal staan van de leefwereld van bewoners; • Een integrale en samenhangende aanpak; • Een langjarige (20 jaar) aanpak; • Samenwerking van de gemeente en een scala aan gebiedspartners, ondernemers en bewoners; • Betrokkenheid van bewoners en lokale ondernemers op de keuze en insteek van de te ondernemen activiteiten en maatregelen in hun buurt of wijk;

• •

En -gezien de looptijd en omvang van Woensel Zuid- adaptiviteit, flexibiliteit én maatwerk per buurt. Voor het toekomstbeeld en de wijze waarop we daar naartoe werken, ligt de focus op drie thema’s (perspectief, samen leven en fijne buurt). Deze zijn gebaseerd op gesprekken met professionals, ondernemers en bewoners en ondersteund door onderliggende data.

1.2. Het Pact voegt extra inzet toe aan bestaande interventies in Woensel Zuid. De wijze waarop we (samen)werken vertalen we in een drietal voorwaarden. Deze voorwaarden zijn van belang om de ambitie en doelen van het Pact over 20 jaar te halen. a) Wat we al (moeten) doen, blijven we goed doen Aan de basis staat dat we behouden wat we al goed doen. In de praktijk zien we geregeld dat we met het uitvoeren van bestaand beleid niet de resultaten bereiken die we wel willen bereiken. Dat het anders uitpakt dan verwacht. Of dat het onvoldoende aansluit bij de behoefte of leefsituatie van de bewoners en/of ondernemers. Of dat onbewust tegenstrijdig beleid wordt uitgevoerd. Dan moeten de verantwoordelijke partners met elkaar zorgen dat dit op orde komt. De partners aan het Pact dragen allemaal zorg voor het zo goed mogelijk aansluiten van lopend beleid, en de daaruit voortvloeiende activiteiten, bij de doelgroep(en) waar zij voor staan. Daarbij hebben ze allen een rol bij het wegnemen van belemmeringen en obstakels die horen bij de uitvoering van dat lopende beleid. b)

In samenhang samenwerken

4

Inboeknummer

22bst01465

Samen maken we Woensel Zuid. Dat betekent dat we samen verantwoordelijk zijn voor hoe we onze plannen, ambities en activiteiten tot uitvoering en tot een positief resultaat brengen. We werken samen en focussen op de gemene deler, namelijk het forceren van doorbraken waarmee we het leven van de bewoners en ondernemers verbeteren. De gemeente kan en wil dit niet alleen en dus wordt dit Pact samen met bewoners, ondernemers en andere maatschappelijke/investerende gebiedspartners opgesteld. c) Maatwerk per buurt Niet overal in Woensel Zuid gaan we hetzelfde doen. Elke buurt is verschillend qua opgaven, kenmerken en netwerken van bewoners en ondernemers. Dit betekent dat elk netwerk andere doorbraken en activiteiten nodig heeft. Met maatwerk per buurt werken we naar het toekomstbeeld voor Woensel Zuid toe. Tegelijk helpt het wel als we voor heel Woensel Zuid een toekomstbeeld vastzetten om bepaalde complexe opgaven stadsdeel breed zijn. We werken op basis van een gezamenlijke analyse van de complexe, taaie problemen. Denk daarbij aan o.a. armoede, taalvaardigheid, multi-problematiek, etc. Maar ook van kansrijke doorbraakactiviteiten om echt een verandering teweeg te brengen. Deze analyse wordt continu samen met inwoners en ondernemers en allerlei gebiedspartners gemaakt. 1.3.

Aan de slag vanuit een veilige basis Veiligheid is een belangrijke randvoorwaarde om fijn te kunnen wonen en werken. Het is misschien wel de belangrijkste randvoorwaarde om het Pact te laten slagen. Je moet je veilig voelen en het moet daadwerkelijk veilig zijn. Er wordt daarom specifiek aangehaakt bij het programma Preventie met Gezag waarbij o.a. stevig ingezet wordt op de bestrijding van ondermijnende criminaliteit in Woensel Zuid. 1.4. De beoogde hoofdambitie/toekomstbeeld voor Pact Woensel Zuid en de daaraan gekoppelde focus op 3 thema’s met bijbehorende deelambities zijn het (voorlopig) resultaat van een procesaanpak met allerlei betrokken gebiedspartners en bewoners. We bouwen aan een stevig raamwerk dat de komende 20 jaar houvast moet bieden. Dit doen we op basis van alle gesprekken die tot nu toe zijn gevoerd met partners, bewoners en ondernemers, tijdens ontwerpateliers en werkbijeenkomsten en op basis van de beschikbare onderzoeksdata. Leidend is een gedeeld toekomstbeeld voor Woensel Zuid, oftewel de hoofdambitie: Woensel Zuid is heel gewoon, heel bijzonder. In 2045 is Woensel Zuid is een kleurrijk stadsdeel waar veel gebeurt en veel verschillende bewoners en ondernemers zich meer dan thuis voelen. Veel grootstedelijke voorzieningen zijn hier gehuisvest en daardoor is het een aantrekkelijk stadsdeel voor velen om hier te wonen, werken en verblijven.

In 2045 zakt niemand meer door het ijs! Niet qua veiligheid, maar ook sociaal niet. Hoewel we in de basis alle personen in beeld hebben, is niet alle problematiek oplosbaar. We blijven met bewoners in de verschillende buurten samen aan het werk. Om deze hoofdambitie te realiseren zijn drie thema’s onderkend op basis van het tot nu doorlopen proces:

5

Inboeknummer

22bst01465

Thema 1 Perspectief Deelambitie 1: Als bewoner en ondernemer in Woensel Zuid kun je je talenten ontdekken en ontwikkelen en werken aan een goede toekomst. Je omgeving stelt je in staat dat te doen en anderen helpen je daarbij”. Wonen en opgroeien in Woensel Zuid betekent dat je niet altijd dezelfde kansen en mogelijkheden hebt als wanneer je elders in Eindhoven zou wonen. In verschillende buurten is er sprake van complexe sociaal economische problematiek en de plek waar je woont is niet altijd even uitnodigend voor een gezonde levensstijl. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren opgroeien in een buurt waar zij gestimuleerd worden om zich te ontwikkelen zoals zij dat zelf graag willen en waar zij een gezond en vertrouwd netwerk ervaren waarop ze terug kunnen vallen als dat nodig is. We vinden het belangrijk dat jong-volwassenen zich weten te ontwikkelen op hun eigen manier en een plek vinden in de samenleving. Dat kan zijn door een passende opleiding, (betaalde) baan, ondernemerschap of een zinvolle daginvulling. We vinden het belangrijk dat ongeacht je leeftijd, je dezelfde kansen en mogelijkheden krijgt aangereikt en je deze weet te herkennen. Het Pact Woensel Zuid moet ondernemers en inwoners ondersteunen in het aanreiken van perspectief, zodat zij de mogelijkheid hebben om het persoonlijke potentieel te kunnen ontwikkelen en langer en gezond leven.

Thema 2 Samen leven Deelambitie 2: “In Woensel Zuid voelt iedereen zich thuis. We hebben oog voor elkaar. Er is respect en begrip voor elkaar. We ondersteunen elkaar waar nodig”. In Woensel Zuid wonen veel mensen met verschillende etnische en sociaal-culturele achtergronden, verschillende sociaaleconomische situaties, gezondheidsverschillen en verschillende levensstijlen, dicht bij elkaar. Het samen met elkaar leven in de buurt en in de straat gaat soms goed, maar zorgt soms ook voor de nodige onherkenbare situaties bij de ander, al dan niet met frustratie en onbegrip tot gevolg. Hoewel het principe ‘leef en laat leven’ vanuit bijna iedereen wordt erkend, blijkt het soms toch lastig om dit in het dagelijkse leven tot uiting te laten komen. Samen vinden wij dat dit anders kan en moet. Woensel Zuid moet een plek zijn waar voor iedereen een plekje is, ongeacht wie je bent en wat je meebrengt. Thema 3 Fijne buurt Deelambitie 3: “Als bewoner van Woensel Zuid woon je fijn in je buurt en woning. Zowel binnen in je huis als buiten op straat voel je je veilig”. ‘Fijne buurt’ gaat over de kwaliteit van jouw woning en hoe deze past bij jouw levensfase en -wijze. Het gaat over hoe je de fysieke leefomgeving en het voorzieningenniveau bij jou in de buurt ervaart. Ook gaat het over hoe mensen met elkaar samenwonen en hoe betrokken ze zijn bij hun buurt.

In fijne buurt komen fysiek en sociaal samen, deze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De sloop en nieuwbouw van woningen gaat vanaf het begin over sociale netwerken houden en versterken zodat na oplevering er een sterke cohesie in de buurt is. Fijn wonen is ook wonen zonder zorgen over dreigende schulden, bijvoorbeeld vanwege de hoge energieprijzen.

6

Inboeknummer

22bst01465

We zetten ons in om fijn wonen voor iedereen mogelijk te maken. Een buurt is heel bepalend voor hoe fijn je woont. Het zorgen voor een openbare ruimte waar je je buurtgenoten kunt ontmoeten, waar je kunt sporten en bewegen en waar je je prettig voelt en waar het veilig is draagt bij aan je woongeluk. 2.1 Uitgangspunten, opbouw en werkwijze van het Pact We kiezen voor de volgende uitgangspunten bij de uitvoering van het Pact: (1) Multidisciplinaire samenwerking We kiezen voor een samenwerking tussen overheid (gemeente en rijk), publiek-private en private partijen (woningcorporaties, onderwijs, politie, welzijnsinstellingen, bedrijfsleven, culturele instellingen, maatschappelijke instellingen2), bewoners en ondernemers. Allemaal partners die een bijdrage leveren aan de ambitie en doelen van het Pact die zijn verenigd in de alliantie. In deze samenwerking is iedereen welkom. We werken toe naar een vorm waarin ook de kleine(re) (vrijwilligers)organisaties deelnemen in deze alliantie3. (2) Werken vanuit de gezamenlijke ambitie en doelen De ambitie en de doelen uit het Pact vormen de basis voor de samenwerking. Hier grijpen we telkens met elkaar op terug. Vanuit deze gezamenlijke ambitie en doelen worden de doorbraken en activiteiten bepaald. We maken hier concrete plannen (bijvoorbeeld 5 jaar) voor die we geregeld tegen het licht houden, aanscherpen en aanvullen waar nodig.

(3) Werken in coalities aan concrete doorbraken en activiteiten De doorbraken en activiteiten worden vormgegeven door verschillende coalities van partners. Elke doorbraak en activiteit heeft een trekker en een coalitieteam. Zij maken hun eigen aanpakken. Deze brengen we samen onder het uitvoeringsprogramma van het Pact. Als het ware zijn dit mini-projectteams, waarin iedere partner een bijdrage levert vanuit zijn eigen organisatie en verantwoordelijkheden. (4) ‘Doen’ is het sleutelwoord We zetten in op doen! Hiermee bedoelen we niet allerlei beleidsstukken en plannen maken, maar concrete projecten waarmee we direct buiten zichtbaar zijn. (5) Werken op basis van intrinsieke motivatie en betrokkenen met invloed Bij voorkeur gaan we het Pact niet onnodig juridificeren, maar we willen wel aan het begin met alle betrokken partijen een convenant of intentieverklaring ondertekenen. Het is belangrijk dat deelnemers in de alliantie positie en statuur hebben binnen hun organisatie om (doorbrekende) beslissingen te nemen. 2.3 Het Rijk geeft met Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) richting Het Rijk zorgt voor het opstellen van het Nationaal Programma en heeft een rol als katalysator voor het aangaan en invullen van een partnerschap met gemeenten met een stedelijk focusgebied.

Daarnaast richt de rol van het Rijk zich op een –daar waar mogelijk en relevant- financiële bijdrage in de kosten van de lokale aanpak, het aanscherpen van het juridisch instrumentarium, het opzetten van een

2 Zie bijlage 2 voor een overzichtslijst van betrokken partners gedurende de bouwfase van het Pact

Woensel Zuid

7

Inboeknummer

22bst01465

kennisinfrastructuur en het meedenken en bijdragen aan het realiseren van doorbraken in complexe casuïstiek die zich in de twintig stedelijke focusgebieden (waaronder Woensel Zuid) voordoet. Daarnaast zal BZK/VRO het initiatief nemen voor het instellen van een interdepartementale werkgroep die aan de slag gaat met de concrete implementatie van een integrale, gebiedsgerichte inzet. Hierbij stemmen ze ook af hoe de aanvragen voor (financiële) ondersteuning voor gemeenten op de verschillende terreinen kunnen worden gestroomlijnd en onnodige administratieve lasten worden voorkomen. Het Rijk prioriteert haar inzet naar de 20 focusgebieden en verwacht dit ook van de gemeenten. Het Rijk vraagt de gemeenten onder andere om lokaal tot (bestuurlijke) allianties te komen, waarbij het Rijk partner is. Dit overleg dient onder voorzitterschap van de burgemeester te staan, en komt een aantal keer per jaar bij elkaar om de voortgang van het programma te bespreken, inclusief eventuele ‘vastlopers’ die zich in de uitvoeringspraktijk voordoen. Tevens vraagt het Rijk gemeenten om het initiatief te nemen voor een gezamenlijk programmabureau. Dit team stuurt op behoud van focus, legt dwarsverbanden binnen en tussen deelnemende organisaties en is met name goed aangesloten op de gemeentelijke organisatie. Voor de komende drie jaar stelt het ministerie hiervoor jaarlijks € 500.000 beschikbaar.

Het inregelen van de gemeentelijke organisatie op de onafhankelijke programmaorganisatie van het Pact, heeft onze expliciete aandacht en wordt ter hand genomen zodra de governance van het Pact helder wordt. Hierover zijn we nog met het Rijk en andere partners van het Pact in gesprek. 3.1 Tijdens het werkbezoek van 6 september 2022 heeft uw raad al een aantal aandachtspunten benoemd. Tijdens het werkbezoek zijn enkele aandachtspunten benoemd door de aanwezige raads- en commissieleden. Aandachtspunten voor het college bij het aangaan en uitvoeren van het Pact enerzijds en voor de verhouding van uw raad tot het Pact anderzijds zijn: • Opnemen van concrete doelen in het Pact en in de daaruit (toekomstig) voortvloeiende uitvoeringsprogramma’s; • De langjarige samenwerking de tijd geven om resultaten te bereiken en hierbij als raad niet bij elk incident te willen bijsturen; • Oog houden om ook op korte termijn concrete resultaten/successen te boeken; • Het belang om met het Pact echt doorbraken te gaan realiseren die passend zijn bij de diverse wijken en buurten in Woensel Zuid; • En successen te vieren. 3.2 Binnen het Pact is de gemeente één van de samenwerkingspartners. Dat vraagt om een andere rol van gemeente en om betrokkenheid van de gemeenteraad In principe is er geen hiërarchische verhouding tussen de deelnemers in het Pact.

Ook de gemeente is één van de samenwerkingspartners. Overige in beeld zijnde partners en potentiële deelnemers aan het Pact zijn o.a. politie, WIJeindhoven, woningcorporaties, CKE, scholen, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Zie bijlage 2. Deze partners zijn zowel op operationeel-tactisch niveau betrokken, als meer strategisch en op directie- en bestuurlijk niveau

8

Inboeknummer

22bst01465

Van iedere deelnemende partij aan het Pact wordt verwacht dat zij in hun eigen organisatie regelen dat doorbraken gerealiseerd kunnen worden. Daarvoor hebben wij ook de stadsgezant ingezet die als opdrachtgever voor de ambtelijke organisatie functioneert. Het is van belang dat alle partners vanuit intrinsieke motivatie deelnemen, om samen te zorgen voor een vlot verloop van de (ingewikkelde) uitvoering en de benodigde – besluitvormings- en werkprocessen in de eigen organisaties. In dit Pact is de gemeente Eindhoven niet de eindbeslisser maar één van de deelnemende partijen. Het aangaan van een dergelijke samenwerking en de uitvoering daarvan is een collegebevoegdheid. Uw raad geeft daartoe kaders mee en ziet toe op de naleving daarvan. Gezien het langjarig karakter ligt het voor de hand dat er gedurende de looptijd moet worden bijgestuurd. Dat geldt zeker voor de activiteiten en projecten in Woensel Zuid. Maar het kan ook zo zijn dat economische ontwikkelingen en/of veranderingen van maatschappelijke opgaven vragen om aanpassing van de nu gekozen toekomstbeeld en thema's. Daaruit volgt dat het van belang is uw raad periodiek te betrekken bij de inhoudelijke doorontwikkeling en de gemeentelijke inzet in de opeenvolgende uitvoeringsprogramma’s, Het college zal dit vervolgens meenemen in eerdergenoemd alliantieoverleg.

Ons voorstel is om uw raad: • Te vragen aan te geven hoe u uw rol binnen het Pact wilt invullen, naast onderstaande voorstelpunten • Via Raadsinformatiebrieven (RIB) regelmatig te informeren over de voortgang en (door)ontwikkeling van het Pact Woensel Zuid. Daartoe zijn een aantal vaste momenten te benoemen. De eerste RIB kunt u tegemoetzien na het aangaan van het Pact, in april 2023. Ook ontvangt u een RIB voordat de uitvoeringsprogramma’s en voortgangsrapportages binnen het Pact worden opgesteld en een RIB nadat ze zijn opgesteld. Desgewenst kunt u bespreking in uw raad agenderen. • Daarnaast zal het Pact, en de rol van de gemeente hierin, terugkomen in de jaarlijkse P&C-cyclus. • In navolging van het succesvolle werkbezoek van 6 september jl. zijn wij voornemens om jaarlijks minimaal één werkbezoek aan Woensel Zuid te organiseren. • We organiseren een uitwisseling met andere gemeenteraden binnen de 20 pacten. • We organiseren een jaarlijks informerend gesprek met uw raad over de verantwoordingsrapportage aan het Rijk. Kanttekeningen 1.1 Realiteitsgehalte van de geschetste ambities De problematiek in grote delen van Woensel Zuid is complex en omvangrijk. Het toekomstbeeld dat bij argument 1.4 is geformuleerd, kan worden geïnterpreteerd als niet realistisch en utopisch. Het is ook zeer de vraag of alle problemen ooit zullen zijn opgelost.

Woensel Zuid zal waarschijnlijk altijd een ‘rauw randje’ houden. We onderkennen dat het werk in Woensel Zuid misschien wel nooit 'af' is. Het formuleren van onze ambities biedt echter een leidraad voor de gezamenlijke inzet. 2.1 Specifieke verantwoordelijkheid gemeente in de samenwerking

9

Inboeknummer

22bst01465

We voeren de gesprekken op gelijkwaardige basis. Dat doen we in de bouwfase en dat is ook onze intentie voor de uitvoeringsfase. Dat betekent eerst en vooral dat we goed naar elkaar luisteren en eenieders input serieus nemen. Tegelijk is het zo dat primair de gemeente door het Rijk is uitgenodigd om het initiatief te nemen tot een lokale alliantie, c.q. een Pact Woensel Zuid. Het is dan ook logisch dat er in de uitvoeringsfase van de gemeente een coördinerende en verantwoordende rol richting het Rijk wordt gevraagd. Daarnaast is het van belang om ons bewust te zijn van de opdrachtgeverrelaties en subsidierelaties die we met sommige gebiedspartners hebben. 2.2 Belang voor gemeente en alle gebiedspartners om met het Pact Woensel Zuid intrinsiek gemotiveerd aan de slag te gaan en vol te houden. Het is essentieel dat we deze grootschalige gebiedsaanpak niet optuigen omdat het Rijk dit van ons verlangt, maar omdat wij zelf (gemeente Eindhoven inclusief deelnemende gebiedspartners) overtuigd zijn van het gemeenschappelijke belang. We doen dit omdat het noodzakelijk is om inwoners van dit deel van Eindhoven op gelijkwaardig niveau te krijgen als de rest van Eindhoven en te zorgen dat ook zij kunnen gaan profiteren van de positieve effecten van de Brainport regio. Ongeacht blijvende (financiële) deelname van het Rijk of niet.

2.3 Het Pact is voor gemeente én onze partners een nieuwe manier van werken Integraal en samenhangend wijkgericht werken in het algemeen en dit Pact in het bijzonder heeft niet alleen consequenties voor de samenwerkingsrelatie tussen gebiedspartners enerzijds en met bewoners en ondernemers anderzijds, maar ook voor processen en werkwijzen in de eigen organisaties. Dat geldt zeker voor een omvangrijke en complexe organisatie als die van gemeente Eindhoven. Onze organisatie en interne processen zijn hiervoor nog niet optimaal ingericht. We gaan daarbij ongetwijfeld ook werkende weg tegen knelpunten aanlopen. Hiervan moeten we leren en interne knelpunten zullen we weg moeten nemen. Dat is cruciaal, immers de bewoners en ondernemers van Woensel Zuid én de gebiedspartners (mogen) rekenen op één, eenduidig opererende en communicerende gemeente Eindhoven.

Personele consequenties In de personele inzet is voor de huidige ‘bouwfase’ van het Pact voorzien. Op dit moment is nog niet inzichtelijk te maken wat de personele consequenties voor gemeente Eindhoven zijn na de bouwfase (bouwfase eindigt eind Q1 2023) en of dit past in de huidige formatie. Zodra hier meer over bekend is, wordt u geïnformeerd. Financiële consequenties Het Rijk (ministerie van BZK) heeft voor een periode van vooralsnog 3 jaar een jaarlijkse bijdrage van € 500K toegezegd ten behoeve van een onafhankelijk gepositioneerd programmabureau. Er zijn tal van bestaande geldstromen van Rijk naar gemeente binnen de hiervoor omschreven thematiek van het Pact. Het Rijk kondigt in het NPLV aan haar (financiële) inzet te prioriteren naar de 20 focusgebieden en verwacht van de gemeente dat zij dat ook doet. Een eerste voorbeeld hiervan is de toekenning van een subsidie van ruim € 20 miljoen voor de realisatie van een drietal projecten in Woensel Zuid. U bent hierover door ons per collegebrief (juli

10

Inboeknummer

22bst01465

2021 - 21bst01194) geïnformeerd. We herkennen deze focus ook terug in de contacten met het Rijk over – bijvoorbeeld - Rijke Schooldag en Preventie met Gezag. Op het moment van dit schrijven is de exacte inhoud van het Pact en het eerste uitvoeringsprogramma nog in ontwikkeling. Binnen het voorgenomen uitvoeringsprogramma (met daarin concrete acties voor de deelnemende partners, waaronder de gemeente Eindhoven) zal de financiële impact (meer) concreet gemaakt worden. Communicatie De communicatie naar bewoners en ondernemers in Woensel Zuid vergt maatwerk en wordt vormgegeven in samenwerking met, of soms zelfs door gebiedspartners. Essentie is om continu in gesprek te blijven met bewoners en ondernemers om zo aan te blijven sluiten op hun leefwereld en daar waar nodig het Pact op aan te passen op basis van geboekte resultaten en opgedane ervaringen. Daartoe is een communicatieplan in de maak. Planning en uitvoering De bouwfase loopt tot en met het 1e kwartaal van 2023. Doel is om aan het eind van dat kwartaal een Pact Woensel Zuid te hebben. In het 1e kwartaal van 2023 wordt tevens een gezamenlijk programmabureau opgezet dat de regie op de uitvoering van het Pact vanaf de vaststelling voortvarend kan oppakken. Het Rijk heeft toegezegd -vooralsnog voor een periode van 3 jaar- financieel bij te dragen aan de kosten van een programmabureau.

Vervolgens wordt zo snel mogelijk een uitvoeringsprogramma 2023-2028 vastgesteld. Ieder uitvoeringsprogramma heeft een horizon van 5 jaar, zoals in dit schema verbeeld, wordt er door alle betrokkenen uiterlijk in 2028 een geactualiseerd uitvoeringsprogramma gemaakt.

Evaluatie

11

Inboeknummer

22bst01465

Het Pact Woensel Zuid is dynamisch en adaptief. Gedurende alle stappen kijken we telkens weer of dat wat we uitwerken aansluit bij de vragen uit het gebied, of het werkt voor bewoners en gebiedspartners en in welke mate we de impact realiseren die we beogen. We geven dit proces van reflectie (of een leerlijn) vorm en inhoud met de betrokkenen om al gedurende het traject te leren en verbeteringen in processen en resultaten te bereiken die vertaald kunnen worden naar Woensel Zuid en naar andere (focus)gebieden in de stad. Er zal jaarlijks (in het 2e kwartaal) aan bewoners, ondernemers en deelnemende partners formeel verslag worden gedaan van de resultaten van het jaar daarvoor. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Bijlage 1: Kaartbeeld opgaven prioritair gebied Woensel Zuid o Schematische weergave van clustering problematiek verdeeld over het stadsdeel, kaart gebruikt bij aanvraag Volkshuisvestingsfonds. • Bijlage 2: overzicht van deelnemende partners in de bouwfase van het pact

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

secretaris.

12

Inboeknummer

22bst01465

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 december 2022; besluit: Voorstel 1. Instemmen met het langjarig houdbare kader voor het aangaan van een Pact Woensel Zuid door de gemeente, bestaande uit: a.

2.

3.

Het toekomstbeeld, oftewel de hoofdambitie, voor Woensel Zuid: “Woensel Zuid is heel gewoon, heel bijzonder. In 2045 is Woensel Zuid een kleurrijk stadsdeel waar veel gebeurt en veel verschillende bewoners en ondernemers zich meer dan thuis voelen. Veel grootstedelijke voorzieningen zijn hier gehuisvest en daardoor is het een aantrekkelijk stadsdeel voor velen om hier te wonen, werken en verblijven. In 2045 zakt niemand meer door het ijs! Niet qua veiligheid, maar ook sociaal niet. Hoewel we in de basis alle personen in beeld hebben, is niet alle problematiek oplosbaar. We blijven met bewoners in de verschillende buurten samen aan het werk”. b. Via een focus op drie thema’s, oftewel drie deelambities, werken we – samen met bewoners, ondernemers en gebiedspartners- toe naar deze hoofdambitie, Deze thema’s/deelambities zijn: i. Perspectief: “Als bewoner en ondernemer in Woensel Zuid kun je je talenten ontdekken en ontwikkelen en werken aan een goede toekomst. Je omgeving stelt je in staat dat te doen en anderen helpen je daarbij”. ii. Samen leven: “In Woensel Zuid voelt iedereen zich thuis. We hebben oog voor elkaar. Er is respect en begrip voor elkaar. We ondersteunen elkaar waar nodig”. iii. Fijne buurt: Als bewoner van Woensel Zuid woon je fijn in je buurt en woning. Zowel binnen in je huis als buiten op straat voel je je veilig”.

Instemmen met de volgende werkwijze en uitgangspunten voor het aangaan van een Pact Woensel Zuid: - multidisciplinaire samenwerking - werken vanuit de gezamenlijke ambities en doelen - werken in coalities aan concrete doorbraken en activiteiten - ‘doen’ is het sleutelwoord - werken op basis van intrinsieke motivatie - werken met betrokkenen met invloed. Instemmen met de volgende wijze van betrokkenheid van de raad tijdens de langjarige (20 jaar) uitvoering en doorontwikkeling van Pact Woensel Zuid: a. Via Raadsinformatiebrieven (RIB’s) regelmatig informeren over de voortgang en (door)ontwikkeling van het Pact Woensel Zuid. Daartoe zijn een aantal vaste momenten te benoemen. De eerste RIB kunt u tegemoetzien na het aangaan van het Pact, in april 2023. Ook ontvangt u

13

Inboeknummer

b. c. d.

22bst01465

een RIB voordat de uitvoeringsprogramma’s en voortgangsrapportages binnen het Pact worden opgesteld en een RIB nadat ze zijn vastgesteld door alle aan het Pact deelnemende partijen. Desgewenst kunt u bespreking in uw raad agenderen. Daarnaast zal het Pact, en de rol van de gemeente hierin, terugkomen in de jaarlijkse P&C-cyclus. In navolging van het succesvolle werkbezoek van 6 september jl. organiseren wij jaarlijks minimaal één werkbezoek aan Woensel Zuid. We organiseren uitwisselingen met andere gemeenteraden binnen de 20 pacten.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

14