Raadsvoorstel Regeling capaciteit dec. overheden klimaat- en energiebeleid

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01260 Dossiernummer 23.39.251 B&W beslisdatum 26 september 2023

Raadsvoorstel inzet tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

Inleiding Bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden hebben in 2019 het Klimaatakkoord ondertekend. Dit bevat een pakket van maatregelen om gezamenlijk de uitstoot van broeikasgassen in Nederland in 2030 te halveren ten opzichte van 1990. Decentrale overheden krijgen naar aanleiding van het akkoord nieuwe taken. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) is gevraagd in beeld te brengen wat de omvang is van de uitvoeringskosten. Hiertoe is adviesbureau Anderson Elffers Felix (AEF) gevraagd een doorrekening te maken, die AEF in september 2020 heeft aangeboden. In januari 2021 heeft het ROB op basis hiervan een definitief advies uitgebracht met een verdeelsleutel voor de toekenning van de uitvoeringsmiddelen over de gemeenten. Aan de hand van dit advies heeft Minister Jetten op 25 oktober 2022 per brief kenbaar gemaakt de eerste tranche van deze middelen (2023-2025) beschikbaar te stellen aan de decentrale overheden. Voor daadwerkelijke uitkering van de middelen werd op 3 april 2023 de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) opengesteld. Eindhoven heeft hierop een aanvraag ingediend. Op 10 mei heeft Eindhoven een totaalbedrag van € 13.269.797,- beschikt gekregen voor de periode 2023-2025.

De middelen worden in drie tranches overgemaakt (mei 2023, januari 2024 en januari 2025), waarbij het overgemaakte voorschot ook ingezet mag worden in de twee kalenderjaren volgend op het jaar van uitbetaling. De middelen zijn bestemd voor het vergroten van de ambtelijke capaciteit ten behoeve van de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. De gelden mogen worden ingezet voor het aantrekken van extra formatie of de inzet van externe capaciteit. Verantwoording over de besteding van deze specifieke uitkering vindt uiterlijk op 15 juli van elk jaar plaats op grond van artikel 17a van de Financiëleverhoudingswet.  Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college   Onvermijdelijk

Inboeknummer 23bst01260

Doelstelling Het doel van de tijdelijke regeling CDOKE is het vergroten van de capaciteit bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. Het betreft beleid gericht op het behalen van de doelstellingen genoemd in artikel 2, eerste en tweede lid, van de Klimaatwet. De meest efficiënte en effectieve manier om dit te doen, is door de ambtelijke capaciteit te vergroten met ambtenaren die voor langere tijd in dienst worden genomen. Op die manier wordt namelijk expertise en ervaring in de organisatie opgebouwd. Het is daarnaast ook mogelijk om externe capaciteit in te zetten. Voorstel 1. De reeds ontvangen tranche ter hoogte ad. € 4.642.502,- en de nog te ontvangen tranches ad. € 8.627.295,- vanuit de ‘tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’, in totaal € 13.269.797,-, beschikbaar stellen voor de exploitatie ten behoeve van personele inzet op de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. 2. De begrotingswijziging vaststellen. Argumenten 1.1 De middelen zijn noodzakelijk ter dekking van de uitvoeringskosten voortvloeiend uit het klimaatakkoord. Gemeenten hebben een belangrijke taak uit de uitvoering van het klimaatakkoord.

In het Klimaatakkoord is vastgesteld dat de Raad voor het Openbaar Bestuur aan de hand van een zogeheten artikel 2-onderzoek en ‘een zwaarwegend advies’ inzicht moest geven over de uitvoeringskosten van het akkoord voor gemeenten, provincies en waterschappen. Na de zomer van 2019 volgde daartoe de formele adviesvraag van het kabinet aan de Raad voor het Openbaar Bestuur. De CDOKE-middelen zijn daaruit voorgekomen. 1.2 De CDOKE-middelen dragen bij aan het realiseren van de doelstellingen uit de Klimaatverordening 2016. De Klimaatverordening 2016 van de gemeente Eindhoven stelt als doel de emissie van broeikasgassen in 2030 gereduceerd te hebben met ten minste 55% en in 2050 met ten minste 95% ten opzichte van het niveau van 1990. Deze doelstellingen lopen parallel aan de doelstellingen ten grondslag liggen aan het klimaatakkoord. De CDOKE-middelen dragen daarmee bij aan het realiseren van de doelstellingen uit de Klimaatverordening 2016. 1.3 Met de middelen kan kennis en expertise worden opgebouwd die van belang is om de verschillende taakvelden te ondersteunen in het behalen van de CO₂-doelstellingen. De transitie naar een duurzame, klimaatneutrale stad is een langjarig proces en raakt vrijwel alle taakvelden. Het aantrekken en vasthouden van kennis en expertise is cruciaal voor het borgen van de ambities.

Daarom wordt in eerste instantie ingezet op het werven van vaste formatie. Bij werkzaamheden met een tijdelijk karakter of

2

Inboeknummer 23bst01260

wanneer expertise niet via werving van personeel is aan te trekken, wordt overgegaan op inhuur of opdrachtverstrekking.

Kanttekeningen 1.1 Er wordt nu ingezet op capaciteitsuitbreiding, terwijl het behalen van onze klimaatdoelstellingen ook vraagt om forse investeringen. De CDOKE-middelen zijn bestemd voor versterking van de ambtelijke capaciteit en mogen niet worden gebruikt voor fysieke investeringen. Jaarlijks moet de besteding van de middelen worden verantwoord aan het rijk. 1.2 De middelen zijn slechts voor drie jaar toegekend, terwijl de gemeente ook na 2025 kosten heeft die verband houden met de uitvoering van het klimaatakkoord. Per brief dd. 25 oktober 2022 (DGKE-K / 22510197) heeft minister Jetten de decentrale overheden echter laten weten dat er tot 2030 in totaal € 5,38 miljard budget geoormerkt is voor de decentrale overheden. Hiervan komt € 5,09 ten goede aan gemeenten. Van dit bedrag is tot nu toe € 1,5 miljard beschikbaar gesteld. Voor de jaarschijven 2026 t/m 2030 resteert voor gemeenten in totaal nog een bedrag van € 3,5 miljard, oplopend van € 683,03 miljoen in 2026 tot € 738,43 in 2030. 1.3 Met de middelen wordt vaste formatie aangetrokken, terwijl de middelen slechts tot 2025 zijn toegekend. Hoewel de middelen slechts voor drie jaar zijn toegekend. De aanvraag voor de periode na 2025 is nog niet opengesteld. Zoals hierboven beschreven zijn deze middelen echter wel geoormerkt.

Worden deze middelen onverhoopt niet in gelijke omvang aan de gemeenten toegekend, dan lopen we het risico dat deze formatie niet meer volledig is gedekt. 1.4 De CDOKE-middelen zijn bedoeld voor een veelheid aan taken, verspreid over verschillende medewerkers, wat verantwoording van de middelen compliceert. De CDOKE-middelen worden boekhoudkundig op één kostenplaats gealloceerd. Personele en aanverwante kosten worden vanuit de verschillende afdelingen binnen de organisatie die belast zijn met uitvoering van afzonderlijke onderdelen van het Klimaatakkoord gedeclareerd en inhoudelijk verantwoord op deze kostenplaats, zodat er één duidelijk overzicht is van de besteding van deze middelen. Dit vereenvoudigd de jaarlijkse SiSa-verantwoording aan het rijk. 1.5 De CDOKE-middelen zijn onvoldoende om invulling te geven aan de EU-missie 100 Klimaatneutrale, Slimme Steden en al in 2030 al zo veel mogelijk klimaatneutraal te zijn. Naast de doelstellingen uit de Klimaatverordening 2016 heeft het bestuur de ambitie uitgesproken al in 2030 zo veel als mogelijk klimaatneutraal te willen zijn. In dit kader is Eindhoven kandidaat voor de EU-missie ‘100 Klimaatneutrale, Slimme Steden’. Met partners in de stad is hiervoor een Stedelijk Klimaatcontract opgesteld dat afzonderlijk

3

Inboeknummer 23bst01260

in de raad is behandeld. De CDOKE-middelen dragen bij aan emissiereductie, maar zijn zonder aanvullende steun van rijk en EU in de vorm van financiën, experimenteerruimte, beleid en regelgeving onvoldoende om al in 2030 Klimaatneutraal te zijn. Wij blijven bij rijk en EU pleiten voor aanvullende middelen om investeringen voor deze ambitie te kunnen financieren.

Personele consequenties De CDOKE-middelen worden ingezet voor uitbreiding van de personele capaciteit. De inzet komt ten goede aan verschillende afdelingen binnen de gemeente. De verdeling van de middelen over de diverse inhoudelijke opgaven is gebaseerd op de doorrekening van Anderson Elffers Felix (AEF) en het daarop afgegeven advies aan de minister van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). De inzet in de aanloopperiode, allereerst voor het werving- en selectieproces en vervolgens om het inwerktraject te begeleiden, wordt geleverd vanuit de bestaande formatie. Om te voorkomen dit een te grote belasting vormt voor de bestaande organisatie, zal de formatieuitbreiding in tranches worden uitgezet. De eerste tranche wordt indicatief ingezet op onderstaande thema’s. Thema

Inzet

Toelichting

Mobiliteit

5 fte

Stadsbeheer

1,5 fte

Aardgasvrij Wonen Industrie & bedrijven

7 fte 4 fte

Energiesysteem

4 fte

Energietransitie & Circulariteit Groen

3 fte 2 fte

Mobiliteitstransitie, emissieloos vervoer, nul emissiezone, ontwikkeling en realisatie van laadinfrastructuur Tactische en operationele coördinatie t.b.v. laadinfrastructuur Verduurzaming bestaande woningen Energiesysteem bedrijven, netcongestie bedrijven en circulariteit Energie-infrastructuur en beleidsontwikkeling toekomstbestendig energiesysteem Versnelling en innovatie, ondersteuning Versterking groenstructuur

Financiële consequenties De RvO heeft voor de gemeente Eindhoven per 10 mei 2023 een specifieke uitkering verleend van ad. € 13.269.797,-. Deze wordt beschikbaar gesteld in drie jaarlijkse tranche’s van respectievelijk € 4.642.502,- (mei 2023), € 4.294.345,- (januari 2024) en € 4.332.950,- (januari 2025). Omdat we nog niet exact weten hoe de gelden ingezet worden, worden de middelen tijdelijk bestemd op inhuur derden. Hiermee kunnen ook interne uren worden gefinancierd of nieuwe formatieplaatsen worden gedekt.

4

Inboeknummer 23bst01260

Communicatie Over de inzet van de middelen hoeft niet aanvullend gecommuniceerd te worden.

Planning en uitvoering Dit jaar wordt al gestart met het werven en selecteren van collega’s om het team duurzaamheid te versterken, om daarmee zo snel mogelijk invulling te geven aan de doelstellingen van het klimaatakkoord. Daarnaast zal er ook specialistische inhuur plaatsvinden waar nodig. De inzet van personeel en inhuur zal plaatsvinden zolang de opgave duurt of zolang de CDOKE-middelen beschikbaar blijven (tot 2030).

Evaluatie Verantwoording over de inzet van de middelen vindt uiterlijk op 15 juli van elk jaar plaats op grond van artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet en maakt onderdeel uit van de vaste P&C-cyclus.

Bijlage(n) Als bijlagen bij dit voorstel behoren: 1. Begrotingswijziging CDOKE-uitkering 2023-2025 2. Bijlage begrotingswijziging CDOKE-uitkering 2023-2025 3. Toelichting begrotingswijziging CDOKE-uitkering 2023-2025

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

5

Inboeknummer 23bst01260

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 september 2023,

besluit: 1. de reeds ontvangen tranche ter hoogte ad. € 4.642.502,- en de nog te ontvangen tranches ad. € 8.627.295,- vanuit de ‘tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’, in totaal € 13.269.797,-, beschikbaar te stellen voor de exploitatie ten behoeve van personele inzet op de uitvoering van klimaat- en energiebeleid; 2. de begrotingswijziging vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 3 oktober 2023

, griffier.

6