Raadsvoorstel Sport- en beweegvisie 2021-2025

gemeente Eindhoven Inboeknummer

20bst01879

Dossiernummer

21.01.551

B&W beslisdatum

05 januari 2021

Raadsvoorstel Sport- en beweegvisie 2021-2025 Inleiding Bewegen en sporten zijn onlosmakelijk verbonden met de sportstad die Eindhoven al minimaal 100 jaar is. Ze zijn van grote waarde voor onze inwoners. Zo dragen ze eraan bij dat mensen zich fit voelen en gezond zijn, bieden ze perspectief aan de kinderen en jongeren in onze stad (onder meer door hun weerbaarheid en veerkracht te vergroten) en maken ze mede mogelijk dat (kwetsbare) ouderen actief kunnen blijven meedoen en zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Dit past bij ons streven om een stad te zijn waarin iedereen gezond kan opgroeien en vitaal oud kan worden. Eind 2020 liep de sport- en beweegvisie ‘Bewegen door verbinden’ af. Voor u ligt daarom de geactualiseerde Eindhovense sport- en beweegvisie 2021-2025 ‘Heel Eindhoven beweegt!’. Deze visie geeft richting aan de gemeentelijke inzet op het gebied van bewegen en sporten in de aankomende jaren. We bouwen voort op de bewegingen die we met de vorige visie in gang hebben gezet: van sport naar gezondheid en vitaliteit, van accommodaties naar activiteiten, van alleen naar samen en van stad naar speelveld. Daarbij brengen we nu een duidelijkere focus aan. Het wordt steeds meer onze uitdaging om die mensen die op dit moment niet sporten en onvoldoende bewegen, blijvend in beweging te krijgen. Plezier is daarbij essentieel.

Om te zorgen dat het aantal Eindhovenaren dat voldoende beweegt en plezier beleeft aan sport, steeds verder toeneemt, willen we tot en met 2025 inzetten op vijf ambities1: 1. Bewegen en sporten zorgen ervoor dat steeds meer van onze inwoners zich fit voelen en gezond zijn; voor iedereen is er een leuk, passend en toegankelijk sporten beweegaanbod. 2. Vitale sportverenigingen versterken, samen met andere sport- en beweegaanbieders, de sociale cohesie in onze stad, wijken en buurten. 3. Eindhovenaren zijn van jongs af aan vaardig in bewegen. 4. Onze groeiende stad biedt voor iedereen ruimte om te bewegen en sporten. 5. Topsport en sportevenementen inspireren en laten het TDK-profiel zien van onze stad. Per ambitie hebben we specifieke doelen benoemd, die we aan het einde van de looptijd willen hebben gerealiseerd. Daarin komt ook de extra aandacht voor inwoners die op dit

1

Deze komen in plaats van de negen looplijnen uit de sport- en beweegvisie 2016-2020. We kunnen deze aanscherping mede aanbrengen, omdat een aantal eerdere speerpunten inmiddels zijn ingebed. Zo zijn urban sports volwaardig onderdeel geworden van onze sport- en beweeginfrastructuur en worden de gemeentelijk sportaccommodaties stap voor stap verduurzaamd, net als de bredere vastgoedportefeuille.

Inboeknummer 20bst01879

moment niet sporten en onvoldoende bewegen, nadrukkelijk terug. Met deze ambities en doelen blijven we actief bouwen aan een vitale stad met gezonde en actieve inwoners. Hoe verhoudt deze sport- en beweegvisie zich tot het Lokaal Sportakkoord Eindhoven? Het traject om te komen tot deze nieuwe sport- en beweegvisie heeft parallel gelopen aan het traject om te komen tot een Lokaal Sportakkoord Eindhoven (LSAE). Dit akkoord wordt naar verwachting in maart 2021 gepresenteerd. Het LSAE en deze sport- en beweegvisie zijn nauw met elkaar verweven, zoals de overlappende thematiek laat zien. Er zijn ook verschillen. Waar het LSAE een gezamenlijk product is van verschillende partijen uit de stad (waarbij alle ondertekenaars zich op gelijke voet committeren aan de samen opgestelde overkoepelende ambitie(s) en aan specifieke acties), is de sport- en beweegvisie een product van de gemeente Eindhoven. Over de visie heeft afstemming plaatsgevonden met diverse externe stakeholders, maar uiteindelijk is het aan uw raad om deze vast te stellen. Door kaders te schetsen, geeft de visie richting aan de gemeentelijke inzet in de komende jaren en de opdrachten die wij meegeven aan andere partijen.

Deze inzet vertaalt zich deels naar de gemeentelijke bijdrage aan de uitvoering van het LSAE, maar heeft ook betrekking op aanvullende thema’s, zoals het bredere accommodatiebeleid, sportevenementen en topsport.

 Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college In het coalitieakkoord 2018-2022 worden sport en bewegen benoemd als belangrijk thema voor de huidige coalitie en de stad. Belangrijk omdat we waarde hechten aan gezond ouder worden én omdat ze een impuls geven aan verbinding en ontmoeting. De sport- en beweegvisie ‘Bewegen door verbinden’ had een looptijd van 2016 tot en met 2020. Actuele ontwikkelingen vragen om een aanscherping. Doelstelling Sport inspireert en het aantal Eindhovenaren dat voldoende beweegt blijft steeds verder toenemen. Daarmee bouwen we aan een vitale stad met gezonde en actieve inwoners. Voorstel 1. In te stemmen met de Sport- en beweegvisie 2021-2025 ‘Heel Eindhoven beweegt’ en daarmee met de volgende richtinggevende missie en ambities voor de gemeentelijke inzet op het gebied van bewegen en sporten in de genoemde periode: • Missie: “We gaan voor Eindhoven als vitale stad met gezonde en actieve inwoners. Van jongs af aan worden alle Eindhovenaren gestimuleerd om met plezier te bewegen en sporten, hun talenten te ontdekken en deze te blijven ontwikkelen. Onze sportverenigingen spelen hierin een belangrijke centrale rol, omdat samen bewegen en sporten verbindt. Daarnaast is er volop ruimte om meer ongebonden te kunnen bewegen en sporten. In de hele stad zijn plekken die uitdagen om in beweging te komen en blijven.

Topsport, sportevenementen en innovatie zorgen voor inspiratie. Van recreatieve beweger tot topsporter, in Eindhoven kan iedereen op zijn of haar manier actief zijn en meedoen.” • Ambities (waaraan invulling wordt gegeven via de in de visie genoemde doelen): 1. Bewegen en sporten zorgen ervoor dat steeds meer van onze inwoners zich fit voelen en gezond zijn; voor iedereen is er een leuk, passend en toegankelijk sport- en beweegaanbod.

2

Inboeknummer 20bst01879

2. Vitale sportverenigingen versterken, samen met andere sport- en beweegaanbieders, de sociale cohesie in onze stad, wijken en buurten. 3. Eindhovenaren zijn van jongs af aan vaardig in bewegen. 4. Onze groeiende stad biedt voor iedereen ruimte om te bewegen en sporten. 5. Topsport en sportevenementen inspireren en laten het TDK-profiel zien van onze stad. Argumenten 1.1. Bewegen en sporten zijn onmisbaar voor een gezonde en actieve leefstijl. Zij hebben een positieve impact op zowel de fysieke als mentale gezondheid van inwoners, van jong tot oud. Onze inzet op het gebied van bewegen en sporten vormt dan ook een belangrijke bouwsteen van de integrale gezondheidsaanpak, die vanaf 2021 wordt (door)ontwikkeld. Tijdens de COVID-19-crisis is het belang van voldoende sporten en bewegen nog eens extra naar voren gekomen. Een inactieve leefstijl verzwakt immers ons afweersysteem, waardoor virussen zoals COVID-19 ernstige gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken. Het tijdelijk niet samen kunnen bewegen en sporten, heeft bovendien benadrukt hoeveel waarde mensen daaraan hechten. 1.2. Voldoende bewegen en sporten is (nog) niet voor alle Eindhovenaren vanzelfsprekend. We zien dat het percentage Eindhovenaren dat minimaal één keer per week sport de afgelopen jaren licht is toegenomen. Dat is een positieve ontwikkeling.

Tegelijkertijd is er nog steeds een groep inwoners die niet of amper sport. Zo is de sport- en beweegparticipatie relatief laag onder inwoners die ouder zijn, een lager inkomen hebben of een meer praktische opleiding. Ook onder kinderen en jongeren is nog altijd een wereld te winnen. Het feit dat op dit moment 4 op de 5 Eindhovense middelbare scholieren niet voldoende bewegen, vraagt dan ook om actie. Juist omdat bewegen en sporten belangrijk zijn om ook in bredere zin perspectief te bieden aan jongeren. Met deze sport- en beweegvisie 2021-2025 gaan we ons, nog nadrukkelijker dan voorheen, richten op het in beweging krijgen van die inwoners die op dit moment nog niet sporten en onvoldoende bewegen. Dat doen we door gebiedsgericht te werk te gaan, door bewegen en sporten (nog) laagdrempeliger te maken en door een aanpak gericht op inwoners in specifieke levensfasen (middelbare scholieren en senioren van 65 jaar en ouder). Om middelbare scholieren meer in beweging te krijgen, gaan we onder meer aan de slag met het opstellen van een doorontwikkelingsplan voor urban sports in Eindhoven. De afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in de hardware voor urban sports. De komende jaren willen we voorzieningen en activiteiten nog beter met elkaar verbinden, waardoor de populariteit onder jongeren kan doorgroeien.

Zo bestendigen we de koploperspositie van Eindhoven op het gebied van urban sports. 1.3. Met deze sport- en beweegvisie geven we een duidelijke richting aan de gemeentelijke inzet op het gebied van sport en bewegen in de komende jaren. Eindhoven staat bekend als een stad met focus. In deze visie hebben we concrete doelen geformuleerd, die we de komende jaren willen realiseren om invulling te geven aan vijf ambities. Op welke manier we deze doelen gaan bereiken, is nog niet dichtgetimmerd. Dit wordt verder uitgewerkt in een (dynamisch) uitvoeringsprogramma, dat erop is gericht om zo veel mogelijk impact te genereren op de geformuleerde doelen.

3

Inboeknummer 20bst01879

1.4. Met deze sport- en beweegvisie sluiten we aan bij landelijke en lokale ontwikkelingen. Ook de wereld om ons heen is volop in beweging. Dat heeft gevolgen voor ons sport- en beweegbeleid. Vijf jaar geleden hebben we ook in kaart gebracht wat relevante trends en ontwikkelingen waren. We zien nu dat het merendeel hiervan nog steeds actueel is. Of zelfs verder versterkt. Denk bijvoorbeeld aan de groei van de stad, verdere vergrijzing, verdere internationalisering, toenemende digitalisering, behoefte aan meer flexibiliteit en een grotere diversiteit van het beschikbare sport- en beweegaanbod. Sommige trends hangen met elkaar samen. Zo gaat de groei van het aantal expats bijvoorbeeld hand in hand met de opkomst van andere of nieuw sporten, zoals cricket en padel. Een aantal thema’s heeft in de afgelopen jaren een impuls gekregen. Zo is er steeds meer aandacht voor de ontwikkeling van de motorische vaardigheden van kinderen. Deze zijn door de tijd heen afgenomen. Terwijl we weten dat de basis voor een leven lang met plezier bewegen vaak op jonge leeftijd wordt gelegd. En dat bewegen en sporten ook bijdraagt aan het ontwikkelen van andere vaardigheden van kinderen en jongeren (bijvoorbeeld op sociaal-emotioneel vlak) en bovendien een positief effect kan hebben op onderwijsprestaties.

In het verlengde van het Nationaal Sportakkoord en de prioriteiten voor het LSAE, heeft dit thema dan ook een prominentere plek gekregen in deze visie. 1.5. Met deze sport- en beweegvisie leveren we een bijdrage aan de bredere opgaven, die we als stad hebben. De visie sluit bijvoorbeeld aan bij de ambities uit de Eindhovense omgevingsvisie. Zo werken we aan een gezonde, toekomstbestendige stad door voor iedereen ruimte te bieden om te bewegen en sporten. En met inspirerende sportevenementen aan een sociale, inclusieve en gastvrije stad. In het verlengde hiervan, is er ook een link met de verdichtingsvisie voor de binnenstad. Ook in een verdichtende stad moet het fijn wonen, werken, verblijven en recreëren zijn. Sport- en beweegvoorzieningen horen daarbij. Onze inzet op het gebied van bewegen en sporten vormt bovendien één van de bouwstenen voor de in 2021 door te ontwikkelen integrale gezondheidsaanpak, met als doel om extra gezonde levensjaren voor alle Eindhovenaren te genereren. Door de preventieve werking van bewegen en sporten (nog) beter te benutten en extra te focussen op die groepen inwoners die op dit moment onvoldoende bewegen, leveren we een bijdrage aan het maken van de beweging van 2 naar 1 naar 0, zoals beoogd door de Transformatieagenda Sociaal Domein. En aan het realiseren van brede welvaart. 1.6.

Deze sport- en beweegvisie is tot stand gekomen als integraal product en met input van onze partners uit de stad. Verbinding blijft een randvoorwaarde voor succes van ons sport- en beweegbeleid. Verbinding binnen de gemeentelijke organisatie, met samenwerkingspartners in de stad én met onze inwoners. Vanzelfsprekend vinden wij het van belang dat onze sport- en beweegvisie gedragen is en aansluit bij wat er leeft in de stad. Bij de totstandkoming van deze visie hebben we daarom gebruik gemaakt van de input die naar voren is gebracht tijdens het traject om te komen tot het LSAE. Die input is verzameld tijdens vier fysieke bijeenkomsten, waarbij alle geïnteresseerden welkom waren en die onder begeleiding van de – externe – lokale sportformateur stonden. Veel van de ambities die naar voren zijn gekomen in het kader van het LSAE, hebben ook een plek gekregen in deze visie. Samenspraak met de stad in het proces om te komen tot deze sport- en beweegvisie heeft ook via andere wegen plaatsgevonden. Zo hebben we vooraf evaluatie-interviews

4

Inboeknummer 20bst01879

gehouden met verschillende betrokken stakeholders (om lessen te trekken uit ervaringen met de vorige visie) en zijn conceptteksten ter input aan hen voorgelegd. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de organisaties die we hebben gesproken. Aan de hand van de schriftelijke inputronde op de conceptteksten, zijn nog diverse aanscherpingen doorgevoerd, onder andere in relatie tot de doelen voor topsport en evenementen. 1.7. De Eindhovense Sportraad (ESR) is positief over de kern van de visie en heeft diverse suggesties voor verbeteringen gedaan die zijn overgenomen. De ESR een belangrijke partner geweest in het gehele traject. Met de ESR hebben we, in aanvulling op de stappen die met de grotere groep van externe stakeholders zijn doorlopen, ook tussentijds overleg gehad over de beoogde hoofdlijnen voor de visie. Conform afspraken uit het samenwerkingsconvenant, heeft de ESR daarnaast formeel advies uitgebracht over de visie (bijlage 3). Daarin geeft de ESR aan de vijf ambities te onderschrijven. Daarnaast doet de ESR enkele suggesties voor verbeteringen. Dit heeft onder meer geleid tot een aangepaste formulering van de missie. Ook is er in de visie meer aandacht gekomen voor het ondersteunen van sportverenigingen die al vitaal zijn. Dit aspect nemen we ook mee in onze evaluatie en doorontwikkeling van de inzet van de sportregisseurs. Kanttekeningen 1.1.

We kunnen de impact van de COVID-19-crisis op de Eindhovense sport- en beweeginfrastructuur nog niet volledig overzien. Deze visie is geschreven in een bijzondere tijd. In 2020 werden we geconfronteerd met de wereldwijde COVID-19-crisis. Om verspreiding van het virus tegen te gaan, moesten verregaande maatregelen worden getroffen. Sportaccommodaties gingen op slot en wekenlang was sporten in teamverband niet toegestaan. De gevolgen van de crisis zullen ook in de nieuwe beleidsperiode nog voel- en merkbaar zijn. In welke mate, hangt af van het verdere verloop van de crisis. Hoe langer de beperkende maatregelen aanhouden, hoe ingrijpender de gevolgen voor onze sport- en beweeginfrastructuur. Dit kan betekenen dat we moeten bijstellen. Maar wel altijd met de blik vooruit. Daarom vinden we het belangrijk om juist nu een duidelijke stip op de horizon te schetsen. 1.2. De ESR vraagt in de uitvoering aandacht voor een verdere concretisering van doelen, zowel in tijd als in resultaat. Daarnaast mist de ESR een concrete financiële doorvertaling. Deze elementen (meetbare indicatoren en een toelichting op de inzet van het uitvoeringsbudget) zullen allebei worden meegenomen in het uitvoeringsprogramma. Vanzelfsprekend wordt de ESR ook bij de uitwerking hiervan betrokken. 1.3.

Veruit het grootste gedeelte van de (structurele) middelen voor het programma Sport zit vast in sportaccommodaties. Dan gaat het veelal om kapitaallasten. De begrote uitgaven voor sportaccommodaties (taakveld 5.2. uit de begroting) bedragen in 2021 ca. 88% van de totale uitgaven binnen het Programma Sport. Voor sportbeleid en activering is ca. 12% (€3,2 mln.) beschikbaar. Het inhoudelijke zwaartepunt van deze sport- en beweegvisie ligt wel nadrukkelijk op sportbeleid en activering, passend bij de investeringen uit de begroting 2021. Bij het formuleren van de ambities en doelen, hebben we rekening gehouden met de

5

Inboeknummer 20bst01879

beschikbare middelen, waarbij we zijn gegaan voor het maximaal haalbare. Er is dus weinig tot geen ruimte voor extra’s. Dan zal iets anders moeten wijken. Kosten De bestaande begroting vormt het financiële kader voor de uitvoering van deze sport- en beweegvisie. Met het vaststellen van de begroting 2021 heeft uw raad ingestemd met het structureel maken van de middelen voor de sportregisseurs. Daarmee kunnen we onze aanpak gericht op het versterken van het netwerk in de wijken voortzetten, waarbij er de komende jaren aandacht is voor een meer initiërende rol vanuit de gemeente. Juist in die gebieden waar de sport- en beweegparticipatie achterblijft. Daarnaast is opnieuw uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld (zoals dat ook bij de vorige sport- en beweegvisie het geval was), vooralsnog tot en met 2023. Dit uitvoeringsbudget stelt ons in staat om een incidentele impuls te geven in relatie tot de geformuleerde ambities/doelen. Dit zal verder worden uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. Ook met de middelen die het Rijk beschikbaar stelt ten behoeve van ons lokale sportakkoord, kunnen we diverse projecten ondersteunen. Communicatie Na vaststelling wordt de sport- en beweegvisie breed verspreid onder de stakeholders, die input hebben geleverd. Ook zal er een persbericht uitgaan en wordt de visie geplaatst op de website van Eindhoven Sport.

Planning en uitvoering Op korte termijn starten we met de uitwerking van het bij deze visie behorende uitvoeringsprogramma. Dit stellen we wederom op in samenspraak met partners uit de stad. Ook de afspraken waaraan de gemeente zich committeert in het kader van het LSAE, landen hierin. In Q2 van 2021 wordt het uitvoeringsprogramma ter besluitvorming voorgelegd aan het college. Het krijgt een dynamisch karakter. Dat betekent dat er door de tijd heen ruimte blijft om onze acties bij te stellen, indien dat nodig of gewenst is. Bijvoorbeeld omdat ontwikkelingen in de samenleving daarom vragen, omdat zich onvoorziene kansen voordoen waar we op in willen spelen, of omdat bepaalde interventies onvoldoende impact blijken te hebben. In dit traject blijven we schakelen met onze samenwerkingspartners in de stad en de verbinding maken met de LSAEontwikkelingen. Uw raad wordt met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het vastgestelde uitvoeringsprogramma. Evaluatie Uw raad wordt via de reguliere P&C-cyclus geïnformeerd over de voortgang. De gehanteerde doelen en indicatoren zullen worden aangepast op basis van de inhoud van deze nieuwe sport- en beweegvisie. Daarnaast blijven we uw raad op de hoogte houden van de stand van zaken via de halfjaarlijkse sportrapportage.

Richting het einde van de looptijd van de sport- en beweegvisie, zullen we opnieuw een evaluatie uitvoeren (kwantitatief en kwalitatief), die kan dienen als basis voor het vervolgtraject. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Bijlage 1: Sport- en beweegvisie 2021-2025

6

Inboeknummer 20bst01879

• • 

Bijlage 2: Evaluatieverslag Bewegen door verbinden Bijlage 3: Advies Eindhovense Sportraad De bijlagen worden meegestuurd

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

7

Inboeknummer 20bst01879

Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 5 januari 2021; gelet op de behandeling in de meningsvormende vergadering van 2 februari 2021; gelet op de behandeling in de meningsvormende vergadering van 9 februari 2021; gelet op de Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming provincies, gemeenten, waterschappen en openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba; besluit: 1. In te stemmen met de Sport- en beweegvisie 2021-2025 ‘Heel Eindhoven beweegt’ en daarmee met de volgende richtinggevende missie en ambities voor de gemeentelijke inzet op het gebied van bewegen en sporten in de genoemde periode: • Missie: “We gaan voor Eindhoven als vitale stad met gezonde en actieve inwoners. Van jongs af aan worden alle Eindhovenaren gestimuleerd om met plezier te bewegen en sporten, hun talenten te ontdekken en deze te blijven ontwikkelen. Onze sportverenigingen spelen hierin een belangrijke centrale rol, omdat samen bewegen en sporten verbindt. Daarnaast is er volop ruimte om meer ongebonden te kunnen bewegen en sporten. In de hele stad zijn plekken die uitdagen om in beweging te komen en blijven. Topsport, sportevenementen en innovatie zorgen voor inspiratie.

Van recreatieve beweger tot topsporter, in Eindhoven kan iedereen op zijn of haar manier actief zijn en meedoen.” • Ambities (waaraan invulling wordt gegeven via de in de visie genoemde doelen): 1. Bewegen en sporten zorgen ervoor dat steeds meer van onze inwoners zich fit voelen en gezond zijn; voor iedereen is er een leuk, passend en toegankelijk sport- en beweegaanbod. 2. Vitale sportverenigingen versterken, samen met andere sport- en beweegaanbieders, de sociale cohesie in onze stad, wijken en buurten. 3. Eindhovenaren zijn van jongs af aan vaardig in bewegen. 4. Onze groeiende stad biedt voor iedereen ruimte om te bewegen en sporten. 5. Topsport en sportevenementen inspireren en laten het TDK-profiel zien van onze stad.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 23 februari 2021.

J. Verbruggen, griffier.

8