Raadsvoorstel Start Transformatie Sociaal (2)040

gemeente Eindhoven Inboeknummer 24bst00529 Dossiernummer 24.19.652 B&W beslisdatum 07 mei 2024

Raadsvoorstel start Transformatie Sociaal (2)040

Inleiding Eindhoven wil een zorgzame stad zijn waarin iedereen volwaardig kan deelnemen en zijn of haar talenten kan ontplooien en benutten. Gezien de toename van maatschappelijke, organisatorische en financiële uitdagingen moeten we het Sociaal Domein transformeren om de toegang en kwaliteit van ondersteuning te borgen en kosten beheersbaar te houden voor onze inwoners. De prognoses laten een toename in de ondersteuningsvraag zien, tekorten aan personeel én vermindering van rijksfinanciering (zoals werk & inkomen, jeugdzorg en beschermd wonen). Het ravijnjaar (2026) staat voor de deur en brengt naar alle waarschijnlijkheid grote tekorten met zich mee; daarom is een fundamenteel andere manier van denken en werken zowel noodzakelijk als urgent. Enerzijds is een programmatische aanpak nodig, waarmee richting gegeven kan worden aan projecten en andere inzet om de juiste dingen te doen. Zo is -naast concrete transformatieprojecten- bijvoorbeeld ook méér strategisch inzicht, gerichte sturing en uitvoeringskracht nodig om de noodzakelijke verbeteringen te realiseren en te zorgen dat ook in de toekomst de juiste ondersteuning voor de Eindhovenaar beschikbaar is.

Anderzijds zijn middelen noodzakelijk om een hefboom voor de veranderopgave te creëren (voor zover dat niet via de reguliere organisatie/middelen tot wasdom kan komen) om het Sociaal Domein toekomstbestendiger te maken en betaalbaar te houden. Via het vaststellen van de Begroting 2024 werd de reserve “Transformatiefonds Sociaal Domein” ingericht waarmee we slagkracht op die transformatieopgave kunnen vergroten. Het primaire doel is om te investeren in transformatie om zo de toekomstig verwachte tekorten zo goed mogelijk op te vangen. De middelen in dit Transformatiefonds worden gericht ingezet met reële, meetbare doelen en businesscases. In dit dossier brengen we de Koers (2)040 (de strategische herijking), de 1e tranche projecten uit het Transformatiefonds en de aanpak voor de ontwikkeling van het programma “Transformatie Sociaal (2)040” samenhangend in beeld.

Inboeknummer 24bst00529 

Wettelijke taak



Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college (transformatie Sociaal Domein maakt onderdeel uit van het Bestuursakkoord)



Onvermijdelijk

Doelstelling Het investeren in de transformatie van het Sociaal Domein om de toegang, kwaliteit en betaalbaarheid van ondersteuning te borgen. Door incidentele middelen te bundelen in het Transformatiefonds kunnen structurele effectiviteitsslagen worden gemaakt om verwachte toekomstige tekorten zo goed mogelijk op te vangen cq. te dempen.

Voorstel 1. Vaststellen van de leidende principes om keuzes te maken om de toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van het sociaal domein te borgen; a.

We gaan uit van kansen en krachten van onze inwoners, wijken en stad;

b.

We richten ons op het aanpakken van grondoorzaken;

c.

We investeren ongelijk voor gelijke kansen;

2. Vaststellen van de aanpak voor het Transformatiefonds in twee lijnen voor 2024: het starten van een eerste tranche ‘no regret’ projecten en het proces om te komen tot een (strategisch) programma “Transformatie Sociaal (2)040”; 3. Vaststellen van het onttrekken van €2.216.000 aan incidentele middelen uit de reserve "Transformatiefonds Sociaal Domein" ten behoeve van het opzetten van de transformatie organisatie voor 2024/2025 (€876.000) en de eerste tranche projecten (€1.340.000); 4. Vaststellen van bijgevoegde begrotingswijziging.

Argumenten 1.1. De leidende principes vormen een inhoudelijk afwegingskader De maatschappelijke trends en ontwikkelingen rondom het Sociaal Domein in Eindhoven zetten de kansengelijkheid en sociale cohesie onder druk. Tegelijkertijd zien we dat het financiële kader niet groter wordt en door vergrijzing het arbeidspotentieel afneemt. De vraag en het aanbod raken hierdoor uit balans. Met het oog op toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid moeten we keuzes maken. De leidende principes, zoals beschreven in de bijlage, bieden ons een inhoudelijk afwegingskader waar langs we deze keuzes maken. Ook deze eerste tranche projecten voldoen logischerwijs aan de leidende principes, echter vanwege de verschillende karakters van de projecten draagt niet ieder

2

Inboeknummer 24bst00529 project actief bij ieder van de drie principes. Waar mogelijk en relevant is de vertaling van de principes in de projectbeschrijvingen ook expliciet opgenomen. 1.2. De leidende principes vormen een aanvulling op De Sociale 7 Binnen het Sociaal Domein hebben we De Sociale 7 als richtinggevend kader en toetssteen voor ons beleid. De Sociale 7 gaat over hoe we ondersteuning organiseren, waarbij de leidende principes een waardevolle aanvulling vormen om beleid en ondersteuning op in te richten. 1.3. De leidende principes zijn gezamenlijk tot stand gekomen De leidende principes zijn gebaseerd op landelijke rapporten, beleidsvisies van andere gemeenten, een groot aantal gesprekken met inwoners, cliëntenvertegenwoordigers en partners in het kader van Sociaal (2)040 en het bestuursakkoord. 2.1. Het Transformatiefonds richt zich zowel op realisatie als strategische ontwikkeling We starten met enkele ‘no regret’-projecten; de beoogde impact levert een belangrijke bijdrage aan de transformatieopgave op de vlakken waar de komende jaren grote tekorten verwacht worden. Parallel daaraan zorgt de co-creatieve (door)ontwikkeling van een (strategisch) programma voor meer focus, gedegen sturing én optimaal eigenaarschap bij partners voor de langere termijn. Daarmee kunnen ook toekomstige projectinitiatieven kritisch afgewogen en geprioriteerd worden. 2.2.

De Koers Sociaal (2)040 (strategische herijking) is in ontwikkeling en vormt (later) een belangrijke onderlegger voor de focus vanuit Transformatie Sociaal (2)040 In de afgelopen maanden is hard gewerkt aan een analyse van trends en ontwikkelingen rondom het Sociaal Domein in Eindhoven richting 2040, onder de noemer de strategische herijking Sociaal (2)040. In de komende maanden wordt die basis verder aangevuld met o.a. het formuleren van de grote strategische opgaven met maatschappelijke partners (waaronder inwoners/cliëntvertegenwoordigers), waarbij een raadsvoorstel met de uitkomsten na de zomer ingebracht wordt. Dit vormt gecombineerd met de financiële prognose de belangrijkste basis voor Transformatie Sociaal (2)040. Het lopende proces geeft energie en vertrouwen dat we (in co-creatie) tot een strategische focus voor de toekomst van het sociaal domein komen. We houden die basis relevant door het data onderzoek en de duiding van de data in samenwerking met partners in een nader te bepalen frequentie te herhalen. 2.3. Inzichten uit eerdere transformatieprogramma worden benut en geborgd We zijn met het eerdere transformatieprogramma in het Sociaal Domein begonnen met innoveren op kleinere schaal. Een aantal initiatieven zijn inmiddels als pilot succesvol afgerond en andere pilots gaan naar een afronding toe in 2024 / begin 2025.

Projecten die succesvol zijn worden geborgd in de lijn ofwel vertaald naar een nieuwe projectaanpak die evt. via het Transformatiefonds of op andere manieren mogelijk gemaakt kunnen worden. Bijvoorbeeld met het Bouwdepot die een succesvolle eerste fase heeft doorgemaakt en in 2024 verder wordt uitgebreid naar een andere doelgroep. De projecten die reeds bewezen

3

Inboeknummer 24bst00529 succesvol zijn worden geborgd in de lijn, zoals het Jongeren Perspectief Fonds en de Doorbraakmethode. De overige projecten worden nog geëvalueerd en in het eerste kwartaal van 2025 met de Raad gedeeld. 3.1. Een gedegen programmaorganisatie is randvoorwaardelijk voor optimale ontwikkeling, sturing en effect Gezien de omvang en complexiteit van de inhoudelijke en financiële transformatieopgave is een specifieke programmaorganisatie voor een goed werkend sturingsmechanisme en optimale impact randvoorwaardelijk. Daarom wordt het programma Vereenvoudiging deels geïntegreerd in de reguliere uitvoeringspraktijk en deels in de programmaorganisatie van Transformatie Sociaal (2)040 waardoor we onnodige dubbelingen beperken. Ook houden we daardoor de programmaorganisatie relatief compact (voor regie en initiatie) en houden we zoveel mogelijk middelen beschikbaar voor de uitvoering. 3.2. De opgedane ervaringen en inzichten uit het afgeronde transformatieprogramma helpen om de middelen uit het Transformatiefonds effectief in te zetten In eerdere innovatieve projecten zijn waardevolle inzichten opgedaan. Door het inzetten van deze kennis en tools (zoals de in samenspraak met de raad ontwikkelde Transformatietool) vergroten we de kans op effectieve transformatie om toekomstige tekorten zoveel mogelijk te verkleinen.

Bij de voorgestelde projecten is al zo veel als mogelijk rekening gehouden met deze succesfactoren en leermomenten.

Kanttekeningen 2.1. Ondanks de potentie van Transformatie Sociaal (2)040 is het volledig dichten van de structurele tekorten met incidentele middelen niet realistisch We achten het niet realistisch om met beperkt incidenteel budget structurele tekorten volledig op te vangen. Enerzijds is het blijven aanvullen van de reserve Transformatiefonds daarom van belang om continu investeringen te kunnen blijven doen, maar zelfs dan is de opgave dusdanig groot dat we naar verwachting nooit alle structurele tekorten ermee kunnen opvangen. Demping cq. het verkleinen van de inhoudelijke en financiële kloof schetst daarom een realistischer beeld. We blijven hierover in gesprek met het Rijk. 2.2. Het co-creatief opzetten van een breed gedragen strategisch programma (Transformatie Sociaal (2)040) kost tijd Alleen ga je sneller, samen kom je verder. Het DNA van Brainport (samenwerking) wordt niet alleen duidelijk in de betrokkenheid van inwoners en partners bij gemeentelijke trajecten, maar ook door initiatieven zoals Brainport voor Elkaar waar we nadrukkelijk de verbinding mee zoeken. Ook de relatie met interne trajecten is van belang om een logisch onderdeel van de integrale samenlevings- en stadsontwikkeling te worden/blijven. 3.1. Transformatie is ook experimenteren Hoewel we stevig inzetten op opschaling van onderbouwde (evidence & experience

4

Inboeknummer 24bst00529 based) initiatieven, zijn er ook oplossingen nodig die nog geen pasklare oplossing kennen. Pionieren en experimenteren (soms met een andere dan de verwachte uitkomst of impact) is daarom een onlosmakelijk onderdeel van transformeren. Door altijd te monitoren en impact te meten zorgen we dat er altijd bruikbare inzichten meegenomen worden. Personele consequenties Voor de programmaorganisatie is als basis voor de jaren 2024 en 2025 een tijdelijke formatieuitbreiding benodigd van in totaal 2 fte. Voor de jaren daarna zal t.z.t. een separaat voorstel ter bestuurlijke besluitvorming worden voorgelegd. Het uitgangspunt voor de personele inzet die nodig is voor de projecten en programmaorganisatie is om dit zoveel mogelijk vanuit de reguliere lijn (de sectoren uit het Sociaal Domein) in te vullen. Omdat er in de reguliere lijn nu naast de lopende zaken ook veel aandacht uitgaat naar het aanbrengen van focus is op sommige onderdelen extra inzet nodig om te kunnen intensiveren op de benodigde transformatie; daarvoor wordt via dit raadsvoorstel de rol van een programmamanager, strateeg en control adviseur mogelijk gemaakt. Indien extra personeel aangenomen of ingehuurd moet worden, wordt dit via de reguliere werkwijze ingeregeld. Financiële consequenties

De totale uitgaven in dit dossier bedragen €2.216.000. Voorgesteld wordt de financiële dekking van de beschreven inzet ten laste te brengen van de reserve “Transformatiefonds Sociaal Domein”. De voorgestelde bestedingen voldoen aan het doel van de reserve. Het bedrag voor de programmaorganisatie betreft (als eerste basis) een bedrag van €186.000 voor 2024 en een bedrag van €270.000 voor 2025 voor het programmateam aangevuld met een exploitatiebudget van €210.000 per jaar, voor 2024 en 2025.

5

Inboeknummer 24bst00529 De reserve “Transformatiefonds Sociaal Domein”, zoals ingericht via de Begroting 2024, betreft een bestemmingsreserve met bestedingsfunctie. Het saldo in de reserve (nr. 2348), inclusief begrote stortingen en onttrekkingen op peildatum 27 februari 2024 is € 15.863.109. Na voorliggend voorstel resteert een bedrag van €13.647.109. Communicatie Tijdens de ontwikkeling van projecten, de strategische herijking, het programma vereenvoudiging en het programma Transformatie Sociaal (2)040 zijn en worden diverse belanghebbenden (zowel inwoners, collega’s als partners) geïnformeerd en actief betrokken. Daarmee optimaliseren we het draagvlak en eigenaarschap om niet eenzijdig maar gezamenlijk de broodnodige transformatie van de grond te krijgen. Planning en uitvoering 27 mei 2024: Grote Sociaal (2)040 middag (aankondiging Transformatie Sociaal (2)040) September 2024: Raadsvoorstel Strategische Herijking: Sociaal (2)040 Oktober/november 2024: 2e tranche projecten en start co-creatietraject Transformatie Sociaal (2)040 Eerste helft 2025: vaststellen programma Transformatie Sociaal (2)040 2025 e.v.: uitvoering en monitoring Evaluatie De projecten uit het Transformatiefonds worden gemonitord en periodiek geëvalueerd (of waar nodig bijgestuurd).

Belangrijke inzichten uit zowel de projecten als het co-creatie proces rondom het programma worden tussentijds ambtelijk en bestuurlijk besproken. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • begrotingswijziging • leidende principes • samenvatting projecten 1e tranche Transformatiefonds Sociaal (2)040 Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

6

Inboeknummer 24bst00529

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;

besluit: 1. Vaststellen van de leidende principes om keuzes te maken om de toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van het sociaal domein te borgen; a.

We gaan uit van kansen en krachten van onze inwoners, wijken en stad;

b.

We richten ons op het aanpakken van grondoorzaken;

c.

We investeren ongelijk voor gelijke kansen;

2. Vaststellen van de aanpak voor het Transformatiefonds in twee lijnen voor 2024: het starten van een eerste tranche ‘no regret’ projecten en het proces om te komen tot een (strategisch) programma “Transformatie Sociaal (2)040”; 3. Vaststellen van het onttrekken van €2.216.000 aan incidentele middelen uit de reserve "Transformatiefonds Sociaal Domein" ten behoeve van het opzetten van de transformatie organisatie voor 2024/2025 (€876.000) en de eerste tranche projecten (€1.340.000); 4. Vaststellen van bijgevoegde begrotingswijziging

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

7