Raadsvoorstel Regionale verkenning Noordwestelijke Ontsluiting

gemeente Eindhoven Inboeknummer 8103649_02 Dossiernummer 26.04.552 B&W beslisdatum 20 januari 2026

Raadsvoorstel Regionale Verkenning Noordwestelijke Ontsluiting Inleiding Het Noordwesten van Eindhoven is snel aan het ontwikkelen. De afgelopen jaren is er al veel geïnvesteerd in de bereikbaarheid van het gebied met een nieuwe wegenstructuur en de realisatie van HOV3. De verwachting was dat na 2030 BIC Noord zich verder ging ontwikkelen, met de daarbij gepaarde nieuwe investeringen op het gebied van onder andere mobiliteit. Met de komst van ASML op BIC Noord gaat de ontwikkeling sneller en intensiever. In maart 2024 is het Beethoven Convenant ondertekend met Rijk en regio gezien de snelle groei van de HTSM-sector in de Brainportregio. Onderdeel van deze afspraak is het opstarten van drie mobiliteitsverkenningen: 1. Een MIRT-verkenning A2/N2; 2. Een regionale verkenning Brainportlijn; 3. Een regionale verkenning Noordwestelijke Ontsluiting. Deze verkenningen zijn nauw verbonden met de gebiedsontwikkeling BIC Noord. Zo is als voorwaardelijke verplichting opgenomen in het TAMomgevingsplan BIC Noord dat de ontsluiting voor woon-werkverkeer goed is geregeld. Dit betekent dat een deel van de aanpassingen aan de infrastructurele ontsluiting van BIC Noord gerealiseerd moet zijn, voordat het eerste gebouw op BIC Noord daadwerkelijk in gebruik genomen mag worden begin 2028.

Het gaat hierbij om het verbreden van de onderdoorgang Erica bij de A58 en het verbreden van het noordelijk deel van de Spottersweg. Voor de gebiedsontwikkeling BIC Noord, inclusief wegenstructuur, heeft uw Raad al diverse besluiten genomen, waaronder het vaststellen van de intentieovereenkomst, het Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan1 en de grondexploitatie BIC Noord2 afgelopen september.

1 Raadsbesluit Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan BIC Noord (link) 2 Raadsbesluit grondexploitatie BIC Noord (link)

Inboeknummer 8103649_02 In de grondexploitatie BIC Noord is een deel van de dekking opgenomen voor de wegenstructuur. Naast de grondexploitatie is een deel van de financiering van de wegenstructuur gedekt uit de afspraken met Rijk en regio in het Beethoven Convenant. Om de gezamenlijk gestelde doelen voor BIC Noord in 2028 te behalen, wordt in dit raadsvoorstel voorgelegd om de financiering voor de resterende dekking voor fase 1a van de wegenstructuur beschikbaar te stellen. Dit betreft het noordelijk deel. Doelstelling Beschikbaar stellen van (voor)financiering van de werkzaamheden ten behoeve van de eerste fase van de gebiedsontwikkeling BIC Noord (fase 1a). Voorstel 1. Realiseren van wegenstructuur BIC Noord (fase 1a) ten behoeve van de ontwikkeling BIC Noord, waaronder a. Verbreding onderdoorgang Erica bij de A58; b. Verbreding noordelijk deel Spottersweg; c. HOV3-aansluiting. 2. De wegenstructuur BIC Noord te bezien als een strategische investering, hiervoor een apart verzamelkrediet Westflank aan te maken en dit krediet vast te stellen zoals opgenomen in ‘geheim memo Regionale Verkenning Noordwestelijke Ontsluiting’. 3.

In afwijking van de financiële verordening het college mandaat te geven om in eerste instantie aanvullende middelen uit de grex BIC Noord, voor zover toerekenbaar, en in tweede instantie het restant van de stelpost BIC Noord in te zetten indien blijkt dat de beschikbaar gestelde middelen niet volstaan om de bij besluitpunt 1 genoemde investeringen te dekken. 4. Een bedrag van maximaal € 1,5 miljoen beschikbaar te stellen uit de reserve strategische investeringen ter compensatie voor de aankoop van gronden en de gemeentegrenscorrectie met gemeente Oirschot. 5. De locatie tussen de Jan Olieslagersweg en de Spottersweg te verwerven ten behoeve van vervolgfases van de wegenstructuur BIC Noord, waarvan een deel al is gedekt in de grex BIC Noord en resterende deel à €1.443.000 te dekken uit het aangevraagde krediet bij beslispunt 2. 6. Begrotingswijziging vast te stellen bij de tussentijdse rapportage 2026. Argumenten 1.1 De infrastructurele investeringen zijn essentieel voor de bereikbaarheid van het Noordwesten van de Brainportregio Eindhoven en de regio zetten in op een mobiliteitstransitie naar meer lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Al in het MIRT-onderzoek uit 2020 bleek dat zelfs bij een volledig gerealiseerde mobiliteitstransitie in 2040, er in

2

Inboeknummer 8103649_02 het noordwesten van de Brainportregio mobiliteitsknelpunten blijven bestaan voor de automobiliteit. Dat is de reden dat er enerzijds een regionale verkenning is opgestart voor de Brainportlijn, waarin het openbaar vervoer aan de westzijde van de regio sterk wordt verbeterd, en anderzijds wordt geïnvesteerd in het wegennet. Dat geldt voor zowel het hoofdwegennet (A58 en A2/N2 Randweg), als op het onderliggend wegennet (onderdoorgang Erica). Van de eerdergenoemde drie mobiliteitsverkenningen gaat het bij de regionale verkenning Noordwestelijke Ontsluiting om de ontsluiting van het autoverkeer van en naar de A58 (in het noorden) en de A2/N2 (in het zuiden). Hierbij is een fasering opgenomen, waarbij er in de eerste fase (fase 1a) de verbreding van de onderdoorgang Erica (bij de A58) en de verbreding van het noordelijk deel van de Spottersweg worden aangepakt. In het kaartje hieronder betreft het nummers 1 en 2. Bij fase 1a hoort ook de aanleg van een aansluiting vanaf de HOV3 route richting de campus. Dat is de rode pijl op het kaartje (nummer 8). Deze onderdelen zijn randvoorwaardelijk om de woon-werkstroom te faciliteren bij het in gebruik nemen van het eerste gebouw op BIC Noord begin 2028.

3

Inboeknummer 8103649_02

1.2 De regionale verkenning Noordwestelijke Ontsluiting en de benodigde infrastructurele investeringen ten behoeve van gebiedsontwikkeling BIC Noord kennen een grote overlap Ook voordat bekend werd dat ASML zich zou vestigen op BIC Noord, stond de ontwikkeling van deze campus in de planning. Deze uitbreiding was voorzien in de periode 2030-2040. Gezien de versnelde én intensievere ontwikkeling van BIC Noord zijn er meer en bovenal sneller infrastructurele investeringen nodig in het gebied dan eerder voorzien (zie ook inleiding). Deze totale investeringen zijn opgenomen in de grondexploitatie BIC Noord, die door uw Raad in september 2025 is vastgesteld3. Een gedeelte van de benodigde investeringen maakt onderdeel uit van de regionale verkenning Noordwestelijke ontsluiting. Deze regionale verkenning is opgenomen in de Beethoven Convenant en wordt gefinancierd door Rijk (Ministerie van I en W) en regio (provincie, gemeenten en bedrijfsleven). Tegelijkertijd loopt er ook een regionale verkenning naar de Brainportlijn. Op onderdelen van de tracés van de Wegenstructuur BIC Noord zien we dat het onvermijdelijk is om vooruitlopend op de besluitvorming van de Brainportlijn investeringen te doen.

Het betreft hier vrijliggende businfrastructuur in de onderdoorgang Erica bij de A58 en de verbinding van de bestaande HOV3 naar BIC Noord, zodat bij opening van BIC Noord in 2028 er vlot, frequent en betrouwbaar openbaar vervoer kan worden aangeboden. Planning

Noord-

afronding

westelijke

infra

Ontsluiting

Wegenstructuur BIC Noord Fase 1a

Brainportlijn

Fase 1b en verder

Onderdoorgang A58 / Erica

2028

X

X

X

Spottersweg (noordelijk

2028

X

X

Nog in

deel)

onderzoek

HOV3-aansluiting

2028

Spottersweg (midden deel)

2028-2030

X* X

X

Spottersweg (zuidelijk deel)

2028-2030

X

Anthony Fokkerweg

2028-2030

X

Verlegde Dirk Noordhoflaan

Nader te

X

bepalen Aansluiting A2/N2

>2030

X

Verkeersveiligheid

Nader te

X

Landsardseweg

bepalen

Infrastructurele maatregelen

Nader te

Best-Oirschot

bepalen

X

*HOV3-aansluiting is niet opgenomen als randvoorwaarde voor opening in 2028, maar wel van belang van de bereikbaarheid van BIC Noord bij opening.

3 Raadsbesluit grondexploitatie BIC Noord (link)

4

Inboeknummer 8103649_02

1.3 Voor de financiering van de maatregelen in fase 1a van de wegenstructuur zijn meerdere dekkingsbronnen beoogd. In september 2025 heeft u de grondexploitatie BIC Noord vastgesteld, waarin de dekking voor de infrastructurele maatregelen die toerekenbaar zijn aan de gebiedsontwikkeling BIC Noord is geregeld. Aanvullend is het noodzakelijk dat vanuit de Beethovenmiddelen € 48,76 mln. beschikbaar wordt gesteld voor fase 1a van de wegenstructuur. Eerder heeft u, onder andere in de begroting 2025, het besluit genomen over de cofinancieringsbijdrage van de gemeente Eindhoven in het Beethoven convenant. Het gaat nu om de daadwerkelijk toekenning van een deel van deze middelen om de projecten tot uitvoering te brengen. Daarnaast is in de begroting 2026 een stelpost voor toekomstige kapitaalslasten voor investeringen in dit deel van Eindhoven opgenomen van € 1 mln. Voor de verdere uitwerking wordt verwezen naar de financiële paragraaf. 4.1 Er is een bestuursovereenkomst en uitgangspuntennotitie met buurgemeenten Best en Oirschot gesloten waarin afspraken over financiering en uitvoering vastgelegd zijn Gezien de ligging van BIC Noord nabij de gemeenten Best en Oirschot is er samen met de buurgemeenten een bestuursovereenkomst ondertekend, waarin is afgesproken hoe we met deze ontwikkeling omgaan en ook in de toekomst een goede buur blijven4.

Hierin is onder andere opgenomen dat er binnen de regionale verkenning Noordwestelijke Ontsluiting € 6 mln (incl. BTW) beschikbaar wordt gesteld voor Best en Oirschot om mobiliteitsmaatregelen te nemen. Ook is daarin opgenomen dat gezien de coördinerende rol van gemeente Eindhoven en de financiële implicaties van de investeringen er een procedure tot een gemeentegrenscorrectie in gang wordt gezet voor de gronden waarop infrastructuur wordt aangepakt. In de financiële paragraaf wordt dit nader toegelicht. Gezien de verwachte toename van autoverkeer op de Landsardseweg, ontstaat er een aandachtspunt op verkeersveiligheid van fietsers. Momenteel lopen er gespreken met o.a. Dorpsraad Wintelre (gemeente Eersel) over adequate maatregelen. 5.1 De locatie tussen de Spottersweg en Jan Olieslagersweg een strategisch belangrijke locatie in het gebied. Het perceel is gesitueerd tussen de wegenstructuur Noordwest, die komende jaren verbreed gaat worden, en het bedrijventerrein Eindhoven Airport. Gezien de ligging en bouwwerkzaamheden zowel op de wegenstructuur, als de

4 Raadsbrief TAM-omgevingsplan en wegenstructuur BIC Noord (link)

5

Inboeknummer 8103649_02 realisatie van de Brainportlijn biedt het volledig verwerven van dit perceel kansen voor toekomstige ontwikkelingen. Kanttekeningen 1.1 Ramingen zijn slechts een eerste inschatting met prijspeil 2025, en bevatten nog een grote marge Normaliter wordt uw Raad meegenomen op het niveau van een Voorlopig Ontwerp met bijbehorende uitgewerkte ramingen. De beschikbare SSKramingen zijn op schetsontwerp-niveau, waardoor er nog een marge is opgenomen. Hoewel er rekening is gehouden met diverse risico’s en forfaitaire risico-opslagen, blijft het in dit proces waarin uitvoeringssnelheid van groot belang is, moeilijk in te schatten of dit budget passend is. Bovendien is het gebaseerd op prijspeil 2025. Na afronding van het Voorlopig Ontwerp (eind maart/begin april) is het mogelijk om een nadere uitwerking van de SSK-raming op te leveren. Tegelijkertijd wordt u, gezien de korte doorlooptijd, nu al gevraagd budget beschikbaar te stellen. Indien de nadere uitwerking van de SSK-raming past binnen de gestelde bandbreedtes van besluitpunt 3 van dit raadsvoorstel, neemt college van B&W in april het besluit om over te gaan tot definitieve uitvoering en wordt uw Raad hierover vanzelfsprekend geïnformeerd.

In dit voorstel is nog niet voorzien in de dekking van de jaarlijkse onderhoudskosten voor de nieuwe weginfrastructuur die straks op grondgebied van de gemeente Eindhoven komt te liggen. Zodra er meer inzicht gegeven kan worden in de beheer- en onderhoudskosten, zullen wij deze betrekken bij het financieel meerjarenbeeld van de begroting 2027-2030. Het college zal dan ook een nadere inschatting geven van de groei van de structurele OZB opbrengsten door de nieuwbouw op BIC Noord. 1.2 De Noordwestelijke Ontsluiting is een regionale verkenning met diverse andere betalende partners, besluitvorming op verschillende onderdelen moet nog plaatsvinden. Gemeente Eindhoven werkt samen met betrokken partners, zoals Rijk, provincie, gemeenten en de private partijen aan de mobiliteitsopgave. Gezien de complexiteit en snelheid om te komen tot realisatie en de diversiteit aan betalende partners, dienen er nog diverse afspraken gemaakt te worden met betrokken partners. Hier worden belangrijke stappen in gezet, zoals de recent gesloten overeenkomst over de private bijdrage van het Beethoven Convenant5. Tegelijkertijd moeten er ook nog afspraken met andere overheden vastgelegd worden.

5 Brief Metropoolregio Eindhoven (MRE): Volgende stap inrichting financiering

Beethoven (link)

6

Inboeknummer 8103649_02 De bestuursovereenkomst voor de drie mobiliteitsverkenningen kan in 2027 afgerond worden, als er voor zowel de MIRT verkenning A2/N2 als voor de regionale verkenning Brainportlijn een voorkeursscenario en -tracé ligt. Voor de afspraken die vastgelegd worden in dit raadsvoorstel wordt dit jaar voor de regionale verkenning Noordwestelijke Ontsluiting definitieve, en voor de regionale verkenning Brainportlijn voorlopige afspraken gemaakt. Daarmee neemt gemeente Eindhoven als coördinerende gemeente voor de regionale verkenningen het risico op zich dat andere overheden afspraken uit het Beethoven Convenant niet nakomen. Wij achten de kans op dit risico gezien de goede samenwerking klein, maar het gaat wel over grote bedragen. Deze risico’s zijn dan ook benoemd en meegenomen in dit raadsvoorstel. 1.4 Er dienen nog nadere afspraken gemaakt te worden met Rijkswaterstaat en ministerie van I en W over de werkzaamheden verbreding A58 De onderdoorgang Erica (nabij A58) betreft het onderliggend wegennet. In de uitvoering is het op onderdelen onvermijdelijk om investeringen te doen die vooruitlopen op aanpassingen van het hoofdwegennet, met name de verbreding van de A58 Eindhoven-Tilburg.

Hierover dienen nog nadere afspraken te worden vastgelegd met Rijkswaterstaat en het ministerie van I en W, met als uitgangspunt dat gemeente Eindhoven, indien noodzakelijk, enkel voorfinanciert voor investeringen op het hoofdwegennet zoals de A58. Ook over dit risico zullen wij u bij de behandeling van het raadsvoorstel nader informeren. 1.5 In de ramingen en dekking is het uitgangspunt dat alle btw gecompenseerd kan worden Op basis van ervaringen met de al gerealiseerde wegenstructuur Eindhoven Noordwest en de thans geldende wet-en regelgeving is de btw op de kosten veelal te compenseren bij het btw-compensatiefonds als de gronden voor de aanvang van de werkzaamheden privaatrechtelijk in eigendom zijn van de gemeente Eindhoven. Dit geldt in principe niet voor de btw die ziet op kosten van werkzaamheden aan infrastructuur die eigendom is en blijft van Rijkswaterstaat. Dit betreft de gronden rond en onder de Erica tunnel bij de A58. De verkrijging van een zakelijk recht (recht van opstal) door de gemeente Eindhoven zorgt alsnog voor een recht op compensatie van de btw. Bij oplevering van het werk aan Rijkswaterstaat zal dit recht van opstal in beginsel weer moeten worden herzien. Het is noodzakelijk dat de gronden danwel het zakelijk recht van de opstal in handen is van gemeente Eindhoven bij start uitvoering en indien mogelijk ook zo lang mogelijk blijft.

De gesprekken hierover lopen met Rijkswaterstaat en de huidige verwachting is dat wij dit voor de start van de werkzaamheden oplossen. Personele consequenties De financiering van de Noordwestelijke ontsluiting heeft een zeer grote overlap met de wegenstructuur BIC Noord, waar al een groot team met urgentie aan

7

Inboeknummer 8103649_02 werkt. Met het beschikbaar stellen van financiële middelen voor de Noordwestelijke Ontsluiting kan versneld de infrastructuur worden gerealiseerd, die al is opgenomen in de grondexploitatie BIC Noord. Financiële consequenties Op dit moment wordt met de geselecteerde aannemers gesproken over de uitvoering en snelle start van het werk op basis van de uitgewerkte ontwerpen. Zoals in kanttekening 1.1 van dit raadsvoorstel is aangegeven, hebben wij het benodigd budget geraamd op basis van de SSK-raming die gebruikelijk is bij het vaststellen van kosten voor infrastructuurprojecten. Aangezien de SSKramingen zijn gebaseerd op schetsontwerp hebben we bij het benodigd budget rekening gehouden met een risico-opslag. Voor niet-benoemde objectrisico’s is 10% opslag toegepast. Voor alle objectoverstijgende risico’s (benoemd en nietbenoemd) is 15% opslag toegepast. De financiële consequenties zijn opgenomen in de geheime bijlage ‘Financieel memo Noordwestelijke Ontsluiting’. Aangezien deze memo informatie bevat die bij openbaar making onder meer de economische of financiële belangen van de gemeente kan schaden, heeft het college hier op 20 januari met een afzonderlijk geheimhoudingsbesluit (zie bijlage) een verplichting tot geheimhouding opgelegd.

Het uitgangspunt is dat we het Eindhovens deel van de investeringen activeren, ook al zijn niet alle gronden (op dit moment) in ons bezit. Een groot deel van de investering vindt plaats op de huidige grond van gemeente Oirschot. In de bestuursovereenkomst met Best en Oirschot is opgenomen dat de grenscorrectie afhankelijk van de verdere besluitvorming mogelijk pas geëffectueerd wordt na de voorgenomen gemeentelijke herindeling van de gemeente Best en de gemeente Oirschot. Dat is per 2028. De investeringen zijn dan al (deels) gedaan. Daarnaast zijn er gronden die we naar verwachting niet in het bezit zullen krijgen, zoals de onderdoorgang Erica op grond van Rijkswaterstaat. Gezien het bijzondere karakter van deze casus hebben we dit laten toetsen bij onze externe accountant en is dit akkoord bevonden. In de bestuursovereenkomst “Coördinatie BIC Noord” is opgenomen dat de gemeente Eindhoven een bijdrage betaalt aan de gemeente Oirschot voor de kosten van de grenscorrectie en reeds uitgevoerde werkzaamheden aan en onderhoud van de over te dragen gronden van € 2 miljoen. De waarde van deze gronden wordt ingeschat op € 0,5 miljoen. Met dit laatste bedrag is rekening gehouden in het investeringskrediet. Het restant wordt bijgedragen uit de reserve strategisch investeringen. Hieronder is een verloopstaat van deze reserve te zien.

8

Inboeknummer 8103649_02 Reserve Strategische Investeringen Verloopoverzicht Stand reserve begin jaar* Onttrekkingen en claims Vrijval uit stelpost Onttrekking dossier Stand reserve einde jaar

2026 € 14.400.000 € -15.900.000 € 18.300.000 € -1.500.000 € 15.300.000

Communicatie De communicatie van de Noordwestelijke ontsluiting loopt via de partners uit de Bestuurlijke Kerngroep A2 Randweg Brainportlijn Noordwestelijke Ontsluiting, om zo de samenhang tussen de drie mobiliteitsverkenningen te behouden. In de projectuitvoering wordt de communicatie opgepakt door de gemeente Eindhoven en de betrokken aannemers. Planning en uitvoering De gezamenlijke doelstelling is om fase 1a van de wegenstructuur BIC Noord begin 2028 op te leveren ten behoeve van het in gebruik namen van de campus BIC Noord. Eind maart/begin april wordt het Voorlopig Ontwerp van het noordelijk deel opgeleverd samen met een bijbehorende SSK-raming. Indien de nadere uitwerking van de SSK-raming past binnen de gestelde bandbreedtes van besluitpunt 3 van dit raadsvoorstel, neemt college van B&W het besluit om over te gaan tot definitieve uitvoering en wordt uw Raad hierover geïnformeerd. Naar verwachting beginnen de eerste werkzaamheden medio 2026 en zullen deze doorlopen tot in 2028. Evaluatie Het project wordt geëvalueerd in de samenwerking met partners. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Geheimhoudingsbesluit ‘Financieel memo Noordwestelijke Ontsluiting’ • Financieel memo Noordwestelijke Ontsluiting (geheim) Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

9

Inboeknummer 8103649_02

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;

besluit: 1. Realiseren van wegenstructuur BIC Noord (fase 1a) ten behoeve van de ontwikkeling BIC Noord, waaronder a. Verbreding onderdoorgang Erica bij de A58; b. Verbreding noordelijk deel Spottersweg; c. HOV3-aansluiting. 2. De wegenstructuur BIC Noord te bezien als een strategische investering, hiervoor een apart verzamelkrediet Westflank aan te maken en dit krediet vast te stellen zoals opgenomen in ‘geheim memo Regionale Verkenning Noordwestelijke Ontsluiting’. 3. In afwijking van de financiële verordening het college mandaat te geven om in eerste instantie aanvullende middelen uit de grex BIC Noord, voor zover toerekenbaar, en in tweede instantie het restant van de stelpost BIC Noord in te zetten indien blijkt dat de beschikbaar gestelde middelen niet volstaan om de bij besluitpunt 1 genoemde investeringen te dekken. 4. Een bedrag van maximaal € 1,5 miljoen beschikbaar te stellen uit de reserve strategische investeringen ter compensatie voor de aankoop van gronden en de gemeentegrenscorrectie met gemeente Oirschot. 5. De locatie tussen de Jan Olieslagersweg en de Spottersweg te verwerven ten behoeve van vervolgfases van de wegenstructuur BIC Noord, waarvan een deel al is gedekt in de grex BIC Noord en resterende deel à €1.443.000 te dekken uit het aangevraagde krediet bij beslispunt 2. 6. Begrotingswijziging vast te stellen bij de tussentijdse rapportage 2026.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

10